Lord Krishna

śrīmadbhāgavatam 4.12

(Srimad Bhagavatam Canto 4, Chapter 12 — Dhruva Ascends to the Lord's Abode in English (IAST))

Vyasa

Also known as dhruvam nivrttam pratibuddhya vaisasa

Dhruva Ascends to the Lord's Abode. Śrīmad Bhāgavatam Canto 4, Chapter 12 — 52 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

maitreya uvāca
dhruvaṁ nivṛttaṁ pratibuddhya vaiśasād
apeta-manyuṁ bhagavān dhaneśvaraḥ
tatrāgataś cāraṇa-yakṣa-kinnaraiḥ
saṁstūyamāno nyavadat kṛtāñjalim
dhanada uvāca
bhoḥ bhoḥ kṣatriya-dāyāda
parituṣṭo ’smi te ’nagha
yat tvaṁ pitāmahādeśād
vairaṁ dustyajam atyajaḥ
na bhavān avadhīd yakṣān
na yakṣā bhrātaraṁ tava
kāla eva hi bhūtānāṁ
prabhur apyaya-bhāvayoḥ
ahaṁ tvam ity apārthā dhīr
ajñānāt puruṣasya hi
svāpnīvābhāty atad-dhyānād
yayā bandha-viparyayau
tad gaccha dhruva bhadraṁ te
bhagavantam adhokṣajam
sarva-bhūtātma-bhāvena
sarva-bhūtātma-vigraham
bhajasva bhajanīyāṅghrim
abhavāya bhava-cchidam
yuktaṁ virahitaṁ śaktyā
guṇa-mayyātma-māyayā
vṛṇīhi kāmaṁ nṛpa yan mano-gataṁ
mattas tvam auttānapade ’viśaṅkitaḥ
varaṁ varārho ’mbuja-nābha-pādayor
anantaraṁ tvāṁ vayam aṅga śuśruma
maitreya uvāca
sa rāja-rājena varāya codito
dhruvo mahā-bhāgavato mahā-matiḥ
harau sa vavre ’calitāṁ smṛtiṁ yayā
taraty ayatnena duratyayaṁ tamaḥ
tasya prītena manasā
tāṁ dattvaiḍaviḍas tataḥ
paśyato ’ntardadhe so ’pi
sva-puraṁ pratyapadyata
athāyajata yajñeśaṁ
kratubhir bhūri-dakṣiṇaiḥ
dravya-kriyā-devatānāṁ
karma karma-phala-pradam
sarvātmany acyute ’sarve
tīvraughāṁ bhaktim udvahan
dadarśātmani bhūteṣu
tam evāvasthitaṁ vibhum
tam evaṁ śīla-sampannaṁ
brahmaṇyaṁ dīna-vatsalam
goptāraṁ dharma-setūnāṁ
menire pitaraṁ prajāḥ
ṣaṭ-triṁśad-varṣa-sāhasraṁ
śaśāsa kṣiti-maṇḍalam
bhogaiḥ puṇya-kṣayaṁ kurvann
abhogair aśubha-kṣayam
evaṁ bahu-savaṁ kālaṁ
mahātmāvicalendriyaḥ
tri-vargaupayikaṁ nītvā
putrāyādān nṛpāsanam
manyamāna idaṁ viśvaṁ
māyā-racitam ātmani
avidyā-racita-svapna-
gandharva-nagaropamam
ātma-stry-apatya-suhṛdo balam ṛddha-kośam
antaḥ-puraṁ parivihāra-bhuvaś ca ramyāḥ
bhū-maṇḍalaṁ jaladhi-mekhalam ākalayya
kālopasṛṣṭam iti sa prayayau viśālām
tasyāṁ viśuddha-karaṇaḥ śiva-vār vigāhya
baddhvāsanaṁ jita-marun manasāhṛtākṣaḥ
sthūle dadhāra bhagavat-pratirūpa etad
dhyāyaṁs tad avyavahito vyasṛjat samādhau
bhaktiṁ harau bhagavati pravahann ajasram
ānanda-bāṣpa-kalayā muhur ardyamānaḥ
viklidyamāna-hṛdayaḥ pulakācitāṅgo
nātmānam asmarad asāv iti mukta-liṅgaḥ
sa dadarśa vimānāgryaṁ
nabhaso ’vatarad dhruvaḥ
vibhrājayad daśa diśo
rākāpatim ivoditam
tatrānu deva-pravarau catur-bhujau
śyāmau kiśorāv aruṇāmbujekṣaṇau
sthitāv avaṣṭabhya gadāṁ suvāsasau
kirīṭa-hārāṅgada-cāru-kuṇḍalau
vijñāya tāv uttamagāya-kiṅkarāv
abhyutthitaḥ sādhvasa-vismṛta-kramaḥ
nanāma nāmāni gṛṇan madhudviṣaḥ
pārṣat-pradhānāv iti saṁhatāñjaliḥ
taṁ kṛṣṇa-pādābhiniviṣṭa-cetasaṁ
baddhāñjaliṁ praśraya-namra-kandharam
sunanda-nandāv upasṛtya sasmitaṁ
pratyūcatuḥ puṣkaranābha-sammatau
sunanda-nandāv ūcatuḥ
bho bho rājan subhadraṁ te
vācaṁ no ’vahitaḥ śṛṇu
yaḥ pañca-varṣas tapasā
bhavān devam atītṛpat
tasyākhila-jagad-dhātur
āvāṁ devasya śārṅgiṇaḥ
pārṣadāv iha samprāptau
netuṁ tvāṁ bhagavat-padam
sudurjayaṁ viṣṇu-padaṁ jitaṁ tvayā
yat sūrayo ’prāpya vicakṣate param
ātiṣṭha tac candra-divākarādayo
graharkṣa-tārāḥ pariyanti dakṣiṇam
anāsthitaṁ te pitṛbhir
anyair apy aṅga karhicit
ātiṣṭha jagatāṁ vandyaṁ
tad viṣṇoḥ paramaṁ padam
etad vimāna-pravaram
uttamaśloka-maulinā
upasthāpitam āyuṣmann
adhiroḍhuṁ tvam arhasi
maitreya uvāca
niśamya vaikuṇṭha-niyojya-mukhyayor
madhu-cyutaṁ vācam urukrama-priyaḥ
kṛtābhiṣekaḥ kṛta-nitya-maṅgalo
munīn praṇamyāśiṣam abhyavādayat
parītyābhyarcya dhiṣṇyāgryaṁ
pārṣadāv abhivandya ca
iyeṣa tad adhiṣṭhātuṁ
bibhrad rūpaṁ hiraṇmayam
tadottānapadaḥ putro
dadarśāntakam āgatam
mṛtyor mūrdhni padaṁ dattvā
ārurohādbhutaṁ gṛham
tadā dundubhayo nedur
mṛdaṅga-paṇavādayaḥ
gandharva-mukhyāḥ prajaguḥ
petuḥ kusuma-vṛṣṭayaḥ
sa ca svarlokam ārokṣyan
sunītiṁ jananīṁ dhruvaḥ
anvasmarad agaṁ hitvā
dīnāṁ yāsye tri-viṣṭapam
iti vyavasitaṁ tasya
vyavasāya surottamau
darśayām āsatur devīṁ
puro yānena gacchatīm
tatra tatra praśaṁsadbhiḥ
pathi vaimānikaiḥ suraiḥ
avakīryamāṇo dadṛśe
kusumaiḥ kramaśo grahān
tri-lokīṁ deva-yānena
so ’tivrajya munīn api
parastād yad dhruva-gatir
viṣṇoḥ padam athābhyagāt
yad bhrājamānaṁ sva-rucaiva sarvato
lokās trayo hy anu vibhrājanta ete
yan nāvrajañ jantuṣu ye ’nanugrahā
vrajanti bhadrāṇi caranti ye ’niśam
śāntāḥ sama-dṛśaḥ śuddhāḥ
sarva-bhūtānurañjanāḥ
yānty añjasācyuta-padam
acyuta-priya-bāndhavāḥ
ity uttānapadaḥ putro
dhruvaḥ kṛṣṇa-parāyaṇaḥ
abhūt trayāṇāṁ lokānāṁ
cūḍā-maṇir ivāmalaḥ
gambhīra-vego ’nimiṣaṁ
jyotiṣāṁ cakram āhitam
yasmin bhramati kauravya
meḍhyām iva gavāṁ gaṇaḥ
mahimānaṁ vilokyāsya
nārado bhagavān ṛṣiḥ
ātodyaṁ vitudañ ślokān
satre ’gāyat pracetasām
nārada uvāca
nūnaṁ sunīteḥ pati-devatāyās
tapaḥ-prabhāvasya sutasya tāṁ gatim
dṛṣṭvābhyupāyān api veda-vādino
naivādhigantuṁ prabhavanti kiṁ nṛpāḥ
yaḥ pañca-varṣo guru-dāra-vāk-śarair
bhinnena yāto hṛdayena dūyatā
vanaṁ mad-ādeśa-karo ’jitaṁ prabhuṁ
jigāya tad-bhakta-guṇaiḥ parājitam
yaḥ kṣatra-bandhur bhuvi tasyādhirūḍham
anv ārurukṣed api varṣa-pūgaiḥ
ṣaṭ-pañca-varṣo yad ahobhir alpaiḥ
prasādya vaikuṇṭham avāpa tat-padam
maitreya uvāca
etat te ’bhihitaṁ sarvaṁ
yat pṛṣṭo ’ham iha tvayā
dhruvasyoddāma-yaśasaś
caritaṁ sammataṁ satām
dhanyaṁ yaśasyam āyuṣyaṁ
puṇyaṁ svasty-ayanaṁ mahat
svargyaṁ dhrauvyaṁ saumanasyaṁ
praśasyam agha-marṣaṇam
śrutvaitac chraddhayābhīkṣṇam
acyuta-priya-ceṣṭitam
bhaved bhaktir bhagavati
yayā syāt kleśa-saṅkṣayaḥ
mahattvam icchatāṁ tīrthaṁ
śrotuḥ śīlādayo guṇāḥ
yatra tejas tad icchūnāṁ
māno yatra manasvinām
prayataḥ kīrtayet prātaḥ
samavāye dvi-janmanām
sāyaṁ ca puṇya-ślokasya
dhruvasya caritaṁ mahat
paurṇamāsyāṁ sinīvālyāṁ
dvādaśyāṁ śravaṇe ’thavā
dina-kṣaye vyatīpāte
saṅkrame ’rkadine ’pi vā
śrāvayec chraddadhānānāṁ
tīrtha-pāda-padāśrayaḥ
necchaṁs tatrātmanātmānaṁ
santuṣṭa iti sidhyati
jñānam ajñāta-tattvāya
yo dadyāt sat-pathe ’mṛtam
kṛpālor dīna-nāthasya
devās tasyānugṛhṇate
idaṁ mayā te ’bhihitaṁ kurūdvaha
dhruvasya vikhyāta-viśuddha-karmaṇaḥ
hitvārbhakaḥ krīḍanakāni mātur
gṛhaṁ ca viṣṇuṁ śaraṇaṁ yo jagāma

Explore More