କର୍ମଯୋଗଃ
ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ
ତତ୍କିଂ କର୍ମଣି ଘୋରେ ମାଂ ନିଯୋଜଯସି କେଶଵ ॥ 1 ॥
- ଅର୍ଜୁନ (arjuna)Arjuna
- ଉଵାଚ (uvāca)said
- ଜ୍ଯାଯସୀ (jyāyasī)superior
- ଚେତ୍ (cet)if
- କର୍ମଣଃ (karmaṇaḥ)than action
- ତେ (te)your
- ମତା (matā)thought
- ବୁଦ୍ଧିଃ (buddhiḥ)knowledge
- ଜନାର୍ଦନ (janārdana)O Janardana
- ତତ୍ (tat)then
- କିଂ (kiṃ)why
- କର୍ମଣି (karmaṇi)in action
- ଘୋରେ (ghore)terrible
- ମାମ୍ (mām)me
- ନିଯୋଜଯସି (niyojayasi)engage
- କେଶଵ (keśava)O Keshava
ତଦେକଂ ଵଦ ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଯେନ ଶ୍ରେଯୋଽହମାପ୍ନୁଯାମ୍ ॥ 2 ॥
- ଵ୍ଯାମିଶ୍ରେଣ (vyāmiśreṇa)with mixed (vyā:with | miśreṇa:mixed)
- ଇଵ (iva)as if
- ଵାକ୍ଯେନ (vākyena)by speech
- ବୁଦ୍ଧିଂ (buddhiṃ)understanding
- ମୋହଯସୀ (mohayasī)you confuse
- ଇଵ (iva)as if
- ମେ (me)my
- ତତ୍ (tat)therefore
- ଏକଂ (ekaṃ)one
- ଵଦ (vada)tell
- ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ (niścitya)having decided
- ଯେନ (yena)by which
- ଶ୍ରେଯଃ (śreyaḥ)the highest good
- ଅହମ୍ (aham)I
- ଆପ୍ନୁଯାମ୍ (āpnuyām)may attain
ଜ୍ଞାନଯୋଗେନ ସାଙ୍ଖ୍ଯାନାଂ କର୍ମଯୋଗେନ ଯୋଗିନାମ୍ ॥ 3 ॥
- ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ (śrībhagavānuvāca)The Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- ଲୋକେ (loke)in the world
- ଅସ୍ମିନ୍ (asmin)in this
- ଦ୍ଵିଵିଧା (dvividhā)two-fold
- ନିଷ୍ଠା (niṣṭhā)path
- ପୁରା (purā)before
- ପ୍ରୋକ୍ତା (proktā)said
- ମଯା (mayā)by me
- ଅନଘ (anagha)O sinless one
- ଜ୍ଞାନଯୋଗେନ (jñānayogena)by the path of knowledge (jñāna:knowledge | yogena:by the path)
- ସାଙ୍ଖ୍ଯାନାମ୍ (sāṅkhyānām)of the SANKHYANS
- କର୍ମଯୋଗେନ (karmayogena)by the path of action (karma:action | yogena:by the path)
- ଯୋଗିନାମ୍ (yoginām)of the YOGINS
ନ ଚ ସନ୍ନ୍ଯସନାଦେଵ ସିଦ୍ଧିଂ ସମଧିଗଚ୍ଛତି ॥ 4 ॥
- ନ (na)not
- କର୍ମଣାମ୍ (karmaṇām)of actions
- ଅନାରମ୍ଭାତ୍ (anārambhāt)by non-performance
- ନ (na)not
- ନୈଷ୍କର୍ମ୍ଯମ୍ (naiṣkarmyam)actionlessness
- ପୁରୁଷଃ (puruṣaḥ)man
- ଅଶ୍ନୁତେ (aśnute)reaches
- ନ (na)not
- ଚ (ca)and
- ସଂନ୍ଯସନାତ୍ (saṃnyasanāt)by renunciation
- ଏଵ (eva)indeed
- ସିଦ୍ଧିମ୍ (siddhim)Perfection
- ସମଧିଗଚ୍ଛତି (samadhigacchati)attains
କାର୍ଯତେ ହ୍ଯଵଶଃ କର୍ମ ସର୍ଵଃ ପ୍ରକୃତିଜୈର୍ଗୁଣୈଃ ॥ 5 ॥
- ନ (na)not
- ହି (hi)indeed
- କଶ୍ଚିତ୍ (kaścit)anyone
- କ୍ଷଣମ୍ (kṣaṇam)moment
- ଅପି (api)even
- ଜାତୁ (jātu)ever
- ତିଷ୍ଠତି (tiṣṭhati)remains
- ଅକର୍ମକୃତ୍ (akarmakṛt)without performing action (a:without | karmakṛt:performing action)
- କାର୍ଯତେ (kāryate)is made to act
- ହି (hi)indeed
- ଅଵଶଃ (avaśaḥ)helplessly
- କର୍ମ (karma)action
- ସର୍ଵଃ (sarvaḥ)everyone
- ପ୍ରକୃତିଜୈଃ (prakṛtijaiḥ)born of prakriti (prakṛti:prakriti | jaiḥ:born of)
- ଗୁଣୈଃ (guṇaiḥ)by the qualities
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥାନ୍ଵିମୂଢାତ୍ମା ମିଥ୍ଯାଚାରଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ ॥ 6 ॥
- କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି (karmendriyāṇi)organs of action (karma:action | indriyāṇi:organs)
- ସଂଯମ୍ଯ (saṃyamya)restraining
- ଯ (ya)who
- ଆସ୍ତେ (āste)sits
- ମନସା (manasā)in the mind
- ସ୍ମରନ୍ (smaran)thinking
- ଇନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥାନ୍ (indriyārthān)sense-objects (indriya:senses | arthān:objects)
- ଵିମୂଢାତ୍ମା (vimūḍhātmā)deluded understanding (vimūḍha:deluded | ātmā:self)
- ମିଥ୍ଯାଚାରଃ (mithyācāraḥ)hypocrite (mithyā:false | ācāraḥ:conduct)
- ସ (sa)he
- ଉଚ୍ଯତେ (ucyate)is called
କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ କର୍ମଯୋଗମସକ୍ତଃ ସ ଵିଶିଷ୍ଯତେ ॥ 7 ॥
- ଯଃ (yaḥ)who
- ତୁ (tu)but
- ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି (indriyāṇi)senses
- ମନସା (manasā)by the mind
- ନିଯମ୍ଯ (niyamya)controlling
- ଆରଭତେ (ārabhate)engages
- ଅର୍ଜୁନ (arjuna)O Arjuna
- କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ (karmendriyaiḥ)with organs of action (karma:action | indriyaiḥ:with organs)
- କର୍ମଯୋଗମ୍ (karmayogam)Karma Yoga (karma:action | yogam:union)
- ଅସକ୍ତଃ (asaktaḥ)without attachment
- ସ (sa)he
- ଵିଶିଷ୍ଯତେ (viśiṣyate)excels
ଶରୀରଯାତ୍ରାପି ଚ ତେ ନ ପ୍ରସିଦ୍ଧ୍ଯେଦକର୍ମଣଃ ॥ 8 ॥
- ନିଯତଂ (niyatam)bounden
- କୁରୁ (kuru)perform
- କର୍ମ (karma)duty
- ତ୍ଵଂ (tvaṃ)you
- କର୍ମ (karma)action
- ଜ୍ଯାଯଃ (jyāyaḥ)superior
- ହି (hi)indeed
- ଅକର୍ମଣଃ (akarmaṇaḥ)to inaction
- ଶରୀରଯାତ୍ରା (śarīrayātrā)maintenance of the body (śarīra:body | yātrā:maintenance)
- ଅପି (api)even
- ଚ (ca)and
- ତେ (te)for you
- ନ (na)not
- ପ୍ରସିଦ୍ଧ୍ଯେତ୍ (prasiddhyet)would be possible
- ଅକର୍ମଣଃ (akarmaṇaḥ)by inaction
ତଦର୍ଥଂ କର୍ମ କୌନ୍ତେଯ ମୁକ୍ତସଙ୍ଗଃ ସମାଚର ॥ 9 ॥
- ଯଜ୍ଞାର୍ଥାତ୍ (yajñārthāt)for the sake of sacrifice (yajña:sacrifice | arthāt:for the sake of)
- କର୍ମଣଃ (karmaṇaḥ)of action
- ଅନ୍ଯତ୍ର (anyatra)otherwise
- ଲୋକଃ (lokaḥ)world
- ଅଯମ୍ (ayam)this
- କର୍ମବନ୍ଧନଃ (karmabandhanaḥ)bound by action (karma:action | bandhanaḥ:bound)
- ତଦର୍ଥମ୍ (tadartham)for that purpose
- କର୍ମ (karma)action
- କୌନ୍ତେଯ (kaunteya)O son of Kunti
- ମୁକ୍ତସଙ୍ଗଃ (muktasaṅgaḥ)free from attachment (mukta:free | saṅgaḥ:attachment)
- ସମାଚର (samācara)perform
ଅନେନ ପ୍ରସଵିଷ୍ଯଧ୍ଵମେଷ ଵୋଽସ୍ତ୍ଵିଷ୍ଟକାମଧୁକ୍ ॥ 10 ॥
- ସହଯଜ୍ଞାଃ (sahayajñāḥ)together with sacrifices (saha:together with | yajñāḥ:sacrifices)
- ପ୍ରଜାଃ (prajāḥ)creatures
- ସୃଷ୍ଟ୍ଵା (sṛṣṭvā)having created
- ପୁରା (purā)in the beginning
- ଉଵାଚ (uvāca)said
- ପ୍ରଜାପତିଃ (prajāpatiḥ)Prajapati
- ଅନେନ (anena)by this
- ପ୍ରସଵିଷ୍ଯଧ୍ଵମ୍ (prasaviṣyadhvam)you shall prosper
- ଏଷଃ (eṣaḥ)this
- ଵଃ (vaḥ)your
- ଅସ୍ତୁ (astu)let it be
- ଇଷ୍ଟକାମଧୁକ୍ (iṣṭakāmadhuk)milch-cow of desires (iṣṭa:desired | kāmadhuk:milch-cow)
ପରସ୍ପରଂ ଭାଵଯନ୍ତଃ ଶ୍ରେଯଃ ପରମଵାପ୍ସ୍ଯଥ ॥ 11 ॥
- ଦେଵାନ୍ (devān)the gods
- ଭାଵଯତ (bhāvayata)nourish
- ଅନେନ (anena)with this
- ତେ (te)you
- ଦେଵାଃ (devāḥ)gods
- ଭାଵଯନ୍ତୁ (bhāvayantu)may nourish
- ଵଃ (vaḥ)you
- ପରସ୍ପରମ୍ (parasparam)one another
- ଭାଵଯନ୍ତଃ (bhāvayantaḥ)nourishing
- ଶ୍ରେଯଃ (śreyaḥ)highest good
- ପରମମ୍ (paramam)highest
- ଅଵାପ୍ସ୍ଯଥ (avāpsyatha)you shall attain
ତୈର୍ଦତ୍ତାନପ୍ରଦାଯୈଭ୍ଯୋ ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସ୍ତେନ ଏଵ ସଃ ॥ 12 ॥
- ଇଷ୍ଟାନ୍ (iṣṭān)desired
- ଭୋଗାନ୍ (bhogān)objects
- ହି (hi)indeed
- ଵଃ (vaḥ)to you
- ଦେଵାଃ (devāḥ)the gods
- ଦାସ୍ଯନ୍ତେ (dāsyante)will give
- ଯଜ୍ଞଭାଵିତାଃ (yajñabhāvitāḥ)nourished by sacrifice (yajña:sacrifice | bhāvitāḥ:nourished)
- ତୈଃ (taiḥ)by them
- ଦତ୍ତାନ୍ (dattān)given
- ଅପ୍ରଦାଯ (apradāya)without offering
- ଏଭ୍ଯଃ (ebhyaḥ)to them
- ଯଃ (yaḥ)who
- ଭୁଙ୍କ୍ତେ (bhuṅkte)enjoys
- ସ୍ତେନଃ (stenaḥ)thief
- ଏଵ (eva)verily
- ସଃ (saḥ)he
ଭୁଞ୍ଜତେ ତେ ତ୍ଵଘଂ ପାପା ଯେ ପଚନ୍ତ୍ଯାତ୍ମକାରଣାତ୍ ॥ 13 ॥
- ଯଜ୍ଞଶିଷ୍ଟାଶିନଃ (yajñaśiṣṭāśinaḥ)those who eat remnants (yajña:sacrifice | śiṣṭa:remnants | āśinaḥ:eaters)
- ସନ୍ତଃ (santaḥ)righteous
- ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ (mucyante)are freed
- ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷୈଃ (sarvakilbiṣaiḥ)from all sins (sarva:all | kilbiṣaiḥ:sins)
- ଭୁଞ୍ଜତେ (bhuñjate)eat
- ତେ (te)they
- ତୁ (tu)but
- ଅଘମ୍ (agham)sin
- ପାପାଃ (pāpāḥ)sinful ones
- ଯେ (ye)who
- ପଚନ୍ତି (pacanti)cook
- ଆତ୍ମକାରଣାତ୍ (ātmakāraṇāt)for their own sake (ātma:own | kāraṇāt:for the sake)
ଯଜ୍ଞାଦ୍ଭଵତି ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞଃ କର୍ମସମୁଦ୍ଭଵଃ ॥ 14 ॥
- ଅନ୍ନାତ୍ (annāt)from food
- ଭଵନ୍ତି (bhavanti)come forth
- ଭୂତାନି (bhūtāni)beings
- ପର୍ଜନ୍ଯାତ୍ (parjanyāt)from rain
- ଅନ୍ନସମ୍ଭଵଃ (annasambhavaḥ)food is produced (anna:food | sambhavaḥ:is produced)
- ଯଜ୍ଞାତ୍ (yajñāt)from sacrifice
- ଭଵତି (bhavati)arises
- ପର୍ଜନ୍ଯଃ (parjanyaḥ)rain
- ଯଜ୍ଞଃ (yajñaḥ)sacrifice
- କର୍ମସମୁଦ୍ଭଵଃ (karmasamudbhavaḥ)born of action (karma:action | samudbhavaḥ:born of)
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵଗତଂ ବ୍ରହ୍ମ ନିତ୍ଯଂ ଯଜ୍ଞେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ॥ 15 ॥
- କର୍ମ (karma)action
- ବ୍ରହ୍ମୋଦ୍ଭଵମ୍ (brahmodbhavam)born of Brahma (brahma:Brahma | udbhavam:born of)
- ଵିଦ୍ଧି (viddhi)know
- ବ୍ରହ୍ମାକ୍ଷରସମୁଦ୍ଭଵମ୍ (brahmākṣarasamudbhavam)originated from the Imperishable (brahma:Brahma | akṣara:Imperishable | samudbhavam:originated from)
- ତସ୍ମାତ୍ (tasmāt)therefore
- ସର୍ଵଗତଂ (sarvagatam)all-pervading (sarva:all | gatam:pervading)
- ବ୍ରହ୍ମ (brahma)Brahman
- ନିତ୍ଯମ୍ (nityam)eternally
- ଯଜ୍ଞେ (yajñe)in sacrifice
- ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ (pratiṣṭhitam)established
ଅଘାଯୁରିନ୍ଦ୍ରିଯାରାମୋ ମୋଘଂ ପାର୍ଥ ସ ଜୀଵତି ॥ 16 ॥
- ଏଵମ୍ (evam)thus
- ପ୍ରଵର୍ତିତଂ (pravartitaṃ)set revolving
- ଚକ୍ରଂ (cakraṃ)wheel
- ନ (na)not
- ଅନୁଵର୍ତଯତି (anuvartayati)follows
- ଇହ (iha)here
- ଯଃ (yaḥ)who
- ଅଘାଯୁଃ (aghāyuḥ)of sinful life (agha:sinful | āyuḥ:life)
- ଇନ୍ଦ୍ରିଯାରାମଃ (indriyārāmaḥ)rejoicing in the senses (indriya:senses | ārāmaḥ:rejoicing)
- ମୋଘଂ (moghaṃ)in vain
- ପାର୍ଥ (pārtha)O Son of Pritha
- ସ (sa)he
- ଜୀଵତି (jīvati)lives
ଆତ୍ମନ୍ଯେଵ ଚ ସନ୍ତୁଷ୍ଟସ୍ତସ୍ଯ କାର୍ଯଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ॥ 17 ॥
- ଯଃ (yaḥ)who
- ତୁ (tu)but
- ଆତ୍ମରତିଃ (ātmaratiḥ)rejoices in the Self (ātma:Self | ratiḥ:rejoices)
- ଏଵ (eva)only
- ସ୍ଯାତ୍ (syāt)may be
- ଆତ୍ମତୃପ୍ତଃ (ātmatṛptaḥ)satisfied with the Self (ātma:Self | tṛptaḥ:satisfied)
- ଚ (ca)and
- ମାନଵଃ (mānavaḥ)man
- ଆତ୍ମନି (ātmani)in the Self
- ଏଵ (eva)only
- ଚ (ca)and
- ସନ୍ତୁଷ୍ଟଃ (santuṣṭaḥ)content
- ତସ୍ଯ (tasya)his
- କାର୍ଯଂ (kāryam)duty
- ନ (na)not
- ଵିଦ୍ଯତେ (vidyate)exists
ନ ଚାସ୍ଯ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ କଶ୍ଚିଦର୍ଥଵ୍ଯପାଶ୍ରଯଃ ॥ 18 ॥
- ନ (na)not
- ଏଵ (eva)indeed
- ତସ୍ଯ (tasya)his
- କୃତେନ (kṛtena)by what is done
- ଅର୍ଥଃ (arthaḥ)interest
- ନ (na)not
- ଅକୃତେନ (akṛtena)by what is not done
- ଇହ (iha)here
- କଶ୍ଚନ (kaścana)any
- ନ (na)not
- ଚ (ca)and
- ଅସ୍ଯ (asya)his
- ସର୍ଵଭୂତେଷୁ (sarvabhūteṣu)in all beings (sarva:all | bhūteṣu:in beings)
- କଶ୍ଚିତ୍ (kaścit)any
- ଅର୍ଥଵ୍ଯପାଶ୍ରଯଃ (arthavyapāśrayaḥ)dependence on any object (artha:object | vyapāśrayaḥ:dependence)
ଅସକ୍ତୋ ହ୍ଯାଚରନ୍କର୍ମ ପରମାପ୍ନୋତି ପୂରୁଷଃ ॥ 19 ॥
- ତସ୍ମାତ୍ (tasmāt)therefore
- ଅସକ୍ତଃ (asaktaḥ)without attachment
- ସତତମ୍ (satatam)always
- କାର୍ଯଂ (kāryam)action which should be done
- କର୍ମ (karma)action
- ସମାଚର (samācara)perform
- ଅସକ୍ତଃ (asaktaḥ)without attachment
- ହି (hi)for
- ଆଚରନ୍ (ācaran)performing
- କର୍ମ (karma)action
- ପରମ (parama)the Supreme
- ଆପ୍ନୋତି (āpnoti)attains
- ପୂରୁଷଃ (pūruṣaḥ)man
ଲୋକସଙ୍ଗ୍ରହମେଵାପି ସମ୍ପଶ୍ଯନ୍କର୍ତୁମର୍ହସି ॥ 20 ॥
- କର୍ମଣୈଵ (karmaṇaiva)by action only (karmaṇā:by action | eva:only)
- ହି (hi)indeed
- ସଂସିଦ୍ଧିମ୍ (saṃsiddhim)perfection
- ଆସ୍ଥିତାଃ (āsthitāḥ)attained
- ଜନକାଦଯଃ (janakādayaḥ)Janaka and others (janaka:Janaka | ādayaḥ:and others)
- ଲୋକସଙ୍ଗ୍ରହମ୍ (lokasaṅgraham)protection of the masses (loka:world | saṅgraham:protection)
- ଏଵ (eva)only
- ଅପି (api)also
- ସମ୍ପଶ୍ଯନ୍ (sampaśyan)considering
- କର୍ତୁମ୍ (kartum)to perform
- ଅର୍ହସି (arhasi)you should
ସ ଯତ୍ପ୍ରମାଣଂ କୁରୁତେ ଲୋକସ୍ତଦନୁଵର୍ତତେ ॥ 21 ॥
- ଯଦ୍ଯତ୍ (yadyat)whatever
- ଆଚରତି (ācarati)does
- ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ (śreṣṭhaḥ)great man
- ତତ୍ତତ୍ (tattat)that
- ଏଵ (eva)indeed
- ଇତରୋ (itaraḥ)other
- ଜନଃ (janaḥ)people
- ସ (sa)he
- ଯତ୍ (yat)whatever
- ପ୍ରମାଣଂ (pramāṇam)standard
- କୁରୁତେ (kurute)sets up
- ଲୋକଃ (lokaḥ)world
- ତଦନୁଵର୍ତତେ (tadanuvartate)follows that (tad:that | anuvartate:follows)
ନାନଵାପ୍ତମଵାପ୍ତଵ୍ଯଂ ଵର୍ତ ଏଵ ଚ କର୍ମଣି ॥ 22 ॥
- ନ (na)not
- ମେ (me)my
- ପାର୍ଥ (pārtha)O Partha
- ଅସ୍ତି (asti)is
- କର୍ତଵ୍ଯମ୍ (kartavyam)duty
- ତ୍ରିଷୁ (triṣu)in the three
- ଲୋକେଷୁ (lokeṣu)in the worlds
- କିଞ୍ଚନ (kiñcana)anything
- ନ (na)not
- ଅନଵାପ୍ତମ୍ (anavāptam)unattained
- ଅଵାପ୍ତଵ୍ଯମ୍ (avāptavyam)to be attained
- ଵର୍ତ (varta)engage
- ଏଵ (eva)indeed
- ଚ (ca)and
- କର୍ମଣି (karmaṇi)in action
ମମ ଵର୍ତ୍ମାନୁଵର୍ତନ୍ତେ ମନୁଷ୍ଯାଃ ପାର୍ଥ ସର୍ଵଶଃ ॥ 23 ॥
- ଯଦି (yadi)if
- ହି (hi)indeed
- ଅହମ୍ (aham)I
- ନ (na)not
- ଵର୍ତେଯମ୍ (varteyam)should engage
- ଜାତୁ (jātu)ever
- କର୍ମଣି (karmaṇi)in action
- ଅତନ୍ଦ୍ରିତଃ (atandritaḥ)without relaxation
- ମମ (mama)my
- ଵର୍ତ୍ମ (vartma)path
- ଅନୁଵର୍ତନ୍ତେ (anuvartante)follow
- ମନୁଷ୍ଯାଃ (manuṣyāḥ)men
- ପାର୍ଥ (pārtha)O son of Pritha
- ସର୍ଵଶଃ (sarvaśaḥ)in every way
ସଙ୍କରସ୍ଯ ଚ କର୍ତା ସ୍ଯାମୁପହନ୍ଯାମିମାଃ ପ୍ରଜାଃ ॥ 24 ॥
- ଉତ୍ସୀଦେଯୁଃ (utsīdeyuḥ)would perish
- ଇମେ (ime)these
- ଲୋକାଃ (lokāḥ)worlds
- ନ (na)not
- କୁର୍ଯାମ୍ (kuryām)would perform
- କର୍ମ (karma)action
- ଚେତ୍ (cet)if
- ଅହମ୍ (aham)I
- ସଙ୍କରସ୍ଯ (saṅkarasya)of confusion
- ଚ (ca)and
- କର୍ତ୍ତା (kartā)author
- ସ୍ଯାମ୍ (syām)would be
- ଉପହନ୍ଯାମ୍ (upahanyām)would destroy
- ଇମାଃ (imāḥ)these
- ପ୍ରଜାଃ (prajāḥ)beings
କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଦ୍ଵାଂସ୍ତଥାସକ୍ତଶ୍ଚିକୀର୍ଷୁର୍ଲୋକସଙ୍ଗ୍ରହମ୍ ॥ 25 ॥
- ସକ୍ତାଃ (saktāḥ)attached
- କର୍ମଣି (karmaṇi)to action
- ଅଵିଦ୍ଵାଂସଃ (avidvāṃsaḥ)ignorant men
- ଯଥା (yathā)as
- କୁର୍ଵନ୍ତି (kurvanti)they act
- ଭାରତ (bhārata)O Bharata
- କୁର୍ଯାତ୍ (kuryāt)should act
- ଵିଦ୍ଵାନ୍ (vidvān)wise man
- ତଥା (tathā)so
- ଅସକ୍ତଃ (asaktaḥ)without attachment
- ଚିକୀର୍ଷୁଃ (cikīrṣuḥ)wishing
- ଲୋକସଙ୍ଗ୍ରହମ୍ (lokasaṅgraham)welfare of the world (loka:world | saṅgraham:welfare)
ଜୋଷଯେତ୍ସର୍ଵକର୍ମାଣି ଵିଦ୍ଵାନ୍ଯୁକ୍ତଃ ସମାଚରନ୍ ॥ 26 ॥
- ନ (na)not
- ବୁଦ୍ଧିଭେଦଂ (buddhibhedaṃ)confusion of mind (buddhi:mind | bhedaṃ:confusion)
- ଜନଯେତ୍ (janayet)should cause
- ଅଜ୍ଞାନାଂ (ajñānām)of the ignorant
- କର୍ମସଙ୍ଗିନାମ୍ (karmasaṅginām)attached to action (karma:action | saṅginām:attached to)
- ଜୋଷଯେତ୍ (joṣayet)should engage
- ସର୍ଵକର୍ମାଣି (sarvakarmāṇi)all actions (sarva:all | karmāṇi:actions)
- ଵିଦ୍ଵାନ୍ (vidvān)wise man
- ଯୁକ୍ତଃ (yuktaḥ)engaged
- ସମାଚରନ୍ (samācaran)fulfilling
ଅହଙ୍କାରଵିମୂଢାତ୍ମା କର୍ତାହମିତି ମନ୍ଯତେ ॥ 27 ॥
- ପ୍ରକୃତେଃ (prakṛteḥ)of nature
- କ୍ରିଯମାଣାନି (kriyamāṇāni)are being performed
- ଗୁଣୈଃ (guṇaiḥ)by the qualities
- କର୍ମାଣି (karmāṇi)actions
- ସର୍ଵଶଃ (sarvaśaḥ)in all cases
- ଅହଙ୍କାରଵିମୂଢାତ୍ମା (ahaṅkāravimūḍhātmā)deluded by egoism (ahaṅkāra:egoism | vimūḍha:deluded | ātmā:self)
- କର୍ତାଽହମ୍ (kartā'ham)I am the doer (kartā:doer | aham:I am)
- ଇତି (iti)thus
- ମନ୍ଯତେ (manyate)thinks
ଗୁଣା ଗୁଣେଷୁ ଵର୍ତନ୍ତ ଇତି ମତ୍ଵା ନ ସଜ୍ଜତେ ॥ 28 ॥
- ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍ (tattvavit)knower of the truth (tattva:truth | vit:knower)
- ତୁ (tu)but
- ମହାବାହୋ (mahābāho)O mighty-armed (mahā:great | bāho:armed)
- ଗୁଣକର୍ମଵିଭାଗଯୋଃ (guṇakarmavibhāgayoḥ)of qualities and functions divisions (guṇa:qualities | karma:functions | vibhāgayoḥ:of divisions)
- ଗୁଣାଃ (guṇāḥ)qualities
- ଗୁଣେଷୁ (guṇeṣu)among qualities
- ଵର୍ତନ୍ତ (vartanta)move
- ଇତି (iti)thus
- ମତ୍ଵା (matvā)having known
- ନ (na)not
- ସଜ୍ଜତେ (sajjate)is attached
ତାନକୃତ୍ସ୍ନଵିଦୋ ମନ୍ଦାନ୍କୃତ୍ସ୍ନଵିନ୍ନ ଵିଚାଲଯେତ୍ ॥ 29 ॥
- ପ୍ରକୃତେଃ (prakṛteḥ)of nature
- ଗୁଣସମ୍ମୂଢାଃ (guṇasammūḍhāḥ)deluded by qualities (guṇa:qualities | sammūḍhāḥ:deluded)
- ସଜ୍ଜନ୍ତେ (sajjante)are attached
- ଗୁଣକର୍ମସୁ (guṇakarmasu)in the functions of qualities (guṇa:qualities | karmasu:in the functions)
- ତାନ୍ (tān)those
- ଅକୃତ୍ସ୍ନଵିଦଃ (akṛtsnavidaḥ)of imperfect knowledge (a:not | kṛtsnavidaḥ:of complete knowledge)
- ମନ୍ଦାନ୍ (mandān)foolish
- କୃତ୍ସ୍ନଵିତ୍ (kṛtsnavit)Man-of-Perfect-Knowledge (kṛtsna:complete | vit:knower)
- ନ (na)not
- ଵିଚାଲଯେତ୍ (vicālayet)should unsettle
ନିରାଶୀର୍ନିର୍ମମୋ ଭୂତ୍ଵା ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ଵିଗତଜ୍ଵରଃ ॥ 30 ॥
- ମଯି (mayi)in Me
- ସର୍ଵାଣି (sarvāṇi)all
- କର୍ମାଣି (karmāṇi)actions
- ସଂନ୍ଯସ୍ଯ (saṃnyasya)renouncing
- ଅଧ୍ଯାତ୍ମଚେତସା (adhyātmacetasā)with mind centered on the Self (adhyātma:on the Self | cetasā:with mind)
- ନିରାଶୀର୍ (nirāśīḥ)free from hope
- ନିର୍ମମଃ (nirmamaḥ)free from egoism
- ଭୂତ୍ଵା (bhūtvā)having become
- ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ (yudhyasva)do fight
- ଵିଗତଜ୍ଵରଃ (vigatajvaraḥ)free from mental fever (vigata:free from | jvaraḥ:mental fever)
ଶ୍ରଦ୍ଧାଵନ୍ତୋଽନସୂଯନ୍ତୋ ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ତେଽପି କର୍ମଭିଃ ॥ 31 ॥
- ଯେ (ye)those who
- ମେ (me)my
- ମତମ୍ (matam)teaching
- ଇଦମ୍ (idam)this
- ନିତ୍ଯମ୍ (nityam)constantly
- ଅନୁତିଷ୍ଠନ୍ତି (anutiṣṭhanti)practise
- ମାନଵାଃ (mānavāḥ)men
- ଶ୍ରଦ୍ଧାଵନ୍ତଃ (śraddhāvantaḥ)full of faith
- ଅନସୂଯନ୍ତଃ (anasūyantaḥ)without cavilling
- ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ (mucyante)are freed
- ତେ (te)they
- ଅପି (api)also
- କର୍ମଭିଃ (karmabhiḥ)from actions
ସର୍ଵଜ୍ଞାନଵିମୂଢାଂସ୍ତାନ୍ଵିଦ୍ଧି ନଷ୍ଟାନଚେତସଃ ॥ 32 ॥
- ଯେ (ye)those who
- ତୁ (tu)but
- ଏତତ୍ (etat)this
- ଅଭ୍ଯସୂଯନ୍ତଃ (abhyasūyantaḥ)carping
- ନ (na)not
- ଅନୁତିଷ୍ଠନ୍ତି (anutiṣṭhanti)practice
- ମେ (me)my
- ମତମ୍ (matam)teaching
- ସର୍ଵଜ୍ଞାନଵିମୂଢାନ୍ (sarvajñānavimūḍhān)deluded in all knowledge (sarva:all | jñāna:knowledge | vimūḍhān:deluded)
- ତାନ୍ (tān)them
- ଵିଦ୍ଧି (viddhi)know
- ନଷ୍ଟାନଚେତସଃ (naṣṭānacetasaḥ)doomed to destruction (naṣṭān:doomed | acetasaḥ:without discrimination)
ପ୍ରକୃତିଂ ଯାନ୍ତି ଭୂତାନି ନିଗ୍ରହଃ କିଂ କରିଷ୍ଯତି ॥ 33 ॥
- ସଦୃଶଂ (sadṛśam)similar
- ଚେଷ୍ଟତେ (ceṣṭate)acts
- ସ୍ଵସ୍ଯାଃ (svasyāḥ)of one's own
- ପ୍ରକୃତେଃ (prakṛteḥ)nature
- ଜ୍ଞାନଵାନ୍ (jñānavān)wise man
- ଅପି (api)even
- ପ୍ରକୃତିଂ (prakṛtim)nature
- ଯାନ୍ତି (yānti)go to
- ଭୂତାନି (bhūtāni)beings
- ନିଗ୍ରହଃ (nigrahaḥ)restraint
- କିଂ (kiṃ)what
- କରିଷ୍ଯତି (kariṣyati)will do
ତଯୋର୍ନ ଵଶମାଗଚ୍ଛେତ୍ତୌ ହ୍ଯସ୍ଯ ପରିପନ୍ଥିନୌ ॥ 34 ॥
- ଇନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯ (indriyasya)of the sense
- ଇନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯ (indriyasya)of the sense
- ଅର୍ଥେ (arthe)in the object
- ରାଗଦ୍ଵେଷୌ (rāgadveṣau)attachment and aversion (rāga:attachment | dveṣa:aversion)
- ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ (vyavasthitau)are situated
- ତଯୋଃ (tayoḥ)of them
- ନ (na)not
- ଵଶମ୍ (vaśam)under control
- ଆଗଚ୍ଛେତ୍ (āgacchet)should come
- ତୌ (tau)they
- ହି (hi)indeed
- ଅସ୍ଯ (asya)his
- ପରିପନ୍ଥିନୌ (paripanthinau)foes
ସ୍ଵଧର୍ମେ ନିଧନଂ ଶ୍ରେଯଃ ପରଧର୍ମୋ ଭଯାଵହଃ ॥ 35 ॥
- ଶ୍ରେଯାନ୍ (śreyān)better
- ସ୍ଵଧର୍ମଃ (svadharmaḥ)one's own duty (sva:own | dharmaḥ:duty)
- ଵିଗୁଣଃ (viguṇaḥ)devoid of merit
- ପରଧର୍ମାତ୍ (paradharmāt)than another's duty (para:another's | dharmāt:than duty)
- ସ୍ଵନୁଷ୍ଠିତାତ୍ (svanuṣṭhitāt)well discharged (su:well | anuṣṭhitāt:discharged)
- ସ୍ଵଧର୍ମେ (svadharme)in one's own duty (sva:own | dharme:in duty)
- ନିଧନଂ (nidhanaṃ)death
- ଶ୍ରେଯଃ (śreyaḥ)better
- ପରଧର୍ମଃ (paradharmaḥ)another's duty (para:another's | dharmaḥ:duty)
- ଭଯାଵହଃ (bhayāvahaḥ)fraught with fear
ଅନିଚ୍ଛନ୍ନପି ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ବଲାଦିଵ ନିଯୋଜିତଃ ॥ 36 ॥
- ଅର୍ଜୁନ (arjuna)Arjuna
- ଉଵାଚ (uvāca)said
- ଅଥ (atha)then
- କେନ (kena)by what
- ପ୍ରଯୁକ୍ତଃ (prayuktaḥ)impelled
- ଅଯମ୍ (ayam)this
- ପାପମ୍ (pāpam)sin
- ଚରତି (carati)commits
- ପୁରୁଷଃ (puruṣaḥ)man
- ଅନିଚ୍ଛନ୍ (anicchan)unwilling
- ଅପି (api)even
- ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ (vārṣṇeya)O Varshneya
- ବଲାତ୍ (balāt)by force
- ଇଵ (iva)as if
- ନିଯୋଜିତଃ (niyojitaḥ)constrained
ମହାଶନୋ ମହାପାପ୍ମା ଵିଦ୍ଧ୍ଯେନମିହ ଵୈରିଣମ୍ ॥ 37 ॥
- ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ (śrībhagavānuvāca)The Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- କାମ (kāma)desire
- ଏଷ (eṣa)this
- କ୍ରୋଧ (krodha)anger
- ଏଷ (eṣa)this
- ରଜୋଗୁଣସମୁଦ୍ଭଵଃ (rajoguṇasamudbhavaḥ)born of passion (rajas:passion | guṇa:quality | samudbhavaḥ:born of)
- ମହାଶନଃ (mahāśanaḥ)all-devouring
- ମହାପାପ୍ମା (mahāpāpmā)all-sinful
- ଵିଦ୍ଧି (viddhi)know
- ଏନମ୍ (enam)this
- ଇହ (iha)here
- ଵୈରିଣମ୍ (vairiṇam)foe
ଯଥୋଲ୍ବେନାଵୃତୋ ଗର୍ଭସ୍ତଥା ତେନେଦମାଵୃତମ୍ ॥ 38 ॥
- ଧୂମେନ (dhūmena)by smoke
- ଆଵ୍ରିଯତେ (āvriyate)is enveloped
- ଵହ୍ନିଃ (vahniḥ)fire
- ଯଥା (yathā)as
- ଆଦର୍ଶଃ (ādarśaḥ)mirror
- ମଲେନ (malena)by dust
- ଚ (ca)and
- ଯଥା (yathā)as
- ଉଲ୍ବେନ (ulbena)by the womb
- ଆଵୃତଃ (āvṛtaḥ)is enveloped
- ଗର୍ଭଃ (garbhaḥ)embryo
- ତଥା (tathā)so
- ତେନ (tena)by that
- ଇଦମ୍ (idam)this
- ଆଵୃତମ୍ (āvṛtam)is enveloped
କାମରୂପେଣ କୌନ୍ତେଯ ଦୁଷ୍ପୂରେଣାନଲେନ ଚ ॥ 39 ॥
- ଆଵୃତଂ (āvṛtam)enveloped
- ଜ୍ଞାନମ୍ (jñānam)wisdom
- ଏତେନ (etena)by this
- ଜ୍ଞାନିନଃ (jñāninaḥ)of the wise
- ନିତ୍ଯଵୈରିଣା (nityavairiṇā)constant enemy (nitya:constant | vairiṇā:enemy)
- କାମରୂପେଣ (kāmarūpeṇa)in the form of desire (kāma:desire | rūpeṇa:in the form)
- କୌନ୍ତେଯ (kaunteya)O Son of Kunti (kunti:Kunti | eya:son of)
- ଦୁଷ୍ପୂରେଣ (duṣpūreṇa)difficult to appease (duṣ:difficult | pūreṇa:to appease)
- ଅନଲେନ (analena)like fire
- ଚ (ca)and
ଏତୈର୍ଵିମୋହଯତ୍ଯେଷ ଜ୍ଞାନମାଵୃତ୍ଯ ଦେହିନମ୍ ॥ 40 ॥
- ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି (indriyāṇi)senses
- ମନୋ (mano)mind
- ବୁଦ୍ଧିଃ (buddhiḥ)intellect
- ଅସ୍ଯ (asya)its
- ଅଧିଷ୍ଠାନମ୍ (adhiṣṭhānam)seat
- ଉଚ୍ଯତେ (ucyate)is said
- ଏତୈଃ (etaiḥ)through these
- ଵିମୋହଯତି (vimohayati)deludes
- ଏଷଃ (eṣaḥ)this
- ଜ୍ଞାନମ୍ (jñānam)wisdom
- ଆଵୃତ୍ଯ (āvṛtya)veiling
- ଦେହିନମ୍ (dehinam)the embodied
ପାପ୍ମାନଂ ପ୍ରଜହି ହ୍ଯେନଂ ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନନାଶନମ୍ ॥ 41 ॥
- ତସ୍ମାତ୍ (tasmāt)therefore
- ତ୍ଵମ୍ (tvam)you
- ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି (indriyāṇi)senses
- ଆଦୌ (ādau)first
- ନିଯମ୍ଯ (niyamya)controlling
- ଭରତର୍ଷଭ (bharatarṣabha)O best of Bharatas (bharata:Bharata | ṛṣabha:best)
- ପାପ୍ମାନମ୍ (pāpmānam)sinful thing
- ପ୍ରଜହି (prajahi)kill
- ହି (hi)indeed
- ଏନମ୍ (enam)this
- ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନନାଶନମ୍ (jñānavijñānanāśanam)destroyer of knowledge and wisdom (jñāna:knowledge | vijñāna:wisdom | nāśanam:destroyer)
ମନସସ୍ତୁ ପରା ବୁଦ୍ଧିର୍ଯୋ ବୁଦ୍ଧେଃ ପରତସ୍ତୁ ସଃ ॥ 42 ॥
- ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି (indriyāṇi)senses
- ପରାଣି (parāṇi)superior
- ଆହୁଃ (āhuḥ)they say
- ଇନ୍ଦ୍ରିଯେଭ୍ଯଃ (indriyebhyaḥ)to the senses
- ପରଂ (paraṃ)superior
- ମନଃ (manaḥ)mind
- ମନସଃ (manasaḥ)to the mind
- ତୁ (tu)but
- ପରା (parā)superior
- ବୁଦ୍ଧିଃ (buddhiḥ)intellect
- ଯଃ (yaḥ)who
- ବୁଦ୍ଧେଃ (buddheḥ)to the intellect
- ପରତଃ (parataḥ)superior
- ତୁ (tu)but
- ସଃ (saḥ)he
ଜହି ଶତ୍ରୁଂ ମହାବାହୋ କାମରୂପଂ ଦୁରାସଦମ୍ ॥ 43 ॥
ଓଁ ତତ୍ସଦିତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵଦ୍ଗୀତାସୂପନିଷତ୍ସୁ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାଯାଂ ଯୋଗଶାସ୍ତ୍ରେ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ କର୍ମଯୋଗୋ ନାମ ତୃତୀଯୋଽଧ୍ଯାଯଃ ॥3 ॥
- ଏଵମ୍ (evam)thus
- ବୁଦ୍ଧେଃ (buddheḥ)of intellect
- ପରଂ (param)superior
- ବୁଦ୍ଧ୍ଵା (buddhvā)knowing
- ସଂସ୍ତଭ୍ଯ (saṃstabhyā)restraining
- ଆତ୍ମାନମ୍ (ātmānam)the self
- ଆତ୍ମନା (ātmanā)by the Self
- ଜହି (jahi)slay
- ଶତ୍ରୁଂ (śatruṃ)enemy
- ମହାବାହୋ (mahābāho)O mighty-armed (mahā:great | bāho:armed)
- କାମରୂପଂ (kāmarūpaṃ)in the form of desire (kāma:desire | rūpaṃ:form)
- ଦୁରାସଦମ୍ (durāsadam)hard to conquer
