Lord Krishna

ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତମ୍ ୪.୧୨

(Srimad Bhagavatam Canto 4, Chapter 12 — Dhruva Ascends to the Lord's Abode in Odia)

Vyasa

Also known as dhruvam nivrttam pratibuddhya vaisasa

Dhruva Ascends to the Lord's Abode. Śrīmad Bhāgavatam Canto 4, Chapter 12 — 52 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ଧ୍ରୁଵଂ ନିଵୃତ୍ତଂ ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧ୍ଯ ଵୈଶସା-
ଦପେତମନ୍ଯୁଂ ଭଗଵାନ୍ଧନେଶ୍ଵରଃ ।
ତତ୍ରାଗତଶ୍ଚାରଣଯକ୍ଷକିନ୍ନରୈଃ
ସଂସ୍ତୂଯମାନୋ ନ୍ଯଵଦତ୍କୃତାଞ୍ଜଲିମ୍ ॥ ୧ ॥
ଧନଦ ଉଵାଚ
ଭୋ ଭୋଃ କ୍ଷତ୍ରିଯଦାଯାଦ ପରିତୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ତେଽନଘ ।
ଯତ୍ତ୍ଵଂ ପିତାମହାଦେଶାଦ୍ଵୈରଂ ଦୁସ୍ତ୍ଯଜମତ୍ଯଜଃ ॥ ୨ ॥
ନ ଭଵାନଵଧୀଦ୍ଯକ୍ଷାନ୍ନ ଯକ୍ଷା ଭ୍ରାତରଂ ତଵ ।
କାଲ ଏଵ ହି ଭୂତାନାଂ ପ୍ରଭୁରପ୍ଯଯଭାଵଯୋଃ ॥ ୩ ॥
ଅହଂ ତ୍ଵମିତ୍ଯପାର୍ଥା ଧୀରଜ୍ଞାନାତ୍ପୁରୁଷସ୍ଯ ହି ।
ସ୍ଵାପ୍ନୀଵାଭାତ୍ଯତଦ୍ଧ୍ଯାନାଦ୍ଯଯା ବନ୍ଧଵିପର୍ଯଯୌ ॥ ୪ ॥
ତଦ୍ଗଚ୍ଛ ଧ୍ରୁଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଭଗଵନ୍ତମଧୋକ୍ଷଜମ୍ ।
ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମଭାଵେନ ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମଵିଗ୍ରହମ୍ ॥ ୫ ॥
ଭଜସ୍ଵ ଭଜନୀଯାଙ୍ଘ୍ରି ମଭଵାଯ ଭଵଚ୍ଛିଦମ୍ ।
ଯୁକ୍ତଂ ଵିରହିତଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ଗୁଣମଯ୍ଯାତ୍ମମାଯଯା ॥ ୬ ॥
ଵୃଣୀହି କାମଂ ନୃପ ଯନ୍ମନୋଗତଂ
ମତ୍ତସ୍ତ୍ଵମୌତ୍ତାନପଦେଽଵିଶଙ୍କିତଃ ।
ଵରଂ ଵରାର୍ହୋଽମ୍ବୁଜନାଭପାଦଯୋ-
ରନନ୍ତରଂ ତ୍ଵାଂ ଵଯମଙ୍ଗ ଶୁଶ୍ରୁମ ॥ ୭ ॥
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ସ ରାଜରାଜେନ ଵରାଯ ଚୋଦିତୋ
ଧ୍ରୁଵୋ ମହାଭାଗଵତୋ ମହାମତିଃ ।
ହରୌ ସ ଵଵ୍ରେଽଚଲିତାଂ ସ୍ମୃତିଂ ଯଯା
ତରତ୍ଯଯତ୍ନେନ ଦୁରତ୍ଯଯଂ ତମଃ ॥ ୮ ॥
ତସ୍ଯ ପ୍ରୀତେନ ମନସା ତାଂ ଦତ୍ତ୍ଵୈଡଵିଡସ୍ତତଃ ।
ପଶ୍ଯତୋଽନ୍ତର୍ଦଧେ ସୋଽପି ସ୍ଵପୁରଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ ॥ ୯ ॥
ଅଥାଯଜତ ଯଜ୍ଞେଶଂ କ୍ରତୁଭିର୍ଭୂରିଦକ୍ଷିଣୈଃ ।
ଦ୍ରଵ୍ଯକ୍ରିଯାଦେଵତାନାଂ କର୍ମ କର୍ମଫଲପ୍ରଦମ୍ ॥ ୧୦ ॥
ସର୍ଵାତ୍ମନ୍ଯଚ୍ଯୁତେଽସର୍ଵେ ତୀଵ୍ରୌଘାଂ ଭକ୍ତିମୁଦ୍ଵହନ୍ ।
ଦଦର୍ଶାତ୍ମନି ଭୂତେଷୁ ତମେଵାଵସ୍ଥିତଂ ଵିଭୁମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ତମେଵଂ ଶୀଲସମ୍ପନ୍ନଂ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଂ ଦୀନଵତ୍ସଲମ୍ ।
ଗୋପ୍ତାରଂ ଧର୍ମସେତୂନାଂ ମେନିରେ ପିତରଂ ପ୍ରଜାଃ ॥ ୧୨ ॥
ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ଵର୍ଷସାହସ୍ରଂ ଶଶାସ କ୍ଷିତିମଣ୍ଡଲମ୍ ।
ଭୋଗୈଃ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯଂ କୁର୍ଵନ୍ନଭୋଗୈରଶୁଭକ୍ଷଯମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ଏଵଂ ବହୁସଵଂ କାଲଂ ମହାତ୍ମାଵିଚଲେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ତ୍ରିଵର୍ଗୌପଯିକଂ ନୀତ୍ଵା ପୁତ୍ରାଯାଦାନ୍ନୃପାସନମ୍ ॥ ୧୪ ॥
ମନ୍ଯମାନ ଇଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ ମାଯାରଚିତମାତ୍ମନି ।
ଅଵିଦ୍ଯାରଚିତସ୍ଵପ୍ନଗନ୍ଧର୍ଵନଗରୋପମମ୍ ॥ ୧୫ ॥
ଆତ୍ମସ୍ତ୍ର୍ଯପତ୍ଯସୁହୃଦୋ ବଲମୃଦ୍ଧକୋଶ-
ମନ୍ତଃପୁରଂ ପରିଵିହାରଭୁଵଶ୍ଚ ରମ୍ଯାଃ ।
ଭୂମଣ୍ଡଲଂ ଜଲଧିମେଖଲମାକଲଯ୍ଯ
କାଲୋପସୃଷ୍ଟମିତି ସ ପ୍ରଯଯୌ ଵିଶାଲାମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ତସ୍ଯାଂ ଵିଶୁଦ୍ଧକରଣଃ ଶିଵଵାର୍ଵିଗାହ୍ଯ
ବଦ୍ଧ୍ଵାସନଂ ଜିତମରୁନ୍ମନସାହୃତାକ୍ଷଃ ।
ସ୍ଥୂଲେ ଦଧାର ଭଗଵତ୍ପ୍ରତିରୂପ ଏତଦ୍
ଧ୍ଯାଯଂସ୍ତଦଵ୍ଯଵହିତୋ ଵ୍ଯସୃଜତ୍ସମାଧୌ ॥ ୧୭ ॥
ଭକ୍ତିଂ ହରୌ ଭଗଵତି ପ୍ରଵହନ୍ନଜସ୍ର-
ମାନନ୍ଦବାଷ୍ପକଲଯା ମୁହୁରର୍ଦ୍ଯମାନଃ ।
ଵିକ୍ଲିଦ୍ଯମାନହୃଦଯଃ ପୁଲକାଚିତାଙ୍ଗୋ
ନାତ୍ମାନମସ୍ମରଦସାଵିତି ମୁକ୍ତଲିଙ୍ଗଃ ॥ ୧୮ ॥
ସ ଦଦର୍ଶ ଵିମାନାଗ୍ର୍ଯଂ ନଭସୋଽଵତରଦ୍ ଧ୍ରୁଵଃ ।
ଵିଭ୍ରାଜଯଦ୍ଦଶ ଦିଶୋ ରାକାପତିମିଵୋଦିତମ୍ ॥ ୧୯ ॥
ତତ୍ରାନୁ ଦେଵପ୍ରଵରୌ ଚତୁର୍ଭୁଜୌ
ଶ୍ଯାମୌ କିଶୋରାଵରୁଣାମ୍ବୁଜେକ୍ଷଣୌ ।
ସ୍ଥିତାଵଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ଗଦାଂ ସୁଵାସସୌ
କିରୀଟହାରାଙ୍ଗଦଚାରୁକୁଣ୍ଡଲୌ ॥ ୨୦ ॥
ଵିଜ୍ଞାଯ ତାଵୁତ୍ତମଗାଯକିଙ୍କରା-
ଵଭ୍ଯୁତ୍ଥିତଃ ସାଧ୍ଵସଵିସ୍ମୃତକ୍ରମଃ ।
ନନାମ ନାମାନି ଗୃଣନ୍ମଧୁଦ୍ଵିଷଃ
ପାର୍ଷତ୍ପ୍ରଧାନାଵିତି ସଂହତାଞ୍ଜଲିଃ ॥ ୨୧ ॥
ତଂ କୃଷ୍ଣପାଦାଭିନିଵିଷ୍ଟଚେତସଂ
ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିଂ ପ୍ରଶ୍ରଯନମ୍ରକନ୍ଧରମ୍ ।
ସୁନନ୍ଦନନ୍ଦାଵୁପସୃତ୍ଯ ସସ୍ମିତଂ
ପ୍ରତ୍ଯୂଚତୁଃ ପୁଷ୍କରନାଭସମ୍ମତୌ ॥ ୨୨ ॥
ସୁନନ୍ଦନନ୍ଦାଵୂଚତୁଃ
ଭୋ ଭୋ ରାଜନ୍ସୁଭଦ୍ରଂ ତେ ଵାଚଂ ନୋଽଵହିତଃ ଶୃଣୁ ।
ଯଃ ପଞ୍ଚଵର୍ଷସ୍ତପସା ଭଵାନ୍ଦେଵମତୀତୃପତ୍ ॥ ୨୩ ॥
ତସ୍ଯାଖିଲଜଗଦ୍ଧାତୁରାଵାଂ ଦେଵସ୍ଯ ଶାର୍ଙ୍ଗିଣଃ ।
ପାର୍ଷଦାଵିହ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ନେତୁଂ ତ୍ଵାଂ ଭଗଵତ୍ପଦମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ସୁଦୁର୍ଜଯଂ ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ଜିତଂ ତ୍ଵଯା
ଯତ୍ସୂରଯୋଽପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଚକ୍ଷତେ ପରମ୍ ।
ଆତିଷ୍ଠ ତଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରଦିଵାକରାଦଯୋ
ଗ୍ରହର୍କ୍ଷତାରାଃ ପରିଯନ୍ତି ଦକ୍ଷିଣମ୍ ॥ ୨୫ ॥
ଅନାସ୍ଥିତଂ ତେ ପିତୃଭିରନ୍ଯୈରପ୍ଯଙ୍ଗ କର୍ହିଚିତ୍ ।
ଆତିଷ୍ଠ ଜଗତାଂ ଵନ୍ଦ୍ଯଂ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ଏତଦ୍ଵିମାନପ୍ରଵରମୁତ୍ତମଶ୍ଲୋକମୌଲିନା ।
ଉପସ୍ଥାପିତମାଯୁଷ୍ମନ୍ନଧିରୋଢୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି ॥ ୨୭ ॥
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ନିଶମ୍ଯ ଵୈକୁଣ୍ଠନିଯୋଜ୍ଯମୁଖ୍ଯଯୋ-
ର୍ମଧୁଚ୍ଯୁତଂ ଵାଚମୁରୁକ୍ରମପ୍ରିଯଃ ।
କୃତାଭିଷେକଃ କୃତନିତ୍ଯମଙ୍ଗଲୋ
ମୁନୀନ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯାଶିଷମଭ୍ଯଵାଦଯତ୍ ॥ ୨୮ ॥
ପରୀତ୍ଯାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଧିଷ୍ଣ୍ଯାଗ୍ର୍ଯଂ ପାର୍ଷଦାଵଭିଵନ୍ଦ୍ଯ ଚ ।
ଇଯେଷ ତଦଧିଷ୍ଠାତୁଂ ବିଭ୍ରଦ୍ରୂପଂ ହିରଣ୍ମଯମ୍ ॥ ୨୯ ॥
ତଦୋତ୍ତାନପଦଃ ପୁତ୍ରୋ ଦଦର୍ଶାନ୍ତକମାଗତମ୍ ।
ମୃତ୍ଯୋର୍ମୂର୍ଧ୍ନି ପଦଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଆରୁରୋହାଦ୍ଭୁତଂ ଗୃହମ୍ ॥ ୩୦ ॥
ତଦା ଦୁନ୍ଦୁଭଯୋ ନେଦୁର୍ମୃଦଙ୍ଗପଣଵାଦଯଃ ।
ଗନ୍ଧର୍ଵମୁଖ୍ଯାଃ ପ୍ରଜଗୁଃ ପେତୁଃ କୁସୁମଵୃଷ୍ଟଯଃ ॥ ୩୧ ॥
ସ ଚ ସ୍ଵର୍ଲୋକମାରୋକ୍ଷ୍ଯନ୍ ସୁନୀତିଂ ଜନନୀଂ ଧ୍ରୁଵଃ ।
ଅନ୍ଵସ୍ମରଦଗଂ ହିତ୍ଵା ଦୀନାଂ ଯାସ୍ଯେ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ ॥ ୩୨ ॥
ଇତି ଵ୍ଯଵସିତଂ ତସ୍ଯ ଵ୍ଯଵସାଯ ସୁରୋତ୍ତମୌ ।
ଦର୍ଶଯାମାସତୁର୍ଦେଵୀଂ ପୁରୋ ଯାନେନ ଗଚ୍ଛତୀମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ତତ୍ର ତତ୍ର ପ୍ରଶଂସଦ୍ଭିଃ ପଥି ଵୈମାନିକୈଃ ସୁରୈଃ ।
ଅଵକୀର୍ଯମାଣୋ ଦଦୃଶେ କୁସୁମୈଃ କ୍ରମଶୋ ଗ୍ରହାନ୍ ॥ ୩୪ ॥
ତ୍ରିଲୋକୀଂ ଦେଵଯାନେନ ସୋଽତିଵ୍ରଜ୍ଯ ମୁନୀନପି ।
ପରସ୍ତାଦ୍ଯଦ୍ ଧ୍ରୁଵଗତିର୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପଦମଥାଭ୍ଯଗାତ୍ ॥ ୩୫ ॥
ଯଦ୍ଭ୍ରାଜମାନଂ ସ୍ଵରୁଚୈଵ ସର୍ଵତୋ
ଲୋକାସ୍ତ୍ରଯୋ ହ୍ଯନୁ ଵିଭ୍ରାଜନ୍ତ ଏତେ ।
ଯନ୍ନାଵ୍ରଜଞ୍ଜନ୍ତୁଷୁ ଯେଽନନୁଗ୍ରହା
ଵ୍ରଜନ୍ତି ଭଦ୍ରାଣି ଚରନ୍ତି ଯେଽନିଶମ୍ ॥ ୩୬ ॥
ଶାନ୍ତାଃ ସମଦୃଶଃ ଶୁଦ୍ଧାଃ ସର୍ଵଭୂତାନୁରଞ୍ଜନାଃ ।
ଯାନ୍ତ୍ଯଞ୍ଜସାଚ୍ଯୁତପଦମଚ୍ଯୁତପ୍ରିଯବାନ୍ଧଵାଃ ॥ ୩୭ ॥
ଇତ୍ଯୁତ୍ତାନପଦଃ ପୁତ୍ରୋ ଧ୍ରୁଵଃ କୃଷ୍ଣପରାଯଣଃ ।
ଅଭୂତ୍ତ୍ରଯାଣାଂ ଲୋକାନାଂ ଚୂଡାମଣିରିଵାମଲଃ ॥ ୩୮ ॥
ଗମ୍ଭୀରଵେଗୋଽନିମିଷଂ ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଚକ୍ରମାହିତମ୍ ।
ଯସ୍ମିନ୍ ଭ୍ରମତି କୌରଵ୍ଯ ମେଢ୍ଯାମିଵ ଗଵାଂ ଗଣଃ ॥ ୩୯ ॥
ମହିମାନଂ ଵିଲୋକ୍ଯାସ୍ଯ ନାରଦୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ ।
ଆତୋଦ୍ଯଂ ଵିତୁଦଞ୍ଶ୍ଲୋକାନ୍ ସତ୍ରେଽଗାଯତ୍ପ୍ରଚେତସାମ୍ ॥ ୪୦ ॥
ନାରଦ ଉଵାଚ
ନୂନଂ ସୁନୀତେଃ ପତିଦେଵତାଯା-
ସ୍ତପଃପ୍ରଭାଵସ୍ଯ ସୁତସ୍ଯ ତାଂ ଗତିମ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଭ୍ଯୁପାଯାନପି ଵେଦଵାଦିନୋ
ନୈଵାଧିଗନ୍ତୁଂ ପ୍ରଭଵନ୍ତି କିଂ ନୃପାଃ ॥ ୪୧ ॥
ଯଃ ପଞ୍ଚଵର୍ଷୋ ଗୁରୁଦାରଵାକ୍ଶରୈ-
ର୍ଭିନ୍ନେନ ଯାତୋ ହୃଦଯେନ ଦୂଯତା ।
ଵନଂ ମଦାଦେଶକରୋଽଜିତଂ ପ୍ରଭୁଂ
ଜିଗାଯ ତଦ୍ଭକ୍ତଗୁଣୈଃ ପରାଜିତମ୍ ॥ ୪୨ ॥
ଯଃ କ୍ଷତ୍ରବନ୍ଧୁର୍ଭୁଵି ତସ୍ଯାଧିରୂଢ-
ମନ୍ଵାରୁରୁକ୍ଷେଦପି ଵର୍ଷପୂଗୈଃ ।
ପ୍ରସାଦ୍ଯ ଵୈକୁଣ୍ଠମଵାପ ତତ୍ପଦମ୍ ॥ ୪୩ ॥ ଷଟ୍ପଞ୍ଚଵର୍ଷୋ ଯଦହୋଭିରଲ୍ପୈଃ
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ଏତତ୍ତେଽଭିହିତଂ ସର୍ଵଂ ଯତ୍ପୃଷ୍ଟୋଽହମିହ ତ୍ଵଯା ।
ଧ୍ରୁଵସ୍ଯୋଦ୍ଦାମଯଶସଶ୍ଚରିତଂ ସମ୍ମତଂ ସତାମ୍ ॥ ୪୪ ॥
ଧନ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଯମାଯୁଷ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ ମହତ୍ ।
ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯଂ ଧ୍ରୌଵ୍ଯଂ ସୌମନସ୍ଯଂ ପ୍ରଶସ୍ଯମଘମର୍ଷଣମ୍ ॥ ୪୫ ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯାଭୀକ୍ଷ୍ଣମଚ୍ଯୁତପ୍ରିଯଚେଷ୍ଟିତମ୍ ।
ଭଵେଦ୍ଭକ୍ତିର୍ଭଗଵତି ଯଯା ସ୍ଯାତ୍କ୍ଲେଶସଙ୍କ୍ଷଯଃ ॥ ୪୬ ॥
ମହତ୍ତ୍ଵମିଚ୍ଛତାଂ ତୀର୍ଥଂ ଶ୍ରୋତୁଃ ଶୀଲାଦଯୋ ଗୁଣାଃ ।
ଯତ୍ର ତେଜସ୍ତଦିଚ୍ଛୂନାଂ ମାନୋ ଯତ୍ର ମନସ୍ଵିନାମ୍ ॥ ୪୭ ॥
ପ୍ରଯତଃ କୀର୍ତଯେତ୍ପ୍ରାତଃ ସମଵାଯେ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନାମ୍ ।
ସାଯଂ ଚ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକସ୍ଯ ଧ୍ରୁଵସ୍ଯ ଚରିତଂ ମହତ୍ ॥ ୪୮ ॥
ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ସିନୀଵାଲ୍ଯାଂ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଶ୍ରଵଣେଽଥଵା ।
ଦିନକ୍ଷଯେ ଵ୍ଯତୀପାତେ ସଙ୍କ୍ରମେଽର୍କଦିନେଽପି ଵା ॥ ୪୯ ॥
ଶ୍ରାଵଯେଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଦଧାନାନାଂ ତୀର୍ଥପାଦପଦାଶ୍ରଯଃ ।
ନେଚ୍ଛଂସ୍ତତ୍ରାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଇତି ସିଧ୍ଯତି ॥ ୫୦ ॥
ଜ୍ଞାନମଜ୍ଞାତତତ୍ତ୍ଵାଯ ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ସତ୍ପଥେଽମୃତମ୍ । କୃପାଲୋର୍ଦୀନନାଥସ୍ଯ ଦେଵାସ୍ତସ୍ଯାନୁଗୃହ୍ଣତେ ॥ ୫୧ ॥
ଇଦଂ ମଯା ତେଽଭିହିତଂ କୁରୂଦ୍ଵହଧ୍ରୁଵସ୍ଯ ଵିଖ୍ଯାତଵିଶୁଦ୍ଧକର୍ମଣଃ । ହିତ୍ଵାର୍ଭକଃ କ୍ରୀଡନକାନି ମାତୁ-ର୍ଗୃହଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶରଣଂ ଯୋ ଜଗାମ ॥ ୫୨ ॥

Explore More