శ్రీమద్భాగవతమ్ ౧౦.౯౦

శ్రీశుక ఉవాచ
సుఖం స్వపుర్యాం నివసన్ ద్వారకాయాం శ్రియః పతిః ।
సర్వసమ్పత్సమృద్ధాయాం జుష్టాయాం వృష్ణిపుఙ్గవైః ॥ ౧ ॥

స్త్రీభిశ్చోత్తమవేషాభిర్నవయౌవనకాన్తిభిః ।
కన్దుకాదిభిర్హర్మ్యేషు క్రీడన్తీభిస్తడిద్ద్యుభిః ॥ ౨ ॥

నిత్యం సఙ్కులమార్గాయాం మదచ్యుద్భిర్మతఙ్గజైః ।
స్వలఙ్కృతైర్భటైరశ్వై రథైశ్చ కనకోజ్జ్వలైః ॥ ౩ ॥

ఉద్యానోపవనాఢ్యాయాం పుష్పితద్రుమరాజిషు ।
నిర్విశద్ భృఙ్గవిహగైర్నాదితాయాం సమన్తతః ॥ ౪ ॥

రేమే షోడశసాహస్రపత్నీనామేకవల్లభః ।
తావద్విచిత్రరూపోఽసౌ తద్గేహేషు మహర్ద్ధిషు ॥ ౫ ॥

ప్రోత్ఫుల్లోత్పలకహ్లారకుముదామ్భోజరేణుభిః ।
వాసితామలతోయేషు కూజద్ద్విజకులేషు చ ॥ ౬ ॥

విజహార విగాహ్యామ్భో హ్రదినీషు మహోదయః ।
కుచకుఙ్కుమలిప్తాఙ్గః పరిరబ్ధశ్చ యోషితామ్ ॥ ౭ ॥

ఉపగీయమానో గన్ధర్వైర్మృదఙ్గపణవానకాన్ ।
వాదయద్భిర్ముదా వీణాం సూతమాగధవన్దిభిః ॥ ౮ ॥

సిచ్యమానోఽచ్యుతస్తాభిర్హసన్తీభిః స్మ రేచకైః ।
ప్రతిషిఞ్చన్ విచిక్రీడే యక్షీభిర్యక్షరాడివ ॥ ౯ ॥

తాః క్లిన్నవస్త్రవివృతోరుకుచప్రదేశాః
సిఞ్చన్త్య ఉద్ధృతబృహత్కవరప్రసూనాః ।
కాన్తం స్మ రేచకజిహీర్షయయోపగుహ్య
జాతస్మరోత్స్మయలసద్వదనా విరేజుః ॥ ౧౦ ॥

కృష్ణస్తు తత్స్తనవిషజ్జితకుఙ్కుమస్రక్
క్రీడాభిషఙ్గధుతకున్తలవృన్దబన్ధః ।
సిఞ్చన్ ముహుర్యువతిభిః ప్రతిషిచ్యమానో
రేమే కరేణుభిరివేభపతిః పరీతః ॥ ౧౧ ॥

నటానాం నర్తకీనాం చ గీతవాద్యోపజీవినామ్ ।
క్రీడాలఙ్కారవాసాంసి కృష్ణోఽదాత్తస్య చ స్త్రియః ॥ ౧౨ ॥

కృష్ణస్యైవం విహరతో గత్యాలాపేక్షితస్మితైః ।
నర్మక్ష్వేలిపరిష్వఙ్గైః స్త్రీణాం కిల హృతా ధియః ॥ ౧౩ ॥

ఊచుర్ముకున్దైకధియో గిర ఉన్మత్తవజ్జడమ్ ।
చిన్తయన్త్యోఽరవిన్దాక్షం తాని మే గదతః శృణు ॥ ౧౪ ॥

మహిష్య ఊచుః
కురరి విలపసి త్వం వీతనిద్రా న శేషే
స్వపితి జగతి రాత్ర్యామీశ్వరో గుప్తబోధః ।
వయమివ సఖి కచ్చిద్ గాఢనిర్విద్ధచేతా
నలిననయనహాసోదారలీలేక్షితేన ॥ ౧౫ ॥

నేత్రే నిమీలయసి నక్తమదృష్టబన్ధు-
స్త్వం రోరవీషి కరుణం బత చక్రవాకి ।
దాస్యం గత వయమివాచ్యుతపాదజుష్టాం
కిం వా స్రజం స్పృహయసే కవరేణ వోఢుమ్ ॥ ౧౬ ॥

భో భోః సదా నిష్టనసే ఉదన్వ-
న్నలబ్ధనిద్రోఽధిగతప్రజాగరః ।
కిం వా ముకున్దాపహృతాత్మలాఞ్ఛనః
ప్రాప్తాం దశాం త్వం చ గతో దురత్యయామ్ ॥ ౧౭ ॥

త్వం యక్ష్మణా బలవతాసి గృహీత ఇన్దో
క్షీణస్తమో న నిజదీధితిభిః క్షిణోషి ।
కచ్చిన్ముకున్దగదితాని యథా వయం త్వం
విస్మృత్య భోః స్థగితగీరుపలక్ష్యసే నః ॥ ౧౮ ॥

కిం న్వాచరితమస్మాభిర్మలయానిల తేఽప్రియమ్ ।
గోవిన్దాపాఙ్గనిర్భిన్నే హృదీరయసి నః స్మరమ్ ॥ ౧౯ ॥

మేఘ శ్రీమంస్త్వమసి దయితో యాదవేన్ద్రస్య నూనం
శ్రీవత్సాఙ్కం వయమివ భవాన్ ధ్యాయతి ప్రేమబద్ధః ।
అత్యుత్కణ్ఠః శవలహృదయోఽస్మద్విధో బాష్పధారాః
స్మృత్వా స్మృత్వా విసృజసి ముహుర్దుఃఖదస్తత్ప్రసఙ్గః ॥ ౨౦ ॥

ప్రియరావపదాని భాషసే మృత-
సఞ్జీవికయానయా గిరా ।
కరవాణి కిమద్య తే ప్రియం
వద మే వల్గితకణ్ఠ కోకిల ॥ ౨౧ ॥

న చలసి న వదస్యుదారబుద్ధే
క్షితిధర చిన్తయసే మహాన్తమర్థమ్ ।
అపి బత వసుదేవనన్దనాఙ్ఘ్రి
వయమివ కామయసే స్తనైర్విధర్తుమ్ ॥ ౨౨ ॥

శుష్యద్ధ్రదాః కరశితా బత సిన్ధుపత్న్యః
సమ్ప్రత్యపాస్తకమలశ్రియ ఇష్టభర్తుః ।
యద్వద్ వయం మధుపతేః ప్రణయావలోక-
మప్రాప్య ముష్టహృదయాః పురుకర్శితాః స్మ ॥ ౨౩ ॥

హంస స్వాగతమాస్యతాం పిబ పయో బ్రూహ్యఙ్గ శౌరేః కథాం
దూతం త్వాం ను విదామ కచ్చిదజితః స్వస్త్యాస్త ఉక్తం పురా ।
కిం వా నశ్చలసౌహృదః స్మరతి తం కస్మాద్ భజామో వయం
క్షౌద్రాలాపయ కామదం శ్రియమృతే సైవైకనిష్ఠా స్త్రియామ్ ॥ ౨౪ ॥

శ్రీశుక ఉవాచ
ఇతీదృశేన భావేన కృష్ణే యోగేశ్వరేశ్వరే ।
క్రియమాణేన మాధవ్యో లేభిరే పరమాం గతిమ్ ॥ ౨౫ ॥

శ్రుతమాత్రోఽపి యః స్త్రీణాం ప్రసహ్యాకర్షతే మనః ।
ఉరుగాయోరుగీతో వా పశ్యన్తీనాం చ కిం పునః ॥ ౨౬ ॥

యాః సమ్పర్యచరన్ప్రేమ్ణా పాదసంవాహనాదిభిః ।
జగద్గురుం భర్తృబుద్ధ్యా తాసాం కిం వర్ణ్యతే తపః ॥ ౨౭ ॥

ఏవం వేదోదితం ధర్మమనుతిష్ఠన్ సతాం గతిః ।
గృహం ధర్మార్థకామానాం ముహుశ్చాదర్శయత్ పదమ్ ॥ ౨౮ ॥

ఆస్థితస్య పరం ధర్మం కృష్ణస్య గృహమేధినామ్ ।
ఆసన్ షోడశసాహస్రం మహిష్యశ్చ శతాధికమ్ ॥ ౨౯ ॥

తాసాం స్త్రీరత్నభూతానామష్టౌ యాః ప్రాగుదాహృతాః ।
రుక్మిణీప్రముఖా రాజంస్తత్పుత్రాశ్చానుపూర్వశః ॥ ౩౦ ॥

ఏకైకస్యాం దశ దశ కృష్ణోఽజీజనదాత్మజాన్ ।
యావత్య ఆత్మనో భార్యా అమోఘగతిరీశ్వరః ॥ ౩౧ ॥

తేషాముద్దామవీర్యాణామష్టాదశ మహారథాః ।
ఆసన్నుదారయశసస్తేషాం నామాని మే శృణు ॥ ౩౨ ॥

ప్రద్యుమ్నశ్చానిరుద్ధశ్చ దీప్తిమాన్ భానురేవ చ ।
సామ్బో మధుర్బృహద్భానుశ్చిత్రభానుర్వృకోఽరుణః ॥ ౩౩ ॥

పుష్కరో వేదబాహుశ్చ శ్రుతదేవః సునన్దనః ।
చిత్రబాహుర్విరూపశ్చ కవిర్న్యగ్రోధ ఏవ చ ॥ ౩౪ ॥

ఏతేషామపి రాజేన్ద్ర తనుజానాం మధుద్విషః ।
ప్రద్యుమ్న ఆసీత్ ప్రథమః పితృవద్ రుక్మిణీసుతః ॥ ౩౫ ॥

స రుక్మిణో దుహితరముపయేమే మహారథః ।
తస్యాం తతోఽనిరుద్ధోఽభూత్నాగాయతబలాన్వితః ॥ ౩౬ ॥

స చాపి రుక్మిణః పౌత్రీం దౌహిత్రో జగృహే తతః ।
వజ్రస్తస్యాభవద్ యస్తు మౌషలాదవశేషితః ॥ ౩౭ ॥

ప్రతిబాహురభూత్తస్మాత్ సుబాహుస్తస్య చాత్మజః ।
సుబాహోః శాన్తసేనోఽభూచ్ఛతసేనస్తు తత్సుతః ॥ ౩౮ ॥

న హ్యేతస్మిన్ కులే జాతా అధనా అబహుప్రజాః ।
అల్పాయుషోఽల్పవీర్యాశ్చ అబ్రహ్మణ్యాశ్చ జజ్ఞిరే ॥ ౩౯ ॥

యదువంశప్రసూతానాం పుంసాం విఖ్యాతకర్మణామ్ ।
సఙ్ఖ్యా న శక్యతే కర్తుమపి వర్షాయుతైర్నృప ॥ ౪౦ ॥

తిస్రః కోట్యః సహస్రాణామష్టాశీతిశతాని చ ।
ఆసన్ యదుకులాచార్యాః కుమారాణామితి శ్రుతమ్ ॥ ౪౧ ॥

సఙ్ఖ్యానం యాదవానాం కః కరిష్యతి మహాత్మనామ్ ।
యత్రాయుతానామయుతలక్షేణాస్తే స ఆహుకః ॥ ౪౨ ॥

దేవాసురాహవహతా దైతేయా యే సుదారుణాః ।
తే చోత్పన్నా మనుష్యేషు ప్రజా దృప్తా బబాధిరే ॥ ౪౩ ॥

తన్నిగ్రహాయ హరిణా ప్రోక్తా దేవా యదోః కులే ।
అవతీర్ణాః కులశతం తేషామేకాధికం నృప ॥ ౪౪ ॥

తేషాం ప్రమాణం భగవాన్ ప్రభుత్వేనాభవద్ధరిః ।
యే చానువర్తినస్తస్య వవృధుః సర్వయాదవాః ॥ ౪౫ ॥

శయ్యాసనాటనాలాపక్రీడాస్నానాదికర్మసు ।
న విదుః సన్తమాత్మానం వృష్ణయః కృష్ణచేతసః ॥ ౪౬ ॥

తీర్థం చక్రే నృపోనం యదజని యదుషు స్వఃసరిత్పాదశౌచం
విద్విట్స్నిగ్ధాః స్వరూపం యయురజితపరా శ్రీర్యదర్థేఽన్యయత్నః ।
యన్నామామఙ్గలఘ్నం శ్రుతమథ గదితం యత్కృతో గోత్రధర్మః
కృష్ణస్యైతన్న చిత్రం క్షితిభరహరణం కాలచక్రాయుధస్య ॥ ౪౭ ॥

జయతి జననివాసో దేవకీజన్మవాదో
యదువరపరిషత్స్వైర్దోర్భిరస్యన్నధర్మమ్ ।
స్థిరచరవృజినఘ్నః సుస్మితశ్రీముఖేన
వ్రజపురవనితానాం వర్ధయన్ కామదేవమ్ ॥ ౪౮ ॥

ఇత్థం పరస్య నిజవర్త్మరిరక్షయాత్త-
లీలాతనోస్తదనురూపవిడమ్బనాని ।
కర్మాణి కర్మకషణాని యదూత్తమస్య
శ్రూయాదముష్య పదయోరనువృత్తిమిచ్ఛన్ ॥ ౪౯ ॥

మర్త్యస్తయానుసవమేధితయా ముకున్ద-
శ్రీమత్కథాశ్రవణకీర్తనచిన్తయైతి ।
తద్ధామ దుస్తరకృతాన్తజవాపవర్గం
గ్రామాద్ వనం క్షితిభుజోఽపి యయుర్యదర్థాః ॥ ౫౦ ॥