অৰুণপ্ৰশ্নঃ

তৈত্তিৰীয আৰণ্যক 1
হৰিঃ ওম্ ॥
ভাস্কৰায ৱিদ্মহে মহদ্দ্যুতিকৰায ধীমহি ।
তন্নো আদিত্যঃ প্ৰচোদযাত্ ॥
ও-ম্ভদ্ৰ-ঙ্কৰ্ণেভি-শ্শৃণুযাম দেৱাঃ । ভদ্ৰ-ম্পশ্যেমাক্ষভি-ৰ্যজত্ৰাঃ । স্থিৰৈৰঙ্গৈস্তুষ্টুৱাগ্ং সস্তনূভিঃ । ৱ্যশেম দেৱহিতং-যঁদাযুঃ । স্ৱস্তি ন ইন্দ্ৰো ৱৃদ্ধশ্ৰৱাঃ । স্ৱস্তি নঃ পূষা ৱিশ্ৱৱেদাঃ । স্ৱস্তি নস্তাৰ্ক্ষ্যো অৰিষ্টনেমিঃ । স্ৱস্তি নো বৃহস্পতি-ৰ্দধাতু ॥

ওঁ শান্তি-শ্শান্তি-শ্শান্তিঃ ॥

অনুৱাকঃ 1
ভদ্ৰ-ঙ্কৰ্ণেভি-শ্শৃণুযাম দেৱাঃ । ভদ্ৰ-ম্পশ্যেমাক্ষভি-ৰ্যজত্ৰাঃ । স্থিৰৈৰঙ্গৈস্তুষ্টুৱাগ্ং সস্তনূভিঃ । ৱ্যশেম দেৱহিতং-যঁদাযুঃ । স্ৱস্তি ন ইন্দ্ৰো ৱৃদ্ধশ্ৰৱাঃ । স্ৱস্তি নঃ পূষা ৱিশ্ৱৱেদাঃ । স্ৱস্তি নস্তাৰ্ক্ষ্যো অৰিষ্টনেমিঃ । স্ৱস্তি নো বৃহস্পতি-ৰ্দধাতু । আপমাপামপ-স্সৰ্ৱাঃ । অস্মা-দস্মা-দিতো-ঽমুতঃ ॥ 1 ॥

অগ্নিৰ্ৱাযুশ্চ সূৰ্যশ্চ । সহ সঞ্চ-স্কৰৰ্ধিযা । ৱায্ৱশ্ৱা ৰশ্মিপতযঃ । মৰীচ্যাত্মানো অদ্ৰুহঃ । দেৱী-ৰ্ভুৱন সূৱৰীঃ । পুত্ৰৱত্ৱায মে সুত । মহানাম্নী-ৰ্মহামানাঃ । মহসো মহস-স্স্ৱঃ । দেৱীঃ পৰ্জন্য সূৱৰীঃ । পুত্ৰৱত্ৱায মে সুত ॥ 2 ॥

অপাশ্ন্যুষ্ণি-মপা ৰক্ষঃ । অপাশ্ন্যুষ্ণি-মপা ৰঘম্ । অপাঘ্ৰামপ চাৱৰ্তিম্ । অপ দেৱীৰিতো হিত । ৱজ্ৰ-ন্দেৱীৰজীতাগ্শ্চ । ভুৱন-ন্দেৱসূৱৰীঃ । আদিত্যানদিতি-ন্দেৱীম্ । যোনিনোৰ্ধ্ৱ-মুদীষত । শিৱা ন-শ্শন্তমা ভৱন্তু । দিৱ্যা আপ ওষধযঃ । সুমৃডীকা সৰস্ৱতি । মা তে ৱ্যোম সন্দৃশি ॥ 3 ॥

(অমুতঃ - সু - তৌষধযো দ্ৱে চ )

অনুৱাকঃ 2
স্মৃতিঃ প্ৰত্যক্ষ-মৈতিহ্যম্ । অনুমান-শ্চতুষ্টযম্ । এতৈৰাদিত্য মণ্ডলম্ । সৰ্ৱৈৰেৱ ৱিধাস্যতে । সূৰ্যো মৰীচিমাদত্তে । সৰ্ৱস্মা-দ্ভুৱনাদধি । তস্যাঃ পাক ৱিশেষেণ । স্মৃত-ঙ্কাল ৱিশেষণম্ ॥ নদীৱ প্ৰভৱা-ত্কাচিত্ । অক্ষয্যা-থ্স্যন্দতে যথা ॥ 4 ॥

তান্নদ্যো-ঽভি সমাযন্তি । সোৰু-স্সতী ন নিৱৰ্ততে । এৱন্নানা সমুত্থানাঃ । কালা-স্সংৱঁথ্সৰগ্গ্ শ্ৰিতাঃ । অণুশশ্চ মহশশ্চ । সৰ্ৱে সমৱযন্ত্ৰি তম্ । স তৈ-স্সৰ্ৱৈ-স্সমাৱিষ্টঃ । ঊৰু-স্সন্ন নিৱৰ্ততে । অধিসংৱঁথ্সৰং-ৱিঁদ্যাত্ । তদেৱ লক্ষণে ॥ 5 ॥

অণুভিশ্চ মহদ্ভিশ্চ । সমাৰূঢঃ প্ৰদৃশ্যতে । সংৱঁথ্সৰঃ প্ৰত্যক্ষেণ । নাধিসৱঃ প্ৰদৃশ্যতে । পটৰো ৱিক্লিধঃ পিঙ্গঃ । এত-দ্ৱৰুণ লক্ষণম্ । যত্ৰৈত-দুপদৃশ্যতে । সহস্ৰ-ন্তত্ৰ নীযতে । একগ্ং হি শিৰো নানা মুখে । কৃথ্স্ন-ন্তদৃত লক্ষণম্ ॥ 6 ॥

উভযত-স্সপ্তেন্দ্ৰিযাণি । জল্পিত-ন্ত্ৱেৱ দিহ্যতে । শুক্লকৃষ্ণে সংৱঁথ্সৰস্য । দক্ষিণ ৱামযোঃ পাৰ্শ্ৱযোঃ । তস্যৈষা ভৱতি ॥ শুক্ৰ-ন্তে অন্যদ্যজত-ন্তে অন্যত্ । ৱিষুৰূপে অহনী দ্যৌৰিৱাসি । ৱিশ্ৱা হি মাযা অৱসি স্ৱধাৱঃ । ভদ্ৰা তে পূষন্নিহ ৰাতিৰস্ত্ৱিতি । নাত্ৰ ভুৱনম্ । ন পূষা । ন পশৱঃ । নাদিত্য-স্সংৱঁথ্সৰ এৱ প্ৰত্যক্ষেণ প্ৰিযতমং-ৱিঁদ্যাত্ । এতদ্ৱৈ সংৱঁথ্সৰস্য প্ৰিযতমগ্ং ৰূপম্ । যো-ঽস্য মহানৰ্থ উত্পথ্স্যমানো ভৱতি । ইদ-ম্পুণ্য-ঙ্কুৰুষ্ৱেতি । তমাহৰণ-ন্দদ্যাত্ ॥ 7 ॥

(যথা - লক্ষণ - ঋতুলক্ষণং - ভুৱনগ্ং সপ্ত চ)

অনুৱাকঃ 3
সাকঞ্জানাগ্ং সপ্তথমাহু-ৰেকজম্ । ষডুদ্যমা ঋষযো দেৱজা ইতি । তেষামিষ্টানি ৱিহিতানি ধামশঃ । স্থাত্ৰে ৰেজন্তে ৱিকৃতানি ৰূপশঃ । কোনু মৰ্যা অমিথিতঃ । সখা সখাযমব্ৰৱীত্ । জহাকো অস্মদীষতে । যস্তিত্যাজ সখিৱিদগ্ং সখাযম্ । ন তস্য ৱাচ্যপি ভাগো অস্তি । যদীগ্ং শৃণোত্যলকগ্ং শৃণোতি ॥ 8 ॥

ন হি প্ৰৱেদ সুকৃতস্য পন্থামিতি । ঋতুৰ্-ঋতুনা নুদ্যমানঃ । ৱিননাদাভিধাৱঃ । ষষ্টিশ্চ ত্ৰিগ্ংশকা ৱল্গাঃ । শুক্লকৃষ্ণৌ চ ষাষ্টিকৌ । সাৰাগৱস্ত্ৰৈ-ৰ্জৰদক্ষঃ । ৱসন্তো ৱসুভি-স্সহ । সংৱঁথ্সৰস্য সৱিতুঃ । প্ৰৈষকৃ-ত্প্ৰথম-স্স্মৃতঃ । অমূনাদয-তেত্যন্যান্ ॥ 9 ॥

অমূগ্শ্চ পৰিৰক্ষতঃ । এতা ৱাচঃ প্ৰযুজ্যন্তে । যত্ৰৈ তদুপদৃশ্যতে ॥ এতদেৱ ৱিজানীযাত্ । প্ৰমাণ-ঙ্কালপৰ্যযে । ৱিশেষণ-ন্তু ৱক্ষ্যামঃ । ঋতূনা-ন্তন্নিবোধত ॥ শুক্লৱাসা ৰুদ্ৰগণঃ । গ্ৰীষ্মেণাৱৰ্ততে সহ । নিজহ-ন্পৃথিৱীগ্ং সৰ্ৱাম্ ॥ 10 ॥

জ্যোতিষা ঽপ্ৰতিখ্যেন সঃ । ৱিশ্ৱৰূপাণি ৱাসাগ্ংসি । আদিত্যানা-ন্নিবোধত । সংৱঁথ্সৰীণ-ঙ্কৰ্মফলম্ । ৱৰ্ষাভি-ৰ্দদতাগ্ং সহ । অদুঃখো দুঃখ চক্ষুৰিৱ । তদ্মা পীত ইৱ দৃশ্যতে । শীতেনা ৱ্যথযন্নিৱ । ৰুৰুদক্ষ ইৱ দৃশ্যতে ॥ হ্লাদযতে জ্ৱলতশ্চৈৱ । শাম্যতশ্চাস্য চক্ষুষী । যাৱৈ প্ৰজা ভ্ৰগ্গ্শ্যন্তে । সংৱঁথ্সৰাত্তা ভ্ৰগ্গ্শ্যন্তে ॥ যাঃ প্ৰতিতিষ্ঠন্তি । সংৱঁথ্সৰে তাঃ প্ৰতিতিষ্ঠন্তি । ৱৰ্ষাভ্য ইত্যৰ্থঃ ॥ 11 ॥

(শৃণো - ত্যন্যান্থ্ - সৰ্ৱা - মেৱ ষট্চ)

অনুৱাকঃ 4
অক্ষিদুঃখোত্থিতস্যৈৱ । ৱিপ্ৰসন্নে কনীনিকে । আঙ্ক্তে চাদ্গণ-ন্নাস্তি । ঋভূণা-ন্তন্নিবোধত । কনকাভানি ৱাসাগ্ংসি । অহতানি নিবোধত । অন্নমশ্ৰ্নীত মৃজ্মীত । অহং-ৱোঁ জীৱনপ্ৰদঃ । এতা ৱাচঃ প্ৰযুজ্যন্তে । শৰদ্যত্ৰোপ দৃশ্যতে ॥ 12 ॥

অভিধূন্ৱন্তো-ঽভিঘ্নন্ত ইৱ । ৱাতৱন্তো মৰুদ্গণাঃ । অমুতো জেতুমিষুমুখমিৱ । সন্নদ্ধা-স্সহ দদৃশে হ । অপদ্ধ্ৱস্তৈ-ৰ্ৱস্তিৱৰ্ণৈৰিৱ । ৱিশিখাসঃ কপৰ্দিনঃ ।অক্ৰুদ্ধস্য যোথ্স্যমানস্য । কৃদ্ধস্যেৱ লোহিনী । হেমতশ্চক্ষুষী ৱিদ্যাত্ । অক্ষ্ণযোঃ, ক্ষিপণোৰিৱ ॥ 13 ॥

দুৰ্ভিক্ষ-ন্দেৱলোকেষু । মনূনামুদক-ঙ্গৃহে । এতা ৱাচঃ প্ৰৱদন্তীঃ । ৱৈদ্যুতো যান্তি শৈশিৰীঃ । তা অগ্নিঃ পৱমানা অন্ৱৈক্ষত । ইহ জীৱিকাম-পৰিপশ্যন্ন্ । তস্যৈষা ভৱতি । ইহেহ ৱঃ স্ৱতপসঃ । মৰুত-স্সূৰ্যত্ৱচঃ । শৰ্ম সপ্ৰথা আৱৃণে ॥ 14 ॥

(দৃশ্যত - ইৱা - ৱৃণে)

অনুৱাকম্জ্ 5
অতি তাম্ৰাণি ৱাসাগ্ংসি । অষ্টিৱজ্ৰি শতঘ্নি চ । ৱিশ্ৱে দেৱা ৱিপ্ৰহৰন্তি । অগ্নিজিহ্ৱ অসশ্চত । নৈৱ দেৱো ন মৰ্ত্যঃ । ন ৰাজা ৱৰুণো ৱিভুঃ । নাগ্নি-ৰ্নেন্দ্ৰো ন পৱমানঃ । মাতৃক্কচ্চ ন ৱিদ্যতে । দিৱ্যস্যৈকা ধনুৰাৰ্ত্নিঃ । পৃথিৱ্যামপৰা শ্ৰিতা ॥ 15 ॥

তস্যেন্দ্ৰো ৱম্ৰিৰূপেণ । ধনুৰ্জ্যা-মছিনথ্স্ৱযম্ । তদিন্দ্ৰধনুৰিত্যজ্যম্ । অভ্ৰৱৰ্ণেষু চক্ষতে । এতদেৱ শংযোঁ-ৰ্বাৰ্হস্পত্যস্য । এত-দ্ৰুদ্ৰস্য ধনুঃ । ৰুদ্ৰস্য ত্ৱেৱ ধনুৰাৰ্ত্নিঃ । শিৰ উত্পিপেষ । স প্ৰৱৰ্গ্যো-ঽভৱত্ । তস্মা-দ্য-স্সপ্ৰৱৰ্গ্যেণ যজ্ঞেন যজতে । ৰুদ্ৰস্য স শিৰঃ প্ৰতিদধাতি । নৈনগ্ং ৰুদ্ৰ আৰুকো ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 16 ॥

(শ্ৰিতা - যজতে ত্ৰীণি চ)

অনুৱাকঃ 6
অত্যূৰ্ধ্ৱাক্ষো-ঽতিৰশ্চাত্ । শিশিৰঃ প্ৰদৃশ্যতে । নৈৱ ৰূপ-ন্ন ৱাসাগ্ংসি । ন চক্ষুঃ প্ৰতিদৃশ্যতে । অন্যোন্য-ন্তু ন হিগ্গ্স্ৰাতঃ । সত স্ত-দ্দেৱলক্ষণম্ । লোহিতো-ঽক্ষ্ণি শাৰশীৰ্ষ্ণিঃ । সূৰ্যস্যোদযন-ম্প্ৰতি । ত্ৱ-ঙ্কৰোষি ন্যঞ্জলিকাম্ । ত্ৱ-ঙ্কৰোষি নিজানুকাম্ ॥ 17 ॥

নিজানুকামে ন্যঞ্জলিকা । অমী ৱাচ-মুপাসতামিতি । তস্মৈ সৰ্ৱ ঋতৱো নমন্তে । মৰ্যাদা কৰত্ৱা-ত্প্ৰপুৰোধাম্ । ব্ৰাহ্মণ আপ্নোতি । য এৱং-ৱেঁদ । স খলু সংৱঁথ্সৰ এতৈ-স্সেনানীভি-স্সহ । ইন্দ্ৰায সৰ্ৱান্-কামানভিৱহতি । স দ্ৰফ্সঃ । তস্যৈষা ভৱতি ॥ 18 ॥

অৱ দ্ৰফ্সো অগ্ংশমতীমতিষ্ঠত্ । ইযানঃ কৃষ্ণো দশভিঃ সহস্ৰৈঃ । আৱৰ্ত-মিন্দ্ৰ-শ্শচ্যা ধমন্তম্ । উপস্নুহি ত-ন্নৃমণা-মথদ্ৰামিতি । এতযৈ ৱেন্দ্ৰ-স্সলা ৱৃক্যা সহ । অসুৰা-ন্পৰিৱৃশ্চতি । পৃথিৱ্যগ্ং শুমতী । তামন্ৱ-ৱস্থিত-স্সংৱঁথ্সৰো দিৱঞ্চ । নৈৱং-ৱিঁদুষা-ঽঽচাৰ্যা-ন্তেৱাসিনৌ । অন্যোন্যস্মৈ দ্ৰুহ্যাতাম্ । যো দ্ৰুহ্যতি । ভ্ৰশ্যতে স্ৱৰ্গা-ল্লোকাত্ । ইত্যৃতু মণ্ডলানি । সূৰ্য মণ্ডলা ন্যাখ্যাযিকাঃ । অত ঊৰ্ধ্ৱগ্ংসনিৰ্ৱচনাঃ ॥ 19 ॥

(নিজানুকাং - ভৱতি - দ্ৰুহ্যাতা-ম্পঞ্চ চ)

অনুৱাকঃ 7
আৰোগো ভ্ৰাজঃ পটৰঃ পতঙ্গঃ । স্ৱৰ্ণৰো জ্যোতিষীমান্. ৱিভাসঃ । তে অস্মৈ সৰ্ৱে দিৱমাতপন্তি । ঊৰ্জ-ন্দুহানা অনপস্ফুৰন্ত ইতি । কশ্যপো-ঽষ্টমঃ । স মহামেৰু-ন্ন জহাতি । তস্যৈষা ভৱতি । যত্তে শিল্প-ঙ্কশ্যপ ৰোচনাৱত্ । ইন্দ্ৰিযাৱ-ত্পুষ্কল-ঞ্চিত্ৰভানু । যস্মি-ন্থ্সূৰ্যা অৰ্পিতা-স্সপ্ত সাকম্ ॥ 20 ॥

তস্মি-ন্ৰাজান-মধিৱিশ্ৰযেমমিতি । তে অস্মৈ সৰ্ৱে কশ্যপা-জ্জ্যোতি-ৰ্লভন্তে । তান্থ্সোমঃ কশ্যপাদধি নিৰ্ধমতি । ভ্ৰস্তা কৰ্ম কৃদিৱৈৱম্ ॥ প্ৰাণো জীৱানীন্দ্ৰিয জীৱানি । সপ্ত শীৰ্ষণ্যাঃ প্ৰাণাঃ । সূৰ্যা ইত্যাচাৰ্যাঃ । অপশ্যমহ মেতান্-থ্সপ্ত সূৰ্যানিতি । পঞ্চকৰ্ণো ৱাথ্স্যাযনঃ । সপ্তকৰ্ণশ্চ প্লাক্ষিঃ ॥ 21 ॥

আনুশ্ৰৱিক এৱ নৌ কশ্যপ ইতি । উভৌ ৱেদযিতে । ন হি শেকুমিৱ মহামেৰু-ঙ্গন্তুম্ । অপশ্যমহমেত-থ্সূৰ্যমণ্ডল-ম্পৰিৱৰ্তমানম্ । গাৰ্গ্যঃ প্ৰাণত্ৰাতঃ । গচ্ছন্ত মহামেৰুম্ । একঞ্চাজহতম্ । ভ্ৰাজপটৰ পতঙ্গা নিহনে । তিষ্ঠন্নাতপন্তি । তস্মাদিহ তপ্ত্ৰি তপাঃ ॥ 22 ॥

অমুত্ৰেতৰে । তস্মাদিহা তপ্ত্ৰি তপাঃ । তেষামেষা ভৱতি । সপ্ত সূৰ্যা দিৱ-মনু প্ৰৱিষ্টাঃ । তানন্ৱেতি পথিভি-ৰ্দক্ষিণাৱান্ । তে অস্মৈ সৰ্ৱে ঘৃতমাতপন্তি । ঊৰ্জ-ন্দুহানা অনপস্ফুৰন্ত ইতি ॥ সপ্তৰ্ত্ৱিজ-স্সূৰ্যা ইত্যাচাৰ্যাঃ । তেষামেষা ভৱতি । সপ্ত দিশো নানা সূৰ্যাঃ ॥ 23 ॥

সপ্ত হোতাৰ ঋত্ৱিজঃ । দেৱা আদিত্যা যে সপ্ত । তেভি-স্সোমাভী ৰক্ষণ ইতি । তদপ্যাম্নাযঃ । দিগ্ভ্ৰাজ ঋতূন্ কৰোতি । এতযৈৱাৱৃতা ঽঽসহস্ৰসূৰ্যতাযা ইতি ৱৈশম্পাযনঃ । তস্যৈষা ভৱতি । যদ্দ্যাৱ ইন্দ্ৰ তে শতগ্ং শত-ম্ভূমীঃ । উত স্যুঃ । ন ত্ৱা ৱজ্ৰিন্-থ্সহস্ৰগ্ং সূৰ্যাঃ । 24 ॥
অনু ন জাতমষ্ট ৰোদসী ইতি । নানা লিঙ্গত্ৱা-দৃতূনা-ন্নানা সূৰ্যত্ৱম্ ॥ অষ্টৌ তু ৱ্যৱসিতা ইতি । সূৰ্যমণ্ডলা-ন্যষ্টাত ঊৰ্ধ্ৱম্ । তেষামেষা ভৱতি ॥ চিত্ৰ-ন্দেৱানা-মুদগাদনীকম্ । চক্ষু-ৰ্মিত্ৰস্য ৱৰুণস্যাগ্নেঃ । আ-ঽপ্ৰা দ্যাৱা পৃথিৱী অন্তৰিক্ষম্ । সূৰ্য আত্মা জগতস্তস্থুষশ্চেতি ॥ 25 ॥
(সাকং - প্লাক্ষি - স্তপ্ত্ৰিতপা - নানাসূৰ্যাঃ - সূৰ্যা - +নৱ চ)

অনুৱাকঃ 8
ক্ৱেদমভ্ৰ-ন্নিৱিশতে । ক্ৱাযগ্ং সংৱঁথ্সৰো মিথঃ । ক্ৱাহঃ ক্ৱেয-ন্দেৱ ৰাত্ৰী । ক্ৱ মাসা ঋতৱ-শ্শ্ৰিতাঃ ॥ অৰ্ধমাসা মুহূৰ্তাঃ । নিমেষাস্তুটিভিঃ (নিমেষাস্ত্ৰটিভিঃ) সহ । ক্ৱেমা আপো নিৱিশন্তে । যদীতো যান্তি সম্প্ৰতি ॥ কালা অফ্সু নিৱিশন্তে । আপ-স্সূৰ্যে সমাহিতাঃ । 26 ।
অভ্ৰাণ্যপঃ প্ৰপদ্যন্তে । ৱিদ্যুথ্সূৰ্যে সমাহিতা । অনৱৰ্ণে ইমে ভূমী । ইযঞ্চাসৌ চ ৰোদসী । কিগ্গ্ স্ৱিদত্ৰান্তৰা ভূতম্ । যেনেমে ৱিধৃতে উভে । ৱিষ্ণুনা ৱিধৃতে ভূমী । ইতি ৱথ্সস্য ৱেদনা । ইৰাৱতী ধেনুমতী হি ভূতম্ । সূযৱসিনী মনুষে দশস্যে । 27 ।
ৱ্যষ্টভ্না-দ্ৰোদসী ৱিষ্ণৱেতে । দাধৰ্থ পৃথিৱী-মভিতো মযূখৈঃ । কিন্ত-দ্ৱিষ্ণো ৰ্বলমাহুঃ । কা দীপ্তিঃ কি-ম্পৰাযণম্ । একো যদ্ধা-ৰয দ্দেৱঃ । ৰেজতী ৰোদসী উভে । ৱাতাদ্ৱিষ্ণো-ৰ্বল মাহুঃ । অক্ষৰা-দ্দীপ্তি ৰুচ্যতে । ত্ৰিপদাদ্ধাৰয-দ্দেৱঃ । যদ্ৱিষ্ণোৰেক-মুত্তমম্ ॥ 28 ॥

অগ্নযো ৱাযৱশ্চৈৱ । এতদস্য পৰাযণম্ । পৃচ্ছামি ত্ৱা পৰ-ম্মৃত্যুম্ । অৱম-ম্মদ্ধ্যমঞ্চতুম্ । লোকঞ্চ পুণ্যপাপানাম্ । এত-ত্পৃচ্ছামি সম্প্ৰতি ॥ অমুমাহুঃ পৰ-ম্মৃত্যুম্ । পৱমান-ন্তু মদ্ধ্যমম্ । অগ্নিৰেৱাৱমো মৃত্যুঃ । চন্দ্ৰমা-শ্চতুৰুচ্যতে ॥ 29 ॥

অনাভোগাঃ পৰ-ম্মৃত্যুম্ । পাপা-স্সংযঁন্তি সৰ্ৱদা । আভোগাস্ত্ৱেৱ সংযঁন্তি । যত্ৰ পুণ্যকৃতো জনাঃ । ততো মদ্ধ্যমমাযন্তি । চতুমগ্নিঞ্চ সম্প্ৰতি । পৃচ্ছামি ত্ৱা পাপকৃতঃ । যত্ৰ যাতযতে যমঃ । ত্ৱন্নস্ত--দ্ব্ৰহ্ম-ন্প্ৰব্ৰূহি । যদি ৱেত্থা-ঽসতো গৃহান্ ॥ 30 ॥

কশ্যপা দুদিতা-স্সূৰ্যাঃ । পাপান্নিৰ্ঘ্নন্তি সৰ্ৱদা । ৰোদস্যোৰন্ত-ৰ্দেশেষু । তত্ৰ ন্যস্যন্তে ৱাসৱৈঃ । তে ঽশৰীৰাঃ প্ৰপদ্যন্তে । যথা ঽপুণ্যস্য কৰ্মণঃ । অপাণ্যপাদ কেশাসঃ । তত্ৰ তে-ঽযোনিজা জনাঃ । মৃত্ৱা পুনৰ্মৃত্যু-মাপদ্যন্তে । অদ্যমানা-স্স্ৱকৰ্মভিঃ । 31 ।
আশাতিকাঃ ক্ৰিময ইৱ । ততঃ পূযন্তে ৱাসৱৈঃ । অপৈত-ম্মৃত্যু-ঞ্জযতি । য এৱং-ৱেঁদ । স খল্ৱৈৱং-ৱিঁদ্ব্ৰাহ্মণঃ । দীৰ্ঘশ্ৰুত্তমো ভৱতি । কশ্যপস্যাতিথি-স্সিদ্ধগমন-স্সিদ্ধাগমনঃ । তস্যৈষা ভৱতি ॥ আযস্মিন্-থ্সপ্ত ৱাসৱাঃ । ৰোহন্তি পূৰ্ৱ্যা ৰুহঃ । 32 ।
ঋষিৰ্হ দীৰ্ঘশ্ৰুত্তমঃ । ইন্দ্ৰস্য ঘৰ্মো অতিথিৰিতি । কশ্যপঃ পশ্যকো ভৱতি । যথ্সৰ্ৱ-ম্পৰিপশ্যতীতি সৌক্ষ্ম্যাত্ । অথাগ্নেৰষ্টপুৰুষস্য । তস্যৈষা ভৱতি । অগ্নে নয সুপথা ৰাযে অস্মান্ । ৱিশ্ৱানি দেৱ ৱযুনানি ৱিদ্ৱান্ । যুযোদ্ধ্যস্ম-জ্জুহুৰাণমেনঃ । ভূযিষ্ঠান্তে নম উক্তিং-ৱিঁধেমেতি ॥ 33 ॥

(সমাহিতা - দশস্যে - উত্তম-মুচ্যতে-গৃহান্-থ্স্ৱকৰ্মভিঃ-পূৰ্ৱ্যা ৰুহ-ইতি)

অনুৱাকঃ 9
অগ্নিশ্চ জাতৱেদাশ্চ । সহোজা অজিৰাপ্ৰভুঃ । ৱৈশ্ৱানৰো নৰ্যাপাশ্চ । পঙ্ক্তিৰাধাশ্চ সপ্তমঃ । ৱিসৰ্পেৱা-ঽষ্টমো-ঽগ্নীনাম্ । এতে-ঽষ্টৌ ৱসৱঃ, ক্ষিতা ইতি । যথৰ্ত্ৱে-ৱাগ্নে-ৰৰ্চিৰ্ৱৰ্ণ ৱিশেষাঃ । নীলাৰ্চিশ্চ পীতকাৰ্চিশ্চেতি । অথ ৱাযো-ৰেকাদশ-পুৰুষস্যৈকাদশস্ত্ৰীকস্য । প্ৰভ্ৰাজমানা ৱ্যৱদাতাঃ ॥ 34 ॥

যাশ্চ ৱাসুকি ৱৈদ্যুতাঃ । ৰজতাঃ পৰুষা-শ্শ্যামাঃ । কপিলা অতিলোহিতাঃ । ঊৰ্ধ্ৱা অৱপতন্তাশ্চ । ৱৈদ্যুত ইত্যেকাদশ । নৈনং-ৱৈঁদ্যুতো হিনস্তি । য এৱং-ৱেঁদ । স হোৱাচ ৱ্যাসঃ পাৰাশৰ্যঃ । ৱিদ্যুদ্ৱধমেৱাহ-ম্মৃত্যুমৈচ্ছমিতি । ন ত্ৱকামগ্ং হন্তি ॥ 35 ॥

য এৱং-ৱেঁদ । অথ গন্ধৰ্ৱগণাঃ । স্ৱান ভ্ৰাট্ । অঙ্ঘাৰি-ৰ্বম্ভাৰিঃ । হস্ত-স্সুহস্তঃ । কৃশানুৰ্ৱিশ্ৱাৱসুঃ । মূৰ্ধন্ৱান্-থ্সূৰ্যৱৰ্চাঃ । কৃতিৰিত্যেকাদশ গন্ধৰ্ৱগণাঃ । দেৱাশ্চ মহাদেৱাঃ । ৰশ্মযশ্চ দেৱা গৰগিৰঃ ॥ 36 ॥

নৈন-ঙ্গৰো হিনস্তি । য এৱং-ৱেঁদ । গৌৰী মিমায সলিলানি তক্ষতী । একপদী দ্ৱিপদী সা চতুষ্পদী । অষ্টাপদী নৱপদী বভূৱুষী । সহস্ৰাক্ষৰা পৰমে ৱ্যোমন্নিতি । ৱাচো ৱিশেষণম্ । অথ নিগদৱ্যাখ্যাতাঃ । তাননুক্ৰমিষ্যামঃ । ৱৰাহৱঃ-স্ৱতপসঃ ॥ 37 ॥

ৱিদ্যু-ন্মহসো ধূপযঃ । শ্ৱাপযো গৃহমেধাশ্চেত্যেতে । যে চেমে-ঽশিমিৱিদ্ৱিষঃ । পৰ্জন্যা-স্সপ্ত পৃথিৱীমভিৱৰ্ষন্তি । ৱৃষ্টিভিৰিতি । এতযৈৱ ৱিভক্তি ৱিপৰীতাঃ । সপ্তভিৰ্ৱাতৈ ৰুদীৰিতাঃ । অমূং-লোঁকা-নভিৱৰ্ষন্তি । তেষামেষা ভৱতি । সমান-মেতদুদকম্ ॥ 38 ॥

উচ্চৈত্যৱ চাহভিঃ । ভূমি-ম্পৰ্জন্যা জিন্ৱন্তি । দিৱ-ঞ্জিন্ৱন্-ত্যগ্নয ইতি । যদক্ষৰ-ম্ভূতকৃতম্ । ৱিশ্ৱে দেৱা উপাসতে । মহৰ্ষিমস্য গোপ্তাৰম্ । জমদগ্নি-মকুৰ্ৱত । জমদগ্নি-ৰাপ্যাযতে । ছন্দোভি-শ্চতুৰুত্তৰৈঃ । ৰাজ্ঞ-স্সোমস্য তৃপ্তাসঃ ॥ 39 ॥

ব্ৰহ্মণা ৱীৰ্যাৱতা । শিৱা নঃ প্ৰদিশো দিশঃ ॥ তচ্ছংযোঁৰা ৱৃণীমহে । গাতুং-যঁজ্ঞায । গাতুং-যঁজ্ঞপতযে । দৈৱী স্ৱস্তিৰস্তু নঃ । স্ৱস্তি-ৰ্মানুষেভ্যঃ । ঊৰ্ধ্ৱ-ঞ্জিগাতু ভেষজম্ । শন্নো অস্তু দ্ৱিপদে । শঞ্চতুষ্পদে । সোমপা(3) অসোমপা(3) ইতি নিগদৱ্যাখ্যাতাঃ ॥ 40 ॥

(ৱ্যৱদাতা - হন্তি-গৰগিৰ - স্তপস - উদকং - তৃপ্তাস - শ্ৱতুষ্পদ এক-ঞ্চ)

অনুৱাকঃ 10
সহস্ৰৱৃদিয-ম্ভূমিঃ । পৰং-ৱ্যোঁম সহস্ৰৱৃত্ । অশ্ৱিনা ভুজ্যূ নাসত্যা । ৱিশ্ৱস্য জগতস্পতী ॥ জাযা ভূমিঃ পতিৰ্ৱ্যোম । মিথুনন্তা অতুৰ্যথুঃ । পুত্ৰো বৃহস্পতী ৰুদ্ৰঃ । সৰমা ইতি স্ত্ৰীপুমম্ ॥ শুক্ৰং-ৱাঁমন্যদ্যজতং-ৱাঁমন্যত্ । ৱিষুৰূপে অহনী দ্যৌৰিৱ স্থঃ ॥ 41 ॥

ৱিশ্ৱা হি মাযা অৱথ-স্স্ৱধাৱন্তৌ । ভদ্ৰা ৱা-ম্পূষণাৱিহ ৰাতিৰস্তু । ৱাসাত্যৌ চিত্ৰৌ জগতো নিধানৌ । দ্যাৱাভূমী চৰথঃ সগ্ং সখাযৌ । তাৱশ্ৱিনা ৰাসভাশ্ৱা হৱ-ম্মে । শুভস্পতী আগতগ্ং সূৰ্যযা সহ । ত্যুগ্ৰো হ ভুজ্যু-মশ্ৱিনোদ মেঘে । ৰযিন্ন কশ্চি-ন্মমৃৱাঁ(2) অৱাহাঃ । তমূহথু-ৰ্নৌভিৰাত্মন্-ৱতীভিঃ । অন্তৰিক্ষ প্ৰুড্ভিৰ-পোদকাভিঃ ॥ 42 ॥

তিস্ৰঃ, ক্ষপস্ত্ৰিৰহা ঽতিৱ্ৰজদ্ভিঃ । নাসত্যা ভুজ্যুমূহথুঃ পতঙ্গৈঃ । সমুদ্ৰস্য ধন্ৱন্নাৰ্দ্ৰস্য পাৰে । ত্ৰিভী ৰথৈ-শ্শতপদ্ভি-ষ্ষডশ্ৱৈঃ । সৱিতাৰং-ৱিঁতন্ৱন্তম্ । অনুবদ্ধ্নাতি শাম্বৰঃ । আপপূৰ্ষং-বৰশ্চৈৱ । সৱিতা ঽৰেপসো ঽভৱত্ । ত্যগ্ং সুতৃপ্তং-ৱিঁদিত্ৱৈৱ । বহুসোম গিৰং-ৱঁশী ॥ 43 ॥

অন্ৱেতি তুগ্ৰো ৱক্ৰিযান্তম্ । আযসূযান্-থ্সোমতৃফ্সুষু । স সঙ্গ্ৰাম-স্তমোদ্যো-ঽত্যোতঃ । ৱাচো গাঃ পিপাতি তত্ । স তদ্গোভি-স্স্তৱা ঽত্যেত্যন্যে । ৰক্ষসা ঽনন্ৱিতাশ্চ যে । অন্ৱেতি পৰিৱৃত্ত্যা-ঽস্তঃ । এৱমেতৌ স্থো অশ্ৱিনা । তে এতে দ্যুঃ পৃথিৱ্যোঃ । অহৰহ-ৰ্গৰ্ভন্দধাথে ॥ 44 ॥

তযো ৰেতৌ ৱথ্সা ৱহোৰাত্ৰে । পৃথিৱ্যা অহঃ । দিৱো ৰাত্ৰিঃ । তা অৱিসৃষ্টৌ । দম্পতী এৱ ভৱতঃ ॥ তযো ৰেতৌ ৱথ্সৌ । অগ্নিশ্চা-দিত্যশ্চ । ৰাত্ৰেৰ্ৱথ্সঃ । শ্ৱেত আদিত্যঃ । অহ্নো-ঽগ্নিঃ ॥ 45 ॥

তাম্ৰো অৰুণঃ । তা অৱিসৃষ্টৌ । দম্পতী এৱ ভৱতঃ ॥ তযো ৰেতৌ ৱথ্সৌ । ৱৃত্ৰশ্চ ৱৈদ্যুতশ্চ । অগ্নেৰ্ৱৃত্ৰঃ । ৱৈদ্যুত আদিত্যস্য । তা অৱিসৃষ্টৌ । দম্পতী এৱ ভৱতঃ ॥ তযো ৰেতৌ ৱথ্সৌ ॥ 46 ॥

উষ্মা চ নীহাৰশ্চ । ৱৃত্ৰস্যোষ্মা । ৱৈদ্যুতস্য নীহাৰঃ । তৌ তাৱেৱ প্ৰতিপদ্যেতে ॥ সেযগ্ং ৰাত্ৰী গৰ্ভিণী পুত্ৰেণ সংৱঁসতি । তস্যা ৱা এতদুল্বণম্ । যদ্ৰাত্ৰৌ ৰশ্মযঃ । যথা গোৰ্গৰ্ভিণ্যা উল্বণম্ । এৱমেতস্যা উল্বণম্ । প্ৰজযিষ্ণুঃ প্ৰজযা চ পশুভিশ্চ ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ । এতমুদ্যন্ত-মপিযন্তঞ্চেতি । আদিত্যঃ পুণ্যস্য ৱথ্সঃ । অথ পৱিত্ৰাঙ্গিৰসঃ ॥ 47 ॥

(স্থো - ঽপোদকাভি--ৰ্ ৱশী - দধাথে - অগ্নি - স্তযো ৰেতৌ ৱথ্সৌ - ভৱতি চত্ৱাৰি চ)

অনুৱাকঃ 11
পৱিত্ৰৱন্তঃ পৰিৱাজমাসতে । পিতৈষা-ম্প্ৰত্নো অভিৰক্ষতি ৱ্ৰতম্ । মহস্সমুদ্ৰং-ৱঁৰুণ স্তিৰোদধে । ধীৰা ইচ্ছেকুৰ্দ্ধৰুণেষ্ৱাৰভম্ । পৱিত্ৰ-ন্তে ৱিতত-ম্ব্ৰহ্মণস্পতে । প্ৰভুৰ্গাত্ৰাণি পৰ্যেষি ৱিশ্ৱতঃ । অতপ্ততনূ-ৰ্ন তদামো অশ্নুতে । শৃতাস ইদ্ৱহন্-তস্ত-থ্সমাশত । ব্ৰহ্মা দেৱানাম্ । অসত-স্সদ্যে ততক্ষুঃ ॥ 48 ॥

ঋষয-স্সপ্তাত্ৰিশ্চ যত্ । সৰ্ৱে-ঽত্ৰযো অগস্ত্যশ্চ । নক্ষত্ৰৈ-শ্শঙ্কৃতো ঽৱসন্ন্ । অথ সৱিতু-শ্শ্যাৱাশ্ৱস্যা ঽৱৰ্তিকামস্য । অমী য ঋক্ষা নিহিতা স উচ্চা । নক্ত-ন্দদৃশ্ৰে কুহচিদ্দিৱেযুঃ । অদব্ধানি ৱৰুণস্য ৱ্ৰতানি । ৱিচাকশ-চ্চন্দ্ৰমা নক্ষত্ৰমেতি । ত-থ্সৱিতু-ৰ্ৱৰেণ্যম্ । ভৰ্গো দেৱস্য ধীমহি ॥ 49 ।

ধিযো যো নঃ প্ৰচোদযাত্ ॥ তথ্সৱিতু-ৰ্ৱৃণীমহে । ৱয-ন্দেৱস্য ভোজনম্ । শ্ৰেষ্ঠগ্ং সৰ্ৱধাতমম্ । তুৰ-ম্ভগস্য ধীমহি । অপাগূহত সৱিতা তৃভীন্ । সৰ্ৱা-ন্দিৱো অন্ধসঃ । নক্তন্ত;তান্যভৱ-ন্দৃশে । অস্থ্যস্থ্না সম্ভৱিষ্যামঃ ॥ নাম নামৈৱ নাম মে ॥ 50 ॥

নপুগ্ংসক-ম্পুমাগ্স্ত্ৰ্যস্মি । স্থাৱৰো-ঽস্ম্যথ জঙ্গমঃ । যজে-ঽযক্ষি যষ্টাহে চ । মযা ভূতান্যযক্ষত । পশৱো মম ভূতানি । অনূবন্ধ্যো ঽস্ম্যহং-ৱিঁভুঃ । স্ত্ৰিযঃ সতীঃ । তা উ মে পুগ্ংস আহুঃ । পশ্যদক্ষণ্ৱান্ন-ৱিচেতদন্ধঃ । কৱিৰ্যঃ পুত্ৰ-স্স ইমা চিকেত ॥ 51 ॥

যস্তা ৱিজানা-থ্সৱিতুঃ পিতা-ঽসত্ । অন্ধো মণিমৱিন্দত্ । তমনঙ্গুলি-ৰাৱযত্ । অগ্ৰীৱঃ প্ৰত্যমুঞ্চত্ । তমজিহ্ৱ অসশ্চত । ঊৰ্ধ্ৱমূল-মৱাক্ছাখম্ । ৱৃক্ষং-যাঁ ৱেদ সম্প্ৰতি । ন স জাতু জনঃ শ্ৰদ্দদ্ধ্যাত্ । মৃত্যুৰ্মা মাৰযাদিতিঃ । হসিতগ্ং ৰুদিতঙ্গীতম্ ॥ 52 ॥

ৱীণা পণ ৱলাসিতম্ । মৃতঞ্জীৱঞ্চ যত্কিঞ্চিত্ । অঙ্গানি স্নেৱ ৱিদ্ধি তত্ । অতৃষ্যগ্গ্স্তৃষ্য ধ্যাযত্ । অস্মাজ্জাতা মে মিথূ চৰন্ন্ । পুত্ৰো নিৰ্-ঋত্যা ৱৈদেহঃ । অচেতা যশ্চ চেতনঃ । স ত-ম্মণিমৱিন্দত্ । সো-ঽনঙ্গুলিৰাৱযত্ । সো-ঽগ্ৰীৱঃ প্ৰত্যমুন্চত্ ॥ 53 ।

সো-ঽজিহ্ৱো অসশ্চত । নৈতমৃষিং-ৱিঁদিত্ৱা নগৰ-ম্প্ৰৱিশেত্ । যদি প্ৰৱিশেত্ । মিথৌ চৰিত্ৱা প্ৰৱিশেত্ । তথ্সম্ভৱস্য ৱ্ৰতম্ । আ তমগ্নে ৰথন্তিষ্ঠ । একাশ্ৱমেক যোজনম্ । একচক্ৰ-মেকধুৰম্ । ৱাত ধ্ৰাজি গতিং-ৱিঁভো । ন ৰিষ্যতি ন ৱ্যথতে ॥ 54 ॥

নাস্যাক্ষো যাতু সজ্জতি । যচ্ছ্ৱেতা-ন্ৰোহিতাগ্শ্চাগ্নেঃ । ৰথে যুক্ত্ৱা-ঽধিতিষ্ঠতি । একযা চ দশভিশ্চ স্ৱভূতে । দ্ৱাভ্যা মিষ্টযে ৱিগ্ংশত্যা চ । তিসৃভিশ্চ ৱহসে ত্ৰিগ্ংশতা চ । নিযুদ্ভি-ৰ্ৱাযৱিহ তা ৱিমুঞ্চ ॥ 55 ॥

(ততক্ষু--ৰ্ ধীমহি - নাম মে - চিকেত - গীতং - প্ৰত্যমুঞ্চ-দ্- ৱ্যথতে - +সপ্ত চ)

অনুৱাকঃ 12
আতনুষ্ৱ প্ৰতনুষ্ৱ । উদ্ধমাধম সন্ধম । আদিত্যে চন্দ্ৰৱৰ্ণানাম্ । গৰ্ভ মা ধেহি যঃ পুমান্ । ইত-স্সিক্তগ্ং সূৰ্যগতম্ । চন্দ্ৰমসে ৰসঙ্কৃধি । ৱাৰাদ-ঞ্জনযা-গ্ৰে-ঽগ্নিম্ । য একো ৰুদ্ৰ উচ্যতে । অস-ঙ্খ্যাতা-স্সহস্ৰাণি । স্মৰ্যতে ন চ দৃশ্যতে ॥ 56 ॥

এৱমেতন্নিবোধত । আ মন্দ্ৰৈ-ৰিন্দ্ৰ হৰিভিঃ । যা হি মযূৰ-ৰোমভিঃ । মাত্ৱা কেচিন্নিযে মুৰিন্ন পাশিনঃ । দধন্ৱেৱ তা ইহি । মা মন্দ্ৰৈ-ৰিন্দ্ৰ হৰিভিঃ । যামি মযূৰ ৰোমভিঃ । মা মা কেচিন্নিযে মুৰিন্ন পাশিনঃ । নিধন্ৱেৱ তাঁ(2) ইমি । অণুভিশ্চ মহদ্ভিশ্চ ॥ 57 ॥

নিঘৃষ্ৱৈ ৰসমাযুতৈঃ । কালৈৰ্-হৰিত্ৱমাপন্নৈঃ । ইন্দ্ৰাযাহি সহস্ৰ যুক্ । অগ্নি-ৰ্ৱিভ্ৰাষ্টি ৱসনঃ । ৱাযু-শ্শ্ৱেতসিকদ্ৰুকঃ । সংৱঁথ্সৰো ৱিষূ ৱৰ্ণৈঃ । নিত্যাস্তে ঽনুচৰাস্তৱ । সুব্ৰহ্মণ্যোগ্ং সুব্ৰহ্মণ্যোগ্ং সুব্ৰহ্মণ্যোম্ । ইন্দ্ৰাগচ্ছ হৰিৱ আগচ্ছ মেধাতিথেঃ । মেষ ৱৃষণশ্ৱস্য মেনে ॥ 58 ॥

গৌৰাৱস্কন্দিন্ন-হল্যাযৈ জাৰ । কৌশিক-ব্ৰাহ্মণ গৌতমব্ৰুৱাণ । অৰুণাশ্ৱা ইহাগতাঃ । ৱসৱঃ পৃথিৱি ক্ষিতঃ । অষ্টৌ দিগ্ৱাসসো ঽগ্নযঃ । অগ্নিশ্চ জাতৱেদাশ্চেত্যেতে । তাম্ৰাশ্ৱা-স্তাম্ৰৰথাঃ । তাম্ৰৱৰ্ণা স্তথা-ঽসিতাঃ । দণ্ডহস্তাঃ খাদগ্দতঃ । ইতো ৰুদ্ৰাঃ পৰাঙ্গতাঃ । 59 ।
উক্তগ্গ্ স্থান-ম্প্ৰমাণঞ্চ পুৰ ইত । বৃহস্পতিশ্চ সৱিতা চ । ৱিশ্ৱৰূপৈ-ৰিহাগতাম্ । ৰথেনোদকৱৰ্ত্মনা । অফ্সুষা ইতি তদ্দ্ৱযোঃ । উক্তো ৱেষো ৱাসাগ্ংসি চ । কালাৱযৱানা-মিতঃ প্ৰতীজ্যা । ৱাসাত্যা ইত্যশ্ৱিনোঃ । কো-ঽন্তৰিক্ষে শব্দঙ্কৰোতীতি । ৱাসিষ্ঠ ৰৌহিণো মীমাগ্ংসা-ঞ্চক্ৰে । তস্যৈষা ভৱতি ॥ ৱাশ্ৰেৱ ৱিদ্যুদিতি ॥ ব্ৰহ্মণ উদৰণমসি । ব্ৰহ্মণ উদীৰণমসি ।ব্ৰহ্মণ আস্তৰণমসি । ব্ৰহ্মণ উপস্তৰণমসি ॥ 60 ॥

(দৃশ্যতে - চ - মেনে - পৰা-ঙ্গতা - শ্চক্ৰে ষট্ চ)

অনুৱাকঃ 13 [অপক্ৰামত গৰ্ভিণ্যঃ ]
অষ্টযোনী-মষ্টপুত্ৰাম্ । অষ্টপত্নী-মিমা-ম্মহীম্ । অহং-ৱেঁদ ন মে মৃত্যুঃ । ন চামৃত্যুৰঘাহৰত্ । অষ্টযোন্যষ্ট পুত্ৰম্ । অষ্টপদিদ-মন্তৰিক্ষম্ । অহং-ৱেঁদ ন মে মৃত্যুঃ । ন চামৃত্যুৰঘাহৰত্ । অষ্টযোনী-মষ্টপুত্ৰাম্ । অষ্টপত্নী-মমূন্দিৱম্ ॥ 61 ॥

অহং-ৱেঁদ ন মে মৃত্যুঃ । ন চামৃত্যুৰঘাহৰত্ । সুত্ৰামাণ-ম্মহীমূষু । অদিতিৰ্দ্যৌ-ৰদিতি-ৰন্তৰিক্ষম্ । অদিতি ৰ্মাতা স পিতা স পুত্ৰঃ । ৱিশ্ৱে দেৱা অদিতিঃ পঞ্চ জনাঃ । অদিতি-ৰ্জাত-মদিতি-ৰ্জনিত্ৱম্ । অষ্টৌ পুত্ৰাসো অদিতেঃ । যে জাতা স্তন্ৱঃ পৰি । দেৱাঁ (2) উপপ্ৰৈ-থ্সপ্তভিঃ ॥ 62 ॥

পৰা মাৰ্তাণ্ডমাস্যত্ । সপ্তভিঃ পুত্ৰৈ-ৰদিতিঃ । উপ প্ৰৈ-ত্পূৰ্ৱ্যং-যুঁগম্ । প্ৰজাযৈ মৃত্যৱে তত্ । পৰা মাৰ্তাণ্ড-মাভৰদিতি । তাননুক্ৰমিষ্যামঃ । মিত্ৰশ্চ ৱৰুণশ্চ । ধাতা চাৰ্যমা চ । অগ্ংশশ্চ ভগশ্চ । ইন্দ্ৰশ্চ ৱিৱস্ৱাগ্শ্চেত্যেতে । হিৰণ্যগৰ্ভো হগ্ংসস্শুচিষত্ । ব্ৰহ্ম জজ্ঞান-ন্তদি-ত্পদমিতি । গৰ্ভঃ প্ৰাজাপত্যঃ । অথ পুৰুষ-স্সপ্তপুৰুষঃ ॥ 63 ॥

[ যথাস্থান-ঙ্গৰ্ভিণ্যঃ ]
(অমূ-ন্দিৱগ্ং - সপ্তভি - ৰেতে চত্ৱাৰি চ)

অনুৱাকঃ 14
যো-ঽসৌ তপন্নুদেতি । স সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণানাদাযোদেতি । মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণানাদাযোদগাঃ । অসৌ যো ঽস্তমেতি । স সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণানাদাযাস্তমেতি । মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণানাদাযা স্তঙ্গাঃ । অসৌ য আপূৰ্যতি । স সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈ ৰাপূৰ্যতি । 64 ।
মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণৈ-ৰাপূৰিষ্ঠাঃ । অসৌ যো-ঽপক্ষীযতি । স সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈ-ৰপক্ষীযতি । মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণৈ-ৰপক্ষেষ্ঠাঃ । অমূনি নক্ষত্ৰাণি । সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৰ্পন্তি চোথ্সৰ্পন্তি চ । মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৃপত মোথ্সৃপত ॥ 65 ॥

ইমে মাসা-শ্চাৰ্ধমাসাশ্চ । সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৰ্পন্তি চোথ্সৰ্পন্তি চ । মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৃপত মোথ্সৃপত । ইম ঋতৱঃ । সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৰ্পন্তি চোথ্সৰ্পন্তি চ । মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৃপত মোথ্সৃপত । অযগ্ং সংৱঁথ্সৰঃ । সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৰ্পতি চোথ্সৰ্পতি চ ॥ 66 ॥

মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৃপ মোথ্সৃপ । ইদমহঃ । সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈ-ৰপ প্ৰসৰ্পতি চোথ্সৰ্পতি চ । মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৃপ মোথ্সৃপ । ইযগ্ং ৰাত্ৰিঃ । সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈ-ৰপ প্ৰসৰ্পতি চোথ্সৰ্পতি চ । মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৃপ মোথ্সৃপ । ঔ-ম্ভূৰ্ভুৱস্স্ৱঃ । এতদ্ৱো মিথুন-ম্মা নো মিথুনগ্ং ৰীঢ্ৱম্ ॥ 67 ॥

(প্ৰাণৈৰাপূৰ্যতি-মোথ্সৃপত-চোথ্সৰ্পতি চ - মোথ্সৃপ দ্ৱে চ)

অনুৱাকঃ 15
অথাদিত্যস্যাষ্ট পুৰুষস্য । ৱসূনা মাদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । ৰুদ্ৰাণা-মাদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । আদিত্যানা-মাদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । সতাগ্ংসত্যানাম্ । আদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । অভিধূন্ৱতা-মভিঘ্নতাম্ । ৱাতৱতা-ম্মৰুতাম্ । আদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । ঋভূণা-মাদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । ৱিশ্ৱেষা-ন্দেৱানাম্ । আদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । সংৱঁথ্সৰস্য সৱিতুঃ । আদিত্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । ঔ-ম্ভূৰ্ভুৱস্স্ৱঃ । ৰশ্মযো ৱো মিথুন-ম্মা নো মিথুনগ্ং ৰীঢ্ৱম্ ॥ 68 ॥

(ঋভূণামাদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ষট্চ)

অনুৱাকঃ 16
আৰোগস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । ভ্ৰাজস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । পটৰস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । পতঙ্গস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । স্ৱৰ্ণৰস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । জ্যোতিষীমতস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । ৱিভাসস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । কশ্যপস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । ঔ-ম্ভূৰ্ভুৱস্স্ৱঃ । আপো ৱো মিথুন-ম্মা নো মিথুনগ্ং ৰীঢ্ৱম্ ॥ 69 ॥

(আৰোগস্য দশ)

অনুৱাকঃ 17
অথ ৱাযো-ৰেকাদশ-পুৰুষস্যৈকাদশ-স্ত্ৰীকস্য ।
প্ৰভ্ৰাজমানানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱ্যৱদাতানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱাসুকিৱৈদ্যুতানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৰজতানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
পৰুষাণাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
শ্যামানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
কপিলানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
অতিলোহিতানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ঊৰ্ধ্ৱানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥ 70 ॥

অৱপতন্তানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱৈদ্যুতানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
প্ৰভ্ৰাজমানীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱ্যৱদাতীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱাসুকিৱৈদ্যুতীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৰজতানাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
পৰুষাণাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
শ্যামানাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
কপিলানাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
অতিলোহিতীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ঊৰ্ধ্ৱানাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
অৱপতন্তীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱৈদ্যুতীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ঔ-ম্ভূৰ্ভুৱস্স্ৱঃ ।
ৰূপাণি ৱো মিথুন-ম্মা নো মিথুনগ্ং ৰীঢ্ৱম্ ॥ 71 ॥

(ঊৰ্ধ্ৱানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভা - ন্যতিলোহিতীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি পঞ্চ চ)

অনুৱাকঃ 18
অথাগ্নেৰষ্ট পুৰুষস্য ॥ অগ্নেঃ পূৰ্ৱ-দিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
জাতৱেদস উপদিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
সহোজসো দক্ষিণ-দিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
অজিৰাপ্ৰভৱ উপদিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱৈশ্ৱানৰস্যাপৰদিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
নৰ্যাপস উপদিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
পঙ্ক্তিৰাধস উদগ্দিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱিসৰ্পিণ উপদিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ঔ-ম্ভূৰ্ভুৱস্স্ৱঃ ।
দিশো ৱো মিথুন-ম্মা নো মিথুনগ্ং ৰীঢ্ৱম্ ॥ 72 ॥

(স্ৱৰেক-ঞ্চ)

অনুৱাকঃ 19
দক্ষিণপূৰ্ৱ-স্যান্দিশি ৱিসৰ্পী নৰকঃ । তস্মান্নঃ পৰিপাহি । দক্ষিণা-পৰস্যা-ন্দিশ্য ৱিসৰ্পী নৰকঃ । তস্মান্নঃ পৰিপাহি । উত্তৰ-পূৰ্ৱস্যা-ন্দিশি ৱিষাদী নৰকঃ । তস্মান্নঃ পৰিপাহি । উত্তৰা-পৰস্যা-ন্দিশ্য ৱিষাদী নৰকঃ । তস্মান্নঃ পৰিপাহি । আ যস্মিন্থ্সপ্ত ৱাসৱা ইন্দ্ৰিযাণি শতক্ৰত ৱিত্যেতে ॥ 73 ॥

(দক্ষিণপূৰ্ৱস্যা-ন্নৱ)

অনুৱাকঃ 20
ইন্দ্ৰ ঘোষা ৱো ৱসুভিঃ পুৰস্তা-দুপদধতাম্ ।
মনোজৱসো ৱঃ পিতৃভি-ৰ্দক্ষিণত উপদধতাম্ ।
প্ৰচেতা ৱো ৰুদ্ৰৈঃ পশ্চা-দুপদধতাম্ ।
ৱিশ্ৱকৰ্মা ৱ আদিত্যৈ-ৰুত্তৰত উপদধতাম্ ।
ত্ৱষ্টা ৱো ৰূপৈ-ৰুপৰিষ্টা-দুপদধতাম্ । স্
অঞ্জ্ঞানং-ৱঃ ঁপশ্চাদিতি । আদিত্য-স্সৰ্ৱো-ঽগ্নিঃ পৃথিৱ্যাম্ । ৱাযুৰন্তৰিক্ষে । সূৰ্যো দিৱি । চন্দ্ৰমা দিক্ষু । নক্ষত্ৰাণি স্ৱলোকে । এৱা হ্যেৱ । এৱা হ্যগ্নে । এৱা হি ৱাযো । এৱা হীন্দ্ৰ । এৱা হি পূষন্ন্ । এৱা হি দেৱাঃ ॥ 74 ॥

(দিক্ষু সপ্ত চ)

অনুৱাকঃ 21
আপমাপামপ-স্সৰ্ৱাঃ । অস্মা-দস্মাদিতো-ঽমুতঃ । অগ্নিৰ্ৱাযুশ্চ সূৰ্যশ্চ । সহ সঞ্চস্কৰৰ্ধিযা । ৱায্ৱশ্ৱা ৰশ্মি পতযঃ । মৰীচ্যাত্মানো অদ্ৰুহঃ । দেৱী ৰ্ভুৱন সূৱৰীঃ । পুত্ৰৱৱায মে সুত । মহানাম্নী-ৰ্মহামানাঃ । মহসো মহসস্স্ৱঃ ॥ 75 ॥

দেৱীঃ পৰ্জন্য সূৱৰীঃ । পুত্ৰৱৱায মে সুত । অপাশ্ন্যুষ্ণি-মপা ৰক্ষঃ । অপাশ্ন্যুষ্ণি-মপা ৰঘম্ । অপাঘ্ৰামপ চাৱৰ্তিম্ । অপ দেৱীৰিতো হিত । ৱজ্ৰ-ন্দেৱীৰজীতাগ্শ্চ । ভুৱন-ন্দেৱ সূৱৰীঃ । আদিত্যানদিতি-ন্দেৱীম্ । যোনিনোৰ্ধ্ৱ-মুদীষত ॥ 76 ॥

ভদ্ৰ-ঙ্কৰ্ণেভি-শ্শৃণুযাম দেৱাঃ । ভদ্ৰ-ম্পশ্যেমাক্ষভি-ৰ্যজত্ৰাঃ । স্থিৰৈৰঙ্গৈ স্তুষ্টুৱাগ্ং সস্তনূভিঃ । ৱ্যশেম দেৱহিতং-যঁদাযুঃ । স্ৱস্তি ন ইন্দ্ৰো ৱৃদ্ধশ্ৰৱাঃ । স্ৱস্তি নঃ পূষা ৱিশ্ৱৱেদাঃ । স্ৱস্তি নস্তাৰ্ক্ষ্যো অৰিষ্টনেমিঃ । স্ৱস্তি নো বৃহস্পতি-ৰ্দধাতু । কেতৱো অৰুণাসশ্চ । ঋষযো ৱাতৰশনাঃ। প্ৰতিষ্ঠাগ্ং শতধা হি । সমাহিতাসো সহস্ৰধাযসম্ ॥ শিৱা ন-শ্শন্তমা ভৱন্তু । দিৱ্যা আপ ওষধযঃ ॥ সুমৃডীকা সৰস্ৱতি । মাতে ৱ্যোম সন্দৃশি ॥ 77 ॥

(স্ৱ - ৰুদীষত - ৱাতৰশনা-ষ্ষট্চ)

অনুৱাকঃ 22
যো-ঽপা-ম্পুষ্পং-ৱেঁদ । পুষ্পৱা-ন্প্ৰজাৱা-ন্পশুমা-ন্ভৱতি । চন্দ্ৰমা ৱা অপা-ম্পুষ্পম্ । পুষ্পৱা-ন্প্ৰজাৱা-ন্পশুমা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ যো-ঽপামাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । অগ্নিৰ্ৱা অপামাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । যো-ঽগ্নেৰাযতনং-ৱেঁদ ॥ 78 ॥

আযতনৱা-ন্ভৱতি । আপো ৱা অগ্নেৰাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ । যো-ঽপামাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । ৱাযুৰ্ৱা অপামাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । যো ৱাযোৰাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি ॥ 79 ॥

আপো ৱৈ ৱাযোৰাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ যো-ঽপামাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । অসৌ ৱৈ তপন্নপা-মাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । যো-ঽমুষ্য-তপত আযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । আপোৱা অমুষ্য-তপত আযতনম্ ॥ 80 ॥

আযতনৱা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ । যো-ঽপামাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । চন্দ্ৰমা ৱা অপামাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । যশ্চন্দ্ৰমস আযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । আপো ৱৈ চন্দ্ৰমস আযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি ॥ 81 ॥

য এৱং-ৱেঁদ ॥ যো-ঽপামাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । নক্ষত্ৰাণি ৱা অপামাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । যো নক্ষত্ৰাণা-মাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । আপো ৱৈ নক্ষত্ৰাণা-মাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 82 ॥

যো-ঽপামাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । পৰ্জন্যো ৱা অপামাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । যঃ পৰ্জন্য-স্যাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । আপো ৱৈ পৰ্জন্য-স্যাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ । যো-ঽপামাযতনং-ৱেঁদ ॥ 83 ॥

আযতনৱা-ন্ভৱতি । সংৱঁথ্সৰো ৱা অপামাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । য-স্সংৱঁথ্সৰ-স্যাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । আপো ৱৈ সংৱঁথ্সৰ-স্যাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ । যো-ঽফ্সু নাৱ-ম্প্ৰতিষ্ঠিতাং-ৱেঁদ । প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি । 84 ।
ইমে ৱৈ লোকা অফ্সু প্ৰতিষ্ঠিতাঃ । তদেষা-ঽভ্যনূক্তা ।
অপাগ্ং ৰসমুদযগ্ংসন্ন্ । সূৰ্যে শুক্ৰগ্ং সমাভৃতম্ । অপাগ্ং ৰসস্য যো ৰসঃ । তং-ৱোঁ গৃহ্ণা-ম্যুত্তমমিতি । ইমে ৱৈ লোকা অপাগ্ং ৰসঃ । তে-ঽমুষ্মি-ন্নাদিত্যে সমাভতাঃ । জানুদঘ্নী-মুত্তৰ-ৱেদীঙ্খাত্ৱা । অপা-ম্পূৰযিত্ৱা গুল্ফদঘ্নম্ ॥ 85 ।

পুষ্কৰপৰ্ণৈঃ পুষ্কৰদণ্ডৈঃ পুষ্কৰৈশ্চ সগ্গ্স্তীৰ্য । তস্মিন্. ৱিহাযসে । অগ্নি-ম্প্ৰণীযোপ-সমাধায । ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি । কস্মা-ত্প্ৰণীতে-ঽয-মগ্নিশ্চীযতে । সাপ্প্ৰণীতে-ঽযমফ্সু হ্যযঞ্চীযতে । অসৌ ভুৱনে-ঽপ্য-নাহিতাগ্নি-ৰেতাঃ । তমভিত এতা অভীষ্টকা উপদধাতি । অগ্নিহোত্ৰে দৰ্শপূৰ্ণ-মাসযোঃ । পশুবন্ধে চাতুৰ্মাস্যেষু ॥ 86 ॥

অথো আহুঃ । সৰ্ৱেষু যজ্ঞক্ৰতুষ্ৱিতি । এতদ্ধ স্ম ৱা আহু-শ্শণ্ডিলাঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে । সত্ৰিয-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । সংৱঁথ্সৰ-ম্প্ৰত্যক্ষেণ । কমগ্নিঞ্চিনুতে । সাৱিত্ৰ-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । অমুমাদিত্য-ম্প্ৰত্যক্ষেণ ॥ কমগ্নিঞ্চিনুতে ॥ 87 ।

নাচিকেত-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । প্ৰাণা-ন্প্ৰত্যক্ষেণ । কমগ্নিঞ্চিনুতে । চাতুৰ্হোত্ৰিয-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । ব্ৰহ্ম প্ৰত্যক্ষেণ ॥ কমগ্নিঞ্চিনুতে । ৱৈশ্ৱসৃজ-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । শৰীৰ-ম্প্ৰত্যক্ষেণ । কমগ্নিঞ্চিনুতে । উপানুৱাক্যমাশু-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ ॥ 88 ॥

ইমান্ ঁলোকা-ন্প্ৰত্যক্ষেণ ॥ কমগ্নিঞ্চিনুতে । ইমমাৰুণ-কেতুক-মগ্নিঞ্চিন্ৱান ইতি । য এৱাসৌ । ইতশ্চা-মুতশ্চা-ৱ্যতীপাতী । তমিতি ॥ যো-ঽগ্নেৰ্মিথূযা ৱেদ । মিথুনৱা-ন্ভৱতি । আপো ৱা অগ্নেৰ্মিথূযাঃ । মিথুনৱা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 89 ॥

(ৱেদ - ভৱ - ত্যাযতনং - ভৱতি - ৱেদ - ৱেদ - তিষ্ঠতি - গুল্ফদঘ্নং - চাতুৰ্মাস্যে - ষ্ৱমুমাদিত্য-ম্প্ৰত্যক্ষেণ কমগ্নি-ঞ্চিনুত - উপানুৱাক্যমাশুমগ্নি-ঞ্চিন্ৱানো - মিথূযা মিথুনৱা-ন্ভৱত্যেক-ঞ্চ)

অনুৱাকঃ 23
আপো ৱা ইদমাসন্-থ্সলিলমেৱ । স প্ৰজাপতিৰেকঃ পুষ্কৰপৰ্ণে সমভৱত্ । তস্যান্ত-ৰ্মনসি কাম-স্সমৱৰ্তত । ইদগ্ং সৃজেযমিতি । তস্মাদ্য-ত্পুৰুষো মনসা-ঽভিগচ্ছতি । তদ্ৱাচা ৱদতি । তত্কৰ্মণা কৰোতি । তদেষা ঽভ্যনূক্তা । কামস্তদগ্ৰে সমৱৰ্ততাধি । মনসো ৰেতঃ প্ৰথমং-যঁদাসীত্ ॥ 90 ॥

সতো বন্ধুমসতি নিৰৱিন্দন্ন্ । হৃদি প্ৰতীষ্যা কৱযো মনীষেতি । উপৈনন্তদুপনমতি । য-ত্কামো ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ । স তপো-ঽতপ্যত । স তপস্তপ্ত্ৱা । শৰীৰমধূনুত । তস্য য-ন্মাগ্ংসমাসীত্ । ততো-ঽৰুণাঃ কেতৱো ৱাতৰশনা ঋষয উদতিষ্ঠন্ন্ ॥ 91 ॥

যে নখাঃ । তে ৱৈখানসাঃ । যে ৱালাঃ । তে ৱালখিল্যাঃ । যো ৰসঃ । সো-ঽপাম্ । অন্তৰতঃ কূৰ্ম-ম্ভূতগ্ং সৰ্পন্তম্ । তমব্ৰৱীত্ । মম ৱৈ ত্ৱং-মাগ্ংসা । সমভূত্ ॥ 92 ॥

নেত্যব্ৰৱীত্ । পূৰ্ৱমেৱাহ-মিহাসমিতি । তত্পুৰুষস্য পুৰুষত্ৱম্ । স সহস্ৰশীৰ্ষা পুৰুষঃ । সহস্ৰাক্ষ-স্সহস্ৰপাত্ । ভূত্ৱোদতিষ্ঠত্ । তমব্ৰৱীত্ । ত্ৱং-ৱৈঁ পূৰ্ৱগ্ং সমভূঃ । ত্ৱমিদ-ম্পূৰ্ৱঃ কুৰুষ্ৱেতি । স ইত আদাযাপঃ ॥ 93 ॥

অঞ্জলিনা পুৰস্তা-দুপাদধাত্ । এৱা হ্যেৱেতি । তত আদিত্য উদতিষ্ঠত্ । সা প্ৰাচী দিক্ । অথাৰুণঃ কেতু-ৰ্দক্ষিণত উপাদধাত্ । এৱা হ্যগ্ন ইতি । ততো ৱা অগ্নিৰুদতিষ্ঠত্ । সা দক্ষিণা দিক্ । অথাৰুণঃ কেতুঃ পশ্চাদুপাদধাত্ । এৱা হি ৱাযো ইতি ॥ 94 ॥

ততো ৱাযুৰুদতিষ্ঠত্ । সা প্ৰতীচী দিক্ । অথাৰুণঃ কেতু-ৰুত্তৰত উপাদধাত্ । এৱা হীন্দ্ৰেতি । ততো ৱা ইন্দ্ৰ উদতিষ্ঠত্ । সোদীচী দিক্ । অথাৰুণঃ কেতু-ৰ্মদ্ধ্য উপাদধাত্ । এৱা হি পূষন্নিতি । ততো ৱৈ পূষোদতিষ্ঠত্ । সেযন্দিক্ । 95 ।
অথাৰুণঃ কেতুৰুপৰিষ্টা-দুপাদধাত্ । এৱা হি দেৱা ইতি । ততো দেৱ মনুষ্যাঃ পিতৰঃ । গন্ধৰ্ৱা-ফ্সৰস শ্চোদ-তিষ্ঠন্ন্ । সোৰ্ধ্ৱা দিক্ । যা ৱিপ্ৰুষো ৱিপৰাপতন্ন্ । তাভ্যো-ঽসুৰা ৰক্ষাগ্ংসি পিশাচাশ্চো-দতিষ্ঠন্ন্ । তস্মাত্তে পৰাভৱন্ন্ । ৱিপ্ৰুড্ভ্যো হি তে সমভৱন্ন্ । তদেষা-ঽভ্যনূক্তা ॥ 96 ॥

আপো হ য-দ্বৃহতী-ৰ্গৰ্ভমাযন্ন্ । দক্ষ-ন্দধানা জনযন্তী-স্স্ৱযম্ভুম্ । তত ইমে-ঽদ্ধ্য-সৃজ্যন্ত সৰ্গাঃ । অদ্ভ্যো ৱা ইদগ্ং সমভূত্ । তস্মাদিদগ্ং সৰ্ৱ-ম্ব্ৰহ্ম স্ৱযভ্ৱিন্তি । তস্মাদিদগ্ং সৰ্ৱগ্ং শিথিল-মিৱা ধ্ৰুৱ-মিৱাভৱত্ । প্ৰজাপতি-ৰ্ৱাৱ তত্ । আত্মনা-ঽঽত্মানং-ৱিঁধায । তদেৱানু প্ৰাৱিশত্ ॥ তদেষা-ঽভ্যনূক্তা ॥ 97 ॥

ৱিধায লোকান্. ৱিধায ভূতানি । ৱিধায সৰ্ৱাঃ প্ৰদিশো দিশশ্চ । প্ৰজাপতিঃ প্ৰথমজা ঋতস্য । আত্মনা-ঽঽত্মা-নমভি-সংৱিঁৱেশেতি । সৰ্ৱমেৱেদমাপ্ত্ৱা । সৰ্ৱ-মৱৰুদ্ধ্য । তদেৱানু প্ৰৱিশতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 98 ॥

(আসী - দতিষ্ঠন্ - নভূ - দপো - ৱাযো ইতি - সেয-ন্দিগ - ভ্যনূক্তা - ঽভ্যনূক্তা -+-ঽষ্টৌ চ)

অনুৱাকঃ 24
চতুষ্টয্য আপো গৃহ্ণাতি । চত্ৱাৰি ৱা অপাগ্ং ৰূপাণি । মেঘো ৱিদ্যুত্ । স্তনযিত্নু-ৰ্ৱৃষ্টিঃ । তান্যেৱা ৱৰুন্ধে । আতপতি ৱৰ্ষ্যা গৃহ্ণাতি । তাঃ পুৰস্তা-দুপদধাতি । এতা ৱৈ ব্ৰহ্মৱৰ্চস্যা আপঃ । মুখত এৱ ব্ৰহ্মৱৰ্চস-মৱৰুন্ধে । তস্মা-ন্মুখতো ব্ৰহ্মৱৰ্চসিতৰঃ ॥ 99 ॥

কূপ্যা গৃহ্ণাতি । তা দক্ষিণত উপদধাতি । এতা ৱৈ তেজস্ৱিনীৰাপঃ । তেজ এৱাস্য দক্ষিণতো দধাতি । তস্মা-দ্দক্ষিণোৰ্ধ ঽস্তেজস্ৱিতৰঃ । স্থাৱৰা গৃহ্ণাতি । তাঃ পশ্চাদুপদধাতি । প্ৰতিষ্ঠিতা ৱৈ স্থাৱৰাঃ । পশ্চাদেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি । ৱহন্তী-ৰ্গৃহ্ণাতি ॥ 100 ॥

তা উত্তৰত উপদধাতি । ওজসা ৱা এতা ৱহন্তীৰিৱো-দ্গতীৰিৱ আকূজতীৰিৱ ধাৱন্তীঃ । ওজ এৱাস্যোত্তৰতো দধাতি । তস্মাদুত্তৰো-ঽদ্ধ ওজস্ৱিতৰঃ ॥ সভাংৰ্যা গৃহ্ণাতি । তা মদ্ধ্য উপদধাতি । ইযং-ৱৈঁ সভাংৰ্যাঃ । অস্যামেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি । পল্ৱল্যা গৃহ্ণাতি । তা উপৰিষ্টা-দুপাদধাতি ॥ 101 ।

অসৌ ৱৈ পল্ৱল্যাঃ । অমুষ্যামেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি । দিক্ষূপদধাতি । দিক্ষু ৱা আপঃ । অন্নং-ৱাঁ আপঃ । অদ্ভ্যো ৱা অন্নঞ্জাযতে । যদেৱাদ্ভ্যো-ঽন্ন-ঞ্জাযতে । তদৱৰুন্ধে । তং-ৱাঁ এতমৰুণাঃ কেতৱো ৱাতৰশনা ঋষযো-ঽচিন্ৱন্ন্ । তস্মা-দাৰুণ কেতুকঃ ॥তদেষা-ঽভ্যনূক্তা ॥ কেতৱো অৰুণাসশ্চ । ঋষযো ৱাতৰশনাঃ । প্ৰতিষ্ঠাগ্ং শতধা হি । সমাহিতাসো সহস্ৰধাযসমিতি । শতশশ্চৈৱ ঽসহস্ৰশশ্চ প্ৰতিতিষ্ঠতি । য এতমগ্নিঞ্চিনুতে । য উচৈনমেৱং-ৱেঁদ ॥ 102 ॥

(ব্ৰহ্মৱৰ্চসিতৰো - ৱহন্তী-ৰ্গৃহ্ণাতি - তা উপৰিষ্টাদুপাদধা - ত্যাৰুণকেতুকো-ঽষ্টৌ চ)

অনুৱাকঃ 25
জানুদঘ্নী-মুত্তৰৱেদীঙ্খাত্ৱা । অপা-ম্পূৰযতি । অপাগ্ং সৰ্ৱত্ৱায । পুষ্কৰপৰ্ণগ্ং ৰুক্ম-ম্পুৰুষ-মিত্যুপদধাতি । তপো ৱৈ পুষ্কৰপৰ্ণম্ । সত্যগ্ং ৰুক্মঃ । অমৃত-ম্পুৰুষঃ । এতাৱদ্ৱা ৱাস্তি । যাৱদেতত্ । যাৱদেৱাস্তি ॥ 103 ॥

তদৱৰুন্ধে । কূৰ্মমুপদধাতি । অপামেৱ মেধমৱৰুন্ধে । অথো স্ৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ । আপমাপামপ-স্সৰ্ৱাঃ । অস্মাদস্মা দিতো-ঽমুতঃ । অগ্নিৰ্ৱাযুশ্চ সূৰ্যশ্চ । সহ সঞ্চস্কৰৰ্ধিযা ইতি । ৱায্ৱশ্ৱ ৰশ্মিপতযঃ । লোক-ম্পৃণচ্ছিদ্ৰ-ম্পৃণ ॥ 104 ॥

যাস্তিস্ৰঃ পৰমজাঃ । ইন্দ্ৰঘোষা ৱো ৱসুভিৰেৱা হ্যেৱেতি । পঞ্চ চিতয উপদধাতি । পাঙ্ক্ত-ঽগ্নিঃ । যাৱানেৱাগ্নিঃ । তঞ্চিনুতে । লোক-ম্পৃণযা দ্ৱিতীযা-মুপদধাতি । পঞ্চপদা ৱৈ ৱিৰাট্ । তস্যা ৱা ইয-ম্পাদঃ । অন্তৰিক্ষ-ম্পাদঃ । দ্যৌঃ পাদঃ । দিশঃ পাদঃ । পৰোৰজাঃ পাদঃ । ৱিৰাজ্যেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি । য এতমগ্নিঞ্চিনুতে । য উচৈনমেৱং-ৱেঁদ ॥ 105 ॥

(অস্তি - পৃণা - ন্তৰিক্ষ-ম্পাদ-ষ্ষট্চ)

অনুৱাকঃ 26
অগ্নি-ম্প্ৰণীযোপ-সমাধায । তমভিত এতা অভীষ্টকা উপদধাতি । অগ্নিহোত্ৰে দৰ্শপূৰ্ণ-মাসযোঃ । পশুবন্ধে চাতুৰ্মাস্যেষু । অথো আহুঃ । সৰ্ৱেষু যজ্ঞক্ৰতুষ্ৱিতি । অথ হস্মা হাৰুণ-স্স্ৱাযম্ভুৱঃ । সাৱিত্ৰ-স্সৰ্ৱো-ঽগ্নি-ৰিত্যননুষঙ্গ-ম্মন্যামহে । নানা ৱা এতেষাং-ৱীঁৰ্যাণি ॥ কমগ্নিঞ্চিনুতে ॥ 106 ॥

সত্ৰিয মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে । সাৱিত্ৰ মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে । নাচিকেত মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে । চাতুৰ্ হোত্ৰিয-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে । ৱৈশ্ৱসৃজ মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে ॥ 107 ॥

উপানুৱাক্য-মাশু মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে । ইমমাৰুণ-কেতুক মগ্নিঞ্চিন্ৱান ইতি ॥ ৱৃষা ৱা অগ্নিঃ । ৱৃষাণৌ সগ্গ্স্ফালযেত্ । হন্যেতাস্য যজ্ঞঃ । তস্মান্নানুষজ্যঃ ॥ সোত্তৰৱেদিষু ক্ৰতুষু চিন্ৱীত । উত্তৰৱেদ্যাগ্ হ্যগ্নিশ্চীযতে ॥ প্ৰজাকামশ্চিন্ৱীত । 108 ।
প্ৰাজাপত্যো ৱা এষো-ঽগ্নিঃ । প্ৰাজাপত্যাঃ প্ৰজাঃ । প্ৰজাৱা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ । পশুকামশ্চিন্ৱীত । সঞ্জ্ঞানং-ৱাঁ এত-ত্পশূনাম্ । যদাপঃ । পশূনামেৱ সজ্ঞান্নে ঽগ্নিঞ্চিনুতে । পশুমা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 109 ॥

ৱৃষ্টিকামশ্চিন্ৱীত । আপো ৱৈ ৱৃষ্টিঃ । পৰ্জন্যো ৱৰ্ষুকো ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ । আমযাৱী চিন্ৱীত । আপো ৱৈ ভেষজম্ । ভেষজ-মেৱাস্মৈ কৰোতি । সৰ্ৱমাযুৰেতি । অভিচৰগ্গ্ শ্চিন্ৱীত । ৱজ্ৰো ৱা আপঃ ॥ 110 ॥

ৱজ্ৰমেৱ ভ্ৰাতৃৱ্যেভ্যঃ প্ৰহৰতি । স্তৃণুত এনম্ । তেজস্কামো যশস্কামঃ । ব্ৰহ্মৱৰ্চসকাম-স্স্ৱৰ্গকামশ্চিন্ৱীত । এতা ৱদ্ৱা ৱাস্তি । যাৱদেতত্ । যাৱদেৱাস্তি । তদৱৰুন্ধে । তস্যৈ তদ্ৱ্ৰতম্ । ৱৰ্ষতি ন ধাৱেত্ ॥ 111 ॥

অমৃতং-ৱাঁ আপঃ । অমৃতস্যা-নন্তৰিত্যৈ ॥ নাফ্সু-মূত্ৰপুৰীষঙ্কুৰ্যাত্ । ন নিষ্ঠীৱেত্ । ন ৱিৱসন-স্স্নাযাত্ । গুহ্যো ৱা এষো-ঽগ্নিঃ । এতস্যাগ্নে ৰনতি দাহায ॥ ন পুষ্কৰপৰ্ণানি হিৰণ্যং-ৱাঁ-ঽধিতিষ্ঠেত্ । এতস্যাগ্নে-ৰনভ্যাৰোহায ॥ ন কূৰ্মস্যাশ্ঞীযাত্ । নোদকস্যা-ঘাতুকান্যেন-মোদকানি ভৱন্তি । অঘাতুকা আপঃ । য এতমগ্নিঞ্চিনুতে । য উচৈনমেৱং-ৱেঁদ ॥ 112 ॥

(চিনুতে - চিনুতে - প্ৰজাকামশ্চিন্ৱীত-য এৱং-ৱেঁদা-পো-ধাৱে-দশ্ঞীযাচ্চত্ৱাৰি চ)

অনুৱাকঃ 27
ইমা নুক-ম্ভুৱনা সীষধেম । ইন্দ্ৰশ্চ ৱিশ্ৱেচ দেৱাঃ । যজ্ঞঞ্চ নস্তন্ৱঞ্চ প্ৰজাঞ্চ । আদিত্যৈৰিন্দঃ সহ সীষধাতু । আদিত্যৈৰিন্দ্ৰ-স্সগণো-মৰুদ্ভিঃ । অস্মাক-ম্ভূত্ৱৱিতা তনূনাম্ ॥ আপ্লৱস্ৱ প্ৰপ্লৱস্ৱ । আণ্ডী ভৱ জ মা মুহুঃ । সুখাদীন্দুঃ খনিধনাম্ । প্ৰতিমুঞ্চস্ৱ স্ৱা-ম্পুৰম্ ॥ 113 ॥

মৰীচয-স্স্ৱাযম্ভুৱাঃ । যে শৰীৰাণ্য কল্পযন্ন্ । তে তে দেহঙ্কল্পযন্তু । মা চ তে খ্যা স্ম তীৰিষত্ । উত্তিষ্ঠত মা স্ৱপ্ত । অগ্নি-মিচ্ছদ্ধ্ৱ-ম্ভাৰতাঃ । ৰাজ্ঞ-স্সোমস্য তৃপ্তাসঃ । সূৰ্যেণ সযুজোষসঃ ॥ যুৱা সুৱাসাঃ । অষ্টাচক্ৰা নৱদ্ৱাৰা ॥ 114 ॥

দেৱানা-ম্পূৰযোদ্ধ্যা । তস্যাগ্ং হিৰণ্মযঃ কোশঃ । স্ৱৰ্গো লোকো জ্যোতিষা ঽঽৱৃতঃ । যো ৱৈ তা-ম্ব্ৰহ্মণো ৱেদ । অমৃতেনাৱৃতা-ম্পুৰীম্ । তস্মৈ ব্ৰহ্ম চ ব্ৰহ্মা চ । আযুঃ কীৰ্তি-ম্প্ৰজান্দদুঃ ॥ ৱিভ্ৰাজমানাগ্ং হৰিণীম্ । যশসা সম্পৰীৱৃতাম্ । পুৰগ্ং হিৰণ্মযী-ম্ব্ৰহ্মা ॥ 115 ॥

ৱিৱেশাপৰাজিতা ॥ পৰাঙ্গেত্য (পৰাংঅত্য) জ্যামযী । পৰাঙ্গেত্য (পৰাংঅত্য) নাশকী । ইহ চামুত্ৰ চান্ৱেতি । ৱিদ্ৱা-ন্দেৱাসুৰানুভযান্ । যত্কুমাৰী মন্দ্ৰযতে । যদ্যোষিদ্য-ত্পতিৱ্ৰতা । অৰিষ্টং-যঁত্কিঞ্চ ক্ৰিযতে । অগ্নি-স্তদনু ৱেধতি । অশৃতাস-শ্শৃতাসশ্চ ॥ 116 ॥

যজ্ৱানো যে-ঽপ্যযজ্ৱনঃ । স্ৱৰ্যন্তো নাপেক্ষন্তে । ইন্দ্ৰ-মগ্নিঞ্চ যে ৱিদুঃ । সিকতা ইৱ সংযঁন্তি । ৰশ্মিভিঃ-সমুদীৰিতাঃ । অস্মা-ল্লোকাদ-মুষ্মাচ্চ । ঋষিভি-ৰদাত্-পৃশ্নিভিঃ । অপেত ৱীত ৱি চ সৰ্পতাতঃ । যে-ঽত্ৰ স্থ পুৰাণা যে চ নূতনাঃ । অহোভি-ৰদ্ভি-ৰক্তুভি-ৰ্ৱ্যক্তম্ ॥ 117 ॥

যমো দদাত্ৱ-ৱসানমস্মৈ । নৃ মুণন্তু নৃ পাত্ৱৰ্যঃ । অকৃষ্টা যে চ কৃষ্টজাঃ । কুমাৰীষু কনীনীষু । জাৰিণীষু চ যে হিতাঃ । ৰেতঃ পীতা আণ্ডপীতাঃ । অঙ্গাৰেষু চ যে হুতাঃ । উভযা-ন্পুত্ৰ পৌত্ৰকান্ । যুৱে-ঽহং-যঁমৰাজগান্ । শতমিন্নু শৰদঃ । অদো যদ্ব্ৰহ্ম ৱিলবম্ । পিতৃণাঞ্চ যমস্য চ । ৱৰুণ-স্যাশ্ৱিনো-ৰগ্নেঃ । মৰুতাঞ্চ ৱিহাযসাম্ । কামপ্ৰযৱণ-ম্মে অস্তু । স হ্যেৱাস্মি সনাতনঃ । ইতি নাকো ব্ৰহ্মিশ্ৰৱো ৰাযো ধনম্ । পুত্ৰানাপো দেৱীৰিহাহিতা ॥ 118 ॥

(পুৰং - নৱদ্ৱাৰা - ব্ৰহ্মা - চ - ৱ্যক্তগ্ং - শৰদো-ঽষ্টৌ চ)

অনুৱাকঃ 28
ৱিশীৰ্ষ্ণী-ঙ্গৃদ্ধ্ৰ-শীৰ্ষ্ণীঞ্চ । অপেতো নিৰ্-ঋতিগ্ং হথঃ । পৰিবাধগ্গ্ শ্ৱেতকুক্ষম্ । নিজঙ্ঘগ্ং শবলোদৰম্ । স তান্. ৱাচ্যাযযা সহ । অগ্নে নাশয সন্দৃশঃ । ঈৰ্ষ্যাসূযে বুভুক্ষাম্ । মন্যু-ঙ্কৃত্যা-ঞ্চ দীধিৰে । ৰথেন কিগ্ংশুকাৱতা । অগ্নে নাশয সন্দৃশঃ ॥ 119 ॥

(ৱিশীৰ্ষ্ণী-ন্দশ)

অনুৱাকঃ 29
পৰ্জন্যায প্ৰগাযত । দিৱস্পুত্ৰায মীঢুষে । স নো যৱসমিচ্ছতু । ইদং-ৱঁচঃ পৰ্জন্যায স্ৱৰাজে । হৃদো অস্ত্ৱন্তৰন্ত-দ্যুযোত । মযোভূৰ্ৱাতো ৱিশ্ৱকৃষ্টয-স্সন্ত্ৱস্মে । সুপিপ্পলা ওষধী-ৰ্দেৱগোপাঃ । যো গৰ্ভ-মোষধীনাম্ । গৱাঙ্কৃণোত্যৰ্ৱতাম্ । পৰ্জন্যঃ পুৰুষীণাম্ ॥ 120 ॥

(পৰ্জন্যায দশ)

অনুৱাকঃ 30
পুনৰ্মামৈত্ৱিন্দ্ৰিযম্ । পুনৰাযুঃ পুনৰ্ভগঃ । পুন-ৰ্ব্ৰাহ্মণ-মৈতু মা । পুন-ৰ্দ্ৰৱিণ মৈতু মা । যন্মে-ঽদ্য ৰেতঃ পৃথিৱীমস্কান্ । যদোষধীৰপ্যসৰ-দ্যদাপঃ । ইদন্ত-ত্পুনৰাদদে । দীৰ্ঘাযুত্ৱায ৱৰ্চসে । যন্মে ৰেতঃ প্ৰসিচ্যতে । যন্ম আজাযতে পুনঃ । তেন মামমৃত-ঙ্কুৰু । তেন সুপ্ৰজসঙ্কুৰু ॥ 121 ॥

(পুনৰ্দ্ৱে চ)

অনুৱাকঃ 31
অদ্ভয-স্তিৰোধা জাযত । তৱ ৱৈশ্ৰৱণ-স্সদা । তিৰো ধেহি সপত্নান্নঃ । যে অপো-ঽশ্নন্তি কেচন । ত্ৱাষ্ট্ৰী-ম্মাযাং-ৱঁশ্ৰৱণঃ । ৰথগ্ং সহস্ৰ ৱন্ধুৰম্ । পুৰুশ্চক্ৰগ্ং সহস্ৰাশ্ৱম্ । আস্থা যাযাহি নো বলিম্ । যস্মৈ ভূতানি বলিমাৱহন্তি । ধনঙ্গাৱো হস্তি হিৰণ্যমশ্ৱান্ ॥ 122 ॥

অসাম সুমতৌ যজ্ঞিযস্য । শ্ৰিয-ম্বিভ্ৰতো ঽন্নমুখীং-ৱিঁৰাজম্ । সুদৰ্শনে চ ক্ৰৌঞ্চে চ । মৈনাগে চ মহাগিৰৌ । শতদ্ৱাট্টৰগমন্তা (সতদ্ৱাট্টৰগমন্তা) । সগ্ংহাৰ্য-ন্নগৰ-ন্তৱ । ইতি মন্ত্ৰাঃ । কল্পো-ঽত ঊৰ্ধ্ৱম্ ॥ যদি বলিগ্ং হৰেত্ । হিৰণ্যনাভযে ৱিতুদযে কৌবেৰাযায-ম্বলিঃ ॥ 123 ॥

সৰ্ৱভূতাধিপতযে নম ইতি । অথ বলিগ্ং হৃত্ৱোপতিষ্ঠেত । ক্ষত্ৰ-ঙ্ক্ষত্ৰং-ৱৈঁশ্ৰৱণঃ । ব্ৰাহ্মণা ৱযগ্গ্ স্মঃ । নমস্তে অস্তু মা মা হিগ্ংসীঃ । অস্মা-ত্প্ৰৱিশ্যান্নমদ্ধীতি । অথ তমগ্নি-মাদধীত । যস্মিন্নে তত্কৰ্ম প্ৰযুঞ্জীত । তিৰোধা ভূঃ । তিৰোধা ভুৱঃ ॥ 124 ॥

তিৰোধা-স্স্ৱঃ । তিৰোধা ভূৰ্ভুৱস্স্ৱঃ । সৰ্ৱেষাং-লোঁকানা-মাধিপত্যে সীদেতি । অথ তমগ্নি-মিন্ধীত । যস্মিন্নে তত্কৰ্ম প্ৰযুঞ্জীত । তিৰোধা ভূ-স্স্ৱাহা । তিৰোধা ভুৱ-স্স্ৱাহা । তিৰোধা-স্স্ৱঃ স্ৱাহা । তিৰোধা ভূৰ্ভুৱস্স্ৱস্স্ৱাহা । যস্মিন্নস্য কালে সৰ্ৱা আহুতীৰ্-হুতা ভৱেযুঃ ॥ 125 ॥

অপি ব্ৰাহ্মণমুখীনাঃ । তস্মিন্নহ্নঃ কালে প্ৰযুঞ্জীত । পৰঃ সুপ্তজনাদ্ৱেপি । মা স্ম প্ৰমাদ্যন্ত মাদ্ধ্যাপযেত্ । সৰ্ৱাৰ্থা-স্সিদ্ধ্যন্তে । য এৱং-ৱেঁদ । ক্ষুদ্ধ্য-ন্নিদমজানতাম্ । সৰ্ৱাৰ্থা ন সিদ্ধ্যন্তে । যস্তে ৱিঘাতুকো ভ্ৰাতা । মমান্তৰ্-হৃদযে শ্ৰিতঃ ॥ 126 ॥

তস্মা ইমমগ্ৰ পিণ্ডঞ্জুহোমি । স মে-ঽৰ্থা-ন্মা ৱিৱধীত্ । মযি স্ৱাহা ॥ ৰাজাধিৰাজায প্ৰসহ্য সাহিনে । নমো ৱযং-ৱৈঁশ্ৰৱণায কুৰ্মহে । স মে কামান্ কাম কামায মহ্যম্ । কামেশ্ৱৰো ৱৈশ্ৰৱণো দদাতু । কুবেৰায ৱৈশ্ৰৱণায । মহাৰাজায নমঃ । কেতৱো অৰুণাসশ্চ । ঋষযো ৱাতৰশনাঃ । প্ৰতিষ্ঠাগ্ং শতধা হি । সমাহিতাসো সহস্ৰধাযসম্ । শিৱা ন-শ্শন্তমা ভৱন্তু । দিৱ্যা আপ ওষধযঃ । সুমৃডীকা সৰস্ৱতি । মা তে ৱ্যোম সন্দৃশি ॥ 127 ॥

(অশ্ৱান্-বলি-ৰ্ভুৱো - ভৱেযুঃ - শ্ৰিত - শ্চ সপ্ত চ)

অনুৱাকঃ 32
সংৱঁথ্সৰমেত-দ্ৱ্ৰতঞ্চৰেত্ । দ্ৱৌ ৱা মাসৌ । নিযম-স্সমাসেন । তস্মি-ন্নিযম ৱিশেষাঃ । ত্ৰিষৱণ-মুদকোপস্পৰ্শী । চতুৰ্থ কালপানভক্ত-স্স্যাত্ । অহৰহৰ্ৱা ভৈক্ষমশ্নযাত্ । ঔদুম্বৰীভি-স্সমিদ্ভি-ৰগ্নি-ম্পৰিচৰেত্ । পুনৰ্মা মৈত্ৱিন্দ্ৰিয-মিত্যেতেনা-ঽনুৱাকেন । উদ্ধৃত পৰিপূতাভিৰদ্ভিঃ কাৰ্য-ঙ্কুৰ্ৱীত ॥ 128 ॥

অসঞ্চযৱান্ । অগ্নযে ৱাযৱে সূৰ্যায । ব্ৰহ্মণে প্ৰজাপতযে । চন্দ্ৰমসে নক্ষত্ৰেভ্যঃ । ঋতুভ্য-স্সংৱঁথ্সৰায । ৱৰুণা-যাৰুণাযেতি ৱ্ৰতহোমাঃ । প্ৰৱৰ্গ্যৱদাদেশঃ । অৰুণাঃ কাণ্ড ঋষযঃ ॥ অৰণ্যে-ঽধীযীৰন্ন্ । ভদ্ৰঙ্কৰ্ণেভিৰিতি দ্ৱে জপিত্ৱা ॥ 129 ॥

মহানাম্নীভি-ৰুদকগ্ং সগ্গ্স্পৰ্শ্য । তমাচাৰ্যো দদ্যাত্ । শিৱান-শ্শন্তমে-ত্যোষধীৰালভতে । সুমৃডীকেতি ভূমিম্ । এৱমপৱৰ্গে । ধেনু-ৰ্দক্ষিণা । কগ্ং সংৱাঁসশ্চ ক্ষৌমম্ । অন্যদ্ৱা শুক্লম্ । যথা শক্তি ৱা । এৱগ্গ্ স্ৱাদ্ধ্যায ধৰ্মেণ । অৰণ্যে-ঽধীযীত । তপস্ৱী পুণ্যো ভৱতি তপস্ৱী পুণ্যো ভৱতি ॥ 130 ॥
(কুৰ্ৱীত - জপিত্ৱা - স্ৱাদ্ধ্যাযধৰ্মেণ দ্ৱে চ)

অনুৱাকানি
(ভদ্ৰগ্গ্ - স্মৃতিঃ - সাকজান্না - মক্ষ্য- তিতাম্ৰা - ণ্যত্যুৰ্ধ্ৱাক্ষ - আৰোগঃ - ক্ৱেদ - মগ্নিশ্চ - সহস্ৰৱৃত্ - পৱিত্ৰৱন্ত -আতনুষ্ৱা -ষ্টযোনীং - ঁযো-ঽসা - ৱথাদিত্য - স্যাৰোগ-স্যাথ ৱাযো- ৰথাগ্নে--ৰ্ দক্ষিণপূৰ্ৱস্যা - মিন্দ্ৰঘোষা ৱ-আপমাপাংযোঁ-ঽপা - মাপো ৱৈ - চতুষ্টয্যো - জানুদঘ্নী - মগ্নি-ম্প্ৰণীযে - মা নু কং - ঁৱিশীৰ্ষ্ণীং - পৰ্জন্যায - পুন - ৰদ্ভ্যঃ -সংৱঁথ্সৰ-ন্দ্ৱাত্ৰিগ্ংশত্)
(ভদ্ৰং - তপস্ৱী পুণ্যো ভৱতি তপস্ৱী পুণ্যো ভৱতি)

॥ হৰিঃ ওম্ ॥

॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয আৰণ্যকে প্ৰথমঃ প্ৰপাঠকঃ (অৰুণপ্ৰশ্নঃ)