Brahman

అపరోక్షానుభూతిః

(Aparokshanubhuti in Telugu)

Also known as aparoksanubhutih

Aparokshanubhuti, or Direct Experience of the Absolute is an introductory work by Adi Shankaracharya that expounds Advaita Vedanta philosophy. Aparoksha refers to the ‘nearest of the near’, one’s Self. Anubhuti means to realize, to experience. So the word means "Self-realization." Such realization, unlike the knowledge of objects through sense-perception or inference, is an immediate and direct perception of one’s own Self, which is here indicated by the word Aparoksha.

Reading depth
Lyrics
#of 145
అపరోక్షానుభూతిః।।
శ్రీహరిం పరమానన్దముపదేష్టారమీశ్వరమ్।
వ్యాపకం సర్వలోకానాం కారణం తం నమామ్యహమ్।।1।।
అపరోక్షానుభూతిర్వై ప్రోచ్యతే మోక్షసిద్ధయే।
సద్భిరేషా ప్రయత్నేన వీక్షణీయా ముహుర్ముహుః।।2।।
స్వవర్ణాశ్రమధర్మేణ తపసా హరితోషణాత్।
సాధనం ప్రభవేత్పుంసాం వైరాగ్యాదిచతుష్టయమ్।।3।।
బ్రహ్మాదిస్థావరాన్తేషు వైరాగ్యం విషయేష్వను।
యథైవ కాకవిష్ఠాయాం వైరాగ్యం తద్ధి నిర్మలమ్।।4।।
నిత్యమాత్మస్వరూపం హి దృశ్యం తద్విపరీతగమ్।
ఏవం యో నిశ్చయః సమ్యగ్వివేకో వస్తునః స వై।।5।।
సదైవ వాసనాత్యాగః శమోఽయమితి శబ్దితః।
నిగ్రహో బాహ్యవృత్తీనాం దమ ఇత్యభిధీయతే।।6।।
విషయేభ్యః పరావృత్తిః పరమోపరతిర్హి సా।
సహనం సర్వదుఃఖానాం తితిక్షా సా శుభా మతా।।7।।
నిగమాచార్యవాక్యేషు భక్తిః శ్రద్ధేతి విశ్రుతా।
చిత్తైకాగ్ర్యం తు సల్లక్ష్యే సమాధానమితి స్మృతమ్।।8।।
సంసారబన్ధనిర్ముక్తిః కథం స్యాన్మే దయానిధే।
ఇతి యా సుదృఢా బుద్ధిర్వక్తవ్యా సా ముముక్షుతా।।9।।
ఉక్తసాధనయుక్తేన విచారః పురుషేణ హి।
కర్తవ్యో జ్ఞానసిద్ధ్యర్థమాత్మనః శుభమిచ్ఛతా।।10।।
నోత్పద్యతే వినా జ్ఞానం విచారేణాన్యసాధనైః।
యథా పదార్థభానం హి ప్రకాశేన వినా క్వచిత్।।11।।
కోఽహం కథమిదం జాతం కో వా కర్తాస్య విద్యతే।
ఉపాదానం కిమస్తీహ విచారః సోఽయమీదృశః।।12।।
నాహం భూతగణో దేహో నాహం చాక్షగణస్తథా।
ఏతద్విలక్షణః కశ్చిద్విచారః సోఽయమీదృశః।।13।।
అజ్ఞానప్రభవం సర్వం జ్ఞానేన ప్రవిలీయతే।
సంకల్పో వివిధః కర్తా విచారః సోఽయమీదృశః।।14।।
ఏతయోర్యదుపాదానమేకం సూక్ష్మం సదవ్యయమ్।
యథైవ మృద్ధటాదీనాం విచారః సోఽయమీదృశః।।15।।
అహమేకోఽపి సూక్ష్మశ్చ జ్ఞాతా సాక్షీ సదవ్యయః।
తదహం నాత్ర సందేహో విచారః సోఽయమీదృశః।।16।।
ఆత్మా వినిష్కలో హ్యేకో దేహో బహుభిరావృతః।
తయోరైక్యం ప్రపశ్యన్తి కిమజ్ఞానమతః పరమ్।।17।।
ఆత్మా నియామకశ్చాన్తర్దేహో నియమ్యబాహ్యకః।
తయోరైక్యం ప్రపశ్యన్తి కిమజ్ఞానమతః పరమ్।।18।।
ఆత్మా జ్ఞానమయః పుణ్యో దేహో మాంసమయోఽశుచిః।
తయోరైక్యం ప్రపశ్యన్తి కిమజ్ఞానమతః పరమ్।।19।।
ఆత్మా ప్రకాశకః స్వచ్ఛో దేహస్తామస ఉచ్యతే।
తయోరైక్యం ప్రపశ్యన్తి కిమజ్ఞానమతః పరమ్।।20।।
ఆత్మా నిత్యో హి సద్రూపో దేహోఽనిత్యో హ్యసన్మయః।
తయోరైక్యం ప్రపశ్యన్తి కిమజ్ఞానమతః పరమ్।।21।।
ఆత్మనస్తత్ప్రకాశత్వం యత్పదార్థావభాసనమ్।
నాగ్న్యాదిదీప్తివద్దీప్తిర్భవత్యాన్ధ్యం యతో నిశి।।22।।
దేహోఽహమిత్యయం మూఢో మత్వా తిష్ఠత్యహో జనః।
మమాయమిత్యపి జ్ఞాత్వా ఘటద్రష్టేవ సర్వదా।।23।।
బ్రహ్మైవాహం సమః శాన్తః సచ్చిదానన్దలక్షణః।
నాహం దేహో హ్యసద్రూపో జ్ఞానమిత్యుచ్యతే బుధైః।।24।।
నిర్వికారో నిరాకారో నిరవద్యోఽహమవ్యయః।
నాహం దేహో హ్యసద్రూపో జ్ఞానమిత్యుచ్యతే బుధైః।।25।।
నిరామయో నిరాభాసో నిర్వికల్పోఽహమాతతః।
నాహం దేహో హ్యసద్రూపో జ్ఞానమిత్యుచ్యతే బుధైః।।26।।
నిర్గుణో నిష్క్రియో నిత్యో నిత్యముక్తోఽహమచ్యుతః।
నాహం దేహో హ్యసద్రూపో జ్ఞానమిత్యుచ్యతే బుధైః।।27।।
నిర్మలో నిశ్చలోఽనన్తః శుద్ధోఽహమజరోఽమరః।
నాహం దేహో హ్యసద్రూపో జ్ఞానమిత్యుచ్యతే బుధైః।।28।।
స్వదేహం శోభనం త్యక్త్వా పురుషాఖ్యం చ సంమతమ్।
కిం మూర్ఖ శూన్యమాత్మానం దేహాతీతం కరోషి భో।।29।।
స్వాత్మానం శ్రృణు మూర్ఖ త్వం శ్రుత్యా యుక్త్యా చ పూరుషమ్।
దేహాతీతం సదాకారం సుదుర్దర్శం భవాదృశామ్।।30।।
అహంశబ్దేన విఖ్యాత ఏక ఏవ స్థితః పరః।
స్థూలత్వాన్నైకతాం ప్రాప్తః కథం స్యాద్దేహకః పుమాన్।।31।।
అహం ద్రష్టృతయా సిద్ధో దేహో దృశ్యతయా స్థితః।
మమాయమితి నిర్దేశాత్కథం స్యాద్దేహకః పుమాన్।।32।।
అహం వికారహీనస్తు దేహో నిత్యం వికారవాన్।
ఇతి ప్రతీయతే సాక్షాత్కథం స్యాద్దేహకః పుమాన్।।33।।
యస్మాత్పరమితి శ్రుత్యా తయా పురుషలక్షణమ్।
వినిర్ణీతం విశుద్ధేన కథం స్యాద్దేహకః పుమాన్।।34।।
సర్వం పురుష ఏవేతి సూక్తే పురుషసంజ్ఞితే।
అప్యుచ్యతే యతః శ్రుత్యా కథం స్యాద్దేహకః పుమాన్।।35।।
అసఙ్గః పురుషః ప్రోక్తో బృహదారణ్యకేఽపి చ।
అనన్తమలసంసృష్టః కథం స్యాద్దేహకః పుమాన్।।36।।
తత్రైవ చ సమాఖ్యాతః స్వయంజ్యోతిర్హి పూరుషః।
జడః పరప్రకాశ్యోఽయం కథం స్యాద్దేహకః పుమాన్।।37।।
ప్రోక్తోఽపి కర్మకాణ్డేన హ్యాత్మా దేహాద్విలక్షణః।
నిత్యశ్చ తత్ఫలం భుఙ్క్తే దేహపాతాదనన్తరమ్।।38।।
లిఙ్గం చానేకసంయుక్తం చలం దృశ్యం వికారి చ।
అవ్యాపకమసద్రూపం తత్కథం స్యాత్పుమానయమ్।।39।।
ఏవం దేహద్వయాదన్య ఆత్మా పురుష ఈశ్వరః।
సర్వాత్మా సర్వరూపశ్చ సర్వాతీతోఽహమవ్యయః।।40।।
ఇత్యాత్మదేహభానేన ప్రపఞ్చస్యైవ సత్యతా।
యథోక్తా తర్కశాస్త్రేణ తతః కిం పురుషార్థతా।।41।।
ఇత్యాత్మదేహభేదేన దేహాత్మత్వం నివారితమ్।
ఇదానీం దేహభేదస్య హ్యసత్త్వం స్ఫుటముచ్యతే।।42।।
చైతన్యస్యైకరూపత్వాద్భేదో యుక్తో న కర్హిచిత్।
జీవత్వం చ మృషా జ్ఞేయం రజ్జ్వాం సర్పగ్రహో యథా।।43।।
రజ్జ్వజ్ఞానాత్క్షణేనైవ యద్వద్రజ్జుర్హి సర్పిణీ।
భాతి తద్వచ్చితిః సాక్షాద్విశ్వాకారేణ కేవలా।।44।।
ఉపాదానం ప్రపఞ్చస్య బ్రహ్మణోఽన్యన్న విద్యతే।
తస్మాత్సర్వప్రపఞ్చోఽయం బ్రహ్మైవాస్తి న చేతరత్।।45।।
వ్యాప్యవ్యాపకతా మిథ్యా సర్వమాత్మేతి శాసనాత్।
ఇతి జ్ఞాతే పరే తత్త్వే భేదస్యావసరః కుతః।।46।।
శ్రుత్యా నివారితం నూనం నానాత్వం స్వముఖేన హి।
కథం భాసో భవేదన్యః స్థితే చాద్వయకారణే।।47।।
దోషోఽపి విహితః శ్రుత్యా మృత్యోర్మృత్యుం స గచ్ఛతి।
ఇహ పశ్యతి నానాత్వం మాయయా వఞ్చితో నరః।।48।।
బ్రహ్మణః సర్వభూతాని జాయన్తే పరమాత్మనః।
తస్మాదేతాని బ్రహ్మైవ భవన్తీత్యవధారయేత్।।49।।
బ్రహ్మైవ సర్వనామాని రూపాణి వివిధాని చ।
కర్మాణ్యపి సమగ్రాణి బిభర్తీతి శ్రుతిర్జగౌ।।50।।
సువర్ణాజ్జాయమానస్య సువర్ణత్వం చ శాశ్వతమ్।
బ్రహ్మణో జాయమానస్య బ్రహ్మత్వం చ తథా భవేత్।।51।।
స్వల్పమప్యన్తరం కృత్వా జీవాత్మపరమాత్మనోః।
యోఽవతిష్ఠతి మూఢాత్మా భయం తస్యాభిభాషితమ్।।52।।
యత్రాజ్ఞానాద్భవేద్ద్వైతమితరస్తత్ర పశ్యతి।
ఆత్మత్వేన యదా సర్వం నేతరస్తత్ర చాణ్వపి।।53।।
యస్మిన్సర్వాణి భూతాని హ్యాత్మత్వేన విజానతః।
న వై తస్య భవేన్మోహో న చ శోకోఽద్వితీయతః।।54।।
అయమాత్మా హి బ్రహ్మైవ సర్వాత్మకతయా స్థితః।
ఇతి నిర్ధారితం శ్రుత్యా బృహదారణ్యసంస్థయా।।55।।
అనుభూతోఽప్యయం లోకో వ్యవహారక్షమోఽపి సన్।
అసద్రూపో యథా స్వప్న ఉత్తరక్షణబాధతః।।56।।
స్వప్నో జాగరణేఽలీకః స్వప్నేఽపి న హి జాగరః।
ద్వయమేవ లయే నాస్తి లయోఽపి హ్యుభయోర్న చ।।57।।
త్రయమేవం భవేన్మిథ్యా గుణత్రయవినిర్మితమ్।
అస్య ద్రష్టా గుణాతీతో నిత్యో హ్యేకశ్చిదాత్మకః।।58।।
యద్వన్మృది ఘటభ్రాన్తిం శుక్తౌ వా రజతస్థితిమ్।
తద్వద్బ్రహ్మణి జీవత్వం భ్రాన్త్యా పశ్యతి న స్వతః।।59।।
యథా మృది ఘటో నామ కనకే కుణ్డలాభిధా।
శుక్తౌ హి రజతఖ్యాతిర్జీవశబ్దస్తథా పరే।।60।।
యథైవ వ్యోమ్ని నీలత్వం యథా నీరం మరుస్థలే।
పురుషత్వం యథా స్థాణౌ తద్వద్విశ్వం చిదాత్మని।।61।।
యథైవ శూన్యే వేతాలో గన్ధర్వాణాం పురం యథా।
యథాకాశే ద్విచన్ద్రత్వం తద్వత్సత్యే జగత్స్థితిః।।62।।
యథా తరఙ్గకల్లోలైర్జలమేవ స్ఫురత్యలమ్।
పాత్రరూపేణ తామ్రం హి బ్రహ్మాణ్డౌఘైస్తథాత్మతా।।63।।
ఘటనామ్నా యథా పృథ్వీ పటనామ్నా హి తన్తవః।
జగన్నామ్నా చిదాభాతి జ్ఞేయం తత్తదభావతః।।64।।
సర్వోఽపి వ్యవహారస్తు బ్రహ్మణా క్రియతే జనైః।
అజ్ఞానాన్న విజానన్తి మృదేవ హి ఘటాదికమ్।।65।।
కార్యకారణతా నిత్యమాస్తే ఘటమృదోర్యథా।
తథైవ శ్రుతియుక్తిభ్యాం ప్రపఞ్చబ్రహ్మణోరిహ।।66।।
గృహ్యమాణే ఘటే యద్వన్మృత్తికా భాతి వై బలాత్।
వీక్ష్యమాణే ప్రపఞ్చేఽపి బ్రహ్మైవాభాతి భాసురమ్।।67।।
సదైవాత్మా విశుద్ధోఽపి హ్యశుద్ధో భాతి వై సదా।
యథైవ ద్వివిధా రజ్జుర్జ్ఞానినోఽజ్ఞానినోఽనిశమ్।।68।।
యథైవ మృన్మయః కుమ్భస్తద్వద్దేహోఽపి చిన్మయః।
ఆత్మానాత్మవిభాగోఽయం ముధైవ క్రియతే బుధైః।।69।।
సర్పత్వేన యథా రజ్జూ రజతత్వేన శుక్తికా।
వినిర్ణీతా విమూఢేన దేహత్వేన తథాత్మతా।।70।।
ఘటత్వేన యథా పృథ్వీ పటత్వేనైవ తన్తవః।
వినిర్ణీతా విమూఢేన దేహత్వేన తథాత్మతా।।71।।
కనకం కుణ్డలత్వేన తరఙ్గత్వేన వై జలమ్।
వినిర్ణీతా విమూఢేన దేహత్వేన తథాత్మతా।।72।।
పురుషత్వేన వై స్థాణుర్జలత్వేన మరీచికా।
వినిర్ణీతా విమూఢేన దేహత్వేన తథాత్మతా।।73।।
గృహత్వేనైవ కాష్ఠాని ఖఙ్గత్వేనైవ లోహతా।
వినిర్ణీతా విమూఢేన దేహత్వేన తథాత్మతా।।74।।
యథా వృక్షవిపర్యాసో జలాద్భవతి కస్యచిత్।
తద్వదాత్మని దేహత్వం పశ్యత్యజ్ఞానయోగతః।।75।।
పోతేన గచ్ఛతః పుంసః సర్వం భాతీవ చఞ్చలమ్।
తద్వదాత్మని దేహత్వం పశ్యత్యజ్ఞానయోగతః।।76।।
పీతత్వం హి యథా శుభ్రే దోషాద్భవతి కస్యచిత్।
తద్వదాత్మని దేహత్వం పశ్యత్యజ్ఞానయోగతః।।77।।
చక్షుర్భ్యాం భ్రమశీలాభ్యాం సర్వం భాతి భ్రమాత్మకమ్।
తద్వదాత్మని దేహత్వం పశ్యత్యజ్ఞానయోగతః।।78।।
అలాతం భ్రమణేనైవ వర్తులం భాతి సూర్యవత్।
తద్వదాత్మని దేహత్వం పశ్యత్యజ్ఞానయోగతః।।79।।
మహత్త్వే సర్వవస్తూనామణుత్వం హ్యతిదూరతః।
తద్వదాత్మని దేహత్వం పశ్యత్యజ్ఞానయోగతః।।80।।
సూక్ష్మత్వే సర్వవస్తూనాం స్థూలత్వం చోపనేత్రతః।
తద్వదాత్మని దేహత్వం పశ్యత్యజ్ఞానయోగతః।।81।।
కాచభూమౌ జలత్వం వా జలభూమౌ హి కాచతా।
తద్వదాత్మని దేహత్వం పశ్యత్యజ్ఞానయోగతః।।82।।
యద్వదగ్నౌ మణిత్వం హి మణౌ వా వహ్నితా పుమాన్।
తద్వదాత్మని దేహత్వం పశ్యత్యజ్ఞానయోగతః।।83।।
అభ్రేషు సత్సు ధావత్సు ధావన్నివ యథా శశీ।
తద్వదాత్మని దేహత్వం పశ్యత్యజ్ఞానయోగతః।।84।।
యథైవ దిగ్విపర్యాసో మోహాద్భవతి కస్యచిత్।
తద్వదాత్మని దేహత్వం పశ్యత్యజ్ఞానయోగతః।।85।।
యథా శశీ జలే భాతి చఞ్చలత్వేన కస్యచిత్।
తద్వదాత్మని దేహత్వం పశ్యత్యజ్ఞానయోగతః।।86।।
ఏవమాత్మని నజ్ఞాతే దేహాధ్యాసో హి జాయతే।
స ఏవాత్మా పరిజ్ఞాతో లీయతే చ పరాత్మని।।87।।
సర్వమాత్మతయా జ్ఞాతం జగత్స్థావరజఙ్గమమ్।
అభావాత్సర్వభావానాం దేహానాం చాత్మతా కుతః।।88।।
ఆత్మానం సతతం జానన్కాలం నయ మహామతే।
ప్రారబ్ధమఖిలం భుఞ్జన్నోద్వేగం కర్తుమర్హసి।।89।।
ఉత్పన్నేఽప్యాత్మవిజ్ఞానే ప్రారబ్ధం నైవ ముఞ్చతి।
ఇతి యచ్ఛ్రూయతే శాస్త్రాత్తన్నిరాక్రియతేఽధునా।।90।।
తత్త్వజ్ఞానోదయాదూర్ధ్వం ప్రారబ్ధం నైవ విద్యతే।
దేహాదీనామసత్యత్వాద్యథా స్వప్నః ప్రబోధతః।।91।।
కర్మ జన్మాన్తరకృతం ప్రారబ్ధమితి కీర్తితమ్।
తత్తు జన్మాన్తరాభావాత్పుంసో నైవాస్తి కర్హిచిత్।।92।।
స్వప్నదేహో యథాధ్యస్తస్తథైవాయం హి దేహకః।।
అధ్యస్తస్య కుతో జన్మ జన్మాభావే స్థితిః కుతః।।93।।
ఉపాదానం ప్రపఞ్చస్య మృద్భాణ్డస్యేవ కథ్యతే।
అజ్ఞానం చైవ వేదాన్తైస్తస్మిన్నష్టే క్వ విశ్వతా।।94।।
యథా రజ్జుం పరిత్యజ్య సర్ప గృహ్ణాతి వై భ్రమాత్।
తద్వత్సత్యమవిజ్ఞాయ జగత్పశ్యతి మూఢధీః।।95।।
రజ్జురూపే పరిజ్ఞాతే సర్పభ్రాన్తిర్న తిష్ఠతి।
అధిష్ఠానే తథా జ్ఞాతే ప్రపఞ్చః శూన్యతాం వ్రజేత్।।96।।
దేహస్యాపి ప్రపఞ్చత్వాత్ప్రారబ్ధావస్థితిః కుతః।
అజ్ఞానిజనబోధార్థం ప్రారబ్ధం వక్తి వై శ్రుతిః।।97।।
క్షీయన్తే చాస్య కర్మాణి తస్మిన్దృష్టే పరావరే।
బహుత్వం తన్నిషేధార్థం శ్రుత్యా గీతం చ వై స్ఫుటమ్।।98।।
ఉచ్యతేఽజ్ఞైర్బలాచ్చైతత్తదానర్థద్వయాగమః।
వేదాన్తమతహానం చ యతో జ్ఞానమితి శ్రుతిః।।99।।
త్రిపఞ్చాఙ్గాన్యథో వక్ష్యే పూర్వోక్తస్యైవ సిద్ధయే।
తైశ్చ సర్వైః సదా కార్యం నిదిధ్యాసనమేవ తు।।100।।
నిత్యాభ్యాసాదృతే ప్రాప్తిర్న భవేత్సచ్చిదాత్మనః।
తస్మాద్బ్రహ్మ నిదిధ్యాసేజ్జిజ్ఞాసుః శ్రేయసే చిరమ్।।101।।
యమో హి నియమస్త్యాగో మౌనం దేశశ్చ కాలతః।
ఆసనం మూలబన్ధశ్చ దేహసామ్యం చ దృక్స్థితిః।।102।।
ప్రాణసంయమనం చైవ ప్రత్యాహారశ్చ ధారణా।
ఆత్మధ్యానం సమాధిశ్చ ప్రోక్తాన్యఙ్గాని వై క్రమాత్।।103।।
సర్వం బ్రహ్మేతి విజ్ఞానాదిన్ద్రియగ్రామసంయమః।
యమోఽయమితి సంప్రోక్తోఽభ్యసనీయో ముహుర్ముహుః।।104।।
సజాతీయప్రవాహశ్చ విజాతీయతిరస్కృతిః।
నియమో హి పరానన్దో నియమాత్క్రియతే బుధైః।।105।।
త్యాగః ప్రపఞ్చరూపస్య చిదాత్మత్వావలోకనాత్।
త్యాగో హి మహతాం పూజ్యః సద్యో మోక్షమయో యతః।।106।।
యతో వాచో నివర్తన్తే అప్రాప్య మనసా సహ।
యన్మౌనం యోగిభిర్గమ్యం తద్భజేత్సర్వదా బుధః।।107।।
వాచో యస్మాన్నివర్తన్తే తద్వక్తుం కేన శక్యతే।
ప్రపఞ్చో యది వక్తవ్యః సోఽపి శబ్దవివర్జితః।।108।।
ఇతి వా తద్భవేన్మౌనం సతాం సహజసంజ్ఞితమ్।
గిరా మౌనం తు బాలానాం ప్రయుక్తం బ్రహ్మవాదిభిః।।109।।
ఆదావన్తే చ మధ్యే చ జనో యస్మిన్న విద్యతే।
యేనేదం సతతం వ్యాప్తం స దేశో విజనః స్మృతః।।110।।
కలనాత్సర్వభూతానాం బ్రహ్మాదీనాం నిమేషతః।
కాలశబ్దేన నిర్దిష్టో హ్యఖణ్డానన్ద అద్వయః।।111।।
సుఖేనైవ భవేద్యస్మిన్నజస్రం బ్రహ్మచిన్తనమ్।
ఆసనం తద్విజానీయాన్నేతరత్సుఖనాశనమ్।।112।।
సిద్ధం యత్సర్వభూతాది విశ్వాధిష్ఠానమవ్యయమ్।
యస్మిన్సిద్ధాః సమావిష్టాస్తద్వై సిద్ధాసనం విదుః।।113।।
యన్మూలం సర్వభూతానాం యన్మూలం చిత్తబన్ధనమ్।
మూలబన్ధః సదా సేవ్యో యోగోఽసౌ రాజయోగినామ్।।114।।
అఙ్గానాం సమతాం విద్యాత్సమే బ్రహ్మణి లీయతే।
నో చేన్నైవ సమానత్వమృజుత్వం శుష్కవృక్షవత్।।115।।
దృష్టిం జ్ఞానమయీం కృత్వా పశ్యేద్బ్రహ్మమయం జగత్।
సా దృష్టిః పరమోదారా న నాసాగ్రావలోకనీ।।116।।
ద్రష్టృదర్శనదృశ్యానాం విరామో యత్ర వా భవేత్।
దృష్టిస్తత్రైవ కర్తవ్యా న నాసాగ్రావలోకనీ।।117।।
చిత్తాదిసర్వభావేషు బ్రహ్మత్వేనైవ భావనాత్।
నిరోధః సర్వవృత్తీనాం ప్రాణాయామః స ఉచ్యతే।।118।।
నిషేధనం ప్రపఞ్చస్య రేచకాఖ్యః సమీరణః।
బ్రహ్మైవాస్మీతి యా వృత్తిః పూరకో వాయురీరితః।।119।।
తతస్తద్వృత్తినైశ్చల్యం కుమ్భకః ప్రాణసంయమః।
అయం చాపి ప్రబుద్ధానామజ్ఞానాం ఘ్రాణపీడనమ్।।120।।
విషయేష్వాత్మతాం దృష్ట్వా మనసశ్చితి మజ్జనమ్।
ప్రత్యాహారః స విజ్ఞేయోఽభ్యసనీయో ముముక్షుభిః।।121।।
యత్ర యత్ర మనో యాతి బ్రహ్మణస్తత్ర దర్శనాత్।
మనసో ధారణాయైవ ధారణా సా పరా మతా।।122।।
బ్రహ్మైవాస్మీతి సద్వృత్త్యా నిరాలమ్బతయా స్థితిః।
ధ్యానశబ్దేన విఖ్యాతా పరమానన్దదాయినీ।।123।।
నిర్వికారతయా వృత్త్యా బ్రహ్మాకారతయా పునః।
వృత్తివిస్మరణం సమ్యక్సమాధిర్జ్ఞానసంజ్ఞకః।।124।।
ఏవం చాకృత్రిమానన్దం తావత్సాధు సమభ్యసేత్।
వశ్యో యావత్క్షణాత్పుంసః ప్రయుక్తః స భేవత్స్వయమ్।।125।।
తతః సాధననిర్ముక్తః సిద్ధో భవతి యోగిరాట్।
తత్స్వరూపం న చైకస్య విషయో మనసో గిరామ్।।126।।
సమాధౌ క్రియమాణే తు విఘ్నా ఆయాన్తి వై బలాత్।
అనుసంధానరాహిత్యమాలస్యం భోగలాలసమ్।।127।।
లయస్తమశ్చ విక్షేపో రసాస్వాదశ్చ శూన్యతా।
ఏవం యద్విఘ్నబాహుల్యం త్యాజ్యం బ్రహ్మవిదా శనైః।।128।।
భావవృత్త్యా హి భావత్వం శూన్యవృత్త్యా హి శూన్యతా।
బ్రహ్మవృత్త్యా హి పూర్ణత్వం తథా పూర్ణత్వమభ్యసేత్।।129।।
యే హి వృత్తిం జహత్యేనాం బ్రహ్మాఖ్యాం పావనీం పరామ్।
వృథైవ తే తు జీవన్తి పశుభిశ్చ సమా నరాః।।130।।
యే హి వృత్తిం విజానన్తి యే జ్ఞాత్వా వర్ధయన్త్యపి।
తే వై సత్పురుషా ధన్యా వన్ద్యాస్తే భువనత్రయే।।131।।
యేషాం వృత్తిః సమావృద్ధా పరిపక్వా చ సా పునః।
తే వై సద్బ్రహ్మతాం ప్రాప్తా నేతరే శబ్దవాదినః।।132।।
కుశలా బ్రహ్మవార్తాయాం వృత్తిహీనాః సురాగిణః।
తేఽప్యజ్ఞానితమా నూనం పునరాయాన్తి యాన్తి చ।।133।।
నిమేషార్ధం న తిష్ఠన్తి వృత్తిం బ్రహ్మమయీం వినా।
యథా తిష్ఠన్తి బ్రహ్మాద్యాః సనకాద్యాః శుకాదయః।।134।।
కార్యే కారణతాయాతా కారణే న హి కార్యతా।
కారణత్వం స్వతో గచ్ఛేత్కార్యాభావే విచారతః।।135।।
అథ శుద్ధం భవేద్వస్తు యద్వై వాచామగోచరః।
ద్రష్టవ్యం మృద్ధటేనైవ దృష్టాన్తేన పునః పునః।।136।।
అనేనైవ ప్రకారేణ వృత్తిర్బ్రహ్మాత్మికా భవేత్।
ఉదేతి శుద్ధచిత్తానాం వృత్తిజ్ఞానం తతః పరమ్।।137।।
కారణం వ్యతిరేకేణ పుమానాదౌ విలోకయేత్।
అన్వయేన పునస్తద్ధి కార్యే నిత్యం ప్రపశ్యతి।।138।।
కార్యే హి కారణం పశ్యేత్పశ్చాత్కార్యం విసర్జయేత్।
కారణత్వం స్వతో నశ్యేదవశిష్టం భవేన్మునిః।।139।।
భావితం తీవ్రవేగేణ వస్తు యన్నిశ్చయాత్మనా।
పుమాంస్తద్ధి భవేచ్ఛీఘ్రం జ్ఞేయం భ్రమరకీటవత్।।140।।
అదృశ్యం భావరూపం చ సర్వమేతచ్చిదాత్మకమ్।
సావధానతయా నిత్యం స్వాత్మానం భావయేద్బుధః।।141।।
దృశ్యం హ్యదృశ్యతాం నీత్వా బ్రహ్మాకారేణ చిన్తయేత్।
విద్వాన్నిత్యసుఖే తిష్ఠేద్ధియా చిద్రసపూర్ణయా।।142।।
ఏభిరఙ్గైః సమాయుక్తో రాజయోగ ఉదాహృతః।
కించిత్పక్వకషాయాణాం హఠయోగేన సంయుతః।।143।।
పరిపక్వం మనో యేషాం కేవలోఽయం చ సిద్ధిదః।
గురుదైవతభక్తానాం సర్వేషాం సులభో జవాత్।।144।।
ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య
శ్రీగోవిన్దభగవత్పూజ్యపాదశిష్యస్య
శ్రీమచ్ఛంకరభగవతః కృతౌ
అపరోక్షానుభూతిః సమాప్తా।।

Explore More