ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൧൦.൯൦

ശ്രീശുക ഉവാച
സുഖം സ്വപുര്യാം നിവസന് ദ്വാരകായാം ശ്രിയഃ പതിഃ ।
സര്വസമ്പത്സമൃദ്ധായാം ജുഷ്ടായാം വൃഷ്ണിപുങ്ഗവൈഃ ॥ ൧ ॥

സ്ത്രീഭിശ്ചോത്തമവേഷാഭിര്നവയൌവനകാന്തിഭിഃ ।
കന്ദുകാദിഭിര്ഹര്മ്യേഷു ക്രീഡന്തീഭിസ്തഡിദ്ദ്യുഭിഃ ॥ ൨ ॥

നിത്യം സങ്കുലമാര്ഗായാം മദച്യുദ്ഭിര്മതങ്ഗജൈഃ ।
സ്വലങ്കൃതൈര്ഭടൈരശ്വൈ രഥൈശ്ച കനകോജ്ജ്വലൈഃ ॥ ൩ ॥

ഉദ്യാനോപവനാഢ്യായാം പുഷ്പിതദ്രുമരാജിഷു ।
നിര്വിശദ് ഭൃങ്ഗവിഹഗൈര്നാദിതായാം സമന്തതഃ ॥ ൪ ॥

രേമേ ഷോഡശസാഹസ്രപത്നീനാമേകവല്ലഭഃ ।
താവദ്വിചിത്രരൂപോഽസൌ തദ്ഗേഹേഷു മഹര്ദ്ധിഷു ॥ ൫ ॥

പ്രോത്ഫുല്ലോത്പലകഹ്ലാരകുമുദാമ്ഭോജരേണുഭിഃ ।
വാസിതാമലതോയേഷു കൂജദ്ദ്വിജകുലേഷു ച ॥ ൬ ॥

വിജഹാര വിഗാഹ്യാമ്ഭോ ഹ്രദിനീഷു മഹോദയഃ ।
കുചകുങ്കുമലിപ്താങ്ഗഃ പരിരബ്ധശ്ച യോഷിതാമ് ॥ ൭ ॥

ഉപഗീയമാനോ ഗന്ധര്വൈര്മൃദങ്ഗപണവാനകാന് ।
വാദയദ്ഭിര്മുദാ വീണാം സൂതമാഗധവന്ദിഭിഃ ॥ ൮ ॥

സിച്യമാനോഽച്യുതസ്താഭിര്ഹസന്തീഭിഃ സ്മ രേചകൈഃ ।
പ്രതിഷിഞ്ചന് വിചിക്രീഡേ യക്ഷീഭിര്യക്ഷരാഡിവ ॥ ൯ ॥

താഃ ക്ലിന്നവസ്ത്രവിവൃതോരുകുചപ്രദേശാഃ
സിഞ്ചന്ത്യ ഉദ്ധൃതബൃഹത്കവരപ്രസൂനാഃ ।
കാന്തം സ്മ രേചകജിഹീര്ഷയയോപഗുഹ്യ
ജാതസ്മരോത്സ്മയലസദ്വദനാ വിരേജുഃ ॥ ൧൦ ॥

കൃഷ്ണസ്തു തത്സ്തനവിഷജ്ജിതകുങ്കുമസ്രക്
ക്രീഡാഭിഷങ്ഗധുതകുന്തലവൃന്ദബന്ധഃ ।
സിഞ്ചന് മുഹുര്യുവതിഭിഃ പ്രതിഷിച്യമാനോ
രേമേ കരേണുഭിരിവേഭപതിഃ പരീതഃ ॥ ൧൧ ॥

നടാനാം നര്തകീനാം ച ഗീതവാദ്യോപജീവിനാമ് ।
ക്രീഡാലങ്കാരവാസാംസി കൃഷ്ണോഽദാത്തസ്യ ച സ്ത്രിയഃ ॥ ൧൨ ॥

കൃഷ്ണസ്യൈവം വിഹരതോ ഗത്യാലാപേക്ഷിതസ്മിതൈഃ ।
നര്മക്ഷ്വേലിപരിഷ്വങ്ഗൈഃ സ്ത്രീണാം കില ഹൃതാ ധിയഃ ॥ ൧൩ ॥

ഊചുര്മുകുന്ദൈകധിയോ ഗിര ഉന്മത്തവജ്ജഡമ് ।
ചിന്തയന്ത്യോഽരവിന്ദാക്ഷം താനി മേ ഗദതഃ ശൃണു ॥ ൧൪ ॥

മഹിഷ്യ ഊചുഃ
കുരരി വിലപസി ത്വം വീതനിദ്രാ ന ശേഷേ
സ്വപിതി ജഗതി രാത്ര്യാമീശ്വരോ ഗുപ്തബോധഃ ।
വയമിവ സഖി കച്ചിദ് ഗാഢനിര്വിദ്ധചേതാ
നലിനനയനഹാസോദാരലീലേക്ഷിതേന ॥ ൧൫ ॥

നേത്രേ നിമീലയസി നക്തമദൃഷ്ടബന്ധു-
സ്ത്വം രോരവീഷി കരുണം ബത ചക്രവാകി ।
ദാസ്യം ഗത വയമിവാച്യുതപാദജുഷ്ടാം
കിം വാ സ്രജം സ്പൃഹയസേ കവരേണ വോഢുമ് ॥ ൧൬ ॥

ഭോ ഭോഃ സദാ നിഷ്ടനസേ ഉദന്വ-
ന്നലബ്ധനിദ്രോഽധിഗതപ്രജാഗരഃ ।
കിം വാ മുകുന്ദാപഹൃതാത്മലാഞ്ഛനഃ
പ്രാപ്താം ദശാം ത്വം ച ഗതോ ദുരത്യയാമ് ॥ ൧൭ ॥

ത്വം യക്ഷ്മണാ ബലവതാസി ഗൃഹീത ഇന്ദോ
ക്ഷീണസ്തമോ ന നിജദീധിതിഭിഃ ക്ഷിണോഷി ।
കച്ചിന്മുകുന്ദഗദിതാനി യഥാ വയം ത്വം
വിസ്മൃത്യ ഭോഃ സ്ഥഗിതഗീരുപലക്ഷ്യസേ നഃ ॥ ൧൮ ॥

കിം ന്വാചരിതമസ്മാഭിര്മലയാനില തേഽപ്രിയമ് ।
ഗോവിന്ദാപാങ്ഗനിര്ഭിന്നേ ഹൃദീരയസി നഃ സ്മരമ് ॥ ൧൯ ॥

മേഘ ശ്രീമംസ്ത്വമസി ദയിതോ യാദവേന്ദ്രസ്യ നൂനം
ശ്രീവത്സാങ്കം വയമിവ ഭവാന് ധ്യായതി പ്രേമബദ്ധഃ ।
അത്യുത്കണ്ഠഃ ശവലഹൃദയോഽസ്മദ്വിധോ ബാഷ്പധാരാഃ
സ്മൃത്വാ സ്മൃത്വാ വിസൃജസി മുഹുര്ദുഃഖദസ്തത്പ്രസങ്ഗഃ ॥ ൨൦ ॥

പ്രിയരാവപദാനി ഭാഷസേ മൃത-
സഞ്ജീവികയാനയാ ഗിരാ ।
കരവാണി കിമദ്യ തേ പ്രിയം
വദ മേ വല്ഗിതകണ്ഠ കോകില ॥ ൨൧ ॥

ന ചലസി ന വദസ്യുദാരബുദ്ധേ
ക്ഷിതിധര ചിന്തയസേ മഹാന്തമര്ഥമ് ।
അപി ബത വസുദേവനന്ദനാങ്ഘ്രി
വയമിവ കാമയസേ സ്തനൈര്വിധര്തുമ് ॥ ൨൨ ॥

ശുഷ്യദ്ധ്രദാഃ കരശിതാ ബത സിന്ധുപത്ന്യഃ
സമ്പ്രത്യപാസ്തകമലശ്രിയ ഇഷ്ടഭര്തുഃ ।
യദ്വദ് വയം മധുപതേഃ പ്രണയാവലോക-
മപ്രാപ്യ മുഷ്ടഹൃദയാഃ പുരുകര്ശിതാഃ സ്മ ॥ ൨൩ ॥

ഹംസ സ്വാഗതമാസ്യതാം പിബ പയോ ബ്രൂഹ്യങ്ഗ ശൌരേഃ കഥാം
ദൂതം ത്വാം നു വിദാമ കച്ചിദജിതഃ സ്വസ്ത്യാസ്ത ഉക്തം പുരാ ।
കിം വാ നശ്ചലസൌഹൃദഃ സ്മരതി തം കസ്മാദ് ഭജാമോ വയം
ക്ഷൌദ്രാലാപയ കാമദം ശ്രിയമൃതേ സൈവൈകനിഷ്ഠാ സ്ത്രിയാമ് ॥ ൨൪ ॥

ശ്രീശുക ഉവാച
ഇതീദൃശേന ഭാവേന കൃഷ്ണേ യോഗേശ്വരേശ്വരേ ।
ക്രിയമാണേന മാധവ്യോ ലേഭിരേ പരമാം ഗതിമ് ॥ ൨൫ ॥

ശ്രുതമാത്രോഽപി യഃ സ്ത്രീണാം പ്രസഹ്യാകര്ഷതേ മനഃ ।
ഉരുഗായോരുഗീതോ വാ പശ്യന്തീനാം ച കിം പുനഃ ॥ ൨൬ ॥

യാഃ സമ്പര്യചരന്പ്രേമ്ണാ പാദസംവാഹനാദിഭിഃ ।
ജഗദ്ഗുരും ഭര്തൃബുദ്ധ്യാ താസാം കിം വര്ണ്യതേ തപഃ ॥ ൨൭ ॥

ഏവം വേദോദിതം ധര്മമനുതിഷ്ഠന് സതാം ഗതിഃ ।
ഗൃഹം ധര്മാര്ഥകാമാനാം മുഹുശ്ചാദര്ശയത് പദമ് ॥ ൨൮ ॥

ആസ്ഥിതസ്യ പരം ധര്മം കൃഷ്ണസ്യ ഗൃഹമേധിനാമ് ।
ആസന് ഷോഡശസാഹസ്രം മഹിഷ്യശ്ച ശതാധികമ് ॥ ൨൯ ॥

താസാം സ്ത്രീരത്നഭൂതാനാമഷ്ടൌ യാഃ പ്രാഗുദാഹൃതാഃ ।
രുക്മിണീപ്രമുഖാ രാജംസ്തത്പുത്രാശ്ചാനുപൂര്വശഃ ॥ ൩൦ ॥

ഏകൈകസ്യാം ദശ ദശ കൃഷ്ണോഽജീജനദാത്മജാന് ।
യാവത്യ ആത്മനോ ഭാര്യാ അമോഘഗതിരീശ്വരഃ ॥ ൩൧ ॥

തേഷാമുദ്ദാമവീര്യാണാമഷ്ടാദശ മഹാരഥാഃ ।
ആസന്നുദാരയശസസ്തേഷാം നാമാനി മേ ശൃണു ॥ ൩൨ ॥

പ്രദ്യുമ്നശ്ചാനിരുദ്ധശ്ച ദീപ്തിമാന് ഭാനുരേവ ച ।
സാമ്ബോ മധുര്ബൃഹദ്ഭാനുശ്ചിത്രഭാനുര്വൃകോഽരുണഃ ॥ ൩൩ ॥

പുഷ്കരോ വേദബാഹുശ്ച ശ്രുതദേവഃ സുനന്ദനഃ ।
ചിത്രബാഹുര്വിരൂപശ്ച കവിര്ന്യഗ്രോധ ഏവ ച ॥ ൩൪ ॥

ഏതേഷാമപി രാജേന്ദ്ര തനുജാനാം മധുദ്വിഷഃ ।
പ്രദ്യുമ്ന ആസീത് പ്രഥമഃ പിതൃവദ് രുക്മിണീസുതഃ ॥ ൩൫ ॥

സ രുക്മിണോ ദുഹിതരമുപയേമേ മഹാരഥഃ ।
തസ്യാം തതോഽനിരുദ്ധോഽഭൂത്നാഗായതബലാന്വിതഃ ॥ ൩൬ ॥

സ ചാപി രുക്മിണഃ പൌത്രീം ദൌഹിത്രോ ജഗൃഹേ തതഃ ।
വജ്രസ്തസ്യാഭവദ് യസ്തു മൌഷലാദവശേഷിതഃ ॥ ൩൭ ॥

പ്രതിബാഹുരഭൂത്തസ്മാത് സുബാഹുസ്തസ്യ ചാത്മജഃ ।
സുബാഹോഃ ശാന്തസേനോഽഭൂച്ഛതസേനസ്തു തത്സുതഃ ॥ ൩൮ ॥

ന ഹ്യേതസ്മിന് കുലേ ജാതാ അധനാ അബഹുപ്രജാഃ ।
അല്പായുഷോഽല്പവീര്യാശ്ച അബ്രഹ്മണ്യാശ്ച ജജ്ഞിരേ ॥ ൩൯ ॥

യദുവംശപ്രസൂതാനാം പുംസാം വിഖ്യാതകര്മണാമ് ।
സങ്ഖ്യാ ന ശക്യതേ കര്തുമപി വര്ഷായുതൈര്നൃപ ॥ ൪൦ ॥

തിസ്രഃ കോട്യഃ സഹസ്രാണാമഷ്ടാശീതിശതാനി ച ।
ആസന് യദുകുലാചാര്യാഃ കുമാരാണാമിതി ശ്രുതമ് ॥ ൪൧ ॥

സങ്ഖ്യാനം യാദവാനാം കഃ കരിഷ്യതി മഹാത്മനാമ് ।
യത്രായുതാനാമയുതലക്ഷേണാസ്തേ സ ആഹുകഃ ॥ ൪൨ ॥

ദേവാസുരാഹവഹതാ ദൈതേയാ യേ സുദാരുണാഃ ।
തേ ചോത്പന്നാ മനുഷ്യേഷു പ്രജാ ദൃപ്താ ബബാധിരേ ॥ ൪൩ ॥

തന്നിഗ്രഹായ ഹരിണാ പ്രോക്താ ദേവാ യദോഃ കുലേ ।
അവതീര്ണാഃ കുലശതം തേഷാമേകാധികം നൃപ ॥ ൪൪ ॥

തേഷാം പ്രമാണം ഭഗവാന് പ്രഭുത്വേനാഭവദ്ധരിഃ ।
യേ ചാനുവര്തിനസ്തസ്യ വവൃധുഃ സര്വയാദവാഃ ॥ ൪൫ ॥

ശയ്യാസനാടനാലാപക്രീഡാസ്നാനാദികര്മസു ।
ന വിദുഃ സന്തമാത്മാനം വൃഷ്ണയഃ കൃഷ്ണചേതസഃ ॥ ൪൬ ॥

തീര്ഥം ചക്രേ നൃപോനം യദജനി യദുഷു സ്വഃസരിത്പാദശൌചം
വിദ്വിട്സ്നിഗ്ധാഃ സ്വരൂപം യയുരജിതപരാ ശ്രീര്യദര്ഥേഽന്യയത്നഃ ।
യന്നാമാമങ്ഗലഘ്നം ശ്രുതമഥ ഗദിതം യത്കൃതോ ഗോത്രധര്മഃ
കൃഷ്ണസ്യൈതന്ന ചിത്രം ക്ഷിതിഭരഹരണം കാലചക്രായുധസ്യ ॥ ൪൭ ॥

ജയതി ജനനിവാസോ ദേവകീജന്മവാദോ
യദുവരപരിഷത്സ്വൈര്ദോര്ഭിരസ്യന്നധര്മമ് ।
സ്ഥിരചരവൃജിനഘ്നഃ സുസ്മിതശ്രീമുഖേന
വ്രജപുരവനിതാനാം വര്ധയന് കാമദേവമ് ॥ ൪൮ ॥

ഇത്ഥം പരസ്യ നിജവര്ത്മരിരക്ഷയാത്ത-
ലീലാതനോസ്തദനുരൂപവിഡമ്ബനാനി ।
കര്മാണി കര്മകഷണാനി യദൂത്തമസ്യ
ശ്രൂയാദമുഷ്യ പദയോരനുവൃത്തിമിച്ഛന് ॥ ൪൯ ॥

മര്ത്യസ്തയാനുസവമേധിതയാ മുകുന്ദ-
ശ്രീമത്കഥാശ്രവണകീര്തനചിന്തയൈതി ।
തദ്ധാമ ദുസ്തരകൃതാന്തജവാപവര്ഗം
ഗ്രാമാദ് വനം ക്ഷിതിഭുജോഽപി യയുര്യദര്ഥാഃ ॥ ൫൦ ॥