அபரோக்ஷாநுபூதிஃ।।
ஶ்ரீஹரிம் பரமாநந்தமுபதேஷ்டாரமீஶ்வரம்।
வ்யாபகம் ஸர்வலோகாநாம் காரணம் தம் நமாம்யஹம்।।1।।
ஶ்ரீஹரிம் பரமாநந்தமுபதேஷ்டாரமீஶ்வரம்।
வ்யாபகம் ஸர்வலோகாநாம் காரணம் தம் நமாம்யஹம்।।1।।
- அபரோக்ஷாநுபூதிஃ (aparokṣānubhūtiḥ)direct experience (aparokṣa:direct | anubhūtiḥ:experience)
- ஶ்ரீஹரிம் (śrīhariṃ)to Sri Hari (śrī:Sri | hariṃ:Hari)
- பரமாநந்தம் (paramānandam)Supreme Bliss (parama:supreme | ānandam:bliss)
- உபதேஷ்டாரம் (upadeṣṭāram)teacher
- ஈஶ்வரம் (īśvaram)Ishwara
- வ்யாபகம் (vyāpakaṃ)all-pervading
- ஸர்வலோகாநாம் (sarvalokānāṃ)of all worlds (sarva:all | lokānāṃ:of worlds)
- காரணம் (kāraṇaṃ)cause
- தம் (taṃ)him
- நமாமி (namāmi)I bow
- அஹம் (aham)I
அபரோக்ஷாநுபூதிர்வை ப்ரோச்யதே மோக்ஷஸித்தயே।
ஸத்பிரேஷா ப்ரயத்நேந வீக்ஷணீயா முஹுர்முஹுஃ।।2।।
ஸத்பிரேஷா ப்ரயத்நேந வீக்ஷணீயா முஹுர்முஹுஃ।।2।।
- அபரோக்ஷாநுபூதிஃ (aparokṣānubhūtiḥ)direct realization (aparokṣa:direct | anubhūtiḥ:realization)
- வை (vai)indeed
- ப்ரோச்யதே (procyate)is expounded
- மோக்ஷஸித்தயே (mokṣasiddhaye)for liberation attainment (mokṣa:liberation | siddhaye:for attainment)
- ஸத்பிஃ (sadbhih)by the good
- ஏஷா (eṣā)this
- ப்ரயத்நேந (prayatnena)with effort
- வீக்ஷணீயா (vīkṣaṇīyā)should be meditated upon
- முஹுர்முஹுஃ (muhurmuhuḥ)again and again
ஸ்வவர்ணாஶ்ரமதர்மேண தபஸா ஹரிதோஷணாத்।
ஸாதநம் ப்ரபவேத்பும்ஸாம் வைராக்யாதிசதுஷ்டயம்।।3।।
ஸாதநம் ப்ரபவேத்பும்ஸாம் வைராக்யாதிசதுஷ்டயம்।।3।।
- ஸ்வவர்ணாஶ்ரமதர்மேண (svavarṇāśramadharmeṇa)by one's caste and stage duties (sva:one's own | varṇa:caste | āśrama:stage of life | dharmeṇa:by duties)
- தபஸா (tapasā)by austerity
- ஹரிதோஷணாத் (haritoṣaṇāt)by pleasing Hari (hari:Hari | toṣaṇāt:by pleasing)
- ஸாதநம் (sādhanaṃ)means
- ப்ரபவேத் (prabhavet)arises
- பும்ஸாம் (puṃsāṃ)for men
- வைராக்யாதிசதுஷ்டயம் (vairāgyādicatuṣṭayam)the fourfold dispassion etc. (vairāgya:dispassion | ādi:etc. | catuṣṭayam:fourfold)
ப்ரஹ்மாதிஸ்தாவராந்தேஷு வைராக்யம் விஷயேஷ்வநு।
யதைவ காகவிஷ்டாயாம் வைராக்யம் தத்தி நிர்மலம்।।4।।
யதைவ காகவிஷ்டாயாம் வைராக்யம் தத்தி நிர்மலம்।।4।।
- ப்ரஹ்மாதிஸ்தாவராந்தேஷு (brahmādisthāvarānteṣu)from Brahma to immovable (brahma:Brahma | ādi:beginning with | sthāvara:immovable | anteṣu:among the ends)
- வைராக்யம் (vairāgyaṃ)dispassion
- விஷயேஷு (viṣayeṣu)in objects
- அநு (anu)after
- யதைவ (yathaiva)just as
- காகவிஷ்டாயாம் (kākaviṣṭhāyām)in crow's excreta (kāka:crow | viṣṭhāyām:in excreta)
- வைராக்யம் (vairāgyaṃ)dispassion
- தத் (tat)that
- ஹி (hi)indeed
- நிர்மலம் (nirmalam)pure
நித்யமாத்மஸ்வரூபம் ஹி த்ரு'ஶ்யம் தத்விபரீதகம்।
ஏவம் யோ நிஶ்சயஃ ஸம்யக்விவேகோ வஸ்துநஃ ஸ வை।।5।।
ஏவம் யோ நிஶ்சயஃ ஸம்யக்விவேகோ வஸ்துநஃ ஸ வை।।5।।
- நித்யம் (nityam)permanent
- ஆத்மஸ்வரூபம் (ātmasvarūpam)nature of the self (ātma:self | svarūpam:nature)
- ஹி (hi)indeed
- த்ரு'ஶ்யம் (dṛśyam)the seen
- தத்விபரீதகம் (tadviparītagam)opposed to it (tat:that | viparīta:opposed | gam:going)
- ஏவம் (evaṃ)thus
- யஃ (yaḥ)who
- நிஶ்சயஃ (niścayaḥ)conviction
- ஸம்யக் (samyak)truly
- விவேகஃ (vivekaḥ)discrimination
- வஸ்துநஃ (vastunaḥ)of the reality
- ஸ (sa)he
- வை (vai)indeed
ஸதைவ வாஸநாத்யாகஃ ஶமோ'யமிதி ஶப்திதஃ।
நிக்ரஹோ பாஹ்யவ்ரு'த்தீநாம் தம இத்யபிதீயதே।।6।।
நிக்ரஹோ பாஹ்யவ்ரு'த்தீநாம் தம இத்யபிதீயதே।।6।।
- ஸதைவ (sadaiva)always
- வாஸநாத்யாகஃ (vāsanātyāgaḥ)abandonment of desires (vāsanā:desires | tyāgaḥ:abandonment)
- ஶமஃ (śamaḥ)Shama
- அயம் (ayam)this
- இதி (iti)thus
- ஶப்திதஃ (śabditaḥ)is called
- நிக்ரஹோ (nigrahaḥ)restraint
- பாஹ்யவ்ரு'த்தீநாம் (bāhyavṛttīnām)of external functions (bāhya:external | vṛttīnām:of functions)
- தமஃ (damaḥ)Dama
- இதி (iti)thus
- அபிதீயதே (abhidhīyate)is said
விஷயேப்யஃ பராவ்ரு'த்திஃ பரமோபரதிர்ஹி ஸா।
ஸஹநம் ஸர்வதுஃகாநாம் திதிக்ஷா ஸா ஶுபா மதா।।7।।
ஸஹநம் ஸர்வதுஃகாநாம் திதிக்ஷா ஸா ஶுபா மதா।।7।।
- விஷயேப்யஃ (viṣayebhyaḥ)from sense-objects
- பராவ்ரு'த்திஃ (parāvṛttiḥ)turning away
- பரம (parama)supreme
- உபரதிஃ (uparatiḥ)withdrawal
- ஹி (hi)indeed
- ஸா (sā)that
- ஸஹநம் (sahanaṃ)endurance
- ஸர்வதுஃகாநாம் (sarvaduḥkhānāṃ)of all sorrows (sarva:all | duḥkhānāṃ:of sorrows)
- திதிக்ஷா (titikṣā)forbearance
- ஸா (sā)that
- ஶுபா (śubhā)auspicious
- மதா (matā)considered
நிகமாசார்யவாக்யேஷு பக்திஃ ஶ்ரத்தேதி விஶ்ருதா।
சித்தைகாக்ர்யம் து ஸல்லக்ஷ்யே ஸமாதாநமிதி ஸ்ம்ரு'தம்।।8।।
சித்தைகாக்ர்யம் து ஸல்லக்ஷ்யே ஸமாதாநமிதி ஸ்ம்ரு'தம்।।8।।
- நிகம (nigama)Vedas
- ஆசார்ய (ācārya)teachers
- வாக்யேஷு (vākyeṣu)in the words
- பக்திஃ (bhaktiḥ)devotion
- ஶ்ரத்தா (śraddhā)faith
- இதி (iti)thus
- விஶ்ருதா (viśrutā)known
- சித்த (citta)mind
- ஏகாக்ர்யம் (ekāgryaṃ)concentration
- து (tu)but
- ஸல்லக்ஷ்யே (sallakṣye)on the object Sat (sat:truth, reality | lakṣye:on the object)
- ஸமாதாநம் (samādhānam)concentration
- இதி (iti)thus
- ஸ்ம்ரு'தம் (smṛtam)regarded
ஸம்ஸாரபந்தநிர்முக்திஃ கதம் ஸ்யாந்மே தயாநிதே।
இதி யா ஸுத்ரு'டா புத்திர்வக்தவ்யா ஸா முமுக்ஷுதா।।9।।
இதி யா ஸுத்ரு'டா புத்திர்வக்தவ்யா ஸா முமுக்ஷுதா।।9।।
- ஸம்ஸாரபந்தநிர்முக்திஃ (saṃsārabandhanirmuktiḥ)liberation from worldly bonds (saṃsāra:worldly existence | bandha:bond | nirmuktiḥ:liberation)
- கதம் (kathaṃ)how
- ஸ்யாத் (syāt)may be
- மே (me)my
- தயாநிதே (dayānidhe)O ocean of compassion (dayā:compassion | nidhe:ocean)
- இதி (iti)thus
- யா (yā)which
- ஸுத்ரு'டா (sudṛḍhā)firm
- புத்திஃ (buddhiḥ)intellect
- வக்தவ்யா (vaktavyā)to be spoken
- ஸா (sā)that
- முமுக்ஷுதா (mumukṣutā)desire for liberation
உக்தஸாதநயுக்தேந விசாரஃ புருஷேண ஹி।
கர்தவ்யோ ஜ்ஞாநஸித்த்யர்தமாத்மநஃ ஶுபமிச்சதா।।10।।
கர்தவ்யோ ஜ்ஞாநஸித்த்யர்தமாத்மநஃ ஶுபமிச்சதா।।10।।
- உக்தஸாதநயுக்தேந (uktasādhanayuktena)endowed with stated means (ukta:stated | sādhana:means | yuktena:endowed with)
- விசாரஃ (vicāraḥ)reflection
- புருஷேண (puruṣeṇa)by the person
- ஹி (hi)indeed
- கர்தவ்யஃ (kartavyaḥ)should be done
- ஜ்ஞாநஸித்த்யர்தம் (jñānasiddhyartham)for attainment of knowledge (jñāna:knowledge | siddhi:attainment | artham:for the purpose of)
- ஆத்மநஃ (ātmanaḥ)of oneself
- ஶுபம் (śubham)good
- இச்சதா (icchatā)desiring
நோத்பத்யதே விநா ஜ்ஞாநம் விசாரேணாந்யஸாதநைஃ।
யதா பதார்தபாநம் ஹி ப்ரகாஶேந விநா க்வசித்।।11।।
யதா பதார்தபாநம் ஹி ப்ரகாஶேந விநா க்வசித்।।11।।
- ந (na)not
- உத்பத்யதே (utpadyate)is produced
- விநா (vinā)without
- ஜ்ஞாநம் (jñānam)knowledge
- விசாரேண (vicāreṇa)by inquiry
- அந்யஸாதநைஃ (anyasādhanaiḥ)by other means (anya:other | sādhanaiḥ:by means)
- யதா (yathā)just as
- பதார்தபாநம் (padārthabhānam)perception of objects (padārtha:objects | bhānam:perception)
- ஹி (hi)indeed
- ப்ரகாஶேந (prakāśena)by light
- விநா (vinā)without
- க்வசித் (kvacit)anywhere
கோ'ஹம் கதமிதம் ஜாதம் கோ வா கர்தாஸ்ய வித்யதே।
உபாதாநம் கிமஸ்தீஹ விசாரஃ ஸோ'யமீத்ரு'ஶஃ।।12।।
உபாதாநம் கிமஸ்தீஹ விசாரஃ ஸோ'யமீத்ரு'ஶஃ।।12।।
- கஃ (kaḥ)who
- அஹம் (aham)I
- கதம் (katham)how
- இதம் (idam)this
- ஜாதம் (jātam)created
- கஃ (kaḥ)who
- வா (vā)or
- கர்த்தா (karttā)creator
- அஸ்ய (asya)of this
- வித்யதே (vidyate)exists
- உபாதாநம் (upādānam)material cause
- கிம் (kim)what
- அஸ்தி (asti)is
- இஹ (iha)here
- விசாரஃ (vicāraḥ)enquiry
- ஸஃ (saḥ)that
- அயம் (ayam)this
- ஈத்ரு'ஶஃ (īdṛśaḥ)such
நாஹம் பூதகணோ தேஹோ நாஹம் சாக்ஷகணஸ்ததா।
ஏதத்விலக்ஷணஃ கஶ்சித்விசாரஃ ஸோ'யமீத்ரு'ஶஃ।।13।।
ஏதத்விலக்ஷணஃ கஶ்சித்விசாரஃ ஸோ'யமீத்ரு'ஶஃ।।13।।
- ந (na)not
- அஹம் (aham)I
- பூதகணஃ (bhūtagaṇaḥ)aggregate of elements (bhūta:element | gaṇaḥ:aggregate)
- தேஹஃ (dehaḥ)body
- ந (na)not
- அஹம் (aham)I
- ச (ca)and
- அக்ஷகணஃ (akṣagaṇaḥ)aggregate of senses (akṣa:sense | gaṇaḥ:aggregate)
- ததா (tathā)also
- ஏதத் (etat)this
- விலக்ஷணஃ (vilakṣaṇaḥ)different
- கஶ்சித் (kaścit)some
- விசாரஃ (vicāraḥ)inquiry
- ஸஃ (saḥ)he
- அயம் (ayam)this
- ஈத்ரு'ஶஃ (īdṛśaḥ)such
அஜ்ஞாநப்ரபவம் ஸர்வம் ஜ்ஞாநேந ப்ரவிலீயதே।
ஸம்கல்போ விவிதஃ கர்தா விசாரஃ ஸோ'யமீத்ரு'ஶஃ।।14।।
ஸம்கல்போ விவிதஃ கர்தா விசாரஃ ஸோ'யமீத்ரு'ஶஃ।।14।।
- அஜ்ஞாநப்ரபவம் (ajñānaprabhavam)born of ignorance (ajñāna:ignorance | prabhavam:born of)
- ஸர்வம் (sarvaṃ)everything
- ஜ்ஞாநேந (jñānena)by knowledge
- ப்ரவிலீயதே (pravilīyate)dissolves
- ஸம்கல்பஃ (saṃkalpaḥ)thought
- விவிதஃ (vividhaḥ)various
- கர்தா (kartā)creator
- விசாரஃ (vicāraḥ)inquiry
- ஸஃ (saḥ)he
- அயம் (ayam)this
- ஈத்ரு'ஶஃ (īdṛśaḥ)such
ஏதயோர்யதுபாதாநமேகம் ஸூக்ஷ்மம் ஸதவ்யயம்।
யதைவ ம்ரு'த்தடாதீநாம் விசாரஃ ஸோ'யமீத்ரு'ஶஃ।।15।।
யதைவ ம்ரு'த்தடாதீநாம் விசாரஃ ஸோ'யமீத்ரு'ஶஃ।।15।।
- ஏதயோஃ (etayoḥ)of these two
- யத் (yat)which
- உபாதாநம் (upādānam)material cause
- ஏகம் (ekam)one
- ஸூக்ஷ்மம் (sūkṣmam)subtle
- ஸத் (sat)existence
- அவ்யயம் (avyayam)unchanging
- யதா (yathā)just as
- ஏவ (eva)indeed
- ம்ரு'த் (mṛd)earth
- கட (ghaṭa)pot
- ஆதீநாம் (ādīnām)and the like
- விசாரஃ (vicāraḥ)inquiry
- ஸஃ (saḥ)that
- அயம் (ayam)this
- ஈத்ரு'ஶஃ (īdṛśaḥ)such
அஹமேகோ'பி ஸூக்ஷ்மஶ்ச ஜ்ஞாதா ஸாக்ஷீ ஸதவ்யயஃ।
ததஹம் நாத்ர ஸம்தேஹோ விசாரஃ ஸோ'யமீத்ரு'ஶஃ।।16।।
ததஹம் நாத்ர ஸம்தேஹோ விசாரஃ ஸோ'யமீத்ரு'ஶஃ।।16।।
- அஹம் (aham)I
- ஏகஃ (ekaḥ)one
- அபி (api)also
- ஸூக்ஷ்மஃ (sūkṣmaḥ)subtle
- ச (ca)and
- ஜ்ஞாதா (jñātā)knower
- ஸாக்ஷீ (sākṣī)witness
- ஸத் (sat)ever-existent
- அவ்யயஃ (avyayaḥ)unchanging
- தத் (tad)that
- அஹம் (aham)I
- ந (na)not
- அத்ர (atra)here
- ஸந்தேஹஃ (saṃdehaḥ)doubt
- விசாரஃ (vicāraḥ)enquiry
- ஸஃ (saḥ)that
- அயம் (ayam)this
- ஈத்ரு'ஶஃ (īdṛśaḥ)such
ஆத்மா விநிஷ்கலோ ஹ்யேகோ தேஹோ பஹுபிராவ்ரு'தஃ।
தயோரைக்யம் ப்ரபஶ்யந்தி கிமஜ்ஞாநமதஃ பரம்।।17।।
தயோரைக்யம் ப்ரபஶ்யந்தி கிமஜ்ஞாநமதஃ பரம்।।17।।
- ஆத்மா (ātmā)self
- விநிஷ்கலஃ (viniṣkalaḥ)without parts
- ஹி (hi)indeed
- ஏகஃ (ekaḥ)one
- தேஹஃ (dehaḥ)body
- பஹுபிஃ (bahubhiḥ)by many
- ஆவ்ரு'தஃ (āvṛtaḥ)covered
- தயோஃ (tayoḥ)of these two
- ஐக்யம் (aikyam)unity
- ப்ரபஶ்யந்தி (prapaśyanti)see
- கிம் (kim)what
- அஜ்ஞாநம் (ajñānam)ignorance
- அதஃ (ataḥ)than this
- பரம் (param)beyond
ஆத்மா நியாமகஶ்சாந்தர்தேஹோ நியம்யபாஹ்யகஃ।
தயோரைக்யம் ப்ரபஶ்யந்தி கிமஜ்ஞாநமதஃ பரம்।।18।।
தயோரைக்யம் ப்ரபஶ்யந்தி கிமஜ்ஞாநமதஃ பரம்।।18।।
- ஆத்மா (ātmā)self
- நியாமகஃ (niyāmakaḥ)controller
- ச (ca)and
- அந்தஃ (antaḥ)internal
- தேஹஃ (dehaḥ)body
- நியம்ய (niyamya)controlled
- பாஹ்யகஃ (bāhyakaḥ)external
- தயோஃ (tayoḥ)of these two
- ஐக்யம் (aikyam)unity
- ப்ரபஶ்யந்தி (prapaśyanti)perceive
- கிம் (kim)what
- அஜ்ஞாநம் (ajñānam)ignorance
- அதஃ (ataḥ)than this
- பரம் (param)beyond
ஆத்மா ஜ்ஞாநமயஃ புண்யோ தேஹோ மாம்ஸமயோ'ஶுசிஃ।
தயோரைக்யம் ப்ரபஶ்யந்தி கிமஜ்ஞாநமதஃ பரம்।।19।।
தயோரைக்யம் ப்ரபஶ்யந்தி கிமஜ்ஞாநமதஃ பரம்।।19।।
- ஆத்மா (ātmā)self
- ஜ்ஞாநமயஃ (jñānamayaḥ)full of knowledge (jñāna:knowledge | mayaḥ:full of)
- புண்யஃ (puṇyaḥ)holy
- தேஹஃ (dehaḥ)body
- மாம்ஸமயஃ (māṃsamayaḥ)full of flesh (māṃsa:flesh | mayaḥ:full of)
- அஶுசிஃ (aśuciḥ)impure
- தயோஃ (tayoḥ)of these two
- ஐக்யம் (aikyam)unity
- ப்ரபஶ்யந்தி (prapaśyanti)perceive
- கிம் (kim)what
- அஜ்ஞாநம் (ajñānam)ignorance
- அதஃ (ataḥ)than this
- பரம் (param)beyond
ஆத்மா ப்ரகாஶகஃ ஸ்வச்சோ தேஹஸ்தாமஸ உச்யதே।
தயோரைக்யம் ப்ரபஶ்யந்தி கிமஜ்ஞாநமதஃ பரம்।।20।।
தயோரைக்யம் ப்ரபஶ்யந்தி கிமஜ்ஞாநமதஃ பரம்।।20।।
- ஆத்மா (ātmā)self
- ப்ரகாஶகஃ (prakāśakaḥ)illuminator
- ஸ்வச்சஃ (svacchaḥ)pure
- தேஹஃ (dehaḥ)body
- தாமஸஃ (tāmasaḥ)of darkness
- உச்யதே (ucyate)is said
- தயோஃ (tayoḥ)of these two
- ஐக்யம் (aikyam)unity
- ப்ரபஶ்யந்தி (prapaśyanti)perceive
- கிம் (kim)what
- அஜ்ஞாநம் (ajñānam)ignorance
- அதஃ (ataḥ)than this
- பரம் (param)beyond
ஆத்மா நித்யோ ஹி ஸத்ரூபோ தேஹோ'நித்யோ ஹ்யஸந்மயஃ।
தயோரைக்யம் ப்ரபஶ்யந்தி கிமஜ்ஞாநமதஃ பரம்।।21।।
தயோரைக்யம் ப்ரபஶ்யந்தி கிமஜ்ஞாநமதஃ பரம்।।21।।
- ஆத்மா (ātmā)self
- நித்யஃ (nityaḥ)eternal
- ஹி (hi)indeed
- ஸத்ரூபஃ (sadrūpaḥ)of true form (sat:true | rūpaḥ:form)
- தேஹஃ (dehaḥ)body
- அநித்யஃ (anityaḥ)impermanent
- ஹி (hi)indeed
- அஸந்மயஃ (asanmayaḥ)composed of non-existence (asat:non-existence | mayaḥ:composed of)
- தயோஃ (tayoḥ)of these two
- ஐக்யம் (aikyam)unity
- ப்ரபஶ்யந்தி (prapaśyanti)they perceive
- கிம் (kim)what
- அஜ்ஞாநம் (ajñānam)ignorance
- அதஃ (ataḥ)than this
- பரம் (param)beyond
ஆத்மநஸ்தத்ப்ரகாஶத்வம் யத்பதார்தாவபாஸநம்।
நாக்ந்யாதிதீப்திவத்தீப்திர்பவத்யாந்த்யம் யதோ நிஶி।।22।।
நாக்ந்யாதிதீப்திவத்தீப்திர்பவத்யாந்த்யம் யதோ நிஶி।।22।।
- ஆத்மநஃ (ātmanaḥ)of the self
- தத் (tat)that
- ப்ரகாஶத்வம் (prakāśatvaṃ)luminosity
- யத் (yat)which
- பதார்தாவபாஸநம் (padārthāvabhāsanam)manifestation of objects (padārtha:objects | āvabhāsanam:manifestation)
- ந (na)not
- அக்ந்யாதிதீப்திவத் (agnyādidīptivat)like the light of fire etc. (agni:fire | ādi:etc. | dīpti:light | vat:like)
- தீப்திஃ (dīptiḥ)luminosity
- பவதி (bhavati)is
- அந்த்யம் (andhyaṃ)darkness
- யதஃ (yataḥ)because
- நிஶி (niśi)at night
தேஹோ'ஹமித்யயம் மூடோ மத்வா திஷ்டத்யஹோ ஜநஃ।
மமாயமித்யபி ஜ்ஞாத்வா கடத்ரஷ்டேவ ஸர்வதா।।23।।
மமாயமித்யபி ஜ்ஞாத்வா கடத்ரஷ்டேவ ஸர்வதா।।23।।
- தேஹஃ (dehaḥ)body
- அஹம் (aham)I
- இதி (iti)thus
- அயம் (ayam)this
- மூடஃ (mūḍhaḥ)ignorant
- மத்வா (matvā)having thought
- திஷ்டதி (tiṣṭhati)remains
- அஹோ (aho)how strange
- ஜநஃ (janaḥ)person
- மம (mama)my
- அயம் (ayam)this
- இதி (iti)thus
- அபி (api)also
- ஜ்ஞாத்வா (jñātvā)having known
- கடத்ரஷ்டா (ghaṭadraṣṭā)pot-seer (ghaṭa:pot | draṣṭā:seer)
- இவ (iva)like
- ஸர்வதா (sarvadā)always
ப்ரஹ்மைவாஹம் ஸமஃ ஶாந்தஃ ஸச்சிதாநந்தலக்ஷணஃ।
நாஹம் தேஹோ ஹ்யஸத்ரூபோ ஜ்ஞாநமித்யுச்யதே புதைஃ।।24।।
நாஹம் தேஹோ ஹ்யஸத்ரூபோ ஜ்ஞாநமித்யுச்யதே புதைஃ।।24।।
- ப்ரஹ்ம (brahma)Brahman
- ஏவ (eva)indeed
- அஹம் (aham)I am
- ஸமஃ (samaḥ)equanimous
- ஶாந்தஃ (śāntaḥ)quiescent
- ஸச்சிதாநந்தலக்ஷணஃ (saccidānandalakṣaṇaḥ)of the nature of Existence, Knowledge, and Bliss (sat:existence | cit:knowledge | ānanda:bliss | lakṣaṇaḥ:of the nature)
- ந (na)not
- அஹம் (aham)I am
- தேஹஃ (dehaḥ)the body
- ஹி (hi)indeed
- அஸத்ரூபஃ (asadrūpaḥ)of non-existence nature (asat:non-existence | rūpaḥ:nature)
- ஜ்ஞாநம் (jñānam)knowledge
- இதி (iti)thus
- உச்யதே (ucyate)is called
- புதைஃ (budhaiḥ)by the wise
நிர்விகாரோ நிராகாரோ நிரவத்யோ'ஹமவ்யயஃ।
நாஹம் தேஹோ ஹ்யஸத்ரூபோ ஜ்ஞாநமித்யுச்யதே புதைஃ।।25।।
நாஹம் தேஹோ ஹ்யஸத்ரூபோ ஜ்ஞாநமித்யுச்யதே புதைஃ।।25।।
- நிர்விகாரஃ (nirvikāraḥ)without change
- நிராகாரஃ (nirākāraḥ)without form
- நிரவத்யஃ (niravadyaḥ)free from blemish
- அஹம் (aham)I am
- அவ்யயஃ (avyayaḥ)imperishable
- ந (na)not
- அஹம் (aham)I am
- தேஹஃ (dehaḥ)body
- ஹி (hi)indeed
- அஸத்ரூபஃ (asadrūpaḥ)of unreal form
- ஜ்ஞாநம் (jñānam)knowledge
- இதி (iti)thus
- உச்யதே (ucyate)is said
- புதைஃ (budhaiḥ)by the wise
நிராமயோ நிராபாஸோ நிர்விகல்போ'ஹமாததஃ।
நாஹம் தேஹோ ஹ்யஸத்ரூபோ ஜ்ஞாநமித்யுச்யதே புதைஃ।।26।।
நாஹம் தேஹோ ஹ்யஸத்ரூபோ ஜ்ஞாநமித்யுச்யதே புதைஃ।।26।।
- நிராமயஃ (nirāmayaḥ)free from disease
- நிராபாஸஃ (nirābhāsaḥ)beyond all comprehension
- நிர்விகல்பஃ (nirvikalpaḥ)free from alternatives
- அஹம் (aham)I am
- ஆததஃ (ātataḥ)all-pervading
- ந (na)not
- அஹம் (aham)I am
- தேஹஃ (dehaḥ)body
- ஹி (hi)indeed
- அஸத்ரூபஃ (asadrūpaḥ)of unreal form
- ஜ்ஞாநம் (jñānam)knowledge
- இதி (iti)thus
- உச்யதே (ucyate)is said
- புதைஃ (budhaiḥ)by the wise
நிர்குணோ நிஷ்க்ரியோ நித்யோ நித்யமுக்தோ'ஹமச்யுதஃ।
நாஹம் தேஹோ ஹ்யஸத்ரூபோ ஜ்ஞாநமித்யுச்யதே புதைஃ।।27।।
நாஹம் தேஹோ ஹ்யஸத்ரூபோ ஜ்ஞாநமித்யுச்யதே புதைஃ।।27।।
- நிர்குணஃ (nirguṇaḥ)without attributes
- நிஷ்க்ரியஃ (niṣkriyaḥ)without activity
- நித்யஃ (nityaḥ)eternal
- நித்யமுக்தஃ (nityamuktaḥ)ever free (nitya:eternal | muktaḥ:free)
- அஹம் (aham)I am
- அச்யுதஃ (acyutaḥ)imperishable
- ந (na)not
- அஹம் (aham)I am
- தேஹஃ (dehaḥ)body
- ஹி (hi)indeed
- அஸத்ரூபஃ (asadrūpaḥ)of unreal form (asat:unreal | rūpaḥ:form)
- ஜ்ஞாநம் (jñānam)knowledge
- இதி (iti)thus
- உச்யதே (ucyate)is said
- புதைஃ (budhaiḥ)by the wise
நிர்மலோ நிஶ்சலோ'நந்தஃ ஶுத்தோ'ஹமஜரோ'மரஃ।
நாஹம் தேஹோ ஹ்யஸத்ரூபோ ஜ்ஞாநமித்யுச்யதே புதைஃ।।28।।
நாஹம் தேஹோ ஹ்யஸத்ரூபோ ஜ்ஞாநமித்யுச்யதே புதைஃ।।28।।
- நிர்மலஃ (nirmalaḥ)free from impurity
- நிஶ்சலஃ (niścalaḥ)immovable
- அநந்தஃ (anantaḥ)unlimited
- ஶுத்தஃ (śuddhaḥ)holy
- அஹம் (aham)I am
- அஜரஃ (ajaraḥ)undecaying
- அமரஃ (amaraḥ)immortal
- ந (na)not
- அஹம் (aham)I am
- தேஹஃ (dehaḥ)body
- ஹி (hi)indeed
- அஸத்ரூபஃ (asad-rūpaḥ)of unreal form (asad:unreal | rūpaḥ:form)
- ஜ்ஞாநம் (jñānam)knowledge
- இதி (iti)thus
- உச்யதே (ucyate)is said
- புதைஃ (budhaiḥ)by the wise
ஸ்வதேஹம் ஶோபநம் த்யக்த்வா புருஷாக்யம் ச ஸம்மதம்।
கிம் மூர்க ஶூந்யமாத்மாநம் தேஹாதீதம் கரோஷி போ।।29।।
கிம் மூர்க ஶூந்யமாத்மாநம் தேஹாதீதம் கரோஷி போ।।29।।
- ஸ்வதேஹம் (svadehaṃ)own body (sva:own | dehaṃ:body)
- ஶோபநம் (śobhanaṃ)blissful
- த்யக்த்வா (tyaktvā)having abandoned
- புருஷாக்யம் (puruṣākhyam)known as Purusha (puruṣa:Purusha | ākhyam:known as)
- ச (ca)and
- ஸம்மதம் (saṃmatam)established
- கிம் (kiṃ)why
- மூர்க (mūrkha)ignorant one
- ஶூந்யம் (śūnyam)non-existent
- ஆத்மாநம் (ātmānaṃ)Atman
- தேஹாதீதம் (dehātītaṃ)different from body (deha:body | atītaṃ:different from)
- கரோஷி (karoṣi)do you assert
- போ (bho)O
ஸ்வாத்மாநம் ஶ்ர்ரு'ணு மூர்க த்வம் ஶ்ருத்யா யுக்த்யா ச பூருஷம்।
தேஹாதீதம் ஸதாகாரம் ஸுதுர்தர்ஶம் பவாத்ரு'ஶாம்।।30।।
தேஹாதீதம் ஸதாகாரம் ஸுதுர்தர்ஶம் பவாத்ரு'ஶாம்।।30।।
- ஸ்வாத்மாநம் (svātmānam)own self (sva:own | ātmānam:self)
- ஶ்ர்ரு'ணு (śṛṇu)hear
- மூர்க (mūrkha)ignorant one
- த்வம் (tvaṃ)you
- ஶ்ருத்யா (śrutyā)by Shruti
- யுக்த்யா (yuktyā)by reasoning
- ச (ca)and
- பூருஷம் (pūruṣam)Purusha
- தேஹாதீதம் (dehātītaṃ)beyond the body (deha:body | atītaṃ:beyond)
- ஸதாகாரம் (sadākāraṃ)form of existence (sadā:always | ākāraṃ:form)
- ஸுதுர்தர்ஶம் (sudurdarśaṃ)very difficult to realize (su:very | durdarśaṃ:difficult to realize)
- பவாத்ரு'ஶாம் (bhavādṛśām)for persons like you (bhava:you | ādṛśām:like)
அஹம்ஶப்தேந விக்யாத ஏக ஏவ ஸ்திதஃ பரஃ।
ஸ்தூலத்வாந்நைகதாம் ப்ராப்தஃ கதம் ஸ்யாத்தேஹகஃ புமாந்।।31।।
ஸ்தூலத்வாந்நைகதாம் ப்ராப்தஃ கதம் ஸ்யாத்தேஹகஃ புமாந்।।31।।
- அஹம்ஶப்தேந (ahaṃśabdena)by the word 'I' (ahaṃ:'I' | śabdena:by the word)
- விக்யாத (vikhyāta)known
- ஏக (eka)one
- ஏவ (eva)indeed
- ஸ்திதஃ (sthitaḥ)situated
- பரஃ (paraḥ)supreme
- ஸ்தூலத்வாத் (sthūlatvāt)due to grossness (sthūla:gross | tvāt:due to)
- ந (na)not
- ஏகதாம் (ekatāṃ)oneness
- ப்ராப்தஃ (prāptaḥ)attained
- கதம் (kathaṃ)how
- ஸ்யாத் (syāt)can be
- தேஹகஃ (dehakaḥ)body
- புமாந் (pumān)Purusha
அஹம் த்ரஷ்ட்ரு'தயா ஸித்தோ தேஹோ த்ரு'ஶ்யதயா ஸ்திதஃ।
மமாயமிதி நிர்தேஶாத்கதம் ஸ்யாத்தேஹகஃ புமாந்।।32।।
மமாயமிதி நிர்தேஶாத்கதம் ஸ்யாத்தேஹகஃ புமாந்।।32।।
- அஹம் (aham)I
- த்ரஷ்ட்ரு'தயா (draṣṭṛtayā)as the seer (draṣṭṛ:seer | tayā:as)
- ஸித்தஃ (siddhaḥ)established
- தேஹஃ (dehaḥ)body
- த்ரு'ஶ்யதயா (dṛśyatayā)as the seen (dṛśya:seen | tayā:as)
- ஸ்திதஃ (sthitaḥ)situated
- மம (mama)my
- அயம் (ayam)this
- இதி (iti)thus
- நிர்தேஶாத் (nirdeśāt)from the indication
- கதம் (katham)how
- ஸ்யாத் (syāt)can be
- தேஹகஃ (dehakaḥ)body
- புமாந் (pumān)Purusha
அஹம் விகாரஹீநஸ்து தேஹோ நித்யம் விகாரவாந்।
இதி ப்ரதீயதே ஸாக்ஷாத்கதம் ஸ்யாத்தேஹகஃ புமாந்।।33।।
இதி ப்ரதீயதே ஸாக்ஷாத்கதம் ஸ்யாத்தேஹகஃ புமாந்।।33।।
- அஹம் (aham)I
- விகாரஹீநஃ (vikārahīnaḥ)without change (vikāra:change | hīnaḥ:without)
- து (tu)but
- தேஹஃ (dehaḥ)body
- நித்யம் (nityam)always
- விகாரவாந் (vikāravān)undergoing changes (vikāra:change | vān:having)
- இதி (iti)thus
- ப்ரதீயதே (pratīyate)is perceived
- ஸாக்ஷாத் (sākṣāt)directly
- கதம் (katham)how
- ஸ்யாத் (syāt)can be
- தேஹகஃ (dehakaḥ)body
- புமாந் (pumān)Purusha
யஸ்மாத்பரமிதி ஶ்ருத்யா தயா புருஷலக்ஷணம்।
விநிர்ணீதம் விஶுத்தேந கதம் ஸ்யாத்தேஹகஃ புமாந்।।34।।
விநிர்ணீதம் விஶுத்தேந கதம் ஸ்யாத்தேஹகஃ புமாந்।।34।।
- யஸ்மாத் (yasmāt)from which
- பரம் (param)higher
- இதி (iti)thus
- ஶ்ருத்யா (śrutyā)by the scripture
- தயா (tayā)by that
- புருஷலக்ஷணம் (puruṣalakṣaṇam)nature of Purusha (puruṣa:Purusha | lakṣaṇam:nature)
- விநிர்ணீதம் (vinirṇītam)ascertained
- விஶுத்தேந (viśuddhena)by the pure
- கதம் (kathaṃ)how
- ஸ்யாத் (syāt)can be
- தேஹகஃ (dehakaḥ)body
- புமாந் (pumān)Purusha
ஸர்வம் புருஷ ஏவேதி ஸூக்தே புருஷஸம்ஜ்ஞிதே।
அப்யுச்யதே யதஃ ஶ்ருத்யா கதம் ஸ்யாத்தேஹகஃ புமாந்।।35।।
அப்யுச்யதே யதஃ ஶ்ருத்யா கதம் ஸ்யாத்தேஹகஃ புமாந்।।35।।
- ஸர்வம் (sarvam)all
- புருஷ (puruṣa)Purusha
- ஏவ (eva)indeed
- இதி (iti)thus
- ஸூக்தே (sūkte)in the hymn
- புருஷஸம்ஜ்ஞிதே (puruṣasaṃjñite)named as Purusha (puruṣa:Purusha | saṃjñite:named as)
- அபி (api)also
- உச்யதே (ucyate)is said
- யதஃ (yataḥ)because
- ஶ்ருத்யா (śrutyā)by the Shruti
- கதம் (katham)how
- ஸ்யாத் (syāt)can be
- தேஹகஃ (dehakaḥ)body
- புமாந் (pumān)man
அஸங்கஃ புருஷஃ ப்ரோக்தோ ப்ரு'ஹதாரண்யகே'பி ச।
அநந்தமலஸம்ஸ்ரு'ஷ்டஃ கதம் ஸ்யாத்தேஹகஃ புமாந்।।36।।
அநந்தமலஸம்ஸ்ரு'ஷ்டஃ கதம் ஸ்யாத்தேஹகஃ புமாந்।।36।।
- அஸங்கஃ (asaṅgaḥ)unattached
- புருஷஃ (puruṣaḥ)Purusha
- ப்ரோக்தஃ (proktaḥ)is said
- ப்ரு'ஹதாரண்யகே (bṛhadāraṇyake)in Brihadaranyaka (bṛhat:great | āraṇyaka:forest text)
- அபி (api)also
- ச (ca)and
- அநந்தமலஸம்ஸ்ரு'ஷ்டஃ (anantamalasaṃsṛṣṭaḥ)endowed with endless impurities (ananta:endless | mala:impurities | saṃsṛṣṭaḥ:endowed with)
- கதம் (kathaṃ)how
- ஸ்யாத் (syāt)can be
- தேஹகஃ (dehakaḥ)body
- புமாந் (pumān)Purusha
தத்ரைவ ச ஸமாக்யாதஃ ஸ்வயம்ஜ்யோதிர்ஹி பூருஷஃ।
ஜடஃ பரப்ரகாஶ்யோ'யம் கதம் ஸ்யாத்தேஹகஃ புமாந்।।37।।
ஜடஃ பரப்ரகாஶ்யோ'யம் கதம் ஸ்யாத்தேஹகஃ புமாந்।।37।।
- தத்ரைவ (tatraiva)there itself (tatra:there | eva:itself)
- ச (ca)and
- ஸமாக்யாதஃ (samākhyātaḥ)clearly stated
- ஸ்வயம்ஜ்யோதிஃ (svayaṃjyotiḥ)self-illumined (svayam:self | jyotiḥ:light)
- ஹி (hi)indeed
- பூருஷஃ (pūruṣaḥ)Purusha
- ஜடஃ (jaḍaḥ)inert
- பரப்ரகாஶ்யஃ (paraprakāśyaḥ)illumined by another (para:another | prakāśyaḥ:illumined)
- அயம் (ayam)this
- கதம் (katham)how
- ஸ்யாத் (syāt)can be
- தேஹகஃ (dehakaḥ)body
- புமாந் (pumān)Purusha
ப்ரோக்தோ'பி கர்மகாண்டேந ஹ்யாத்மா தேஹாத்விலக்ஷணஃ।
நித்யஶ்ச தத்பலம் புங்க்தே தேஹபாதாதநந்தரம்।।38।।
நித்யஶ்ச தத்பலம் புங்க்தே தேஹபாதாதநந்தரம்।।38।।
- ப்ரோக்தஃ (proktaḥ)declared
- அபி (api)also
- கர்மகாண்டேந (karmakāṇḍena)by the Karma-kanda (karma:action | kāṇḍena:by the section)
- ஹி (hi)indeed
- ஆத்மா (ātmā)the self
- தேஹாத் (dehāt)from the body
- விலக்ஷணஃ (vilakṣaṇaḥ)different
- நித்யஃ (nityaḥ)eternal
- ச (ca)and
- தத் (tat)that
- பலம் (phalam)fruit
- புங்க்தே (bhuṅkte)enjoys
- தேஹபாதாத் (dehapātāt)after the fall of the body (deha:body | pātāt:after the fall)
- அநந்தரம் (anantaram)thereafter
லிங்கம் சாநேகஸம்யுக்தம் சலம் த்ரு'ஶ்யம் விகாரி ச।
அவ்யாபகமஸத்ரூபம் தத்கதம் ஸ்யாத்புமாநயம்।।39।।
அவ்யாபகமஸத்ரூபம் தத்கதம் ஸ்யாத்புமாநயம்।।39।।
- லிங்கம் (liṅgaṃ)subtle body
- ச (ca)and
- அநேகஸம்யுக்தம் (anekasaṃyuktaṃ)consisting of many parts (aneka:many | saṃyuktaṃ:joined)
- சலம் (calaṃ)unstable
- த்ரு'ஶ்யம் (dṛśyaṃ)object of perception
- விகாரி (vikāri)changeable
- ச (ca)and
- அவ்யாபகம் (avyāpakaṃ)limited
- அஸத்ரூபம் (asadrūpaṃ)non-existent by nature (asat:non-existent | rūpaṃ:form)
- தத் (tat)that
- கதம் (kathaṃ)how
- ஸ்யாத் (syāt)can be
- புமாந் (pumān)Purusha
- அயம் (ayam)this
ஏவம் தேஹத்வயாதந்ய ஆத்மா புருஷ ஈஶ்வரஃ।
ஸர்வாத்மா ஸர்வரூபஶ்ச ஸர்வாதீதோ'ஹமவ்யயஃ।।40।।
ஸர்வாத்மா ஸர்வரூபஶ்ச ஸர்வாதீதோ'ஹமவ்யயஃ।।40।।
- ஏவம் (evam)thus
- தேஹத்வயாத் (dehadvayāt)from the two bodies (deha:body | dvayāt:from the two)
- அந்ய (anya)different
- ஆத்மா (ātmā)self
- புருஷ (puruṣa)Purusha
- ஈஶ்வரஃ (īśvaraḥ)Lord
- ஸர்வாத்மா (sarvātmā)self of all (sarva:all | ātmā:self)
- ஸர்வரூபஃ (sarvarūpaḥ)in every form (sarva:all | rūpaḥ:form)
- ச (ca)and
- ஸர்வாதீதஃ (sarvātītaḥ)transcends all (sarva:all | atītaḥ:transcends)
- அஹம் (aham)I
- அவ்யயஃ (avyayaḥ)immutable
இத்யாத்மதேஹபாநேந ப்ரபஞ்சஸ்யைவ ஸத்யதா।
யதோக்தா தர்கஶாஸ்த்ரேண ததஃ கிம் புருஷார்ததா।।41।।
யதோக்தா தர்கஶாஸ்த்ரேண ததஃ கிம் புருஷார்ததா।।41।।
- இதி (iti)thus
- ஆத்மதேஹபாநேந (ātmadehabhānena)by the distinction of self and body (ātma:self | deha:body | bhānena:by the distinction)
- ப்ரபஞ்சஸ்ய (prapañcasya)of the phenomenal world
- ஏவ (eva)indeed
- ஸத்யதா (satyatā)reality
- யதோக்தா (yathoktā)as stated
- தர்கஶாஸ்த்ரேண (tarkaśāstreṇa)by the science of logic (tarka:logic | śāstreṇa:by the science)
- ததஃ (tataḥ)thereafter
- கிம் (kiṃ)what
- புருஷார்ததா (puruṣārthatā)end of human life (puruṣa:human | arthatā:end)
இத்யாத்மதேஹபேதேந தேஹாத்மத்வம் நிவாரிதம்।
இதாநீம் தேஹபேதஸ்ய ஹ்யஸத்த்வம் ஸ்புடமுச்யதே।।42।।
இதாநீம் தேஹபேதஸ்ய ஹ்யஸத்த்வம் ஸ்புடமுச்யதே।।42।।
- இதி (iti)thus
- ஆத்மதேஹபேதேந (ātmadehabhedena)by the distinction of self and body (ātma:self | deha:body | bhedena:by the distinction)
- தேஹாத்மத்வம் (dehātmatvaṃ)identity of body and self (deha:body | ātmatvaṃ:identity with self)
- நிவாரிதம் (nivāritam)has been denounced
- இதாநீம் (idānīṃ)now
- தேஹபேதஸ்ய (dehabhedasya)of the difference of the body (deha:body | bhedasya:of the difference)
- ஹி (hi)indeed
- அஸத்த்வம் (asattvaṃ)unreality
- ஸ்புடம் (sphuṭam)clearly
- உச்யதே (ucyate)is stated
சைதந்யஸ்யைகரூபத்வாத்பேதோ யுக்தோ ந கர்ஹிசித்।
ஜீவத்வம் ச ம்ரு'ஷா ஜ்ஞேயம் ரஜ்ஜ்வாம் ஸர்பக்ரஹோ யதா।।43।।
ஜீவத்வம் ச ம்ரு'ஷா ஜ்ஞேயம் ரஜ்ஜ்வாம் ஸர்பக்ரஹோ யதா।।43।।
- சைதந்யஸ்ய (caitanyasya)of consciousness
- ஏகரூபத்வாத் (ekarūpatvāt)due to oneness (eka:one | rūpatvāt:due to form)
- பேதஃ (bhedaḥ)division
- யுக்தஃ (yuktaḥ)admissible
- ந (na)not
- கர்ஹிசித் (karhicit)at any time
- ஜீவத்வம் (jīvatvam)individuality of the Jiva
- ச (ca)and
- ம்ரு'ஷா (mṛṣā)false
- ஜ்ஞேயம் (jñeyam)must be known
- ரஜ்ஜ்வாம் (rajjvām)in the rope
- ஸர்பக்ரஹஃ (sarpagrahaḥ)delusion of a snake (sarpa:snake | grahaḥ:delusion)
- யதா (yathā)like
ரஜ்ஜ்வஜ்ஞாநாத்க்ஷணேநைவ யத்வத்ரஜ்ஜுர்ஹி ஸர்பிணீ।
பாதி தத்வச்சிதிஃ ஸாக்ஷாத்விஶ்வாகாரேண கேவலா।।44।।
பாதி தத்வச்சிதிஃ ஸாக்ஷாத்விஶ்வாகாரேண கேவலா।।44।।
- ரஜ்ஜ்வஜ்ஞாநாத் (rajjvajñānāt)from ignorance of the rope (rajju:rope | ajñānāt:from ignorance)
- க்ஷணேநைவ (kṣaṇenaiva)in an instant (kṣaṇena:in an instant | eva:indeed)
- யத்வத் (yadvat)just as
- ரஜ்ஜுஃ (rajjuḥ)rope
- ஹி (hi)indeed
- ஸர்பிணீ (sarpiṇī)as a snake
- பாதி (bhāti)appears
- தத்வத் (tadvat)so also
- சிதிஃ (citiḥ)Consciousness
- ஸாக்ஷாத் (sākṣāt)directly
- விஶ்வாகாரேண (viśvākāreṇa)in the form of the universe (viśva:universe | ākāreṇa:in the form of)
- கேவலா (kevalā)pure
உபாதாநம் ப்ரபஞ்சஸ்ய ப்ரஹ்மணோ'ந்யந்ந வித்யதே।
தஸ்மாத்ஸர்வப்ரபஞ்சோ'யம் ப்ரஹ்மைவாஸ்தி ந சேதரத்।।45।।
தஸ்மாத்ஸர்வப்ரபஞ்சோ'யம் ப்ரஹ்மைவாஸ்தி ந சேதரத்।।45।।
- உபாதாநம் (upādānam)material cause
- ப்ரபஞ்சஸ்ய (prapañcasya)of the universe
- ப்ரஹ்மணஃ (brahmaṇaḥ)of Brahman
- அந்யத் (anyat)other
- ந (na)not
- வித்யதே (vidyate)exists
- தஸ்மாத் (tasmāt)hence
- ஸர்வப்ரபஞ்சஃ (sarvaprapañcaḥ)whole universe (sarva:all | prapañcaḥ:universe)
- அயம் (ayam)this
- ப்ரஹ்ம (brahma)Brahman
- ஏவ (eva)indeed
- அஸ்தி (asti)is
- ந (na)not
- ச (ca)and
- இதரத் (itarat)anything else
வ்யாப்யவ்யாபகதா மித்யா ஸர்வமாத்மேதி ஶாஸநாத்।
இதி ஜ்ஞாதே பரே தத்த்வே பேதஸ்யாவஸரஃ குதஃ।।46।।
இதி ஜ்ஞாதே பரே தத்த்வே பேதஸ்யாவஸரஃ குதஃ।।46।।
- வ்யாப்யவ்யாபகதா (vyāpyavyāpakatā)pervaded-pervading nature (vyāpya:pervaded | vyāpakatā:pervading nature)
- மித்யா (mithyā)illusory
- ஸர்வம் (sarvam)all
- ஆத்மா (ātmā)self
- இதி (iti)thus
- ஶாஸநாத் (śāsanāt)from the declaration
- ஜ்ஞாதே (jñāte)being realized
- பரே (pare)supreme
- தத்த்வே (tattve)truth
- பேதஸ்ய (bhedasya)of distinction
- அவஸரஃ (avasaraḥ)room
- குதஃ (kutaḥ)where
ஶ்ருத்யா நிவாரிதம் நூநம் நாநாத்வம் ஸ்வமுகேந ஹி।
கதம் பாஸோ பவேதந்யஃ ஸ்திதே சாத்வயகாரணே।।47।।
கதம் பாஸோ பவேதந்யஃ ஸ்திதே சாத்வயகாரணே।।47।।
- ஶ்ருத்யா (śrutyā)by the scripture
- நிவாரிதம் (nivāritaṃ)denied
- நூநம் (nūnaṃ)certainly
- நாநாத்வம் (nānātvaṃ)manifoldness
- ஸ்வமுகேந (svamukhena)by its own words (sva:own | mukhena:by words)
- ஹி (hi)indeed
- கதம் (kathaṃ)how
- பாஸஃ (bhāsaḥ)appearance
- பவேத் (bhavet)could be
- அந்யஃ (anyaḥ)different
- ஸ்திதே (sthite)being established
- ச (ca)and
- அத்வயகாரணே (advayakāraṇe)in the non-dual cause (advaya:non-dual | kāraṇe:in the cause)
தோஷோ'பி விஹிதஃ ஶ்ருத்யா ம்ரு'த்யோர்ம்ரு'த்யும் ஸ கச்சதி।
இஹ பஶ்யதி நாநாத்வம் மாயயா வஞ்சிதோ நரஃ।।48।।
இஹ பஶ்யதி நாநாத்வம் மாயயா வஞ்சிதோ நரஃ।।48।।
- தோஷஃ (doṣaḥ)fault
- அபி (api)also
- விஹிதஃ (vihitaḥ)ordained
- ஶ்ருத்யா (śrutyā)by the Shruti
- ம்ரு'த்யோஃ (mṛtyoḥ)from death
- ம்ரு'த்யும் (mṛtyum)to death
- ஸஃ (saḥ)he
- கச்சதி (gacchati)goes
- இஹ (iha)here
- பஶ்யதி (paśyati)sees
- நாநாத்வம் (nānātvam)variety
- மாயயா (māyayā)by Maya
- வஞ்சிதஃ (vañcitaḥ)deceived
- நரஃ (naraḥ)person
ப்ரஹ்மணஃ ஸர்வபூதாநி ஜாயந்தே பரமாத்மநஃ।
தஸ்மாதேதாநி ப்ரஹ்மைவ பவந்தீத்யவதாரயேத்।।49।।
தஸ்மாதேதாநி ப்ரஹ்மைவ பவந்தீத்யவதாரயேத்।।49।।
- ப்ரஹ்மணஃ (brahmaṇaḥ)of Brahman
- ஸர்வபூதாநி (sarvabhūtāni)all beings (sarva:all | bhūtāni:beings)
- ஜாயந்தே (jāyante)are born
- பரமாத்மநஃ (paramātmanaḥ)of the supreme Atman (parama:supreme | ātmanaḥ:of Atman)
- தஸ்மாத் (tasmāt)therefore
- ஏதாநி (etāni)these
- ப்ரஹ்ம (brahma)Brahman
- ஏவ (eva)indeed
- பவந்தி (bhavanti)become
- இதி (iti)thus
- அவதாரயேத் (avadhārayet)should understand
ப்ரஹ்மைவ ஸர்வநாமாநி ரூபாணி விவிதாநி ச।
கர்மாண்யபி ஸமக்ராணி பிபர்தீதி ஶ்ருதிர்ஜகௌ।।50।।
கர்மாண்யபி ஸமக்ராணி பிபர்தீதி ஶ்ருதிர்ஜகௌ।।50।।
- ப்ரஹ்ம (brahma)Brahman
- ஏவ (eva)alone
- ஸர்வநாமாநி (sarvanāmāni)all names (sarva:all | nāmāni:names)
- ரூபாணி (rūpāṇi)forms
- விவிதாநி (vividhāni)various
- ச (ca)and
- கர்மாணி (karmāṇi)actions
- அபி (api)also
- ஸமக்ராணி (samagrāṇi)all
- பிபர்தி (bibharti)supports
- இதி (iti)thus
- ஶ்ருதிஃ (śrutiḥ)the Shruti
- ஜகௌ (jagau)declared
ஸுவர்ணாஜ்ஜாயமாநஸ்ய ஸுவர்ணத்வம் ச ஶாஶ்வதம்।
ப்ரஹ்மணோ ஜாயமாநஸ்ய ப்ரஹ்மத்வம் ச ததா பவேத்।।51।।
ப்ரஹ்மணோ ஜாயமாநஸ்ய ப்ரஹ்மத்வம் ச ததா பவேத்।।51।।
- ஸுவர்ணாத் (suvarṇāt)from gold
- ஜாயமாநஸ்ய (jāyamānasya)of the one being born
- ஸுவர்ணத்வம் (suvarṇatvaṃ)nature of gold (suvarṇa:gold | tvaṃ:nature)
- ச (ca)and
- ஶாஶ்வதம் (śāśvatam)eternal
- ப்ரஹ்மணஃ (brahmaṇaḥ)of Brahman
- ஜாயமாநஸ்ய (jāyamānasya)of the one being born
- ப்ரஹ்மத்வம் (brahmatvaṃ)nature of Brahman (brahma:Brahman | tvaṃ:nature)
- ச (ca)and
- ததா (tathā)so also
- பவேத் (bhavet)would be
ஸ்வல்பமப்யந்தரம் க்ரு'த்வா ஜீவாத்மபரமாத்மநோஃ।
யோ'வதிஷ்டதி மூடாத்மா பயம் தஸ்யாபிபாஷிதம்।।52।।
யோ'வதிஷ்டதி மூடாத்மா பயம் தஸ்யாபிபாஷிதம்।।52।।
- ஸ்வல்பம் (svalpam)slight
- அபி (api)even
- அந்தரம் (antaraṃ)distinction
- க்ரு'த்வா (kṛtvā)having made
- ஜீவாத்மபரமாத்மநோஃ (jīvātmaparamātmanoḥ)between Jivatman and Paramatman (jīvātma:individual soul | paramātmanoḥ:of the Supreme Soul)
- யஃ (yaḥ)who
- அவதிஷ்டதி (avatiṣṭhati)rests
- மூடாத்மா (mūḍhātmā)ignorant one (mūḍha:ignorant | ātmā:self)
- பயம் (bhayam)fear
- தஸ்ய (tasya)his
- அபிபாஷிதம் (abhibhāṣitam)is attributed
யத்ராஜ்ஞாநாத்பவேத்த்வைதமிதரஸ்தத்ர பஶ்யதி।
ஆத்மத்வேந யதா ஸர்வம் நேதரஸ்தத்ர சாண்வபி।।53।।
ஆத்மத்வேந யதா ஸர்வம் நேதரஸ்தத்ர சாண்வபி।।53।।
- யத்ர (yatra)where
- அஜ்ஞாநாத் (ajñānāt)from ignorance
- பவேத் (bhavet)arises
- த்வைதம் (dvaitam)duality
- இதரஃ (itaraḥ)another
- தத்ர (tatra)there
- பஶ்யதி (paśyati)sees
- ஆத்மத்வேந (ātmatvena)as the Self (ātma:Self | tvena:as)
- யதா (yadā)when
- ஸர்வம் (sarvam)all
- ந (na)not
- இதரஃ (itaraḥ)another
- தத்ர (tatra)there
- ச (ca)and
- அணு (aṇu)even a little
- அபி (api)even
யஸ்மிந்ஸர்வாணி பூதாநி ஹ்யாத்மத்வேந விஜாநதஃ।
ந வை தஸ்ய பவேந்மோஹோ ந ச ஶோகோ'த்விதீயதஃ।।54।।
ந வை தஸ்ய பவேந்மோஹோ ந ச ஶோகோ'த்விதீயதஃ।।54।।
- யஸ்மிந (yasmin)in which
- ஸர்வாணி (sarvāṇi)all
- பூதாநி (bhūtāni)beings
- ஹி (hi)indeed
- ஆத்மத்வேந (ātmatvena)as identified with the Atman (ātma:Atman | tvena:as identified with)
- விஜாநதஃ (vijānataḥ)of one who realizes
- ந (na)not
- வை (vai)indeed
- தஸ்ய (tasya)of him
- பவேத் (bhavet)arises
- மோஹஃ (mohaḥ)delusion
- ந (na)not
- ச (ca)and
- ஶோகஃ (śokaḥ)sorrow
- அத்விதீயதஃ (advitīyataḥ)due to absence of duality (a:absence | dvitīya:duality | taḥ:due to)
அயமாத்மா ஹி ப்ரஹ்மைவ ஸர்வாத்மகதயா ஸ்திதஃ।
இதி நிர்தாரிதம் ஶ்ருத்யா ப்ரு'ஹதாரண்யஸம்ஸ்தயா।।55।।
இதி நிர்தாரிதம் ஶ்ருத்யா ப்ரு'ஹதாரண்யஸம்ஸ்தயா।।55।।
- அயம் (ayam)this
- ஆத்மா (ātmā)self
- ஹி (hi)indeed
- ப்ரஹ்ம (brahma)Brahman
- ஏவ (eva)only
- ஸர்வாத்மகதயா (sarvātmakatayā)as the self of all (sarva:all | ātmakatayā:as the self)
- ஸ்திதஃ (sthitaḥ)established
- இதி (iti)thus
- நிர்தாரிதம் (nirdhāritam)declared
- ஶ்ருத்யா (śrutyā)by the Shruti
- ப்ரு'ஹதாரண்யஸம்ஸ்தயா (bṛhadāraṇyasaṃsthayā)by the Brihadaranyaka (bṛhat:great | āraṇya:forest | saṃsthayā:by the text)
அநுபூதோ'ப்யயம் லோகோ வ்யவஹாரக்ஷமோ'பி ஸந்।
அஸத்ரூபோ யதா ஸ்வப்ந உத்தரக்ஷணபாததஃ।।56।।
அஸத்ரூபோ யதா ஸ்வப்ந உத்தரக்ஷணபாததஃ।।56।।
- அநுபூதஃ (anubhūtaḥ)experienced
- அபி (api)even
- அயம் (ayam)this
- லோகஃ (lokaḥ)world
- வ்யவஹாரக்ஷமஃ (vyavahārakṣamaḥ)fit for practical purposes (vyavahāra:practical purposes | kṣamaḥ:fit)
- அபி (api)even
- ஸந் (san)being
- அஸத்ரூபஃ (asadrūpaḥ)of non-existence nature (asat:non-existence | rūpaḥ:nature)
- யதா (yathā)like
- ஸ்வப்நஃ (svapnaḥ)dream
- உத்தரக்ஷணபாததஃ (uttarakṣaṇabādhataḥ)contradicted the next moment (uttara:next | kṣaṇa:moment | bādhataḥ:contradicted)
ஸ்வப்நோ ஜாகரணே'லீகஃ ஸ்வப்நே'பி ந ஹி ஜாகரஃ।
த்வயமேவ லயே நாஸ்தி லயோ'பி ஹ்யுபயோர்ந ச।।57।।
த்வயமேவ லயே நாஸ்தி லயோ'பி ஹ்யுபயோர்ந ச।।57।।
- ஸ்வப்நஃ (svapnaḥ)dream
- ஜாகரணே (jāgaraṇe)in waking
- அலீகஃ (alīkaḥ)unreal
- ஸ்வப்நே (svapne)in dream
- அபி (api)also
- ந (na)not
- ஹி (hi)indeed
- ஜாகரஃ (jāgaraḥ)waking
- த்வயம் (dvayam)both
- ஏவ (eva)only
- லயே (laye)in deep sleep
- நாஸ்தி (nāsti)is not
- லயஃ (layaḥ)deep sleep
- அபி (api)also
- ஹி (hi)indeed
- உபயோஃ (ubhayoḥ)in both
- ந (na)not
- ச (ca)and
த்ரயமேவம் பவேந்மித்யா குணத்ரயவிநிர்மிதம்।
அஸ்ய த்ரஷ்டா குணாதீதோ நித்யோ ஹ்யேகஶ்சிதாத்மகஃ।।58।।
அஸ்ய த்ரஷ்டா குணாதீதோ நித்யோ ஹ்யேகஶ்சிதாத்மகஃ।।58।।
- த்ரயம் (trayam)three
- ஏவம் (evam)thus
- பவேத் (bhavet)becomes
- மித்யா (mithyā)unreal
- குணத்ரயவிநிர்மிதம் (guṇatrayavinirmitam)created by three Gunas (guṇa:quality | traya:three | vinirmitam:created by)
- அஸ்ய (asya)of this
- த்ரஷ்டா (draṣṭā)witness
- குணாதீதஃ (guṇātītaḥ)beyond all Gunas (guṇa:quality | atītaḥ:beyond)
- நித்யஃ (nityaḥ)eternal
- ஹி (hi)indeed
- ஏகஃ (ekaḥ)one
- சித் (cit)consciousness
- ஆத்மகஃ (ātmakaḥ)nature
யத்வந்ம்ரு'தி கடப்ராந்திம் ஶுக்தௌ வா ரஜதஸ்திதிம்।
தத்வத்ப்ரஹ்மணி ஜீவத்வம் ப்ராந்த்யா பஶ்யதி ந ஸ்வதஃ।।59।।
தத்வத்ப்ரஹ்மணி ஜீவத்வம் ப்ராந்த்யா பஶ்யதி ந ஸ்வதஃ।।59।।
- யத்வத் (yadvat)just as
- ம்ரு'தி (mṛdi)in earth
- கடப்ராந்திம் (ghaṭabhrāntiṃ)illusion of a jar (ghaṭa:jar | bhrāntiṃ:illusion)
- ஶுக்தௌ (śuktau)in nacre
- வா (vā)or
- ரஜதஸ்திதிம் (rajatasthitim)existence of silver (rajata:silver | sthitim:existence)
- தத்வத் (tadvat)so
- ப்ரஹ்மணி (brahmaṇi)in Brahman
- ஜீவத்வம் (jīvatvaṃ)individual existence
- ப்ராந்த்யா (bhrāntyā)by illusion
- பஶ்யதி (paśyati)sees
- ந (na)not
- ஸ்வதஃ (svataḥ)by oneself
யதா ம்ரு'தி கடோ நாம கநகே குண்டலாபிதா।
ஶுக்தௌ ஹி ரஜதக்யாதிர்ஜீவஶப்தஸ்ததா பரே।।60।।
ஶுக்தௌ ஹி ரஜதக்யாதிர்ஜீவஶப்தஸ்ததா பரே।।60।।
- யதா (yathā)just as
- ம்ரு'தி (mṛdi)in clay
- கடஃ (ghaṭaḥ)pot
- நாம (nāma)named
- கநகே (kanake)in gold
- குண்டல (kuṇḍala)ear-ring
- ஆபிதா (ābhidhā)called
- ஶுக்தௌ (śuktau)in nacre
- ஹி (hi)indeed
- ரஜதக்யாதிஃ (rajatakhyātiḥ)appearance of silver (rajata:silver | khyātiḥ:appearance)
- ஜீவஶப்தஃ (jīvaśabdaḥ)word Jiva (jīva:Jiva | śabdaḥ:word)
- ததா (tathā)so
- பரே (pare)in the supreme
யதைவ வ்யோம்நி நீலத்வம் யதா நீரம் மருஸ்தலே।
புருஷத்வம் யதா ஸ்தாணௌ தத்வத்விஶ்வம் சிதாத்மநி।।61।।
புருஷத்வம் யதா ஸ்தாணௌ தத்வத்விஶ்வம் சிதாத்மநி।।61।।
- யதா (yathā)just as
- ஏவ (eva)indeed
- வ்யோம்நி (vyomni)in the sky
- நீலத்வம் (nīlatvaṃ)blueness
- யதா (yathā)just as
- நீரம் (nīraṃ)water
- மருஸ்தலே (marusthale)in the desert
- புருஷத்வம் (puruṣatvaṃ)human figure
- யதா (yathā)just as
- ஸ்தாணௌ (sthāṇau)in a post
- தத்வத் (tadvat)so is
- விஶ்வம் (viśvaṃ)the universe
- சிதாத்மநி (cidātmani)in the Atman (cit:consciousness | ātmani:in the self)
யதைவ ஶூந்யே வேதாலோ கந்தர்வாணாம் புரம் யதா।
யதாகாஶே த்விசந்த்ரத்வம் தத்வத்ஸத்யே ஜகத்ஸ்திதிஃ।।62।।
யதாகாஶே த்விசந்த்ரத்வம் தத்வத்ஸத்யே ஜகத்ஸ்திதிஃ।।62।।
- யதா (yathā)just as
- ஏவ (eva)indeed
- ஶூந்யே (śūnye)in the empty place
- வேதாலஃ (vetālaḥ)ghost
- கந்தர்வாணாம் (gandharvāṇām)of the Gandharvas
- புரம் (puraṃ)city
- யதா (yathā)just as
- யதா (yathā)just as
- ஆகாஶே (ākāśe)in the sky
- த்விசந்த்ரத்வம் (dvicandratvaṃ)appearance of a second moon (dvi:two | candra:moon | tvaṃ:state of being)
- தத்வத் (tadvat)so is
- ஸத்யே (satye)in the truth
- ஜகத் (jagat)universe
- ஸ்திதிஃ (sthitiḥ)existence
யதா தரங்ககல்லோலைர்ஜலமேவ ஸ்புரத்யலம்।
பாத்ரரூபேண தாம்ரம் ஹி ப்ரஹ்மாண்டௌகைஸ்ததாத்மதா।।63।।
பாத்ரரூபேண தாம்ரம் ஹி ப்ரஹ்மாண்டௌகைஸ்ததாத்மதா।।63।।
- யதா (yathā)just as
- தரங்ககல்லோலைஃ (taraṅgakallolaiḥ)by ripples and waves (taraṅga:ripples | kallolaiḥ:by waves)
- ஜலம் (jalam)water
- ஏவ (eva)indeed
- ஸ்புரதி (sphurati)appears
- அலம் (alam)abundantly
- பாத்ரரூபேண (pātrarūpeṇa)in the form of vessel (pātra:vessel | rūpeṇa:in the form of)
- தாம்ரம் (tāmram)copper
- ஹி (hi)indeed
- ப்ரஹ்மாண்டௌகைஃ (brahmāṇḍaughaiḥ)by the multitude of universes (brahmāṇḍa:universe | aughaiḥ:by the multitude of)
- ததா (tathā)so
- ஆத்மதா (ātmatā)the nature of Atman
கடநாம்நா யதா ப்ரு'த்வீ படநாம்நா ஹி தந்தவஃ।
ஜகந்நாம்நா சிதாபாதி ஜ்ஞேயம் தத்ததபாவதஃ।।64।।
ஜகந்நாம்நா சிதாபாதி ஜ்ஞேயம் தத்ததபாவதஃ।।64।।
- கடநாம்நா (ghaṭanāmnā)under the name of jar (ghaṭa:jar | nāmnā:under the name)
- யதா (yathā)just as
- ப்ரு'த்வீ (pṛthvī)earth
- படநாம்நா (paṭanāmnā)under the name of cloth (paṭa:cloth | nāmnā:under the name)
- ஹி (hi)indeed
- தந்தவஃ (tantavaḥ)threads
- ஜகந்நாம்நா (jagannāmnā)under the name of universe (jagat:universe | nāmnā:under the name)
- சித் (cit)consciousness
- ஆபாதி (ābhāti)appears
- ஜ்ஞேயம் (jñeyam)to be known
- தத்ததபாவதஃ (tattadabhāvataḥ)by negating the names (tat:that | tad:those | abhāvataḥ:by negating)
ஸர்வோ'பி வ்யவஹாரஸ்து ப்ரஹ்மணா க்ரியதே ஜநைஃ।
அஜ்ஞாநாந்ந விஜாநந்தி ம்ரு'தேவ ஹி கடாதிகம்।।65।।
அஜ்ஞாநாந்ந விஜாநந்தி ம்ரு'தேவ ஹி கடாதிகம்।।65।।
- ஸர்வஃ (sarvaḥ)all
- அபி (api)also
- வ்யவஹாரஃ (vyavahāraḥ)actions
- து (tu)but
- ப்ரஹ்மணா (brahmaṇā)by Brahman
- க்ரியதே (kriyate)is performed
- ஜநைஃ (janaiḥ)by people
- அஜ்ஞாநாத் (ajñānāt)due to ignorance
- ந (na)not
- விஜாநந்தி (vijānanti)they know
- ம்ரு'தா (mṛdā)by clay
- இவ (iva)like
- ஹி (hi)indeed
- கடாதிகம் (ghaṭādikam)jars and other things (ghaṭa:jar | ādikam:and other things)
கார்யகாரணதா நித்யமாஸ்தே கடம்ரு'தோர்யதா।
ததைவ ஶ்ருதியுக்திப்யாம் ப்ரபஞ்சப்ரஹ்மணோரிஹ।।66।।
ததைவ ஶ்ருதியுக்திப்யாம் ப்ரபஞ்சப்ரஹ்மணோரிஹ।।66।।
- கார்யகாரணதா (kāryakāraṇatā)relation of cause and effect (kārya:effect | kāraṇa:cause | tā:ness)
- நித்யம் (nityam)eternally
- ஆஸ்தே (āste)exists
- கடம்ரு'தோஃ (ghaṭamṛdoḥ)between jar and clay (ghaṭa:jar | mṛd:clay | oḥ:between)
- யதா (yathā)just as
- ததைவ (tathaiva)so also (tathā:so | eva:also)
- ஶ்ருதியுக்திப்யாம் (śrutiyuktibhyām)by scriptures and reasoning (śruti:scriptures | yukti:reasoning | bhyām:by)
- ப்ரபஞ்சப்ரஹ்மணோஃ (prapañcabrahmaṇoḥ)between world and Brahman (prapañca:world | brahmaṇa:Brahman | oḥ:between)
- இஹ (iha)here
க்ரு'ஹ்யமாணே கடே யத்வந்ம்ரு'த்திகா பாதி வை பலாத்।
வீக்ஷ்யமாணே ப்ரபஞ்சே'பி ப்ரஹ்மைவாபாதி பாஸுரம்।।67।।
வீக்ஷ்யமாணே ப்ரபஞ்சே'பி ப்ரஹ்மைவாபாதி பாஸுரம்।।67।।
- க்ரு'ஹ்யமாணே (gṛhyamāṇe)being perceived
- கடே (ghaṭe)in the jar
- யத்வத் (yadvat)just as
- ம்ரு'த்திகா (mṛttikā)clay
- பாதி (bhāti)appears
- வை (vai)indeed
- பலாத் (balāt)forcefully
- வீக்ஷ்யமாணே (vīkṣyamāṇe)being observed
- ப்ரபஞ்சே'பி (prapañce'pi)in the world also (prapañce:in the world | api:also)
- ப்ரஹ்ம (brahma)Brahman
- ஏவ (eva)only
- ஆபாதி (ābhāti)shines
- பாஸுரம் (bhāsuram)brilliantly
ஸதைவாத்மா விஶுத்தோ'பி ஹ்யஶுத்தோ பாதி வை ஸதா।
யதைவ த்விவிதா ரஜ்ஜுர்ஜ்ஞாநிநோ'ஜ்ஞாநிநோ'நிஶம்।।68।।
யதைவ த்விவிதா ரஜ்ஜுர்ஜ்ஞாநிநோ'ஜ்ஞாநிநோ'நிஶம்।।68।।
- ஸதைவ (sadaiva)always
- ஆத்மா (ātmā)self
- விஶுத்தஃ (viśuddhaḥ)pure
- அபி (api)even though
- ஹி (hi)indeed
- அஶுத்தஃ (aśuddhaḥ)impure
- பாதி (bhāti)appears
- வை (vai)certainly
- ஸதா (sadā)always
- யதா (yathā)just as
- ஏவ (eva)indeed
- த்விவிதா (dvividhā)twofold
- ரஜ்ஜுஃ (rajjuḥ)rope
- ஜ்ஞாநிநஃ (jñāninaḥ)to the wise
- அஜ்ஞாநிநஃ (ajñāninaḥ)to the ignorant
- அநிஶம் (aniśam)always
யதைவ ம்ரு'ந்மயஃ கும்பஸ்தத்வத்தேஹோ'பி சிந்மயஃ।
ஆத்மாநாத்மவிபாகோ'யம் முதைவ க்ரியதே புதைஃ।।69।।
ஆத்மாநாத்மவிபாகோ'யம் முதைவ க்ரியதே புதைஃ।।69।।
- யதா (yathā)just as
- ஏவ (eva)indeed
- ம்ரு'ந்மயஃ (mṛnmayaḥ)made of clay (mṛt:clay | mayaḥ:made of)
- கும்பஃ (kumbhaḥ)jar
- தத்வத் (tadvat)so also
- தேஹஃ (dehaḥ)body
- அபி (api)also
- சிந்மயஃ (cinmayaḥ)made of consciousness (cit:consciousness | mayaḥ:made of)
- ஆத்மா (ātmā)Self
- அநாத்ம (anātma)non-Self
- விபாகஃ (vibhāgaḥ)division
- அயம் (ayam)this
- முதா (mudhā)to no purpose
- ஏவ (eva)indeed
- க்ரியதே (kriyate)is made
- புதைஃ (budhaiḥ)by the ignorant
ஸர்பத்வேந யதா ரஜ்ஜூ ரஜதத்வேந ஶுக்திகா।
விநிர்ணீதா விமூடேந தேஹத்வேந ததாத்மதா।।70।।
விநிர்ணீதா விமூடேந தேஹத்வேந ததாத்மதா।।70।।
- ஸர்பத்வேந (sarpatvena)as a snake (sarpa:snake | tvena:as)
- யதா (yathā)just as
- ரஜ்ஜூ (rajjū)rope
- ரஜதத்வேந (rajatatvena)as silver (rajata:silver | tvena:as)
- ஶுக்திகா (śuktikā)nacre
- விநிர்ணீதா (vinirṇītā)determined
- விமூடேந (vimūḍhena)by an ignorant person
- தேஹத்வேந (dehatvena)as the body (deha:body | tvena:as)
- ததா (tathā)so
- ஆத்மதா (ātmatā)self
கடத்வேந யதா ப்ரு'த்வீ படத்வேநைவ தந்தவஃ।
விநிர்ணீதா விமூடேந தேஹத்வேந ததாத்மதா।।71।।
விநிர்ணீதா விமூடேந தேஹத்வேந ததாத்மதா।।71।।
- கடத்வேந (ghaṭatvena)as a jar (ghaṭa:jar | tvena:as)
- யதா (yathā)just as
- ப்ரு'த்வீ (pṛthvī)earth
- படத்வேநைவ (paṭatvenaiva)as a cloth indeed (paṭa:cloth | tvena:as | eva:indeed)
- தந்தவஃ (tantavaḥ)threads
- விநிர்ணீதா (vinirṇītā)are thought of
- விமூடேந (vimūḍhena)by the deluded
- தேஹத்வேந (dehatvena)as the body (deha:body | tvena:as)
- ததா (tathā)so
- ஆத்மதா (ātmatā)selfhood
கநகம் குண்டலத்வேந தரங்கத்வேந வை ஜலம்।
விநிர்ணீதா விமூடேந தேஹத்வேந ததாத்மதா।।72।।
விநிர்ணீதா விமூடேந தேஹத்வேந ததாத்மதா।।72।।
- கநகம் (kanakaṃ)gold
- குண்டலத்வேந (kuṇḍalatvena)as an ear-ring (kuṇḍala:ear-ring | tvena:as)
- தரங்கத்வேந (taraṅgatvena)as waves (taraṅga:waves | tvena:as)
- வை (vai)indeed
- ஜலம் (jalam)water
- விநிர்ணீதா (vinirṇītā)determined
- விமூடேந (vimūḍhena)by the deluded
- தேஹத்வேந (dehatvena)as the body (deha:body | tvena:as)
- ததா (tathā)so
- ஆத்மதா (ātmatā)selfhood
புருஷத்வேந வை ஸ்தாணுர்ஜலத்வேந மரீசிகா।
விநிர்ணீதா விமூடேந தேஹத்வேந ததாத்மதா।।73।।
விநிர்ணீதா விமூடேந தேஹத்வேந ததாத்மதா।।73।।
- புருஷத்வேந (puruṣatvena)as a human (puruṣa:human | tvena:as)
- வை (vai)indeed
- ஸ்தாணுஃ (sthāṇuḥ)tree stump
- ஜலத்வேந (jalatvena)as water (jala:water | tvena:as)
- மரீசிகா (marīcikā)mirage
- விநிர்ணீதா (vinirṇītā)determined
- விமூடேந (vimūḍhena)by the deluded
- தேஹத்வேந (dehatvena)as the body (deha:body | tvena:as)
- ததா (tathā)so
- ஆத்மதா (ātmatā)selfhood
க்ரு'ஹத்வேநைவ காஷ்டாநி கங்கத்வேநைவ லோஹதா।
விநிர்ணீதா விமூடேந தேஹத்வேந ததாத்மதா।।74।।
விநிர்ணீதா விமூடேந தேஹத்வேந ததாத்மதா।।74।।
- க்ரு'ஹத்வேநைவ (gṛhatvenaiva)as a house (gṛha:house | tvena:as | eva:indeed)
- காஷ்டாநி (kāṣṭhāni)pieces of wood
- கங்கத்வேநைவ (khaṅgatvenaiva)as a sword (khaṅga:sword | tvena:as | eva:indeed)
- லோஹதா (lohatā)iron
- விநிர்ணீதா (vinirṇītā)determined
- விமூடேந (vimūḍhena)by the deluded
- தேஹத்வேந (dehatvena)as the body (deha:body | tvena:as)
- ததா (tathā)so
- ஆத்மதா (ātmatā)selfhood
யதா வ்ரு'க்ஷவிபர்யாஸோ ஜலாத்பவதி கஸ்யசித்।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।75।।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।75।।
- யதா (yathā)just as
- வ்ரு'க்ஷவிபர்யாஸஃ (vṛkṣaviparyāsaḥ)illusion of a tree (vṛkṣa:tree | viparyāsaḥ:illusion)
- ஜலாத் (jalāt)from water
- பவதி (bhavati)becomes
- கஸ்யசித் (kasyacit)of someone
- தத்வத் (tadvat)so does
- ஆத்மநி (ātmani)in Atman
- தேஹத்வம் (dehatvaṃ)as the body
- பஶ்யதி (paśyati)sees
- அஜ்ஞாநயோகதஃ (ajñānayogataḥ)due to ignorance (ajñāna:ignorance | yogataḥ:due to)
போதேந கச்சதஃ பும்ஸஃ ஸர்வம் பாதீவ சஞ்சலம்।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।76।।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।76।।
- போதேந (potena)by a boat
- கச்சதஃ (gacchataḥ)going
- பும்ஸஃ (puṃsaḥ)of a person
- ஸர்வம் (sarvaṃ)everything
- பாதி (bhāti)appears
- இவ (iva)as if
- சஞ்சலம் (cañcalam)moving
- தத்வத் (tadvat)similarly
- ஆத்மநி (ātmani)in the self
- தேஹத்வம் (dehatvaṃ)embodiment
- பஶ்யதி (paśyati)sees
- அஜ்ஞாநயோகதஃ (ajñānayogataḥ)due to ignorance (ajñāna:ignorance | yogataḥ:due to)
பீதத்வம் ஹி யதா ஶுப்ரே தோஷாத்பவதி கஸ்யசித்।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।77।।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।77।।
- பீதத்வம் (pītatvaṃ)yellowness
- ஹி (hi)indeed
- யதா (yathā)just as
- ஶுப்ரே (śubhre)in white
- தோஷாத் (doṣāt)due to defect
- பவதி (bhavati)becomes
- கஸ்யசித் (kasyacit)to someone
- தத்வத் (tadvat)so does
- ஆத்மநி (ātmani)in the self
- தேஹத்வம் (dehatvaṃ)embodiment
- பஶ்யதி (paśyati)sees
- அஜ்ஞாநயோகதஃ (ajñānayogataḥ)due to ignorance (ajñāna:ignorance | yogataḥ:due to)
சக்ஷுர்ப்யாம் ப்ரமஶீலாப்யாம் ஸர்வம் பாதி ப்ரமாத்மகம்।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।78।।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।78।।
- சக்ஷுர்ப்யாம் (cakṣurbhyām)by the eyes
- ப்ரமஶீலாப்யாம் (bhramaśīlābhyām)by the deluded ones (bhrama:delusion | śīlābhyām:by the ones with nature)
- ஸர்வம் (sarvaṃ)everything
- பாதி (bhāti)appears
- ப்ரமாத்மகம் (bhramātmakam)of delusory nature (bhrama:delusion | ātmakam:nature)
- தத்வத் (tadvat)similarly
- ஆத்மநி (ātmani)in the self
- தேஹத்வம் (dehatvaṃ)embodiment
- பஶ்யதி (paśyati)sees
- அஜ்ஞாநயோகதஃ (ajñānayogataḥ)due to ignorance (ajñāna:ignorance | yogataḥ:due to)
அலாதம் ப்ரமணேநைவ வர்துலம் பாதி ஸூர்யவத்।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।79।।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।79।।
- அலாதம் (alātam)firebrand
- ப்ரமணேந (bhramaṇena)through rotation
- ஏவ (eva)indeed
- வர்துலம் (vartulam)circular
- பாதி (bhāti)appears
- ஸூர்யவத் (sūryavat)like the sun (sūrya:sun | vat:like)
- தத்வத் (tadvat)so does (tad:that | vat:like)
- ஆத்மநி (ātmani)in the self
- தேஹத்வம் (dehatvam)embodiment
- பஶ்யதி (paśyati)sees
- அஜ்ஞாநயோகதஃ (ajñānayogataḥ)due to ignorance (ajñāna:ignorance | yogataḥ:due to)
மஹத்த்வே ஸர்வவஸ்தூநாமணுத்வம் ஹ்யதிதூரதஃ।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।80।।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।80।।
- மஹத்த்வே (mahattve)in greatness
- ஸர்வவஸ்தூநாம் (sarvavastūnām)of all things (sarva:all | vastūnām:of things)
- அணுத்வம் (aṇutvaṃ)smallness
- ஹி (hi)indeed
- அதிதூரதஃ (atidūrataḥ)from great distance (ati:great | dūrataḥ:from distance)
- தத்வத் (tadvat)similarly
- ஆத்மநி (ātmani)in the self
- தேஹத்வம் (dehatvaṃ)embodiment
- பஶ்யதி (paśyati)sees
- அஜ்ஞாநயோகதஃ (ajñānayogataḥ)due to ignorance (ajñāna:ignorance | yogataḥ:due to)
ஸூக்ஷ்மத்வே ஸர்வவஸ்தூநாம் ஸ்தூலத்வம் சோபநேத்ரதஃ।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।81।।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।81।।
- ஸூக்ஷ்மத்வே (sūkṣmatve)in subtlety
- ஸர்வவஸ்தூநாம் (sarvavastūnāṃ)of all objects (sarva:all | vastūnāṃ:of objects)
- ஸ்தூலத்வம் (sthūlatvaṃ)largeness
- ச (ca)and
- உபநேத்ரதஃ (upanetrataḥ)through lenses
- தத்வத் (tadvat)similarly
- ஆத்மநி (ātmani)in the self
- தேஹத்வம் (dehatvaṃ)embodiment
- பஶ்யதி (paśyati)sees
- அஜ்ஞாநயோகதஃ (ajñānayogataḥ)due to ignorance (ajñāna:ignorance | yogataḥ:due to)
காசபூமௌ ஜலத்வம் வா ஜலபூமௌ ஹி காசதா।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।82।।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।82।।
- காசபூமௌ (kācabhūmau)on glass surface (kāca:glass | bhūmau:on the surface)
- ஜலத்வம் (jalatvaṃ)wateriness (jala:water | tvaṃ:ness)
- வா (vā)or
- ஜலபூமௌ (jalabhūmau)on water surface (jala:water | bhūmau:on the surface)
- ஹி (hi)indeed
- காசதா (kācatā)glassiness (kāca:glass | tā:ness)
- தத்வத் (tadvat)similarly
- ஆத்மநி (ātmani)in the self
- தேஹத்வம் (dehatvaṃ)embodiment (deha:body | tvaṃ:ness)
- பஶ்யதி (paśyati)sees
- அஜ்ஞாநயோகதஃ (ajñānayogataḥ)due to ignorance (ajñāna:ignorance | yogataḥ:due to)
யத்வதக்நௌ மணித்வம் ஹி மணௌ வா வஹ்நிதா புமாந்।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।83।।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।83।।
- யத்வத் (yadvat)just as
- அக்நௌ (agnau)in fire
- மணித்வம் (maṇitvaṃ)jewel-like quality
- ஹி (hi)indeed
- மணௌ (maṇau)in a jewel
- வா (vā)or
- வஹ்நிதா (vahnitā)fire-like quality
- புமாந் (pumān)a person
- தத்வத் (tadvat)so
- ஆத்மநி (ātmani)in the self
- தேஹத்வம் (dehatvaṃ)body-like quality
- பஶ்யதி (paśyati)sees
- அஜ்ஞாநயோகதஃ (ajñānayogataḥ)due to ignorance (ajñāna:ignorance | yogataḥ:due to)
அப்ரேஷு ஸத்ஸு தாவத்ஸு தாவந்நிவ யதா ஶஶீ।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।84।।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।84।।
- அப்ரேஷு (abhreṣu)in the clouds
- ஸத்ஸு (satsu)existing
- தாவத்ஸு (dhāvatsu)moving
- தாவந்நிவ (dhāvanniva)as if moving
- யதா (yathā)just as
- ஶஶீ (śaśī)moon
- தத்வத் (tadvat)similarly
- ஆத்மநி (ātmani)in the self
- தேஹத்வம் (dehatvaṃ)embodiment
- பஶ்யதி (paśyati)sees
- அஜ்ஞாநயோகதஃ (ajñānayogataḥ)due to ignorance (ajñāna:ignorance | yogataḥ:due to)
யதைவ திக்விபர்யாஸோ மோஹாத்பவதி கஸ்யசித்।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।85।।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।85।।
- யதா (yathā)just as
- ஏவ (eva)indeed
- திக்விபர்யாஸஃ (digviparyāsaḥ)confusion of directions (dik:direction | viparyāsaḥ:confusion)
- மோஹாத் (mohāt)from confusion
- பவதி (bhavati)occurs
- கஸ்யசித் (kasyacit)to someone
- தத்வத் (tadvat)so does
- ஆத்மநி (ātmani)in the self
- தேஹத்வம் (dehatvaṃ)embodiment
- பஶ்யதி (paśyati)sees
- அஜ்ஞாநயோகதஃ (ajñānayogataḥ)due to ignorance (ajñāna:ignorance | yogataḥ:due to)
யதா ஶஶீ ஜலே பாதி சஞ்சலத்வேந கஸ்யசித்।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।86।।
தத்வதாத்மநி தேஹத்வம் பஶ்யத்யஜ்ஞாநயோகதஃ।।86।।
- யதா (yathā)just as
- ஶஶீ (śaśī)moon
- ஜலே (jale)in water
- பாதி (bhāti)appears
- சஞ்சலத்வேந (cañcalatvena)as unsteady (cañcala:unsteady | tvena:as)
- கஸ்யசித் (kasyacit)to someone
- தத்வத் (tadvat)so does
- ஆத்மநி (ātmani)in the self
- தேஹத்வம் (dehatvaṃ)embodiment (deha:body | tvaṃ:ness)
- பஶ்யதி (paśyati)sees
- அஜ்ஞாநயோகதஃ (ajñānayogataḥ)due to ignorance (ajñāna:ignorance | yogataḥ:due to)
ஏவமாத்மநி நஜ்ஞாதே தேஹாத்யாஸோ ஹி ஜாயதே।
ஸ ஏவாத்மா பரிஜ்ஞாதோ லீயதே ச பராத்மநி।।87।।
ஸ ஏவாத்மா பரிஜ்ஞாதோ லீயதே ச பராத்மநி।।87।।
- ஏவம் (evam)thus
- ஆத்மநி (ātmani)in the self
- நஜ்ஞாதே (najñāte)not known
- தேஹாத்யாஸஃ (dehādhyāsaḥ)delusion of the body (deha:body | adhyāsaḥ:delusion)
- ஹி (hi)indeed
- ஜாயதே (jāyate)arises
- ஸஃ (saḥ)he
- ஏவ (eva)indeed
- ஆத்மா (ātmā)self
- பரிஜ்ஞாதஃ (parijñātaḥ)realized
- லீயதே (līyate)disappears
- ச (ca)and
- பராத்மநி (parātmani)in the supreme self (para:supreme | ātmani:in the self)
ஸர்வமாத்மதயா ஜ்ஞாதம் ஜகத்ஸ்தாவரஜங்கமம்।
அபாவாத்ஸர்வபாவாநாம் தேஹாநாம் சாத்மதா குதஃ।।88।।
அபாவாத்ஸர்வபாவாநாம் தேஹாநாம் சாத்மதா குதஃ।।88।।
- ஸர்வம் (sarvam)all
- ஆத்மதயா (ātmatayā)as the Self (ātma:Self | tayā:as)
- ஜ்ஞாதம் (jñātam)known
- ஜகத் (jagat)universe
- ஸ்தாவரஜங்கமம் (sthāvarajaṅgamam)movable and immovable (sthāvara:immovable | jaṅgamam:movable)
- அபாவாத் (abhāvāt)due to non-existence
- ஸர்வபாவாநாம் (sarvabhāvānām)of all entities (sarva:all | bhāvānām:of entities)
- தேஹாநாம் (dehānām)of bodies
- ச (ca)and
- ஆத்மதா (ātmatā)identity with Self
- குதஃ (kutaḥ)where
ஆத்மாநம் ஸததம் ஜாநந்காலம் நய மஹாமதே।
ப்ராரப்தமகிலம் புஞ்ஜந்நோத்வேகம் கர்துமர்ஹஸி।।89।।
ப்ராரப்தமகிலம் புஞ்ஜந்நோத்வேகம் கர்துமர்ஹஸி।।89।।
- ஆத்மாநம் (ātmānam)the self
- ஸததம் (satataṃ)always
- ஜாநந் (jānan)knowing
- காலம் (kālaṃ)time
- நய (naya)lead
- மஹாமதே (mahāmate)O great-minded one (mahā:great | mate:minded one)
- ப்ராரப்தம் (prārabdham)Prarabdha (destiny)
- அகிலம் (akhilaṃ)all
- புஞ்ஜந் (bhuñjan)experiencing
- உத்வேகம் (udvegaṃ)distress
- கர்தும் (kartum)to do
- அர்ஹஸி (arhasi)you should
உத்பந்நே'ப்யாத்மவிஜ்ஞாநே ப்ராரப்தம் நைவ முஞ்சதி।
இதி யச்ச்ரூயதே ஶாஸ்த்ராத்தந்நிராக்ரியதே'துநா।।90।।
இதி யச்ச்ரூயதே ஶாஸ்த்ராத்தந்நிராக்ரியதே'துநா।।90।।
- உத்பந்நே (utpanne)arisen
- அபி (api)even
- ஆத்மவிஜ்ஞாநே (ātmavijñāne)in the knowledge of Self (ātma:Self | vijñāne:in the knowledge)
- ப்ராரப்தம் (prārabdhaṃ)destiny
- நைவ (naiva)not at all
- முஞ்சதி (muñcati)releases
- இதி (iti)thus
- யத் (yat)which
- ஶ்ரூயதே (śrūyate)is heard
- ஶாஸ்த்ராத் (śāstrāt)from scripture
- தத் (tat)that
- நிராக்ரியதே (nirākriyate)is refuted
- அதுநா (adhunā)now
தத்த்வஜ்ஞாநோதயாதூர்த்வம் ப்ராரப்தம் நைவ வித்யதே।
தேஹாதீநாமஸத்யத்வாத்யதா ஸ்வப்நஃ ப்ரபோததஃ।।91।।
தேஹாதீநாமஸத்யத்வாத்யதா ஸ்வப்நஃ ப்ரபோததஃ।।91।।
- தத்த்வஜ்ஞாநோதயாத் (tattvajñānodayāt)from the rise of true knowledge (tattva:truth | jñāna:knowledge | udayāt:from the rise)
- ஊர்த்வம் (ūrdhvaṃ)after
- ப்ராரப்தம் (prārabdhaṃ)prarabdha karma
- நைவ (naiva)indeed not
- வித்யதே (vidyate)exists
- தேஹாதீநாம் (dehādīnām)of the body and others (deha:body | ādīnām:and others)
- அஸத்யத்வாத் (asatyatvāt)due to non-existence (asatya:non-existence | tvāt:due to)
- யதா (yathā)just as
- ஸ்வப்நஃ (svapnaḥ)dream
- ப்ரபோததஃ (prabodhataḥ)upon waking
கர்ம ஜந்மாந்தரக்ரு'தம் ப்ராரப்தமிதி கீர்திதம்।
தத்து ஜந்மாந்தராபாவாத்பும்ஸோ நைவாஸ்தி கர்ஹிசித்।।92।।
தத்து ஜந்மாந்தராபாவாத்பும்ஸோ நைவாஸ்தி கர்ஹிசித்।।92।।
- கர்ம (karma)action
- ஜந்மாந்தரக்ரு'தம் (janmāntarakṛtam)done in another life (janma:birth | antara:another | kṛtam:done)
- ப்ராரப்தம் (prārabdham)Prarabdha karma
- இதி (iti)thus
- கீர்திதம் (kīrtitam)is known
- தத் (tat)that
- து (tu)but
- ஜந்மாந்தராபாவாத் (janmāntarābhāvāt)due to absence of rebirth (janma:birth | antara:another | abhāvāt:due to absence)
- பும்ஸஃ (puṃsaḥ)for a man
- ந (na)not
- ஏவ (eva)indeed
- அஸ்தி (asti)is
- கர்ஹிசித் (karhicit)ever
ஸ்வப்நதேஹோ யதாத்யஸ்தஸ்ததைவாயம் ஹி தேஹகஃ।।
அத்யஸ்தஸ்ய குதோ ஜந்ம ஜந்மாபாவே ஸ்திதிஃ குதஃ।।93।।
அத்யஸ்தஸ்ய குதோ ஜந்ம ஜந்மாபாவே ஸ்திதிஃ குதஃ।।93।।
- ஸ்வப்நதேஹஃ (svapnadehaḥ)dream body (svapna:dream | dehaḥ:body)
- யதா (yathā)just as
- அத்யஸ்தஃ (adhyastaḥ)superimposed
- ததா (tathā)so
- ஏவ (eva)indeed
- அயம் (ayaṃ)this
- ஹி (hi)certainly
- தேஹகஃ (dehakaḥ)body
- அத்யஸ்தஸ்ய (adhyastasya)of the superimposed
- குதஃ (kutaḥ)where
- ஜந்ம (janma)birth
- ஜந்மாபாவே (janmābhāve)in the absence of birth (janma:birth | abhāve:in the absence)
- ஸ்திதிஃ (sthitiḥ)existence
- குதஃ (kutaḥ)where
உபாதாநம் ப்ரபஞ்சஸ்ய ம்ரு'த்பாண்டஸ்யேவ கத்யதே।
அஜ்ஞாநம் சைவ வேதாந்தைஸ்தஸ்மிந்நஷ்டே க்வ விஶ்வதா।।94।।
அஜ்ஞாநம் சைவ வேதாந்தைஸ்தஸ்மிந்நஷ்டே க்வ விஶ்வதா।।94।।
- உபாதாநம் (upādānaṃ)material cause
- ப்ரபஞ்சஸ்ய (prapañcasya)of the phenomenal world
- ம்ரு'த்பாண்டஸ்ய (mṛdbhāṇḍasya)of the earthen pot (mṛd:earth | bhāṇḍasya:of the pot)
- இவ (iva)like
- கத்யதே (kathyate)is declared
- அஜ்ஞாநம் (ajñānaṃ)ignorance
- ச (ca)and
- ஏவ (eva)indeed
- வேதாந்தைஃ (vedāntaiḥ)by the Vedanta texts
- தஸ்மிந் (tasmin)in that
- நஷ்டே (naṣṭe)being destroyed
- க்வ (kva)where
- விஶ்வதா (viśvatā)universe
யதா ரஜ்ஜும் பரித்யஜ்ய ஸர்ப க்ரு'ஹ்ணாதி வை ப்ரமாத்।
தத்வத்ஸத்யமவிஜ்ஞாய ஜகத்பஶ்யதி மூடதீஃ।।95।।
தத்வத்ஸத்யமவிஜ்ஞாய ஜகத்பஶ்யதி மூடதீஃ।।95।।
- யதா (yathā)just as
- ரஜ்ஜும் (rajjuṃ)rope
- பரித்யஜ்ய (parityajya)leaving aside
- ஸர்ப (sarpa)snake
- க்ரு'ஹ்ணாதி (gṛhṇāti)perceives
- வை (vai)indeed
- ப்ரமாத் (bhramāt)out of confusion
- தத்வத் (tadvat)so does
- ஸத்யம் (satyam)reality
- அவிஜ்ஞாய (avijñāya)without knowing
- ஜகத் (jagat)world
- பஶ்யதி (paśyati)sees
- மூடதீஃ (mūḍhadhīḥ)ignorant person (mūḍha:ignorant | dhīḥ:mind)
ரஜ்ஜுரூபே பரிஜ்ஞாதே ஸர்பப்ராந்திர்ந திஷ்டதி।
அதிஷ்டாநே ததா ஜ்ஞாதே ப்ரபஞ்சஃ ஶூந்யதாம் வ்ரஜேத்।।96।।
அதிஷ்டாநே ததா ஜ்ஞாதே ப்ரபஞ்சஃ ஶூந்யதாம் வ்ரஜேத்।।96।।
- ரஜ்ஜு (rajju)rope
- ரூபே (rūpe)nature
- பரிஜ்ஞாதே (parijñāte)being known
- ஸர்பப்ராந்திஃ (sarpabhrāntiḥ)illusion of snake (sarpa:snake | bhrāntiḥ:illusion)
- ந (na)not
- திஷ்டதி (tiṣṭhati)persists
- அதிஷ்டாநே (adhiṣṭhāne)substratum
- ததா (tathā)so
- ஜ்ஞாதே (jñāte)being known
- ப்ரபஞ்சஃ (prapañcaḥ)phenomenal world
- ஶூந்யதாம் (śūnyatāṃ)emptiness
- வ்ரஜேத் (vrajet)disappears
தேஹஸ்யாபி ப்ரபஞ்சத்வாத்ப்ராரப்தாவஸ்திதிஃ குதஃ।
அஜ்ஞாநிஜநபோதார்தம் ப்ராரப்தம் வக்தி வை ஶ்ருதிஃ।।97।।
அஜ்ஞாநிஜநபோதார்தம் ப்ராரப்தம் வக்தி வை ஶ்ருதிஃ।।97।।
- தேஹஸ்ய (dehasya)of the body
- அபி (api)also
- ப்ரபஞ்சத்வாத் (prapañcatvāt)due to being phenomenal (prapañca:phenomenal world | tvāt:due to being)
- ப்ராரப்த (prārabdha)karma in effect
- அவஸ்திதிஃ (avasthitiḥ)existence
- குதஃ (kutaḥ)how
- அஜ்ஞாநிஜநபோதார்தம் (ajñānijanabodhārtham)for understanding the ignorant (ajñāni:ignorant people | jana:people | bodha:understanding | artham:for the purpose of)
- ப்ராரப்தம் (prārabdham)karma in effect
- வக்தி (vakti)speaks
- வை (vai)indeed
- ஶ்ருதிஃ (śrutiḥ)the scripture
க்ஷீயந்தே சாஸ்ய கர்மாணி தஸ்மிந்த்ரு'ஷ்டே பராவரே।
பஹுத்வம் தந்நிஷேதார்தம் ஶ்ருத்யா கீதம் ச வை ஸ்புடம்।।98।।
பஹுத்வம் தந்நிஷேதார்தம் ஶ்ருத்யா கீதம் ச வை ஸ்புடம்।।98।।
- க்ஷீயந்தே (kṣīyante)perish
- ச (ca)and
- அஸ்ய (asya)his
- கர்மாணி (karmāṇi)actions
- தஸ்மிந் (tasmin)in that
- த்ரு'ஷ்டே (dṛṣṭe)realized
- பராவரே (parāvare)higher and lower (para:higher | avare:lower)
- பஹுத்வம் (bahutvaṃ)plurality
- தந்நிஷேதார்தம் (tanniṣedhārthaṃ)to negate that (tat:that | niṣedha:negate | arthaṃ:for the purpose)
- ஶ்ருத்யா (śrutyā)by the Shruti
- கீதம் (gītaṃ)sung
- ச (ca)and
- வை (vai)indeed
- ஸ்புடம் (sphuṭam)clearly
உச்யதே'ஜ்ஞைர்பலாச்சைதத்ததாநர்தத்வயாகமஃ।
வேதாந்தமதஹாநம் ச யதோ ஜ்ஞாநமிதி ஶ்ருதிஃ।।99।।
வேதாந்தமதஹாநம் ச யதோ ஜ்ஞாநமிதி ஶ்ருதிஃ।।99।।
- உச்யதே (ucyate)is said
- அஜ்ஞைஃ (ajñaiḥ)by the ignorant
- பலாத் (balāt)by force
- ச (ca)and
- ஏதத் (etat)this
- ததா (tadā)then
- அநர்தத்வயாகமஃ (anarthadvayāgamaḥ)arrival of two absurdities (anartha:absurdity | dvaya:two | āgamaḥ:arrival)
- வேதாந்தமதஹாநம் (vedāntamatahānaṃ)forgoing the Vedantic conclusion (vedānta:Vedantic | mata:conclusion | hānaṃ:forgoing)
- ச (ca)and
- யதஃ (yataḥ)from which
- ஜ்ஞாநம் (jñānam)knowledge
- இதி (iti)thus
- ஶ்ருதிஃ (śrutiḥ)scripture
த்ரிபஞ்சாங்காந்யதோ வக்ஷ்யே பூர்வோக்தஸ்யைவ ஸித்தயே।
தைஶ்ச ஸர்வைஃ ஸதா கார்யம் நிதித்யாஸநமேவ து।।100।।
தைஶ்ச ஸர்வைஃ ஸதா கார்யம் நிதித்யாஸநமேவ து।।100।।
- த்ரிபஞ்சாங்காநி (tripañcāṅgāni)fifteen steps (tri:three | pañca:five | aṅgāni:parts or steps)
- அத (atha)now
- வக்ஷ்யே (vakṣye)I shall expound
- பூர்வோக்தஸ்ய (pūrvoktasya)of the aforesaid (pūrva:previous | uktasya:of the said)
- ஏவ (eva)indeed
- ஸித்தயே (siddhaye)for attainment
- தைஃ (taiḥ)by them
- ச (ca)and
- ஸர்வைஃ (sarvaiḥ)all
- ஸதா (sadā)always
- கார்யம் (kāryam)should be practiced
- நிதித்யாஸநம் (nididhyāsanam)profound meditation
- ஏவ (eva)indeed
- து (tu)but
நித்யாப்யாஸாத்ரு'தே ப்ராப்திர்ந பவேத்ஸச்சிதாத்மநஃ।
தஸ்மாத்ப்ரஹ்ம நிதித்யாஸேஜ்ஜிஜ்ஞாஸுஃ ஶ்ரேயஸே சிரம்।।101।।
தஸ்மாத்ப்ரஹ்ம நிதித்யாஸேஜ்ஜிஜ்ஞாஸுஃ ஶ்ரேயஸே சிரம்।।101।।
- நித்யாப்யாஸாத் (nityābhyāsāt)from constant practice (nitya:constant | abhyāsāt:from practice)
- ரு'தே (ṛte)without
- ப்ராப்திஃ (prāptiḥ)attainment
- ந (na)not
- பவேத் (bhavet)would be
- ஸச்சிதாத்மநஃ (saccidātmanaḥ)of the existence-consciousness self (sat:existence | cit:consciousness | ātmanaḥ:of the self)
- தஸ்மாத் (tasmāt)therefore
- ப்ரஹ்ம (brahma)Brahman
- நிதித்யாஸேத் (nididhyāset)should meditate
- ஜிஜ்ஞாஸுஃ (jijñāsuḥ)seeker of knowledge
- ஶ்ரேயஸே (śreyase)for the good
- சிரம் (ciram)for a long time
யமோ ஹி நியமஸ்த்யாகோ மௌநம் தேஶஶ்ச காலதஃ।
ஆஸநம் மூலபந்தஶ்ச தேஹஸாம்யம் ச த்ரு'க்ஸ்திதிஃ।।102।।
ஆஸநம் மூலபந்தஶ்ச தேஹஸாம்யம் ச த்ரு'க்ஸ்திதிஃ।।102।।
- யமஃ (yamaḥ)control of the senses
- ஹி (hi)indeed
- நியமஃ (niyamaḥ)control of the mind
- த்யாகஃ (tyāgaḥ)renunciation
- மௌநம் (maunam)silence
- தேஶஃ (deśaḥ)space
- ச (ca)and
- காலதஃ (kālataḥ)from time
- ஆஸநம் (āsanam)posture
- மூலபந்தஃ (mūlabandhaḥ)restraining root (mūla:root | bandhaḥ:restraining)
- ச (ca)and
- தேஹஸாம்யம் (dehasāmyaṃ)equipoise of the body (deha:body | sāmyaṃ:equipoise)
- ச (ca)and
- த்ரு'க்ஸ்திதிஃ (dṛksthitiḥ)firmness of vision (dṛk:vision | sthitiḥ:firmness)
ப்ராணஸம்யமநம் சைவ ப்ரத்யாஹாரஶ்ச தாரணா।
ஆத்மத்யாநம் ஸமாதிஶ்ச ப்ரோக்தாந்யங்காநி வை க்ரமாத்।।103।।
ஆத்மத்யாநம் ஸமாதிஶ்ச ப்ரோக்தாந்யங்காநி வை க்ரமாத்।।103।।
- ப்ராணஸம்யமநம் (prāṇasaṃyamanaṃ)control of the vital forces (prāṇa:vital forces | saṃyamanaṃ:control)
- ச (ca)and
- ஏவ (eva)indeed
- ப்ரத்யாஹாரஃ (pratyāhāraḥ)withdrawal of the mind
- ச (ca)and
- தாரணா (dhāraṇā)concentration
- ஆத்மத்யாநம் (ātmadhyānaṃ)self-contemplation (ātma:self | dhyānaṃ:contemplation)
- ஸமாதிஃ (samādhiḥ)complete absorption
- ச (ca)and
- ப்ரோக்தாநி (proktāni)are described
- அங்காநி (aṅgāni)steps
- வை (vai)indeed
- க்ரமாத் (kramāt)in order
ஸர்வம் ப்ரஹ்மேதி விஜ்ஞாநாதிந்த்ரியக்ராமஸம்யமஃ।
யமோ'யமிதி ஸம்ப்ரோக்தோ'ப்யஸநீயோ முஹுர்முஹுஃ।।104।।
யமோ'யமிதி ஸம்ப்ரோக்தோ'ப்யஸநீயோ முஹுர்முஹுஃ।।104।।
- ஸர்வம் (sarvaṃ)all
- ப்ரஹ்ம (brahma)Brahman
- இதி (iti)thus
- விஜ்ஞாநாத் (vijñānāt)from knowledge
- இந்த்ரியக்ராமஸம்யமஃ (indriyagrāmasaṃyamaḥ)restraint of all senses (indriya:senses | grāma:group | saṃyamaḥ:restraint)
- யமஃ (yamaḥ)Yama
- அயம் (ayam)this
- இதி (iti)thus
- ஸம்ப்ரோக்தஃ (saṃproktaḥ)is called
- அப்யஸநீயஃ (abhyasanīyaḥ)to be practiced
- முஹுஃ (muhuḥ)again
- முஹுஃ (muhuḥ)again
ஸஜாதீயப்ரவாஹஶ்ச விஜாதீயதிரஸ்க்ரு'திஃ।
நியமோ ஹி பராநந்தோ நியமாத்க்ரியதே புதைஃ।।105।।
நியமோ ஹி பராநந்தோ நியமாத்க்ரியதே புதைஃ।।105।।
- ஸஜாதீயப்ரவாஹஃ (sajātīyapravāhaḥ)flow of similar thoughts (sajātīya:similar kind | pravāhaḥ:flow)
- ச (ca)and
- விஜாதீயதிரஸ்க்ரு'திஃ (vijātīyatiraskṛtiḥ)exclusion of dissimilar thoughts (vijātīya:dissimilar kind | tiraskṛtiḥ:exclusion)
- நியமஃ (niyamaḥ)discipline
- ஹி (hi)indeed
- பராநந்தஃ (parānandaḥ)supreme bliss (para:supreme | ānandaḥ:bliss)
- நியமாத் (niyamāt)from discipline
- க்ரியதே (kriyate)is practiced
- புதைஃ (budhaiḥ)by the wise
த்யாகஃ ப்ரபஞ்சரூபஸ்ய சிதாத்மத்வாவலோகநாத்।
த்யாகோ ஹி மஹதாம் பூஜ்யஃ ஸத்யோ மோக்ஷமயோ யதஃ।।106।।
த்யாகோ ஹி மஹதாம் பூஜ்யஃ ஸத்யோ மோக்ஷமயோ யதஃ।।106।।
- த்யாகஃ (tyāgaḥ)renunciation
- ப்ரபஞ்சரூபஸ்ய (prapañcarūpasya)of the illusory universe (prapañca:illusory universe | rūpasya:of the form)
- சிதாத்மத்வாவலோகநாத் (cidātmatvāvalokanāt)by realizing as the Atman (cit:consciousness | ātmatva:as the Atman | avalokanāt:by realizing)
- த்யாகஃ (tyāgaḥ)renunciation
- ஹி (hi)indeed
- மஹதாம் (mahatām)of the great
- பூஜ்யஃ (pūjyaḥ)honored
- ஸத்யஃ (sadyaḥ)immediate
- மோக்ஷமயஃ (mokṣamayaḥ)of the nature of liberation (mokṣa:liberation | mayaḥ:of the nature)
- யதஃ (yataḥ)since
யதோ வாசோ நிவர்தந்தே அப்ராப்ய மநஸா ஸஹ।
யந்மௌநம் யோகிபிர்கம்யம் தத்பஜேத்ஸர்வதா புதஃ।।107।।
யந்மௌநம் யோகிபிர்கம்யம் தத்பஜேத்ஸர்வதா புதஃ।।107।।
- யதஃ (yataḥ)from which
- வாசஃ (vācaḥ)words
- நிவர்தந்தே (nivartante)turn back
- அப்ராப்ய (aprāpya)without reaching
- மநஸா (manasā)with the mind
- ஸஹ (saha)together with
- யத் (yat)which
- மௌநம் (maunaṃ)silence
- யோகிபிஃ (yogibhiḥ)by the Yogins
- கம்யம் (gamyam)attainable
- தத் (tat)that
- பஜேத் (bhajet)should worship
- ஸர்வதா (sarvadā)always
- புதஃ (budhaḥ)the wise
வாசோ யஸ்மாந்நிவர்தந்தே தத்வக்தும் கேந ஶக்யதே।
ப்ரபஞ்சோ யதி வக்தவ்யஃ ஸோ'பி ஶப்தவிவர்ஜிதஃ।।108।।
ப்ரபஞ்சோ யதி வக்தவ்யஃ ஸோ'பி ஶப்தவிவர்ஜிதஃ।।108।।
- வாசஃ (vācaḥ)words
- யஸ்மாத் (yasmāt)from which
- நிவர்தந்தே (nivartante)turn away
- தத் (tat)that
- வக்தும் (vaktuṃ)to describe
- கேந (kena)by whom
- ஶக்யதே (śakyate)is possible
- ப்ரபஞ்சஃ (prapañcaḥ)phenomenal world
- யதி (yadi)if
- வக்தவ்யஃ (vaktavyaḥ)to be described
- ஸஃ (saḥ)he
- அபி (api)also
- ஶப்தவிவர்ஜிதஃ (śabdavivarjitaḥ)beyond words (śabda:words | vivarjitaḥ:devoid of)
இதி வா தத்பவேந்மௌநம் ஸதாம் ஸஹஜஸம்ஜ்ஞிதம்।
கிரா மௌநம் து பாலாநாம் ப்ரயுக்தம் ப்ரஹ்மவாதிபிஃ।।109।।
கிரா மௌநம் து பாலாநாம் ப்ரயுக்தம் ப்ரஹ்மவாதிபிஃ।।109।।
- இதி (iti)thus
- வா (vā)or
- தத் (tat)that
- பவேத் (bhavet)may be
- மௌநம் (maunaṃ)silence
- ஸதாம் (satāṃ)of the sages
- ஸஹஜஸம்ஜ்ஞிதம் (sahajasaṃjñitam)known as congenital (sahaja:congenital | saṃjñitam:known as)
- கிரா (girā)by speech
- மௌநம் (maunaṃ)silence
- து (tu)but
- பாலாநாம் (bālānām)of the ignorant
- ப்ரயுக்தம் (prayuktaṃ)ordained
- ப்ரஹ்மவாதிபிஃ (brahmavādibhiḥ)by the teachers of Brahman (brahma:Brahman | vādibhiḥ:by the teachers)
ஆதாவந்தே ச மத்யே ச ஜநோ யஸ்மிந்ந வித்யதே।
யேநேதம் ஸததம் வ்யாப்தம் ஸ தேஶோ விஜநஃ ஸ்ம்ரு'தஃ।।110।।
யேநேதம் ஸததம் வ்யாப்தம் ஸ தேஶோ விஜநஃ ஸ்ம்ரு'தஃ।।110।।
- ஆதௌ (ādau)in the beginning
- அந்தே (ante)in the end
- ச (ca)and
- மத்யே (madhye)in the middle
- ச (ca)and
- ஜநஃ (janaḥ)people
- யஸ்மிந் (yasmin)wherein
- ந (na)not
- வித்யதே (vidyate)exists
- யேந (yena)by which
- இதம் (idaṃ)this
- ஸததம் (satatam)always
- வ்யாப்தம் (vyāptam)pervaded
- ஸ (sa)that
- தேஶஃ (deśaḥ)place
- விஜநஃ (vijanaḥ)solitude
- ஸ்ம்ரு'தஃ (smṛtaḥ)is known
கலநாத்ஸர்வபூதாநாம் ப்ரஹ்மாதீநாம் நிமேஷதஃ।
காலஶப்தேந நிர்திஷ்டோ ஹ்யகண்டாநந்த அத்வயஃ।।111।।
காலஶப்தேந நிர்திஷ்டோ ஹ்யகண்டாநந்த அத்வயஃ।।111।।
- கலநாத் (kalanāt)by the time
- ஸர்வபூதாநாம் (sarvabhūtānāṃ)of all beings (sarva:all | bhūtānāṃ:of beings)
- ப்ரஹ்மாதீநாம் (brahmādīnāṃ)from Brahman downwards (brahma:Brahman | ādīnāṃ:from downwards)
- நிமேஷதஃ (nimeṣataḥ)in the twinkling of an eye
- காலஶப்தேந (kālaśabdena)by the word 'time' (kāla:time | śabdena:by the word)
- நிர்திஷ்டஃ (nirdiṣṭaḥ)denoted
- ஹி (hi)indeed
- அகண்டாநந்த (akhaṇḍānanda)indivisible bliss (akhaṇḍa:indivisible | ānanda:bliss)
- அத்வயஃ (advayaḥ)non-dual
ஸுகேநைவ பவேத்யஸ்மிந்நஜஸ்ரம் ப்ரஹ்மசிந்தநம்।
ஆஸநம் தத்விஜாநீயாந்நேதரத்ஸுகநாஶநம்।।112।।
ஆஸநம் தத்விஜாநீயாந்நேதரத்ஸுகநாஶநம்।।112।।
- ஸுகேநைவ (sukhenaiva)only with ease (sukhena:with ease | eva:only)
- பவேத் (bhavet)should be
- யஸ்மிந் (yasmin)in which
- அஜஸ்ரம் (ajasraṃ)unceasingly
- ப்ரஹ்மசிந்தநம் (brahmacintanam)meditation on Brahman (brahma:Brahman | cintanam:meditation)
- ஆஸநம் (āsanaṃ)posture
- தத் (tad)that
- விஜாநீயாத் (vijānīyāt)should be known
- ந (na)not
- இதரத் (itarat)any other
- ஸுகநாஶநம் (sukhanāśanam)destroyer of happiness (sukha:happiness | nāśanam:destroyer)
ஸித்தம் யத்ஸர்வபூதாதி விஶ்வாதிஷ்டாநமவ்யயம்।
யஸ்மிந்ஸித்தாஃ ஸமாவிஷ்டாஸ்தத்வை ஸித்தாஸநம் விதுஃ।।113।।
யஸ்மிந்ஸித்தாஃ ஸமாவிஷ்டாஸ்தத்வை ஸித்தாஸநம் விதுஃ।।113।।
- ஸித்தம் (siddhaṃ)perfected
- யத் (yat)which
- ஸர்வபூதாதி (sarvabhūtādi)origin of all beings (sarva:all | bhūta:beings | ādi:origin)
- விஶ்வாதிஷ்டாநம் (viśvādhiṣṭhānam)support of the universe (viśva:universe | adhiṣṭhānam:support)
- அவ்யயம் (avyayam)immutable
- யஸ்மிந் (yasmin)in which
- ஸித்தாஃ (siddhāḥ)enlightened
- ஸமாவிஷ்டாஃ (samāviṣṭāḥ)completely merged
- தத் (tad)that
- வை (vai)indeed
- ஸித்தாஸநம் (siddhāsanaṃ)Siddhasana
- விதுஃ (viduḥ)know
யந்மூலம் ஸர்வபூதாநாம் யந்மூலம் சித்தபந்தநம்।
மூலபந்தஃ ஸதா ஸேவ்யோ யோகோ'ஸௌ ராஜயோகிநாம்।।114।।
மூலபந்தஃ ஸதா ஸேவ்யோ யோகோ'ஸௌ ராஜயோகிநாம்।।114।।
- யந்மூலம் (yanmūlaṃ)that root (yat:that | mūlaṃ:root)
- ஸர்வபூதாநாம் (sarvabhūtānāṃ)of all beings (sarva:all | bhūtānāṃ:of beings)
- யந்மூலம் (yanmūlaṃ)that root (yat:that | mūlaṃ:root)
- சித்தபந்தநம் (cittabandhanam)restraint of the mind (citta:mind | bandhanam:restraint)
- மூலபந்தஃ (mūlabandhaḥ)restraining root (mūla:root | bandhaḥ:restraining)
- ஸதா (sadā)always
- ஸேவ்யஃ (sevyaḥ)should be adopted
- யோகஃ (yogaḥ)yoga
- அஸௌ (asau)this
- ராஜயோகிநாம் (rājayoginām)for Raja-yogins (rāja:royal | yoginām:of yogins)
அங்காநாம் ஸமதாம் வித்யாத்ஸமே ப்ரஹ்மணி லீயதே।
நோ சேந்நைவ ஸமாநத்வம்ரு'ஜுத்வம் ஶுஷ்கவ்ரு'க்ஷவத்।।115।।
நோ சேந்நைவ ஸமாநத்வம்ரு'ஜுத்வம் ஶுஷ்கவ்ரு'க்ஷவத்।।115।।
- அங்காநாம் (aṅgānāṃ)of the limbs
- ஸமதாம் (samatāṃ)equipoise
- வித்யாத் (vidyāt)should be known
- ஸமே (same)in the uniform
- ப்ரஹ்மணி (brahmaṇi)in Brahman
- லீயதே (līyate)absorbs
- ந (na)not
- சேத் (cet)if
- நைவ (naiva)not at all
- ஸமாநத்வம் (samānatvam)equipoise
- ரு'ஜுத்வம் (ṛjutvaṃ)straightening
- ஶுஷ்கவ்ரு'க்ஷவத் (śuṣkavṛkṣavat)like a dried-up tree (śuṣka:dried-up | vṛkṣavat:like a tree)
த்ரு'ஷ்டிம் ஜ்ஞாநமயீம் க்ரு'த்வா பஶ்யேத்ப்ரஹ்மமயம் ஜகத்।
ஸா த்ரு'ஷ்டிஃ பரமோதாரா ந நாஸாக்ராவலோகநீ।।116।।
ஸா த்ரு'ஷ்டிஃ பரமோதாரா ந நாஸாக்ராவலோகநீ।।116।।
- த்ரு'ஷ்டிம் (dṛṣṭim)vision
- ஜ்ஞாநமயீம் (jñānamayīm)consisting of knowledge (jñāna:knowledge | mayīm:consisting of)
- க்ரு'த்வா (kṛtvā)having made
- பஶ்யேத் (paśyet)should view
- ப்ரஹ்மமயம் (brahmamayam)pervaded by Brahman (brahma:Brahman | mayam:pervaded by)
- ஜகத் (jagat)world
- ஸா (sā)that
- த்ரு'ஷ்டிஃ (dṛṣṭiḥ)vision
- பரமோதாரா (paramodārā)most noble (parama:most | udārā:noble)
- ந (na)not
- நாஸாக்ராவலோகநீ (nāsāgrāvalokanī)directed to the tip of the nose (nāsā:nose | agra:tip | avalokanī:directed to)
த்ரஷ்ட்ரு'தர்ஶநத்ரு'ஶ்யாநாம் விராமோ யத்ர வா பவேத்।
த்ரு'ஷ்டிஸ்தத்ரைவ கர்தவ்யா ந நாஸாக்ராவலோகநீ।।117।।
த்ரு'ஷ்டிஸ்தத்ரைவ கர்தவ்யா ந நாஸாக்ராவலோகநீ।।117।।
- த்ரஷ்ட்ரு'தர்ஶநத்ரு'ஶ்யாநாம் (draṣṭṛdarśanadṛśyānāṃ)of seer, sight, and seen (draṣṭṛ:seer | darśana:sight | dṛśya:seen)
- விராமஃ (virāmaḥ)cessation
- யத்ர (yatra)where
- வா (vā)or
- பவேத் (bhavet)may be
- த்ரு'ஷ்டிஃ (dṛṣṭiḥ)vision
- தத்ர (tatra)there
- ஏவ (eva)indeed
- கர்தவ்யா (kartavyā)should be directed
- ந (na)not
- நாஸாக்ராவலோகநீ (nāsāgrāvalokanī)to the tip of the nose (nāsā:nose | agra:tip | avalokanī:to be looked at)
சித்தாதிஸர்வபாவேஷு ப்ரஹ்மத்வேநைவ பாவநாத்।
நிரோதஃ ஸர்வவ்ரு'த்தீநாம் ப்ராணாயாமஃ ஸ உச்யதே।।118।।
நிரோதஃ ஸர்வவ்ரு'த்தீநாம் ப்ராணாயாமஃ ஸ உச்யதே।।118।।
- சித்த (citta)mind
- ஆதி (ādi)beginning with
- ஸர்வ (sarva)all
- பாவேஷு (bhāveṣu)in states
- ப்ரஹ்மத்வேந (brahmatvena)as Brahman (brahma:Brahman | tvena:as)
- ஏவ (eva)indeed
- பாவநாத் (bhāvanāt)by contemplation
- நிரோதஃ (nirodhaḥ)restraint
- ஸர்வ (sarva)all
- வ்ரு'த்தீநாம் (vṛttīnāṃ)of modifications
- ப்ராணாயாமஃ (prāṇāyāmaḥ)Pranayama
- ஸ (sa)he
- உச்யதே (ucyate)is called
நிஷேதநம் ப்ரபஞ்சஸ்ய ரேசகாக்யஃ ஸமீரணஃ।
ப்ரஹ்மைவாஸ்மீதி யா வ்ரு'த்திஃ பூரகோ வாயுரீரிதஃ।।119।।
ப்ரஹ்மைவாஸ்மீதி யா வ்ரு'த்திஃ பூரகோ வாயுரீரிதஃ।।119।।
- நிஷேதநம் (niṣedhanam)negation
- ப்ரபஞ்சஸ்ய (prapañcasya)of the phenomenal world
- ரேசகாக்யஃ (recakākhyaḥ)called Rechaka (recaka:Rechaka | ākhyaḥ:called)
- ஸமீரணஃ (samīraṇaḥ)breathing out
- ப்ரஹ்மைவாஸ்மீதி (brahmaivāsmīti)I am verily Brahman (brahma:Brahman | eva:verily | asmi:I am | iti:thus)
- யா (yā)which
- வ்ரு'த்திஃ (vṛttiḥ)thought
- பூரகஃ (pūrakaḥ)called Puraka (pūraka:Puraka | ākhyaḥ:called)
- வாயுஃ (vāyuḥ)breathing in
- ஈரிதஃ (īritaḥ)is called
ததஸ்தத்வ்ரு'த்திநைஶ்சல்யம் கும்பகஃ ப்ராணஸம்யமஃ।
அயம் சாபி ப்ரபுத்தாநாமஜ்ஞாநாம் க்ராணபீடநம்।।120।।
அயம் சாபி ப்ரபுத்தாநாமஜ்ஞாநாம் க்ராணபீடநம்।।120।।
- ததஃ (tataḥ)then
- தத்வ்ரு'த்திநைஶ்சல்யம் (tadvṛttinaiścalyaṃ)steadiness of that thought (tat:that | vṛtti:thought | naiścalyaṃ:steadiness)
- கும்பகஃ (kumbhakaḥ)breath retention
- ப்ராணஸம்யமஃ (prāṇasaṃyamaḥ)control of breath (prāṇa:breath | saṃyamaḥ:control)
- அயம் (ayam)this
- ச (ca)and
- அபி (api)also
- ப்ரபுத்தாநாம் (prabuddhānām)of the enlightened
- அஜ்ஞாநாம் (ajñānām)of the ignorant
- க்ராணபீடநம் (ghrāṇapīḍanam)torture of the nose (ghrāṇa:nose | pīḍanam:torture)
விஷயேஷ்வாத்மதாம் த்ரு'ஷ்ட்வா மநஸஶ்சிதி மஜ்ஜநம்।
ப்ரத்யாஹாரஃ ஸ விஜ்ஞேயோ'ப்யஸநீயோ முமுக்ஷுபிஃ।।121।।
ப்ரத்யாஹாரஃ ஸ விஜ்ஞேயோ'ப்யஸநீயோ முமுக்ஷுபிஃ।।121।।
- விஷயேஷு (viṣayeṣu)in the objects
- ஆத்மதாம் (ātmatām)selfhood
- த்ரு'ஷ்ட்வா (dṛṣṭvā)having seen
- மநஸஃ (manasaḥ)of the mind
- சிதி (citi)consciousness
- மஜ்ஜநம் (majjanam)immersion
- ப்ரத்யாஹாரஃ (pratyāhāraḥ)withdrawal
- ஸ (sa)that
- விஜ்ஞேயஃ (vijñeyaḥ)should be known
- அப்யஸநீயஃ (abhyasanīyaḥ)should be practiced
- முமுக்ஷுபிஃ (mumukṣubhiḥ)by seekers of liberation (mumukṣu:seeker of liberation | bhiḥ:by)
யத்ர யத்ர மநோ யாதி ப்ரஹ்மணஸ்தத்ர தர்ஶநாத்।
மநஸோ தாரணாயைவ தாரணா ஸா பரா மதா।।122।।
மநஸோ தாரணாயைவ தாரணா ஸா பரா மதா।।122।।
- யத்ர (yatra)wherever
- யத்ர (yatra)wherever
- மநோ (mano)mind
- யாதி (yāti)goes
- ப்ரஹ்மணஃ (brahmaṇaḥ)of Brahman
- தத்ர (tatra)there
- தர்ஶநாத் (darśanāt)by realization
- மநஸஃ (manasaḥ)of the mind
- தாரணாய (dhāraṇāya)for concentration
- ஏவ (eva)indeed
- தாரணா (dhāraṇā)concentration
- ஸா (sā)that
- பரா (parā)supreme
- மதா (matā)is considered
ப்ரஹ்மைவாஸ்மீதி ஸத்வ்ரு'த்த்யா நிராலம்பதயா ஸ்திதிஃ।
த்யாநஶப்தேந விக்யாதா பரமாநந்ததாயிநீ।।123।।
த்யாநஶப்தேந விக்யாதா பரமாநந்ததாயிநீ।।123।।
- ப்ரஹ்மைவ (brahmaiva)Brahman indeed (brahma:Brahman | eva:indeed)
- அஸ்மி (asmi)I am
- இதி (iti)thus
- ஸத்வ்ரு'த்த்யா (sadvṛttyā)by the right thought (sat:right | vṛttyā:by the thought)
- நிராலம்பதயா (nirālambatayā)by independence (nir:without | ālambatayā:support)
- ஸ்திதிஃ (sthitiḥ)state
- த்யாநஶப்தேந (dhyānaśabdena)by the word meditation (dhyāna:meditation | śabdena:by the word)
- விக்யாதா (vikhyātā)well known
- பரமாநந்ததாயிநீ (paramānandadāyinī)giver of supreme bliss (parama:supreme | ānanda:bliss | dāyinī:giver)
நிர்விகாரதயா வ்ரு'த்த்யா ப்ரஹ்மாகாரதயா புநஃ।
வ்ரு'த்திவிஸ்மரணம் ஸம்யக்ஸமாதிர்ஜ்ஞாநஸம்ஜ்ஞகஃ।।124।।
வ்ரு'த்திவிஸ்மரணம் ஸம்யக்ஸமாதிர்ஜ்ஞாநஸம்ஜ்ஞகஃ।।124।।
- நிர்விகாரதயா (nirvikāratayā)by changelessness (nir:without | vikāra:change | tayā:by)
- வ்ரு'த்த்யா (vṛttyā)by thought
- ப்ரஹ்மாகாரதயா (brahmākāratayā)by identifying with Brahman (brahma:Brahman | ākāra:form | tayā:by)
- புநஃ (punaḥ)again
- வ்ரு'த்திவிஸ்மரணம் (vṛttivismaraṇam)forgetfulness of thought (vṛtti:thought | vismaraṇam:forgetfulness)
- ஸம்யக் (samyak)completely
- ஸமாதிஃ (samādhiḥ)Samadhi
- ஜ்ஞாநஸம்ஜ்ஞகஃ (jñānasaṃjñakaḥ)known as knowledge (jñāna:knowledge | saṃjñakaḥ:known as)
ஏவம் சாக்ரு'த்ரிமாநந்தம் தாவத்ஸாது ஸமப்யஸேத்।
வஶ்யோ யாவத்க்ஷணாத்பும்ஸஃ ப்ரயுக்தஃ ஸ பேவத்ஸ்வயம்।।125।।
வஶ்யோ யாவத்க்ஷணாத்பும்ஸஃ ப்ரயுக்தஃ ஸ பேவத்ஸ்வயம்।।125।।
- ஏவம் (evam)thus
- ச (ca)and
- அக்ரு'த்ரிமாநந்தம் (akṛtrimānandam)natural bliss (akṛtrima:natural | ānandam:bliss)
- தாவத் (tāvat)until
- ஸாது (sādhu)carefully
- ஸமப்யஸேத் (samabhyaset)should practice
- வஶ்யஃ (vaśyaḥ)under control
- யாவத் (yāvat)until
- க்ஷணாத் (kṣaṇāt)in an instant
- பும்ஸஃ (puṃsaḥ)of the person
- ப்ரயுக்தஃ (prayuktaḥ)called into action
- ஸ (sa)he
- பவேத் (bhavet)arises
- ஸ்வயம் (svayam)spontaneously
ததஃ ஸாதநநிர்முக்தஃ ஸித்தோ பவதி யோகிராட்।
தத்ஸ்வரூபம் ந சைகஸ்ய விஷயோ மநஸோ கிராம்।।126।।
தத்ஸ்வரூபம் ந சைகஸ்ய விஷயோ மநஸோ கிராம்।।126।।
- ததஃ (tataḥ)then
- ஸாதநநிர்முக்தஃ (sādhananirmuktaḥ)freed from practices (sādhana:practices | nirmuktaḥ:freed from)
- ஸித்தஃ (siddhaḥ)perfected
- பவதி (bhavati)becomes
- யோகிராட் (yogirāṭ)king of yogis (yogi:yogi | rāṭ:king)
- தத்ஸ்வரூபம் (tatsvarūpaṃ)its real nature (tat:its | svarūpaṃ:real nature)
- ந (na)not
- ச (ca)and
- ஏகஸ்ய (ekasya)of one
- விஷயஃ (viṣayaḥ)object
- மநஸஃ (manasaḥ)of the mind
- கிராம் (girām)of speech
ஸமாதௌ க்ரியமாணே து விக்நா ஆயாந்தி வை பலாத்।
அநுஸம்தாநராஹித்யமாலஸ்யம் போகலாலஸம்।।127।।
அநுஸம்தாநராஹித்யமாலஸ்யம் போகலாலஸம்।।127।।
- ஸமாதௌ (samādhau)in meditation
- க்ரியமாணே (kriyamāṇe)being practiced
- து (tu)but
- விக்நாஃ (vighnāḥ)obstacles
- ஆயாந்தி (āyānti)come
- வை (vai)indeed
- பலாத் (balāt)forcefully
- அநுஸம்தாநராஹித்யம் (anusaṃdhānarāhityam)lack of inquiry (anusaṃdhāna:inquiry | rāhityam:lack of)
- ஆலஸ்யம் (ālasyaṃ)idleness
- போகலாலஸம் (bhogalālasam)desire for sense-pleasure (bhoga:sense-pleasure | lālasam:desire for)
லயஸ்தமஶ்ச விக்ஷேபோ ரஸாஸ்வாதஶ்ச ஶூந்யதா।
ஏவம் யத்விக்நபாஹுல்யம் த்யாஜ்யம் ப்ரஹ்மவிதா ஶநைஃ।।128।।
ஏவம் யத்விக்நபாஹுல்யம் த்யாஜ்யம் ப்ரஹ்மவிதா ஶநைஃ।।128।।
- லயஃ (layaḥ)dullness
- தமஃ (tamaḥ)darkness
- ச (ca)and
- விக்ஷேபஃ (vikṣepaḥ)distraction
- ரஸாஸ்வாதஃ (rasāsvādaḥ)tasting of joy
- ச (ca)and
- ஶூந்யதா (śūnyatā)sense of blankness
- ஏவம் (evaṃ)thus
- யத் (yat)which
- விக்நபாஹுல்யம் (vighnabāhulyam)abundance of obstacles (vighna:obstacle | bāhulyam:abundance)
- த்யாஜ்யம் (tyājyam)should be abandoned
- ப்ரஹ்மவிதா (brahmavidā)by the knower of Brahman (brahma:Brahman | vidā:knower)
- ஶநைஃ (śanaiḥ)slowly
பாவவ்ரு'த்த்யா ஹி பாவத்வம் ஶூந்யவ்ரு'த்த்யா ஹி ஶூந்யதா।
ப்ரஹ்மவ்ரு'த்த்யா ஹி பூர்ணத்வம் ததா பூர்ணத்வமப்யஸேத்।।129।।
ப்ரஹ்மவ்ரு'த்த்யா ஹி பூர்ணத்வம் ததா பூர்ணத்வமப்யஸேத்।।129।।
- பாவவ்ரு'த்த்யா (bhāvavṛttyā)by the thought of object (bhāva:object | vṛttyā:by the thought)
- ஹி (hi)indeed
- பாவத்வம் (bhāvatvaṃ)object-ness (bhāva:object | tvaṃ:ness)
- ஶூந்யவ்ரு'த்த்யா (śūnyavṛttyā)by the thought of void (śūnya:void | vṛttyā:by the thought)
- ஹி (hi)indeed
- ஶூந்யதா (śūnyatā)void-ness (śūnya:void | tā:ness)
- ப்ரஹ்மவ்ரு'த்த்யா (brahmavṛttyā)by the thought of Brahman (brahma:Brahman | vṛttyā:by the thought)
- ஹி (hi)indeed
- பூர்ணத்வம் (pūrṇatvaṃ)perfection (pūrṇa:full | tvaṃ:ness)
- ததா (tathā)thus
- பூர்ணத்வம் (pūrṇatvam)perfection (pūrṇa:full | tvam:ness)
- அப்யஸேத் (abhyaset)should practice
யே ஹி வ்ரு'த்திம் ஜஹத்யேநாம் ப்ரஹ்மாக்யாம் பாவநீம் பராம்।
வ்ரு'தைவ தே து ஜீவந்தி பஶுபிஶ்ச ஸமா நராஃ।।130।।
வ்ரு'தைவ தே து ஜீவந்தி பஶுபிஶ்ச ஸமா நராஃ।।130।।
- யே (ye)those who
- ஹி (hi)indeed
- வ்ரு'த்திம் (vṛttiṃ)thought
- ஜஹதி (jahati)give up
- ஏநாம் (enām)this
- ப்ரஹ்மாக்யாம் (brahmākhyām)called Brahman (brahma:Brahman | ākhyām:called)
- பாவநீம் (pāvanīm)purifying
- பராம் (parām)supreme
- வ்ரு'தைவ (vṛthaiva)in vain
- தே (te)they
- து (tu)but
- ஜீவந்தி (jīvanti)live
- பஶுபிஃ (paśubhiḥ)with beasts
- ச (ca)and
- ஸமா (samā)equal
- நராஃ (narāḥ)men
யே ஹி வ்ரு'த்திம் விஜாநந்தி யே ஜ்ஞாத்வா வர்தயந்த்யபி।
தே வை ஸத்புருஷா தந்யா வந்த்யாஸ்தே புவநத்ரயே।।131।।
தே வை ஸத்புருஷா தந்யா வந்த்யாஸ்தே புவநத்ரயே।।131।।
- யே (ye)those who
- ஹி (hi)indeed
- வ்ரு'த்திம் (vṛttiṃ)state
- விஜாநந்தி (vijānanti)know
- யே (ye)those who
- ஜ்ஞாத்வா (jñātvā)having known
- வர்தயந்தி (vardhayanti)increase
- அபி (api)also
- தே (te)they
- வை (vai)indeed
- ஸத்புருஷாஃ (satpuruṣāḥ)virtuous persons (sat:good | puruṣāḥ:persons)
- தந்யாஃ (dhanyāḥ)blessed
- வந்த்யாஃ (vandyāḥ)respected
- தே (te)they
- புவநத்ரயே (bhuvanatraye)in the three worlds (bhuvana:world | traye:in the three)
யேஷாம் வ்ரு'த்திஃ ஸமாவ்ரு'த்தா பரிபக்வா ச ஸா புநஃ।
தே வை ஸத்ப்ரஹ்மதாம் ப்ராப்தா நேதரே ஶப்தவாதிநஃ।।132।।
தே வை ஸத்ப்ரஹ்மதாம் ப்ராப்தா நேதரே ஶப்தவாதிநஃ।।132।।
- யேஷாம் (yeṣām)whose
- வ்ரு'த்திஃ (vṛttiḥ)consciousness
- ஸமாவ்ரு'த்தா (samāvṛddhā)fully matured
- பரிபக்வா (paripakvā)ripened
- ச (ca)and
- ஸா (sā)that
- புநஃ (punaḥ)again
- தே (te)they
- வை (vai)indeed
- ஸத்ப்ரஹ்மதாம் (sadbrahmatām)state of true Brahman (sat:true | brahmatām:state of Brahman)
- ப்ராப்தாஃ (prāptāḥ)attained
- ந (na)not
- இதரே (itare)others
- ஶப்தவாதிநஃ (śabdavādinaḥ)those who deal with words (śabda:words | vādinaḥ:those who deal with)
குஶலா ப்ரஹ்மவார்தாயாம் வ்ரு'த்திஹீநாஃ ஸுராகிணஃ।
தே'ப்யஜ்ஞாநிதமா நூநம் புநராயாந்தி யாந்தி ச।।133।।
தே'ப்யஜ்ஞாநிதமா நூநம் புநராயாந்தி யாந்தி ச।।133।।
- குஶலா (kuśalā)clever
- ப்ரஹ்மவார்தாயாம் (brahmavārtāyām)in discussing about Brahman (brahma:Brahman | vārtāyām:in discussing)
- வ்ரு'த்திஹீநாஃ (vṛttihīnāḥ)without realization (vṛtti:realization | hīnāḥ:without)
- ஸுராகிணஃ (surāgiṇaḥ)attached to pleasures (su:good | rāgiṇaḥ:attached)
- தே (te)they
- அபி (api)also
- அஜ்ஞாநிதமாஃ (ajñānitamāḥ)most ignorant (a:not | jñānitamāḥ:most knowledgeable)
- நூநம் (nūnam)indeed
- புநஃ (punaḥ)again
- ஆயாந்தி (āyānti)are born
- யாந்தி (yānti)die
- ச (ca)and
நிமேஷார்தம் ந திஷ்டந்தி வ்ரு'த்திம் ப்ரஹ்மமயீம் விநா।
யதா திஷ்டந்தி ப்ரஹ்மாத்யாஃ ஸநகாத்யாஃ ஶுகாதயஃ।।134।।
யதா திஷ்டந்தி ப்ரஹ்மாத்யாஃ ஸநகாத்யாஃ ஶுகாதயஃ।।134।।
- நிமேஷார்தம் (nimeṣārdhaṃ)half a moment (nimeṣa:moment | ardhaṃ:half)
- ந (na)not
- திஷ்டந்தி (tiṣṭhanti)remain
- வ்ரு'த்திம் (vṛttiṃ)state
- ப்ரஹ்மமயீம் (brahmamayīṃ)consisting of Brahman (brahma:Brahman | mayīṃ:consisting of)
- விநா (vinā)without
- யதா (yathā)just like
- திஷ்டந்தி (tiṣṭhanti)remain
- ப்ரஹ்மாத்யாஃ (brahmādyāḥ)Brahma and others (brahma:Brahma | ādyāḥ:and others)
- ஸநகாத்யாஃ (sanakādyāḥ)Sanaka and others (sanaka:Sanaka | ādyāḥ:and others)
- ஶுகாதயஃ (śukādayaḥ)Suka and others (śuka:Suka | ādayaḥ:and others)
கார்யே காரணதாயாதா காரணே ந ஹி கார்யதா।
காரணத்வம் ஸ்வதோ கச்சேத்கார்யாபாவே விசாரதஃ।।135।।
காரணத்வம் ஸ்வதோ கச்சேத்கார்யாபாவே விசாரதஃ।।135।।
- கார்யே (kārye)in the effect
- காரணதாயாதா (kāraṇatāyātā)nature of the cause inheres (kāraṇatā:nature of the cause | yātā:inheres)
- காரணே (kāraṇe)in the cause
- ந (na)not
- ஹி (hi)indeed
- கார்யதா (kāryatā)nature of the effect
- காரணத்வம் (kāraṇatvaṃ)causal nature
- ஸ்வதஃ (svataḥ)by itself
- கச்சேத் (gacchet)disappears
- கார்யாபாவே (kāryābhāve)in the absence of effect (kārya:effect | abhāve:in the absence)
- விசாரதஃ (vicārataḥ)through reasoning
அத ஶுத்தம் பவேத்வஸ்து யத்வை வாசாமகோசரஃ।
த்ரஷ்டவ்யம் ம்ரு'த்தடேநைவ த்ரு'ஷ்டாந்தேந புநஃ புநஃ।।136।।
த்ரஷ்டவ்யம் ம்ரு'த்தடேநைவ த்ரு'ஷ்டாந்தேந புநஃ புநஃ।।136।।
- அத (atha)then
- ஶுத்தம் (śuddham)pure
- பவேத் (bhavet)becomes
- வஸ்து (vastu)reality
- யத் (yat)which
- வை (vai)indeed
- வாசாம் (vācām)of speech
- அகோசரஃ (agocaraḥ)beyond reach
- த்ரஷ்டவ்யம் (draṣṭavyam)should be understood
- ம்ரு'த் (mṛd)earth
- கடேந (ghaṭena)with the pot
- ஏவ (eva)indeed
- த்ரு'ஷ்டாந்தேந (dṛṣṭāntena)by illustration
- புநஃ (punaḥ)again
- புநஃ (punaḥ)again
அநேநைவ ப்ரகாரேண வ்ரு'த்திர்ப்ரஹ்மாத்மிகா பவேத்।
உதேதி ஶுத்தசித்தாநாம் வ்ரு'த்திஜ்ஞாநம் ததஃ பரம்।।137।।
உதேதி ஶுத்தசித்தாநாம் வ்ரு'த்திஜ்ஞாநம் ததஃ பரம்।।137।।
- அநேநைவ (anenaiva)by this alone (anena:by this | eva:alone)
- ப்ரகாரேண (prakāreṇa)in the manner
- வ்ரு'த்திஃ (vṛttiḥ)state
- ப்ரஹ்மாத்மிகா (brahmātmikā)of Brahman nature (brahma:Brahman | ātmikā:nature)
- பவேத் (bhavet)arises
- உதேதி (udeti)arises
- ஶுத்தசித்தாநாம் (śuddhacittānāṃ)of pure-minded (śuddha:pure | cittānāṃ:of minds)
- வ்ரு'த்திஜ்ஞாநம் (vṛttijñānaṃ)state of awareness (vṛtti:state | jñānaṃ:awareness)
- ததஃ (tataḥ)thereafter
- பரம் (param)beyond
காரணம் வ்யதிரேகேண புமாநாதௌ விலோகயேத்।
அந்வயேந புநஸ்தத்தி கார்யே நித்யம் ப்ரபஶ்யதி।।138।।
அந்வயேந புநஸ்தத்தி கார்யே நித்யம் ப்ரபஶ்யதி।।138।।
- காரணம் (kāraṇam)cause
- வ்யதிரேகேண (vyatirekeṇa)by the negative method
- புமாந் (pumān)man
- ஆதௌ (ādau)at first
- விலோகயேத் (vilokayet)should look
- அந்வயேந (anvayena)by the positive method
- புநஃ (punaḥ)again
- தத் (tat)that
- ஹி (hi)indeed
- கார்யே (kārye)in the effect
- நித்யம் (nityaṃ)always
- ப்ரபஶ்யதி (prapaśyati)sees
கார்யே ஹி காரணம் பஶ்யேத்பஶ்சாத்கார்யம் விஸர்ஜயேத்।
காரணத்வம் ஸ்வதோ நஶ்யேதவஶிஷ்டம் பவேந்முநிஃ।।139।।
காரணத்வம் ஸ்வதோ நஶ்யேதவஶிஷ்டம் பவேந்முநிஃ।।139।।
- கார்யே (kārye)in the effect
- ஹி (hi)indeed
- காரணம் (kāraṇam)cause
- பஶ்யேத் (paśyet)should see
- பஶ்சாத் (paścāt)then
- கார்யம் (kāryam)effect
- விஸர்ஜயேத் (visarjayet)should dismiss
- காரணத்வம் (kāraṇatvam)causal nature
- ஸ்வதஃ (svataḥ)by itself
- நஶ்யேத் (naśyet)should perish
- அவஶிஷ்டம் (avaśiṣṭam)remaining
- பவேத் (bhavet)becomes
- முநிஃ (muniḥ)sage
பாவிதம் தீவ்ரவேகேண வஸ்து யந்நிஶ்சயாத்மநா।
புமாம்ஸ்தத்தி பவேச்சீக்ரம் ஜ்ஞேயம் ப்ரமரகீடவத்।।140।।
புமாம்ஸ்தத்தி பவேச்சீக்ரம் ஜ்ஞேயம் ப்ரமரகீடவத்।।140।।
- பாவிதம் (bhāvitaṃ)meditated upon
- தீவ்ரவேகேண (tīvravegeṇa)with great assiduity (tīvra:intense | vegeṇa:with speed)
- வஸ்து (vastu)thing
- யத் (yat)which
- நிஶ்சயாத்மநா (niścayātmanā)with firm conviction (niścaya:conviction | ātmanā:with self)
- புமாந் (pumān)person
- தத் (tad)that
- ஹி (hi)indeed
- பவேத் (bhavet)becomes
- ஶீக்ரம் (śīghraṃ)quickly
- ஜ்ஞேயம் (jñeyam)may be understood
- ப்ரமரகீடவத் (bhramarakīṭavat)like the wasp and the worm (bhramara:wasp | kīṭavat:like the worm)
அத்ரு'ஶ்யம் பாவரூபம் ச ஸர்வமேதச்சிதாத்மகம்।
ஸாவதாநதயா நித்யம் ஸ்வாத்மாநம் பாவயேத்புதஃ।।141।।
ஸாவதாநதயா நித்யம் ஸ்வாத்மாநம் பாவயேத்புதஃ।।141।।
- அத்ரு'ஶ்யம் (adṛśyam)invisible
- பாவரூபம் (bhāvarūpam)having the form of existence (bhāva:existence | rūpam:form)
- ச (ca)and
- ஸர்வம் (sarvam)everything
- ஏதத் (etat)this
- சித் (cit)consciousness
- ஆத்மகம் (ātmakam)of the nature of
- ஸாவதாநதயா (sāvadhānatayā)with great care
- நித்யம் (nityam)always
- ஸ்வாத்மாநம் (svātmānam)own Self (sva:own | ātmānam:Self)
- பாவயேத் (bhāvayet)should think
- புதஃ (budhaḥ)the wise
த்ரு'ஶ்யம் ஹ்யத்ரு'ஶ்யதாம் நீத்வா ப்ரஹ்மாகாரேண சிந்தயேத்।
வித்வாந்நித்யஸுகே திஷ்டேத்தியா சித்ரஸபூர்ணயா।।142।।
வித்வாந்நித்யஸுகே திஷ்டேத்தியா சித்ரஸபூர்ணயா।।142।।
- த்ரு'ஶ்யம் (dṛśyam)visible
- ஹி (hi)indeed
- அத்ரு'ஶ்யதாம் (adṛśyatām)to the invisible
- நீத்வா (nītvā)having reduced
- ப்ரஹ்மாகாரேண (brahmākāreṇa)as one with Brahman (brahma:Brahman | ākāreṇa:as one with)
- சிந்தயேத் (cintayet)should think
- வித்வாந் (vidvān)the wise
- நித்யஸுகே (nityasukhe)in eternal felicity (nitya:eternal | sukhe:in felicity)
- திஷ்டேத் (tiṣṭhet)should abide
- தியா (dhiyā)with mind
- சித்ரஸபூர்ணயா (cidrasapūrṇayā)full of consciousness and bliss (cit:consciousness | rasa:bliss | pūrṇayā:full of)
ஏபிரங்கைஃ ஸமாயுக்தோ ராஜயோக உதாஹ்ரு'தஃ।
கிம்சித்பக்வகஷாயாணாம் ஹடயோகேந ஸம்யுதஃ।।143।।
கிம்சித்பக்வகஷாயாணாம் ஹடயோகேந ஸம்யுதஃ।।143।।
- ஏபிஃ (ebhiḥ)by these
- அங்கைஃ (aṅgaiḥ)limbs
- ஸமாயுக்தஃ (samāyuktaḥ)combined
- ராஜயோகஃ (rājayogaḥ)Raja-Yoga (rāja:royal | yoga:union)
- உதாஹ்ரு'தஃ (udāhṛtaḥ)described
- கிம்சித் (kiṃcit)somewhat
- பக்வகஷாயாணாம் (pakvakaṣāyāṇām)of partially attenuated desires (pakva:cooked, ripened | kaṣāyāṇām:of desires)
- ஹடயோகேந (haṭhayogena)with Hatha-Yoga (haṭha:forceful | yogena:with union)
- ஸம்யுதஃ (saṃyutaḥ)combined
பரிபக்வம் மநோ யேஷாம் கேவலோ'யம் ச ஸித்திதஃ।
குருதைவதபக்தாநாம் ஸர்வேஷாம் ஸுலபோ ஜவாத்।।144।।
குருதைவதபக்தாநாம் ஸர்வேஷாம் ஸுலபோ ஜவாத்।।144।।
- பரிபக்வம் (paripakvaṃ)completely purified
- மநோ (mano)mind
- யேஷாம் (yeṣāṃ)whose
- கேவலஃ (kevalaḥ)alone
- அயம் (ayam)this
- ச (ca)and
- ஸித்திதஃ (siddhidaḥ)productive of perfection (siddhi:perfection | daḥ:giver)
- குருதைவதபக்தாநாம் (gurudaivatabhaktānāṃ)of those devoted to teacher and deity (guru:teacher | daivata:deity | bhaktānāṃ:of the devoted)
- ஸர்வேஷாம் (sarveṣāṃ)of all
- ஸுலபஃ (sulabhaḥ)easily accessible
- ஜவாத் (javāt)speedily
இதி ஶ்ரீமத்பரமஹம்ஸபரிவ்ராஜகாசார்யஸ்ய
ஶ்ரீகோவிந்தபகவத்பூஜ்யபாதஶிஷ்யஸ்ய
ஶ்ரீமச்சம்கரபகவதஃ க்ரு'தௌ
அபரோக்ஷாநுபூதிஃ ஸமாப்தா।।
ஶ்ரீகோவிந்தபகவத்பூஜ்யபாதஶிஷ்யஸ்ய
ஶ்ரீமச்சம்கரபகவதஃ க்ரு'தௌ
அபரோக்ஷாநுபூதிஃ ஸமாப்தா।।
- இதி (iti)thus
- ஶ்ரீமத் (śrīmat)revered
- பரமஹம்ஸ (paramahaṃsa)supreme ascetic
- பரிவ்ராஜக (parivrājaka)wandering monk
- ஆசார்யஸ்ய (ācāryasya)of the teacher
- ஶ்ரீகோவிந்தபகவத்பூஜ்யபாதஶிஷ்யஸ்ய (śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya)disciple of Govindapada (śrī:revered | govinda:Govinda | bhagavat:venerable | pūjya:worshipped | pāda:feet | śiṣya:disciple | asya:of)
- ஶ்ரீமச்சம்கரபகவதஃ (śrīmacchaṃkarabhagavataḥ)of the revered Shankaracharya (śrīmat:revered | śaṃkara:Shankara | bhagavataḥ:of the venerable)
- க்ரு'தௌ (kṛtau)composed by
- அபரோக்ஷாநுபூதிஃ (aparokṣānubhūtiḥ)Aparokshanubhuti
- ஸமாப்தா (samāptā)ends
- [Not verified]
