শ্ৰীমদ্ভাগৱতম্ ১০.৯০

শ্ৰীশুক উৱাচ
সুখং স্ৱপুৰ্যাং নিৱসন্ দ্ৱাৰকাযাং শ্ৰিযঃ পতিঃ ।
সৰ্ৱসম্পত্সমৃদ্ধাযাং জুষ্টাযাং ৱৃষ্ণিপুঙ্গৱৈঃ ॥ ১ ॥

স্ত্ৰীভিশ্চোত্তমৱেষাভিৰ্নৱযৌৱনকান্তিভিঃ ।
কন্দুকাদিভিৰ্হৰ্ম্যেষু ক্ৰীডন্তীভিস্তডিদ্দ্যুভিঃ ॥ ২ ॥

নিত্যং সঙ্কুলমাৰ্গাযাং মদচ্যুদ্ভিৰ্মতঙ্গজৈঃ ।
স্ৱলঙ্কৃতৈৰ্ভটৈৰশ্ৱৈ ৰথৈশ্চ কনকোজ্জ্ৱলৈঃ ॥ ৩ ॥

উদ্যানোপৱনাঢ্যাযাং পুষ্পিতদ্ৰুমৰাজিষু ।
নিৰ্ৱিশদ্ ভৃঙ্গৱিহগৈৰ্নাদিতাযাং সমন্ততঃ ॥ ৪ ॥

ৰেমে ষোডশসাহস্ৰপত্নীনামেকৱল্লভঃ ।
তাৱদ্ৱিচিত্ৰৰূপোঽসৌ তদ্গেহেষু মহৰ্দ্ধিষু ॥ ৫ ॥

প্ৰোত্ফুল্লোত্পলকহ্লাৰকুমুদাম্ভোজৰেণুভিঃ ।
ৱাসিতামলতোযেষু কূজদ্দ্ৱিজকুলেষু চ ॥ ৬ ॥

ৱিজহাৰ ৱিগাহ্যাম্ভো হ্ৰদিনীষু মহোদযঃ ।
কুচকুঙ্কুমলিপ্তাঙ্গঃ পৰিৰব্ধশ্চ যোষিতাম্ ॥ ৭ ॥

উপগীযমানো গন্ধৰ্ৱৈৰ্মৃদঙ্গপণৱানকান্ ।
ৱাদযদ্ভিৰ্মুদা ৱীণাং সূতমাগধৱন্দিভিঃ ॥ ৮ ॥

সিচ্যমানোঽচ্যুতস্তাভিৰ্হসন্তীভিঃ স্ম ৰেচকৈঃ ।
প্ৰতিষিঞ্চন্ ৱিচিক্ৰীডে যক্ষীভিৰ্যক্ষৰাডিৱ ॥ ৯ ॥

তাঃ ক্লিন্নৱস্ত্ৰৱিৱৃতোৰুকুচপ্ৰদেশাঃ
সিঞ্চন্ত্য উদ্ধৃতবৃহত্কৱৰপ্ৰসূনাঃ ।
কান্তং স্ম ৰেচকজিহীৰ্ষযযোপগুহ্য
জাতস্মৰোত্স্মযলসদ্ৱদনা ৱিৰেজুঃ ॥ ১০ ॥

কৃষ্ণস্তু তত্স্তনৱিষজ্জিতকুঙ্কুমস্ৰক্
ক্ৰীডাভিষঙ্গধুতকুন্তলৱৃন্দবন্ধঃ ।
সিঞ্চন্ মুহুৰ্যুৱতিভিঃ প্ৰতিষিচ্যমানো
ৰেমে কৰেণুভিৰিৱেভপতিঃ পৰীতঃ ॥ ১১ ॥

নটানাং নৰ্তকীনাং চ গীতৱাদ্যোপজীৱিনাম্ ।
ক্ৰীডালঙ্কাৰৱাসাংসি কৃষ্ণোঽদাত্তস্য চ স্ত্ৰিযঃ ॥ ১২ ॥

কৃষ্ণস্যৈৱং ৱিহৰতো গত্যালাপেক্ষিতস্মিতৈঃ ।
নৰ্মক্ষ্ৱেলিপৰিষ্ৱঙ্গৈঃ স্ত্ৰীণাং কিল হৃতা ধিযঃ ॥ ১৩ ॥

ঊচুৰ্মুকুন্দৈকধিযো গিৰ উন্মত্তৱজ্জডম্ ।
চিন্তযন্ত্যোঽৰৱিন্দাক্ষং তানি মে গদতঃ শৃণু ॥ ১৪ ॥

মহিষ্য ঊচুঃ
কুৰৰি ৱিলপসি ত্ৱং ৱীতনিদ্ৰা ন শেষে
স্ৱপিতি জগতি ৰাত্ৰ্যামীশ্ৱৰো গুপ্তবোধঃ ।
ৱযমিৱ সখি কচ্চিদ্ গাঢনিৰ্ৱিদ্ধচেতা
নলিননযনহাসোদাৰলীলেক্ষিতেন ॥ ১৫ ॥

নেত্ৰে নিমীলযসি নক্তমদৃষ্টবন্ধু-
স্ত্ৱং ৰোৰৱীষি কৰুণং বত চক্ৰৱাকি ।
দাস্যং গত ৱযমিৱাচ্যুতপাদজুষ্টাং
কিং ৱা স্ৰজং স্পৃহযসে কৱৰেণ ৱোঢুম্ ॥ ১৬ ॥

ভো ভোঃ সদা নিষ্টনসে উদন্ৱ-
ন্নলব্ধনিদ্ৰোঽধিগতপ্ৰজাগৰঃ ।
কিং ৱা মুকুন্দাপহৃতাত্মলাঞ্ছনঃ
প্ৰাপ্তাং দশাং ত্ৱং চ গতো দুৰত্যযাম্ ॥ ১৭ ॥

ত্ৱং যক্ষ্মণা বলৱতাসি গৃহীত ইন্দো
ক্ষীণস্তমো ন নিজদীধিতিভিঃ ক্ষিণোষি ।
কচ্চিন্মুকুন্দগদিতানি যথা ৱযং ত্ৱং
ৱিস্মৃত্য ভোঃ স্থগিতগীৰুপলক্ষ্যসে নঃ ॥ ১৮ ॥

কিং ন্ৱাচৰিতমস্মাভিৰ্মলযানিল তেঽপ্ৰিযম্ ।
গোৱিন্দাপাঙ্গনিৰ্ভিন্নে হৃদীৰযসি নঃ স্মৰম্ ॥ ১৯ ॥

মেঘ শ্ৰীমংস্ত্ৱমসি দযিতো যাদৱেন্দ্ৰস্য নূনং
শ্ৰীৱত্সাঙ্কং ৱযমিৱ ভৱান্ ধ্যাযতি প্ৰেমবদ্ধঃ ।
অত্যুত্কণ্ঠঃ শৱলহৃদযোঽস্মদ্ৱিধো বাষ্পধাৰাঃ
স্মৃত্ৱা স্মৃত্ৱা ৱিসৃজসি মুহুৰ্দুঃখদস্তত্প্ৰসঙ্গঃ ॥ ২০ ॥

প্ৰিযৰাৱপদানি ভাষসে মৃত-
সঞ্জীৱিকযানযা গিৰা ।
কৰৱাণি কিমদ্য তে প্ৰিযং
ৱদ মে ৱল্গিতকণ্ঠ কোকিল ॥ ২১ ॥

ন চলসি ন ৱদস্যুদাৰবুদ্ধে
ক্ষিতিধৰ চিন্তযসে মহান্তমৰ্থম্ ।
অপি বত ৱসুদেৱনন্দনাঙ্ঘ্ৰি
ৱযমিৱ কামযসে স্তনৈৰ্ৱিধৰ্তুম্ ॥ ২২ ॥

শুষ্যদ্ধ্ৰদাঃ কৰশিতা বত সিন্ধুপত্ন্যঃ
সম্প্ৰত্যপাস্তকমলশ্ৰিয ইষ্টভৰ্তুঃ ।
যদ্ৱদ্ ৱযং মধুপতেঃ প্ৰণযাৱলোক-
মপ্ৰাপ্য মুষ্টহৃদযাঃ পুৰুকৰ্শিতাঃ স্ম ॥ ২৩ ॥

হংস স্ৱাগতমাস্যতাং পিব পযো ব্ৰূহ্যঙ্গ শৌৰেঃ কথাং
দূতং ত্ৱাং নু ৱিদাম কচ্চিদজিতঃ স্ৱস্ত্যাস্ত উক্তং পুৰা ।
কিং ৱা নশ্চলসৌহৃদঃ স্মৰতি তং কস্মাদ্ ভজামো ৱযং
ক্ষৌদ্ৰালাপয কামদং শ্ৰিযমৃতে সৈৱৈকনিষ্ঠা স্ত্ৰিযাম্ ॥ ২৪ ॥

শ্ৰীশুক উৱাচ
ইতীদৃশেন ভাৱেন কৃষ্ণে যোগেশ্ৱৰেশ্ৱৰে ।
ক্ৰিযমাণেন মাধৱ্যো লেভিৰে পৰমাং গতিম্ ॥ ২৫ ॥

শ্ৰুতমাত্ৰোঽপি যঃ স্ত্ৰীণাং প্ৰসহ্যাকৰ্ষতে মনঃ ।
উৰুগাযোৰুগীতো ৱা পশ্যন্তীনাং চ কিং পুনঃ ॥ ২৬ ॥

যাঃ সম্পৰ্যচৰন্প্ৰেম্ণা পাদসংৱাহনাদিভিঃ ।
জগদ্গুৰুং ভৰ্তৃবুদ্ধ্যা তাসাং কিং ৱৰ্ণ্যতে তপঃ ॥ ২৭ ॥

এৱং ৱেদোদিতং ধৰ্মমনুতিষ্ঠন্ সতাং গতিঃ ।
গৃহং ধৰ্মাৰ্থকামানাং মুহুশ্চাদৰ্শযত্ পদম্ ॥ ২৮ ॥

আস্থিতস্য পৰং ধৰ্মং কৃষ্ণস্য গৃহমেধিনাম্ ।
আসন্ ষোডশসাহস্ৰং মহিষ্যশ্চ শতাধিকম্ ॥ ২৯ ॥

তাসাং স্ত্ৰীৰত্নভূতানামষ্টৌ যাঃ প্ৰাগুদাহৃতাঃ ।
ৰুক্মিণীপ্ৰমুখা ৰাজংস্তত্পুত্ৰাশ্চানুপূৰ্ৱশঃ ॥ ৩০ ॥

একৈকস্যাং দশ দশ কৃষ্ণোঽজীজনদাত্মজান্ ।
যাৱত্য আত্মনো ভাৰ্যা অমোঘগতিৰীশ্ৱৰঃ ॥ ৩১ ॥

তেষামুদ্দামৱীৰ্যাণামষ্টাদশ মহাৰথাঃ ।
আসন্নুদাৰযশসস্তেষাং নামানি মে শৃণু ॥ ৩২ ॥

প্ৰদ্যুম্নশ্চানিৰুদ্ধশ্চ দীপ্তিমান্ ভানুৰেৱ চ ।
সাম্বো মধুৰ্বৃহদ্ভানুশ্চিত্ৰভানুৰ্ৱৃকোঽৰুণঃ ॥ ৩৩ ॥

পুষ্কৰো ৱেদবাহুশ্চ শ্ৰুতদেৱঃ সুনন্দনঃ ।
চিত্ৰবাহুৰ্ৱিৰূপশ্চ কৱিৰ্ন্যগ্ৰোধ এৱ চ ॥ ৩৪ ॥

এতেষামপি ৰাজেন্দ্ৰ তনুজানাং মধুদ্ৱিষঃ ।
প্ৰদ্যুম্ন আসীত্ প্ৰথমঃ পিতৃৱদ্ ৰুক্মিণীসুতঃ ॥ ৩৫ ॥

স ৰুক্মিণো দুহিতৰমুপযেমে মহাৰথঃ ।
তস্যাং ততোঽনিৰুদ্ধোঽভূত্নাগাযতবলান্ৱিতঃ ॥ ৩৬ ॥

স চাপি ৰুক্মিণঃ পৌত্ৰীং দৌহিত্ৰো জগৃহে ততঃ ।
ৱজ্ৰস্তস্যাভৱদ্ যস্তু মৌষলাদৱশেষিতঃ ॥ ৩৭ ॥

প্ৰতিবাহুৰভূত্তস্মাত্ সুবাহুস্তস্য চাত্মজঃ ।
সুবাহোঃ শান্তসেনোঽভূচ্ছতসেনস্তু তত্সুতঃ ॥ ৩৮ ॥

ন হ্যেতস্মিন্ কুলে জাতা অধনা অবহুপ্ৰজাঃ ।
অল্পাযুষোঽল্পৱীৰ্যাশ্চ অব্ৰহ্মণ্যাশ্চ জজ্ঞিৰে ॥ ৩৯ ॥

যদুৱংশপ্ৰসূতানাং পুংসাং ৱিখ্যাতকৰ্মণাম্ ।
সঙ্খ্যা ন শক্যতে কৰ্তুমপি ৱৰ্ষাযুতৈৰ্নৃপ ॥ ৪০ ॥

তিস্ৰঃ কোট্যঃ সহস্ৰাণামষ্টাশীতিশতানি চ ।
আসন্ যদুকুলাচাৰ্যাঃ কুমাৰাণামিতি শ্ৰুতম্ ॥ ৪১ ॥

সঙ্খ্যানং যাদৱানাং কঃ কৰিষ্যতি মহাত্মনাম্ ।
যত্ৰাযুতানামযুতলক্ষেণাস্তে স আহুকঃ ॥ ৪২ ॥

দেৱাসুৰাহৱহতা দৈতেযা যে সুদাৰুণাঃ ।
তে চোত্পন্না মনুষ্যেষু প্ৰজা দৃপ্তা ববাধিৰে ॥ ৪৩ ॥

তন্নিগ্ৰহায হৰিণা প্ৰোক্তা দেৱা যদোঃ কুলে ।
অৱতীৰ্ণাঃ কুলশতং তেষামেকাধিকং নৃপ ॥ ৪৪ ॥

তেষাং প্ৰমাণং ভগৱান্ প্ৰভুত্ৱেনাভৱদ্ধৰিঃ ।
যে চানুৱৰ্তিনস্তস্য ৱৱৃধুঃ সৰ্ৱযাদৱাঃ ॥ ৪৫ ॥

শয্যাসনাটনালাপক্ৰীডাস্নানাদিকৰ্মসু ।
ন ৱিদুঃ সন্তমাত্মানং ৱৃষ্ণযঃ কৃষ্ণচেতসঃ ॥ ৪৬ ॥

তীৰ্থং চক্ৰে নৃপোনং যদজনি যদুষু স্ৱঃসৰিত্পাদশৌচং
ৱিদ্ৱিট্স্নিগ্ধাঃ স্ৱৰূপং যযুৰজিতপৰা শ্ৰীৰ্যদৰ্থেঽন্যযত্নঃ ।
যন্নামামঙ্গলঘ্নং শ্ৰুতমথ গদিতং যত্কৃতো গোত্ৰধৰ্মঃ
কৃষ্ণস্যৈতন্ন চিত্ৰং ক্ষিতিভৰহৰণং কালচক্ৰাযুধস্য ॥ ৪৭ ॥

জযতি জননিৱাসো দেৱকীজন্মৱাদো
যদুৱৰপৰিষত্স্ৱৈৰ্দোৰ্ভিৰস্যন্নধৰ্মম্ ।
স্থিৰচৰৱৃজিনঘ্নঃ সুস্মিতশ্ৰীমুখেন
ৱ্ৰজপুৰৱনিতানাং ৱৰ্ধযন্ কামদেৱম্ ॥ ৪৮ ॥

ইত্থং পৰস্য নিজৱৰ্ত্মৰিৰক্ষযাত্ত-
লীলাতনোস্তদনুৰূপৱিডম্বনানি ।
কৰ্মাণি কৰ্মকষণানি যদূত্তমস্য
শ্ৰূযাদমুষ্য পদযোৰনুৱৃত্তিমিচ্ছন্ ॥ ৪৯ ॥

মৰ্ত্যস্তযানুসৱমেধিতযা মুকুন্দ-
শ্ৰীমত্কথাশ্ৰৱণকীৰ্তনচিন্তযৈতি ।
তদ্ধাম দুস্তৰকৃতান্তজৱাপৱৰ্গং
গ্ৰামাদ্ ৱনং ক্ষিতিভুজোঽপি যযুৰ্যদৰ্থাঃ ॥ ৫০ ॥