Brahman

അപരോക്ഷാനുഭൂതിഃ

(Aparokshanubhuti in Malayalam)

Also known as aparoksanubhutih

Language:Sanskrit
Translation:English

Aparokshanubhuti, or Direct Experience of the Absolute is an introductory work by Adi Shankaracharya that expounds Advaita Vedanta philosophy. Aparoksha refers to the ‘nearest of the near’, one’s Self. Anubhuti means to realize, to experience. So the word means "Self-realization." Such realization, unlike the knowledge of objects through sense-perception or inference, is an immediate and direct perception of one’s own Self, which is here indicated by the word Aparoksha.

Read In:
DevanagariGujaratiBengaliAssameseOdiaTeluguTamilKannadaMalayalamEnglish (IAST)
Reading depth
Lyrics
#of 145
അപരോക്ഷാനുഭൂതിഃ।।
ശ്രീഹരിം പരമാനന്ദമുപദേഷ്ടാരമീശ്വരമ്।
വ്യാപകം സര്വലോകാനാം കാരണം തം നമാമ്യഹമ്।।1।।
അപരോക്ഷാനുഭൂതിര്വൈ പ്രോച്യതേ മോക്ഷസിദ്ധയേ।
സദ്ഭിരേഷാ പ്രയത്നേന വീക്ഷണീയാ മുഹുര്മുഹുഃ।।2।।
സ്വവര്ണാശ്രമധര്മേണ തപസാ ഹരിതോഷണാത്।
സാധനം പ്രഭവേത്പുംസാം വൈരാഗ്യാദിചതുഷ്ടയമ്।।3।।
ബ്രഹ്മാദിസ്ഥാവരാന്തേഷു വൈരാഗ്യം വിഷയേഷ്വനു।
യഥൈവ കാകവിഷ്ഠായാം വൈരാഗ്യം തദ്ധി നിര്മലമ്।।4।।
നിത്യമാത്മസ്വരൂപം ഹി ദൃശ്യം തദ്വിപരീതഗമ്।
ഏവം യോ നിശ്ചയഃ സമ്യഗ്വിവേകോ വസ്തുനഃ സ വൈ।।5।।
സദൈവ വാസനാത്യാഗഃ ശമോഽയമിതി ശബ്ദിതഃ।
നിഗ്രഹോ ബാഹ്യവൃത്തീനാം ദമ ഇത്യഭിധീയതേ।।6।।
വിഷയേഭ്യഃ പരാവൃത്തിഃ പരമോപരതിര്ഹി സാ।
സഹനം സര്വദുഃഖാനാം തിതിക്ഷാ സാ ശുഭാ മതാ।।7।।
നിഗമാചാര്യവാക്യേഷു ഭക്തിഃ ശ്രദ്ധേതി വിശ്രുതാ।
ചിത്തൈകാഗ്ര്യം തു സല്ലക്ഷ്യേ സമാധാനമിതി സ്മൃതമ്।।8।।
സംസാരബന്ധനിര്മുക്തിഃ കഥം സ്യാന്മേ ദയാനിധേ।
ഇതി യാ സുദൃഢാ ബുദ്ധിര്വക്തവ്യാ സാ മുമുക്ഷുതാ।।9।।
ഉക്തസാധനയുക്തേന വിചാരഃ പുരുഷേണ ഹി।
കര്തവ്യോ ജ്ഞാനസിദ്ധ്യര്ഥമാത്മനഃ ശുഭമിച്ഛതാ।।10।।
നോത്പദ്യതേ വിനാ ജ്ഞാനം വിചാരേണാന്യസാധനൈഃ।
യഥാ പദാര്ഥഭാനം ഹി പ്രകാശേന വിനാ ക്വചിത്।।11।।
കോഽഹം കഥമിദം ജാതം കോ വാ കര്താസ്യ വിദ്യതേ।
ഉപാദാനം കിമസ്തീഹ വിചാരഃ സോഽയമീദൃശഃ।।12।।
നാഹം ഭൂതഗണോ ദേഹോ നാഹം ചാക്ഷഗണസ്തഥാ।
ഏതദ്വിലക്ഷണഃ കശ്ചിദ്വിചാരഃ സോഽയമീദൃശഃ।।13।।
അജ്ഞാനപ്രഭവം സര്വം ജ്ഞാനേന പ്രവിലീയതേ।
സംകല്പോ വിവിധഃ കര്താ വിചാരഃ സോഽയമീദൃശഃ।।14।।
ഏതയോര്യദുപാദാനമേകം സൂക്ഷ്മം സദവ്യയമ്।
യഥൈവ മൃദ്ധടാദീനാം വിചാരഃ സോഽയമീദൃശഃ।।15।।
അഹമേകോഽപി സൂക്ഷ്മശ്ച ജ്ഞാതാ സാക്ഷീ സദവ്യയഃ।
തദഹം നാത്ര സംദേഹോ വിചാരഃ സോഽയമീദൃശഃ।।16।।
ആത്മാ വിനിഷ്കലോ ഹ്യേകോ ദേഹോ ബഹുഭിരാവൃതഃ।
തയോരൈക്യം പ്രപശ്യന്തി കിമജ്ഞാനമതഃ പരമ്।।17।।
ആത്മാ നിയാമകശ്ചാന്തര്ദേഹോ നിയമ്യബാഹ്യകഃ।
തയോരൈക്യം പ്രപശ്യന്തി കിമജ്ഞാനമതഃ പരമ്।।18।।
ആത്മാ ജ്ഞാനമയഃ പുണ്യോ ദേഹോ മാംസമയോഽശുചിഃ।
തയോരൈക്യം പ്രപശ്യന്തി കിമജ്ഞാനമതഃ പരമ്।।19।।
ആത്മാ പ്രകാശകഃ സ്വച്ഛോ ദേഹസ്താമസ ഉച്യതേ।
തയോരൈക്യം പ്രപശ്യന്തി കിമജ്ഞാനമതഃ പരമ്।।20।।
ആത്മാ നിത്യോ ഹി സദ്രൂപോ ദേഹോഽനിത്യോ ഹ്യസന്മയഃ।
തയോരൈക്യം പ്രപശ്യന്തി കിമജ്ഞാനമതഃ പരമ്।।21।।
ആത്മനസ്തത്പ്രകാശത്വം യത്പദാര്ഥാവഭാസനമ്।
നാഗ്ന്യാദിദീപ്തിവദ്ദീപ്തിര്ഭവത്യാന്ധ്യം യതോ നിശി।।22।।
ദേഹോഽഹമിത്യയം മൂഢോ മത്വാ തിഷ്ഠത്യഹോ ജനഃ।
മമായമിത്യപി ജ്ഞാത്വാ ഘടദ്രഷ്ടേവ സര്വദാ।।23।।
ബ്രഹ്മൈവാഹം സമഃ ശാന്തഃ സച്ചിദാനന്ദലക്ഷണഃ।
നാഹം ദേഹോ ഹ്യസദ്രൂപോ ജ്ഞാനമിത്യുച്യതേ ബുധൈഃ।।24।।
നിര്വികാരോ നിരാകാരോ നിരവദ്യോഽഹമവ്യയഃ।
നാഹം ദേഹോ ഹ്യസദ്രൂപോ ജ്ഞാനമിത്യുച്യതേ ബുധൈഃ।।25।।
നിരാമയോ നിരാഭാസോ നിര്വികല്പോഽഹമാതതഃ।
നാഹം ദേഹോ ഹ്യസദ്രൂപോ ജ്ഞാനമിത്യുച്യതേ ബുധൈഃ।।26।।
നിര്ഗുണോ നിഷ്ക്രിയോ നിത്യോ നിത്യമുക്തോഽഹമച്യുതഃ।
നാഹം ദേഹോ ഹ്യസദ്രൂപോ ജ്ഞാനമിത്യുച്യതേ ബുധൈഃ।।27।।
നിര്മലോ നിശ്ചലോഽനന്തഃ ശുദ്ധോഽഹമജരോഽമരഃ।
നാഹം ദേഹോ ഹ്യസദ്രൂപോ ജ്ഞാനമിത്യുച്യതേ ബുധൈഃ।।28।।
സ്വദേഹം ശോഭനം ത്യക്ത്വാ പുരുഷാഖ്യം ച സംമതമ്।
കിം മൂര്ഖ ശൂന്യമാത്മാനം ദേഹാതീതം കരോഷി ഭോ।।29।।
സ്വാത്മാനം ശ്രൃണു മൂര്ഖ ത്വം ശ്രുത്യാ യുക്ത്യാ ച പൂരുഷമ്।
ദേഹാതീതം സദാകാരം സുദുര്ദര്ശം ഭവാദൃശാമ്।।30।।
അഹംശബ്ദേന വിഖ്യാത ഏക ഏവ സ്ഥിതഃ പരഃ।
സ്ഥൂലത്വാന്നൈകതാം പ്രാപ്തഃ കഥം സ്യാദ്ദേഹകഃ പുമാന്।।31।।
അഹം ദ്രഷ്ടൃതയാ സിദ്ധോ ദേഹോ ദൃശ്യതയാ സ്ഥിതഃ।
മമായമിതി നിര്ദേശാത്കഥം സ്യാദ്ദേഹകഃ പുമാന്।।32।।
അഹം വികാരഹീനസ്തു ദേഹോ നിത്യം വികാരവാന്।
ഇതി പ്രതീയതേ സാക്ഷാത്കഥം സ്യാദ്ദേഹകഃ പുമാന്।।33।।
യസ്മാത്പരമിതി ശ്രുത്യാ തയാ പുരുഷലക്ഷണമ്।
വിനിര്ണീതം വിശുദ്ധേന കഥം സ്യാദ്ദേഹകഃ പുമാന്।।34।।
സര്വം പുരുഷ ഏവേതി സൂക്തേ പുരുഷസംജ്ഞിതേ।
അപ്യുച്യതേ യതഃ ശ്രുത്യാ കഥം സ്യാദ്ദേഹകഃ പുമാന്।।35।।
അസങ്ഗഃ പുരുഷഃ പ്രോക്തോ ബൃഹദാരണ്യകേഽപി ച।
അനന്തമലസംസൃഷ്ടഃ കഥം സ്യാദ്ദേഹകഃ പുമാന്।।36।।
തത്രൈവ ച സമാഖ്യാതഃ സ്വയംജ്യോതിര്ഹി പൂരുഷഃ।
ജഡഃ പരപ്രകാശ്യോഽയം കഥം സ്യാദ്ദേഹകഃ പുമാന്।।37।।
പ്രോക്തോഽപി കര്മകാണ്ഡേന ഹ്യാത്മാ ദേഹാദ്വിലക്ഷണഃ।
നിത്യശ്ച തത്ഫലം ഭുങ്ക്തേ ദേഹപാതാദനന്തരമ്।।38।।
ലിങ്ഗം ചാനേകസംയുക്തം ചലം ദൃശ്യം വികാരി ച।
അവ്യാപകമസദ്രൂപം തത്കഥം സ്യാത്പുമാനയമ്।।39।।
ഏവം ദേഹദ്വയാദന്യ ആത്മാ പുരുഷ ഈശ്വരഃ।
സര്വാത്മാ സര്വരൂപശ്ച സര്വാതീതോഽഹമവ്യയഃ।।40।।
ഇത്യാത്മദേഹഭാനേന പ്രപഞ്ചസ്യൈവ സത്യതാ।
യഥോക്താ തര്കശാസ്ത്രേണ തതഃ കിം പുരുഷാര്ഥതാ।।41।।
ഇത്യാത്മദേഹഭേദേന ദേഹാത്മത്വം നിവാരിതമ്।
ഇദാനീം ദേഹഭേദസ്യ ഹ്യസത്ത്വം സ്ഫുടമുച്യതേ।।42।।
ചൈതന്യസ്യൈകരൂപത്വാദ്ഭേദോ യുക്തോ ന കര്ഹിചിത്।
ജീവത്വം ച മൃഷാ ജ്ഞേയം രജ്ജ്വാം സര്പഗ്രഹോ യഥാ।।43।।
രജ്ജ്വജ്ഞാനാത്ക്ഷണേനൈവ യദ്വദ്രജ്ജുര്ഹി സര്പിണീ।
ഭാതി തദ്വച്ചിതിഃ സാക്ഷാദ്വിശ്വാകാരേണ കേവലാ।।44।।
ഉപാദാനം പ്രപഞ്ചസ്യ ബ്രഹ്മണോഽന്യന്ന വിദ്യതേ।
തസ്മാത്സര്വപ്രപഞ്ചോഽയം ബ്രഹ്മൈവാസ്തി ന ചേതരത്।।45।।
വ്യാപ്യവ്യാപകതാ മിഥ്യാ സര്വമാത്മേതി ശാസനാത്।
ഇതി ജ്ഞാതേ പരേ തത്ത്വേ ഭേദസ്യാവസരഃ കുതഃ।।46।।
ശ്രുത്യാ നിവാരിതം നൂനം നാനാത്വം സ്വമുഖേന ഹി।
കഥം ഭാസോ ഭവേദന്യഃ സ്ഥിതേ ചാദ്വയകാരണേ।।47।।
ദോഷോഽപി വിഹിതഃ ശ്രുത്യാ മൃത്യോര്മൃത്യും സ ഗച്ഛതി।
ഇഹ പശ്യതി നാനാത്വം മായയാ വഞ്ചിതോ നരഃ।।48।।
ബ്രഹ്മണഃ സര്വഭൂതാനി ജായന്തേ പരമാത്മനഃ।
തസ്മാദേതാനി ബ്രഹ്മൈവ ഭവന്തീത്യവധാരയേത്।।49।।
ബ്രഹ്മൈവ സര്വനാമാനി രൂപാണി വിവിധാനി ച।
കര്മാണ്യപി സമഗ്രാണി ബിഭര്തീതി ശ്രുതിര്ജഗൌ।।50।।
സുവര്ണാജ്ജായമാനസ്യ സുവര്ണത്വം ച ശാശ്വതമ്।
ബ്രഹ്മണോ ജായമാനസ്യ ബ്രഹ്മത്വം ച തഥാ ഭവേത്।।51।।
സ്വല്പമപ്യന്തരം കൃത്വാ ജീവാത്മപരമാത്മനോഃ।
യോഽവതിഷ്ഠതി മൂഢാത്മാ ഭയം തസ്യാഭിഭാഷിതമ്।।52।।
യത്രാജ്ഞാനാദ്ഭവേദ്ദ്വൈതമിതരസ്തത്ര പശ്യതി।
ആത്മത്വേന യദാ സര്വം നേതരസ്തത്ര ചാണ്വപി।।53।।
യസ്മിന്സര്വാണി ഭൂതാനി ഹ്യാത്മത്വേന വിജാനതഃ।
ന വൈ തസ്യ ഭവേന്മോഹോ ന ച ശോകോഽദ്വിതീയതഃ।।54।।
അയമാത്മാ ഹി ബ്രഹ്മൈവ സര്വാത്മകതയാ സ്ഥിതഃ।
ഇതി നിര്ധാരിതം ശ്രുത്യാ ബൃഹദാരണ്യസംസ്ഥയാ।।55।।
അനുഭൂതോഽപ്യയം ലോകോ വ്യവഹാരക്ഷമോഽപി സന്।
അസദ്രൂപോ യഥാ സ്വപ്ന ഉത്തരക്ഷണബാധതഃ।।56।।
സ്വപ്നോ ജാഗരണേഽലീകഃ സ്വപ്നേഽപി ന ഹി ജാഗരഃ।
ദ്വയമേവ ലയേ നാസ്തി ലയോഽപി ഹ്യുഭയോര്ന ച।।57।।
ത്രയമേവം ഭവേന്മിഥ്യാ ഗുണത്രയവിനിര്മിതമ്।
അസ്യ ദ്രഷ്ടാ ഗുണാതീതോ നിത്യോ ഹ്യേകശ്ചിദാത്മകഃ।।58।।
യദ്വന്മൃദി ഘടഭ്രാന്തിം ശുക്തൌ വാ രജതസ്ഥിതിമ്।
തദ്വദ്ബ്രഹ്മണി ജീവത്വം ഭ്രാന്ത്യാ പശ്യതി ന സ്വതഃ।।59।।
യഥാ മൃദി ഘടോ നാമ കനകേ കുണ്ഡലാഭിധാ।
ശുക്തൌ ഹി രജതഖ്യാതിര്ജീവശബ്ദസ്തഥാ പരേ।।60।।
യഥൈവ വ്യോമ്നി നീലത്വം യഥാ നീരം മരുസ്ഥലേ।
പുരുഷത്വം യഥാ സ്ഥാണൌ തദ്വദ്വിശ്വം ചിദാത്മനി।।61।।
യഥൈവ ശൂന്യേ വേതാലോ ഗന്ധര്വാണാം പുരം യഥാ।
യഥാകാശേ ദ്വിചന്ദ്രത്വം തദ്വത്സത്യേ ജഗത്സ്ഥിതിഃ।।62।।
യഥാ തരങ്ഗകല്ലോലൈര്ജലമേവ സ്ഫുരത്യലമ്।
പാത്രരൂപേണ താമ്രം ഹി ബ്രഹ്മാണ്ഡൌഘൈസ്തഥാത്മതാ।।63।।
ഘടനാമ്നാ യഥാ പൃഥ്വീ പടനാമ്നാ ഹി തന്തവഃ।
ജഗന്നാമ്നാ ചിദാഭാതി ജ്ഞേയം തത്തദഭാവതഃ।।64।।
സര്വോഽപി വ്യവഹാരസ്തു ബ്രഹ്മണാ ക്രിയതേ ജനൈഃ।
അജ്ഞാനാന്ന വിജാനന്തി മൃദേവ ഹി ഘടാദികമ്।।65।।
കാര്യകാരണതാ നിത്യമാസ്തേ ഘടമൃദോര്യഥാ।
തഥൈവ ശ്രുതിയുക്തിഭ്യാം പ്രപഞ്ചബ്രഹ്മണോരിഹ।।66।।
ഗൃഹ്യമാണേ ഘടേ യദ്വന്മൃത്തികാ ഭാതി വൈ ബലാത്।
വീക്ഷ്യമാണേ പ്രപഞ്ചേഽപി ബ്രഹ്മൈവാഭാതി ഭാസുരമ്।।67।।
സദൈവാത്മാ വിശുദ്ധോഽപി ഹ്യശുദ്ധോ ഭാതി വൈ സദാ।
യഥൈവ ദ്വിവിധാ രജ്ജുര്ജ്ഞാനിനോഽജ്ഞാനിനോഽനിശമ്।।68।।
യഥൈവ മൃന്മയഃ കുമ്ഭസ്തദ്വദ്ദേഹോഽപി ചിന്മയഃ।
ആത്മാനാത്മവിഭാഗോഽയം മുധൈവ ക്രിയതേ ബുധൈഃ।।69।।
സര്പത്വേന യഥാ രജ്ജൂ രജതത്വേന ശുക്തികാ।
വിനിര്ണീതാ വിമൂഢേന ദേഹത്വേന തഥാത്മതാ।।70।।
ഘടത്വേന യഥാ പൃഥ്വീ പടത്വേനൈവ തന്തവഃ।
വിനിര്ണീതാ വിമൂഢേന ദേഹത്വേന തഥാത്മതാ।।71।।
കനകം കുണ്ഡലത്വേന തരങ്ഗത്വേന വൈ ജലമ്।
വിനിര്ണീതാ വിമൂഢേന ദേഹത്വേന തഥാത്മതാ।।72।।
പുരുഷത്വേന വൈ സ്ഥാണുര്ജലത്വേന മരീചികാ।
വിനിര്ണീതാ വിമൂഢേന ദേഹത്വേന തഥാത്മതാ।।73।।
ഗൃഹത്വേനൈവ കാഷ്ഠാനി ഖങ്ഗത്വേനൈവ ലോഹതാ।
വിനിര്ണീതാ വിമൂഢേന ദേഹത്വേന തഥാത്മതാ।।74।।
യഥാ വൃക്ഷവിപര്യാസോ ജലാദ്ഭവതി കസ്യചിത്।
തദ്വദാത്മനി ദേഹത്വം പശ്യത്യജ്ഞാനയോഗതഃ।।75।।
പോതേന ഗച്ഛതഃ പുംസഃ സര്വം ഭാതീവ ചഞ്ചലമ്।
തദ്വദാത്മനി ദേഹത്വം പശ്യത്യജ്ഞാനയോഗതഃ।।76।।
പീതത്വം ഹി യഥാ ശുഭ്രേ ദോഷാദ്ഭവതി കസ്യചിത്।
തദ്വദാത്മനി ദേഹത്വം പശ്യത്യജ്ഞാനയോഗതഃ।।77।।
ചക്ഷുര്ഭ്യാം ഭ്രമശീലാഭ്യാം സര്വം ഭാതി ഭ്രമാത്മകമ്।
തദ്വദാത്മനി ദേഹത്വം പശ്യത്യജ്ഞാനയോഗതഃ।।78।।
അലാതം ഭ്രമണേനൈവ വര്തുലം ഭാതി സൂര്യവത്।
തദ്വദാത്മനി ദേഹത്വം പശ്യത്യജ്ഞാനയോഗതഃ।।79।।
മഹത്ത്വേ സര്വവസ്തൂനാമണുത്വം ഹ്യതിദൂരതഃ।
തദ്വദാത്മനി ദേഹത്വം പശ്യത്യജ്ഞാനയോഗതഃ।।80।।
സൂക്ഷ്മത്വേ സര്വവസ്തൂനാം സ്ഥൂലത്വം ചോപനേത്രതഃ।
തദ്വദാത്മനി ദേഹത്വം പശ്യത്യജ്ഞാനയോഗതഃ।।81।।
കാചഭൂമൌ ജലത്വം വാ ജലഭൂമൌ ഹി കാചതാ।
തദ്വദാത്മനി ദേഹത്വം പശ്യത്യജ്ഞാനയോഗതഃ।।82।।
യദ്വദഗ്നൌ മണിത്വം ഹി മണൌ വാ വഹ്നിതാ പുമാന്।
തദ്വദാത്മനി ദേഹത്വം പശ്യത്യജ്ഞാനയോഗതഃ।।83।।
അഭ്രേഷു സത്സു ധാവത്സു ധാവന്നിവ യഥാ ശശീ।
തദ്വദാത്മനി ദേഹത്വം പശ്യത്യജ്ഞാനയോഗതഃ।।84।।
യഥൈവ ദിഗ്വിപര്യാസോ മോഹാദ്ഭവതി കസ്യചിത്।
തദ്വദാത്മനി ദേഹത്വം പശ്യത്യജ്ഞാനയോഗതഃ।।85।।
യഥാ ശശീ ജലേ ഭാതി ചഞ്ചലത്വേന കസ്യചിത്।
തദ്വദാത്മനി ദേഹത്വം പശ്യത്യജ്ഞാനയോഗതഃ।।86।।
ഏവമാത്മനി നജ്ഞാതേ ദേഹാധ്യാസോ ഹി ജായതേ।
സ ഏവാത്മാ പരിജ്ഞാതോ ലീയതേ ച പരാത്മനി।।87।।
സര്വമാത്മതയാ ജ്ഞാതം ജഗത്സ്ഥാവരജങ്ഗമമ്।
അഭാവാത്സര്വഭാവാനാം ദേഹാനാം ചാത്മതാ കുതഃ।।88।।
ആത്മാനം സതതം ജാനന്കാലം നയ മഹാമതേ।
പ്രാരബ്ധമഖിലം ഭുഞ്ജന്നോദ്വേഗം കര്തുമര്ഹസി।।89।।
ഉത്പന്നേഽപ്യാത്മവിജ്ഞാനേ പ്രാരബ്ധം നൈവ മുഞ്ചതി।
ഇതി യച്ഛ്രൂയതേ ശാസ്ത്രാത്തന്നിരാക്രിയതേഽധുനാ।।90।।
തത്ത്വജ്ഞാനോദയാദൂര്ധ്വം പ്രാരബ്ധം നൈവ വിദ്യതേ।
ദേഹാദീനാമസത്യത്വാദ്യഥാ സ്വപ്നഃ പ്രബോധതഃ।।91।।
കര്മ ജന്മാന്തരകൃതം പ്രാരബ്ധമിതി കീര്തിതമ്।
തത്തു ജന്മാന്തരാഭാവാത്പുംസോ നൈവാസ്തി കര്ഹിചിത്।।92।।
സ്വപ്നദേഹോ യഥാധ്യസ്തസ്തഥൈവായം ഹി ദേഹകഃ।।
അധ്യസ്തസ്യ കുതോ ജന്മ ജന്മാഭാവേ സ്ഥിതിഃ കുതഃ।।93।।
ഉപാദാനം പ്രപഞ്ചസ്യ മൃദ്ഭാണ്ഡസ്യേവ കഥ്യതേ।
അജ്ഞാനം ചൈവ വേദാന്തൈസ്തസ്മിന്നഷ്ടേ ക്വ വിശ്വതാ।।94।।
യഥാ രജ്ജും പരിത്യജ്യ സര്പ ഗൃഹ്ണാതി വൈ ഭ്രമാത്।
തദ്വത്സത്യമവിജ്ഞായ ജഗത്പശ്യതി മൂഢധീഃ।।95।।
രജ്ജുരൂപേ പരിജ്ഞാതേ സര്പഭ്രാന്തിര്ന തിഷ്ഠതി।
അധിഷ്ഠാനേ തഥാ ജ്ഞാതേ പ്രപഞ്ചഃ ശൂന്യതാം വ്രജേത്।।96।।
ദേഹസ്യാപി പ്രപഞ്ചത്വാത്പ്രാരബ്ധാവസ്ഥിതിഃ കുതഃ।
അജ്ഞാനിജനബോധാര്ഥം പ്രാരബ്ധം വക്തി വൈ ശ്രുതിഃ।।97।।
ക്ഷീയന്തേ ചാസ്യ കര്മാണി തസ്മിന്ദൃഷ്ടേ പരാവരേ।
ബഹുത്വം തന്നിഷേധാര്ഥം ശ്രുത്യാ ഗീതം ച വൈ സ്ഫുടമ്।।98।।
ഉച്യതേഽജ്ഞൈര്ബലാച്ചൈതത്തദാനര്ഥദ്വയാഗമഃ।
വേദാന്തമതഹാനം ച യതോ ജ്ഞാനമിതി ശ്രുതിഃ।।99।।
ത്രിപഞ്ചാങ്ഗാന്യഥോ വക്ഷ്യേ പൂര്വോക്തസ്യൈവ സിദ്ധയേ।
തൈശ്ച സര്വൈഃ സദാ കാര്യം നിദിധ്യാസനമേവ തു।।100।।
നിത്യാഭ്യാസാദൃതേ പ്രാപ്തിര്ന ഭവേത്സച്ചിദാത്മനഃ।
തസ്മാദ്ബ്രഹ്മ നിദിധ്യാസേജ്ജിജ്ഞാസുഃ ശ്രേയസേ ചിരമ്।।101।।
യമോ ഹി നിയമസ്ത്യാഗോ മൌനം ദേശശ്ച കാലതഃ।
ആസനം മൂലബന്ധശ്ച ദേഹസാമ്യം ച ദൃക്സ്ഥിതിഃ।।102।।
പ്രാണസംയമനം ചൈവ പ്രത്യാഹാരശ്ച ധാരണാ।
ആത്മധ്യാനം സമാധിശ്ച പ്രോക്താന്യങ്ഗാനി വൈ ക്രമാത്।।103।।
സര്വം ബ്രഹ്മേതി വിജ്ഞാനാദിന്ദ്രിയഗ്രാമസംയമഃ।
യമോഽയമിതി സംപ്രോക്തോഽഭ്യസനീയോ മുഹുര്മുഹുഃ।।104।।
സജാതീയപ്രവാഹശ്ച വിജാതീയതിരസ്കൃതിഃ।
നിയമോ ഹി പരാനന്ദോ നിയമാത്ക്രിയതേ ബുധൈഃ।।105।।
ത്യാഗഃ പ്രപഞ്ചരൂപസ്യ ചിദാത്മത്വാവലോകനാത്।
ത്യാഗോ ഹി മഹതാം പൂജ്യഃ സദ്യോ മോക്ഷമയോ യതഃ।।106।।
യതോ വാചോ നിവര്തന്തേ അപ്രാപ്യ മനസാ സഹ।
യന്മൌനം യോഗിഭിര്ഗമ്യം തദ്ഭജേത്സര്വദാ ബുധഃ।।107।।
വാചോ യസ്മാന്നിവര്തന്തേ തദ്വക്തും കേന ശക്യതേ।
പ്രപഞ്ചോ യദി വക്തവ്യഃ സോഽപി ശബ്ദവിവര്ജിതഃ।।108।।
ഇതി വാ തദ്ഭവേന്മൌനം സതാം സഹജസംജ്ഞിതമ്।
ഗിരാ മൌനം തു ബാലാനാം പ്രയുക്തം ബ്രഹ്മവാദിഭിഃ।।109।।
ആദാവന്തേ ച മധ്യേ ച ജനോ യസ്മിന്ന വിദ്യതേ।
യേനേദം സതതം വ്യാപ്തം സ ദേശോ വിജനഃ സ്മൃതഃ।।110।।
കലനാത്സര്വഭൂതാനാം ബ്രഹ്മാദീനാം നിമേഷതഃ।
കാലശബ്ദേന നിര്ദിഷ്ടോ ഹ്യഖണ്ഡാനന്ദ അദ്വയഃ।।111।।
സുഖേനൈവ ഭവേദ്യസ്മിന്നജസ്രം ബ്രഹ്മചിന്തനമ്।
ആസനം തദ്വിജാനീയാന്നേതരത്സുഖനാശനമ്।।112।।
സിദ്ധം യത്സര്വഭൂതാദി വിശ്വാധിഷ്ഠാനമവ്യയമ്।
യസ്മിന്സിദ്ധാഃ സമാവിഷ്ടാസ്തദ്വൈ സിദ്ധാസനം വിദുഃ।।113।।
യന്മൂലം സര്വഭൂതാനാം യന്മൂലം ചിത്തബന്ധനമ്।
മൂലബന്ധഃ സദാ സേവ്യോ യോഗോഽസൌ രാജയോഗിനാമ്।।114।।
അങ്ഗാനാം സമതാം വിദ്യാത്സമേ ബ്രഹ്മണി ലീയതേ।
നോ ചേന്നൈവ സമാനത്വമൃജുത്വം ശുഷ്കവൃക്ഷവത്।।115।।
ദൃഷ്ടിം ജ്ഞാനമയീം കൃത്വാ പശ്യേദ്ബ്രഹ്മമയം ജഗത്।
സാ ദൃഷ്ടിഃ പരമോദാരാ ന നാസാഗ്രാവലോകനീ।।116।।
ദ്രഷ്ടൃദര്ശനദൃശ്യാനാം വിരാമോ യത്ര വാ ഭവേത്।
ദൃഷ്ടിസ്തത്രൈവ കര്തവ്യാ ന നാസാഗ്രാവലോകനീ।।117।।
ചിത്താദിസര്വഭാവേഷു ബ്രഹ്മത്വേനൈവ ഭാവനാത്।
നിരോധഃ സര്വവൃത്തീനാം പ്രാണായാമഃ സ ഉച്യതേ।।118।।
നിഷേധനം പ്രപഞ്ചസ്യ രേചകാഖ്യഃ സമീരണഃ।
ബ്രഹ്മൈവാസ്മീതി യാ വൃത്തിഃ പൂരകോ വായുരീരിതഃ।।119।।
തതസ്തദ്വൃത്തിനൈശ്ചല്യം കുമ്ഭകഃ പ്രാണസംയമഃ।
അയം ചാപി പ്രബുദ്ധാനാമജ്ഞാനാം ഘ്രാണപീഡനമ്।।120।।
വിഷയേഷ്വാത്മതാം ദൃഷ്ട്വാ മനസശ്ചിതി മജ്ജനമ്।
പ്രത്യാഹാരഃ സ വിജ്ഞേയോഽഭ്യസനീയോ മുമുക്ഷുഭിഃ।।121।।
യത്ര യത്ര മനോ യാതി ബ്രഹ്മണസ്തത്ര ദര്ശനാത്।
മനസോ ധാരണായൈവ ധാരണാ സാ പരാ മതാ।।122।।
ബ്രഹ്മൈവാസ്മീതി സദ്വൃത്ത്യാ നിരാലമ്ബതയാ സ്ഥിതിഃ।
ധ്യാനശബ്ദേന വിഖ്യാതാ പരമാനന്ദദായിനീ।।123।।
നിര്വികാരതയാ വൃത്ത്യാ ബ്രഹ്മാകാരതയാ പുനഃ।
വൃത്തിവിസ്മരണം സമ്യക്സമാധിര്ജ്ഞാനസംജ്ഞകഃ।।124।।
ഏവം ചാകൃത്രിമാനന്ദം താവത്സാധു സമഭ്യസേത്।
വശ്യോ യാവത്ക്ഷണാത്പുംസഃ പ്രയുക്തഃ സ ഭേവത്സ്വയമ്।।125।।
തതഃ സാധനനിര്മുക്തഃ സിദ്ധോ ഭവതി യോഗിരാട്।
തത്സ്വരൂപം ന ചൈകസ്യ വിഷയോ മനസോ ഗിരാമ്।।126।।
സമാധൌ ക്രിയമാണേ തു വിഘ്നാ ആയാന്തി വൈ ബലാത്।
അനുസംധാനരാഹിത്യമാലസ്യം ഭോഗലാലസമ്।।127।।
ലയസ്തമശ്ച വിക്ഷേപോ രസാസ്വാദശ്ച ശൂന്യതാ।
ഏവം യദ്വിഘ്നബാഹുല്യം ത്യാജ്യം ബ്രഹ്മവിദാ ശനൈഃ।।128।।
ഭാവവൃത്ത്യാ ഹി ഭാവത്വം ശൂന്യവൃത്ത്യാ ഹി ശൂന്യതാ।
ബ്രഹ്മവൃത്ത്യാ ഹി പൂര്ണത്വം തഥാ പൂര്ണത്വമഭ്യസേത്।।129।।
യേ ഹി വൃത്തിം ജഹത്യേനാം ബ്രഹ്മാഖ്യാം പാവനീം പരാമ്।
വൃഥൈവ തേ തു ജീവന്തി പശുഭിശ്ച സമാ നരാഃ।।130।।
യേ ഹി വൃത്തിം വിജാനന്തി യേ ജ്ഞാത്വാ വര്ധയന്ത്യപി।
തേ വൈ സത്പുരുഷാ ധന്യാ വന്ദ്യാസ്തേ ഭുവനത്രയേ।।131।।
യേഷാം വൃത്തിഃ സമാവൃദ്ധാ പരിപക്വാ ച സാ പുനഃ।
തേ വൈ സദ്ബ്രഹ്മതാം പ്രാപ്താ നേതരേ ശബ്ദവാദിനഃ।।132।।
കുശലാ ബ്രഹ്മവാര്തായാം വൃത്തിഹീനാഃ സുരാഗിണഃ।
തേഽപ്യജ്ഞാനിതമാ നൂനം പുനരായാന്തി യാന്തി ച।।133।।
നിമേഷാര്ധം ന തിഷ്ഠന്തി വൃത്തിം ബ്രഹ്മമയീം വിനാ।
യഥാ തിഷ്ഠന്തി ബ്രഹ്മാദ്യാഃ സനകാദ്യാഃ ശുകാദയഃ।।134।।
കാര്യേ കാരണതായാതാ കാരണേ ന ഹി കാര്യതാ।
കാരണത്വം സ്വതോ ഗച്ഛേത്കാര്യാഭാവേ വിചാരതഃ।।135।।
അഥ ശുദ്ധം ഭവേദ്വസ്തു യദ്വൈ വാചാമഗോചരഃ।
ദ്രഷ്ടവ്യം മൃദ്ധടേനൈവ ദൃഷ്ടാന്തേന പുനഃ പുനഃ।।136।।
അനേനൈവ പ്രകാരേണ വൃത്തിര്ബ്രഹ്മാത്മികാ ഭവേത്।
ഉദേതി ശുദ്ധചിത്താനാം വൃത്തിജ്ഞാനം തതഃ പരമ്।।137।।
കാരണം വ്യതിരേകേണ പുമാനാദൌ വിലോകയേത്।
അന്വയേന പുനസ്തദ്ധി കാര്യേ നിത്യം പ്രപശ്യതി।।138।।
കാര്യേ ഹി കാരണം പശ്യേത്പശ്ചാത്കാര്യം വിസര്ജയേത്।
കാരണത്വം സ്വതോ നശ്യേദവശിഷ്ടം ഭവേന്മുനിഃ।।139।।
ഭാവിതം തീവ്രവേഗേണ വസ്തു യന്നിശ്ചയാത്മനാ।
പുമാംസ്തദ്ധി ഭവേച്ഛീഘ്രം ജ്ഞേയം ഭ്രമരകീടവത്।।140।।
അദൃശ്യം ഭാവരൂപം ച സര്വമേതച്ചിദാത്മകമ്।
സാവധാനതയാ നിത്യം സ്വാത്മാനം ഭാവയേദ്ബുധഃ।।141।।
ദൃശ്യം ഹ്യദൃശ്യതാം നീത്വാ ബ്രഹ്മാകാരേണ ചിന്തയേത്।
വിദ്വാന്നിത്യസുഖേ തിഷ്ഠേദ്ധിയാ ചിദ്രസപൂര്ണയാ।।142।।
ഏഭിരങ്ഗൈഃ സമായുക്തോ രാജയോഗ ഉദാഹൃതഃ।
കിംചിത്പക്വകഷായാണാം ഹഠയോഗേന സംയുതഃ।।143।।
പരിപക്വം മനോ യേഷാം കേവലോഽയം ച സിദ്ധിദഃ।
ഗുരുദൈവതഭക്താനാം സര്വേഷാം സുലഭോ ജവാത്।।144।।
ഇതി ശ്രീമത്പരമഹംസപരിവ്രാജകാചാര്യസ്യ
ശ്രീഗോവിന്ദഭഗവത്പൂജ്യപാദശിഷ്യസ്യ
ശ്രീമച്ഛംകരഭഗവതഃ കൃതൌ
അപരോക്ഷാനുഭൂതിഃ സമാപ്താ।।

More Brahman Stotras

ॐ आप्यायन्तु ममाङ्गानि वाक्प्राणश्चक्षुः
Apyayantu Mamangani
ॐ असतो मा सद्गमय
Asato Ma Sadgamaya
आत्मबोधः
Atmabodha
अवधूत गीता
Avadhuta Gita
ॐ भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम
Bhadram Karne
भूगुर्वसिष्ठः क्रतुरंगिराश्च मनुः पुलस्त्यः
Bhugurvashista Kraturam
ब्रह्मज्ञानावलीमाला
Brahma Jnanavali Mala
श्री ब्रह्मसूत्राणि
Brahma Sutras
View All Veda & Upanishad Collection →

Explore More

Veda & Upanishad CollectionWealthObstaclesHealthProtectionWisdomHome