Brahman

avadhūta gītā

(Avadhuta Gita in English (IAST))

(īśvarānugrahādeva puṃsāmadvaitavāsanā)

Sage Dattatreya

1. Background of the TextThe Avadhuta Gita is a text of radical non-dualism (Advaita Vedānta). Unlike texts that employ a step-by-step pedagogical approach or those that debate opposing views, the Avadhuta Gita starts directly at the absolute summit.It completely bypasses dualistic concepts, ritualistic injunctions, and even traditional stages of meditation. Instead, it serves as a direct declaration of the nature of the Self (Ātman) as already free, unattached, and unstained by the world. It is traditionally studied by those who have already purified the mind and possess a strong intellectual grasp of Vedanta, serving as a means to plunge directly into direct experience.2.

Reading depth
Lyrics
#of 271
atha prathamo'dhyāyaḥ
īśvarānugrahādeva puṃsāmadvaitavāsanā |
mahadbhayaparitrāṇādviprāṇāmupajāyate || 1-1||
yenedaṃ pūritaṃ sarvamātmanaivātmanātmani |
nirākāraṃ kathaṃ vande hyabhinnaṃ śivamavyayam || 1-2||
pañcabhūtātmakaṃ viśvaṃ marīcijalasannibham |
kasyāpyaho namaskuryāmahameko nirañjanaḥ || 1-3||
ātmaiva kevalaṃ sarvaṃ bhedābhedo na vidyate |
asti nāsti kathaṃ brūyāṃ vismayaḥ pratibhāti me || 1-4||
vedāntasārasarvasvaṃ jñānaṃ vijñānameva ca |
ahamātmā nirākāraḥ sarvavyāpī svabhāvataḥ || 1-5||
yo vai sarvātmako devo niṣkalo gaganopamaḥ |
svabhāvanirmalaḥ śuddhaḥ sa evāyaṃ na saṃśayaḥ || 1-6||
ahamevāvyayo'nantaḥ śuddhavijñānavigrahaḥ |
sukhaṃ duḥkhaṃ na jānāmi kathaṃ kasyāpi vartate || 1-7||
na mānasaṃ karma śubhāśubhaṃ me
na kāyikaṃ karma śubhāśubhaṃ me |
na vācikaṃ karma śubhāśubhaṃ me
jñānāmṛtaṃ śuddhamatīndriyo'ham || 1-8||
mano vai gaganākāraṃ mano vai sarvatomukham |
mano'tītaṃ manaḥ sarvaṃ na manaḥ paramārthataḥ || 1-9||
ahamekamidaṃ sarvaṃ vyomātītaṃ nirantaram |
paśyāmi kathamātmānaṃ pratyakṣaṃ vā tirohitam || 1-10||
tvamevamekaṃ hi kathaṃ na budhyase
samaṃ hi sarveṣu vimṛṣṭamavyayam |
sadodito'si tvamakhaṇḍitaḥ prabho
divā ca naktaṃ ca kathaṃ hi manyase || 1-11||
ātmānaṃ satataṃ viddhi sarvatraikaṃ nirantaram |
ahaṃ dhyātā paraṃ dhyeyamakhaṇḍaṃ khaṇḍyate katham || 1-12||
na jāto na mṛto'si tvaṃ na te dehaḥ kadācana |
sarvaṃ brahmeti vikhyātaṃ bravīti bahudhā śrutiḥ || 1-13||
sa bāhyābhyantaro'si tvaṃ śivaḥ sarvatra sarvadā |
itastataḥ kathaṃ bhrāntaḥ pradhāvasi piśācavat || 1-14||
saṃyogaśca viyogaśca vartate na ca te na me |
na tvaṃ nāhaṃ jagannedaṃ sarvamātmaiva kevalam || 1-15||
śabdādipañcakasyāsya naivāsi tvaṃ na te punaḥ |
tvameva paramaṃ tattvamataḥ kiṃ paritapyase || 1-16||
janma mṛtyurna te cittaṃ bandhamokṣau śubhāśubhau |
kathaṃ rodiṣi re vatsa nāmarūpaṃ na te na me || 1-17||
aho citta kathaṃ bhrāntaḥ pradhāvasi piśācavat |
abhinnaṃ paśya cātmānaṃ rāgatyāgātsukhī bhava || 1-18||
tvameva tattvaṃ hi vikāravarjitaṃ
niṣkampamekaṃ hi vimokṣavigraham |
na te ca rāgo hyathavā virāgaḥ
kathaṃ hi santapyasi kāmakāmataḥ || 1-19||
vadanti śrutayaḥ sarvāḥ nirguṇaṃ śuddhamavyayam |
aśarīraṃ samaṃ tattvaṃ tanmāṃ viddhi na saṃśayaḥ || 1-20||
sākāramanṛtaṃ viddhi nirākāraṃ nirantaram |
etattattvopadeśena na punarbhavasambhavaḥ || 1-21||
ekameva samaṃ tattvaṃ vadanti hi vipaścitaḥ |
rāgatyāgātpunaścittamekānekaṃ na vidyate || 1-22||
anātmarūpaṃ ca kathaṃ samādhi-
rātmasvarūpaṃ ca kathaṃ samādhiḥ |
astīti nāstīti kathaṃ samādhi-
rmokṣasvarūpaṃ yadi sarvamekam || 1-23||
viśuddho'si samaṃ tattvaṃ videhastvamajo'vyayaḥ |
jānāmīha na jānāmītyātmānaṃ manyase katham || 1-24||
tattvamasyādivākyena svātmā hi pratipāditaḥ |
neti neti śrutirbrūyādanṛtaṃ pāñcabhautikam || 1-25||
ātmanyevātmanā sarvaṃ tvayā pūrṇaṃ nirantaram |
dhyātā dhyānaṃ na te cittaṃ nirlajjaṃ dhyāyate katham || 1-26||
śivaṃ na jānāmi kathaṃ vadāmi
śivaṃ na jānāmi kathaṃ bhajāmi |
ahaṃ śivaścetparamārthatattvaṃ
samasvarūpaṃ gaganopamaṃ ca || 1-27||
nāhaṃ tattvaṃ samaṃ tattvaṃ kalpanāhetuvarjitam |
grāhyagrāhakanirmuktaṃ svasaṃvedyaṃ kathaṃ bhavet || 1-28||
anantarūpaṃ na hi vastu kiñci-
ttattvasvarūpaṃ na hi vastu kiñcit |
ātmaikarūpaṃ paramārthatattvaṃ
na hiṃsako vāpi na cāpyahiṃsā || 1-29||
viśuddho'si samaṃ tattvaṃ videhamajamavyayam |
vibhramaṃ kathamātmārthe vibhrānto'haṃ kathaṃ punaḥ || 1-30||
ghaṭe bhinne ghaṭākāśaṃ sulīnaṃ bhedavarjitam |
śivena manasā śuddho na bhedaḥ pratibhāti me || 1-31||
na ghaṭo na ghaṭākāśo na jīvo jīvavigrahaḥ |
kevalaṃ brahma saṃviddhi vedyavedakavarjitam || 1-32||
sarvatra sarvadā sarvamātmānaṃ satataṃ dhruvam |
sarvaṃ śūnyamaśūnyaṃ ca tanmāṃ viddhi na saṃśayaḥ || 1-33||
vedā na lokā na surā na yajñā
varṇāśramo naiva kulaṃ na jātiḥ |
na dhūmamārgo na ca dīptimārgo
brahmaikarūpaṃ paramārthatattvam || 1-34||
vyāpyavyāpakanirmuktaḥ tvamekaḥ saphalaṃ yadi |
pratyakṣaṃ cāparokṣaṃ ca hyātmānaṃ manyase katham || 1-35||
advaitaṃ kecidicchanti dvaitamicchanti cāpare |
samaṃ tattvaṃ na vindanti dvaitādvaitavivarjitam || 1-36||
śvetādivarṇarahitaṃ śabdādiguṇavarjitam |
kathayanti kathaṃ tattvaṃ manovācāmagocaram || 1-37||
yadā'nṛtamidaṃ sarvaṃ dehādigaganopamam |
tadā hi brahma saṃvetti na te dvaitaparamparā || 1-38||
pareṇa sahajātmāpi hyabhinnaḥ pratibhāti me |
vyomākāraṃ tathaivaikaṃ dhyātā dhyānaṃ kathaṃ bhavet || 1-39||
yatkaromi yadaśnāmi yajjuhomi dadāmi yat |
etatsarvaṃ na me kiñcidviśuddho'hamajo'vyayaḥ || 1-40||
sarvaṃ jagadviddhi nirākṛtīdaṃ
sarvaṃ jagadviddhi vikārahīnam |
sarvaṃ jagadviddhi viśuddhadehaṃ
sarvaṃ jagadviddhi śivaikarūpam || 1-41||
tattvaṃ tvaṃ na hi sandehaḥ kiṃ jānāmyathavā punaḥ |
asaṃvedyaṃ svasaṃvedyamātmānaṃ manyase katham || 1-42||
māyā'māyā kathaṃ tāta chāyā'chāyā na vidyate |
tattvamekamidaṃ sarvaṃ vyomākāraṃ nirañjanam || 1-43||
ādimadhyāntamukto'haṃ na baddho'haṃ kadācana |
svabhāvanirmalaḥ śuddha iti me niścitā matiḥ || 1-44||
mahadādi jagatsarvaṃ na kiñcitpratibhāti me |
brahmaiva kevalaṃ sarvaṃ kathaṃ varṇāśramasthitiḥ || 1-45||
jānāmi sarvathā sarvamahameko nirantaram |
nirālambamaśūnyaṃ ca śūnyaṃ vyomādipañcakam || 1-46||
na ṣaṇḍho na pumānna strī na bodho naiva kalpanā |
sānando vā nirānandamātmānaṃ manyase katham || 1-47||
ṣaḍaṅgayogānna tu naiva śuddhaṃ
manovināśānna tu naiva śuddham |
gurūpadeśānna tu naiva śuddhaṃ
svayaṃ ca tattvaṃ svayameva buddham || 1-48||
na hi pañcātmako deho videho vartate na hi |
ātmaiva kevalaṃ sarvaṃ turīyaṃ ca trayaṃ katham || 1-49||
na baddho naiva mukto'haṃ na cāhaṃ brahmaṇaḥ pṛthak |
na kartā na ca bhoktāhaṃ vyāpyavyāpakavarjitaḥ || 1-50||
yathā jalaṃ jale nyastaṃ salilaṃ bhedavarjitam |
prakṛtiṃ puruṣaṃ tadvadabhinnaṃ pratibhāti me || 1-51||
yadi nāma na mukto'si na baddho'si kadācana |
sākāraṃ ca nirākāramātmānaṃ manyase katham || 1-52||
jānāmi te paraṃ rūpaṃ pratyakṣaṃ gaganopamam |
yathā paraṃ hi rūpaṃ yanmarīcijalasannibham || 1-53||
na gururnopadeśaśca na copādhirna me kriyā |
videhaṃ gaganaṃ viddhi viśuddho'haṃ svabhāvataḥ || 1-54||
viśuddho'sya śarīro'si na te cittaṃ parātparam |
ahaṃ cātmā paraṃ tattvamiti vaktuṃ na lajjase || 1-55||
kathaṃ rodiṣi re citta hyātmaivātmātmanā bhava |
piba vatsa kalātītamadvaitaṃ paramāmṛtam || 1-56||
naiva bodho na cābodho na bodhābodha eva ca |
yasyedṛśaḥ sadā bodhaḥ sa bodho nānyathā bhavet || 1-57||
jñānaṃ na tarko na samādhiyogo
na deśakālau na gurūpadeśaḥ |
svabhāvasaṃvittarahaṃ ca tattva-
mākāśakalpaṃ sahajaṃ dhruvaṃ ca || 1-58||
na jāto'haṃ mṛto vāpi na me karma śubhāśubham |
viśuddhaṃ nirguṇaṃ brahma bandho muktiḥ kathaṃ mama || 1-59||
yadi sarvagato devaḥ sthiraḥ pūrṇo nirantaraḥ |
antaraṃ hi na paśyāmi sa bāhyābhyantaraḥ katham || 1-60||
sphuratyeva jagatkṛtsnamakhaṇḍitanirantaram |
aho māyāmahāmoho dvaitādvaitavikalpanā || 1-61||
sākāraṃ ca nirākāraṃ neti netīti sarvadā |
bhedābhedavinirmukto vartate kevalaḥ śivaḥ || 1-62||
na te ca mātā ca pitā ca bandhuḥ
na te ca patnī na sutaśca mitram |
na pakṣapātī na vipakṣapātaḥ
kathaṃ hi santaptiriyaṃ hi citte || 1-63||
divā naktaṃ na te cittaṃ udayāstamayau na hi |
videhasya śarīratvaṃ kalpayanti kathaṃ budhāḥ || 1-64||
nāvibhaktaṃ vibhaktaṃ ca na hi duḥkhasukhādi ca |
na hi sarvamasarvaṃ ca viddhi cātmānamavyayam || 1-65||
nāhaṃ kartā na bhoktā ca na me karma purā'dhunā |
na me deho videho vā nirmameti mameti kim || 1-66||
na me rāgādiko doṣo duḥkhaṃ dehādikaṃ na me |
ātmānaṃ viddhi māmekaṃ viśālaṃ gaganopamam || 1-67||
sakhe manaḥ kiṃ bahujalpitena
sakhe manaḥ sarvamidaṃ vitarkyam |
yatsārabhūtaṃ kathitaṃ mayā te
tvameva tattvaṃ gaganopamo'si || 1-68||
yena kenāpi bhāvena yatra kutra mṛtā api |
yoginastatra līyante ghaṭākāśamivāmbare || 1-69||
tīrthe cāntyajagehe vā naṣṭasmṛtirapi tyajan |
samakāle tanuṃ muktaḥ kaivalyavyāpako bhavet || 1-70||
dharmārthakāmamokṣāṃśca dvipadādicarācaram |
manyante yoginaḥ sarvaṃ marīcijalasannibham || 1-71||
atītānāgataṃ karma vartamānaṃ tathaiva ca |
na karomi na bhuñjāmi iti me niścalā matiḥ || 1-72||
śūnyāgāre samarasapūta-
stiṣṭhannekaḥ sukhamavadhūtaḥ |
carati hi nagnastyaktvā garvaṃ
vindati kevalamātmani sarvam || 1-73||
tritayaturīyaṃ na hi nahi yatra
vindati kevalamātmani tatra |
dharmādharmau na hi nahi yatra
baddho muktaḥ kathamiha tatra || 1-74||
vindati vindati na hi nahi mantraṃ
chandolakṣaṇaṃ na hi nahi tantram |
samarasamagno bhāvitapūtaḥ
pralapitametatparamavadhūtaḥ || 1-75||
sarvaśūnyamaśūnyaṃ ca satyāsatyaṃ na vidyate |
svabhāvabhāvataḥ proktaṃ śāstrasaṃvittipūrvakam || 1-76||
atha dvitīyo'dhyāyaḥ
bālasya vā viṣayabhogaratasya vāpi
mūrkhasya sevakajanasya gṛhasthitasya |
etadguroḥ kimapi naiva na cintanīyaṃ
ratnaṃ kathaṃ tyajati ko'pyaśucau praviṣṭam || 2-1||
naivātra kāvyaguṇa eva tu cintanīyo
grāhyaḥ paraṃ guṇavatā khalu sāra eva |
sindūracitrarahitā bhuvi rūpaśūnyā
pāraṃ na kiṃ nayati nauriha gantukāmān || 2-2||
prayatnena vinā yena niścalena calācalam |
grastaṃ svabhāvataḥ śāntaṃ caitanyaṃ gaganopamam || 2-3||
ayatnāchālayedyastu ekameva carācaram |
sarvagaṃ tatkathaṃ bhinnamadvaitaṃ vartate mama || 2-4||
ahameva paraṃ yasmātsārātsārataraṃ śivam |
gamāgamavinirmuktaṃ nirvikalpaṃ nirākulam || 2-5||
sarvāvayavanirmuktaṃ tathāhaṃ tridaśārcitam |
sampūrṇatvānna gṛhṇāmi vibhāgaṃ tridaśādikam || 2-6||
pramādena na sandehaḥ kiṃ kariṣyāmi vṛttimān |
utpadyante vilīyante budbudāśca yathā jale || 2-7||
mahadādīni bhūtāni samāpyaivaṃ sadaiva hi |
mṛdudravyeṣu tīkṣṇeṣu guḍeṣu kaṭukeṣu ca || 2-8||
kaṭutvaṃ caiva śaityatvaṃ mṛdutvaṃ ca yathā jale |
prakṛtiḥ puruṣastadvadabhinnaṃ pratibhāti me || 2-9||
sarvākhyārahitaṃ yadyatsūkṣmātsūkṣmataraṃ param |
manobuddhīndriyātītamakalaṅkaṃ jagatpatim || 2-10||
īdṛśaṃ sahajaṃ yatra ahaṃ tatra kathaṃ bhavet |
tvameva hi kathaṃ tatra kathaṃ tatra carācaram || 2-11||
gaganopamaṃ tu yatproktaṃ tadeva gaganopamam |
caitanyaṃ doṣahīnaṃ ca sarvajñaṃ pūrṇameva ca || 2-12||
pṛthivyāṃ caritaṃ naiva mārutena ca vāhitam |
variṇā pihitaṃ naiva tejomadhye vyavasthitam || 2-13||
ākāśaṃ tena saṃvyāptaṃ na tadvyāptaṃ ca kenacit |
sa bāhyābhyantaraṃ tiṣṭhatyavacchinnaṃ nirantaram || 2-14||
sūkṣmatvāttadadṛśyatvānnirguṇatvācca yogibhiḥ |
ālambanādi yatproktaṃ kramādālambanaṃ bhavet || 2-15||
satatā'bhyāsayuktastu nirālambo yadā bhavet |
tallayāllīyate nāntarguṇadoṣavivarjitaḥ || 2-16||
viṣaviśvasya raudrasya mohamūrcchāpradasya ca |
ekameva vināśāya hyamoghaṃ sahajāmṛtam || 2-17||
bhāvagamyaṃ nirākāraṃ sākāraṃ dṛṣṭigocaram |
bhāvābhāvavinirmuktamantarālaṃ taducyate || 2-18||
bāhyabhāvaṃ bhavedviśvamantaḥ prakṛtirucyate |
antarādantaraṃ jñeyaṃ nārikelaphalāmbuvat || 2-19||
bhrāntijñānaṃ sthitaṃ bāhyaṃ samyagjñānaṃ ca madhyagam |
madhyānmadhyataraṃ jñeyaṃ nārikelaphalāmbuvat || 2-20||
paurṇamāsyāṃ yathā candra eka evātinirmalaḥ |
tena tatsadṛśaṃ paśyeddvidhādṛṣṭirviparyayaḥ || 2-21||
anenaiva prakāreṇa buddhibhedo na sarvagaḥ |
dātā ca dhīratāmeti gīyate nāmakoṭibhiḥ || 2-22||
guruprajñāprasādena mūrkho vā yadi paṇḍitaḥ |
yastu sambudhyate tattvaṃ virakto bhavasāgarāt || 2-23||
rāgadveṣavinirmuktaḥ sarvabhūtahite rataḥ |
dṛḍhabodhaśca dhīraśca sa gacchetparamaṃ padam || 2-24||
ghaṭe bhinne ghaṭākāśa ākāśe līyate yathā |
dehābhāve tathā yogī svarūpe paramātmani || 2-25||
ukteyaṃ karmayuktānāṃ matiryānte'pi sā gatiḥ |
na coktā yogayuktānāṃ matiryānte'pi sā gatiḥ || 2-26||
yā gatiḥ karmayuktānāṃ sā ca vāgindriyādvadet |
yogināṃ yā gatiḥ kvāpi hyakathyā bhavatorjitā || 2-27||
evaṃ jñātvā tvamuṃ mārgaṃ yogināṃ naiva kalpitam |
vikalpavarjanaṃ teṣāṃ svayaṃ siddhiḥ pravartate || 2-28||
tīrthe vāntyajagehe vā yatra kutra mṛto'pi vā |
na yogī paśyate garbhaṃ pare brahmaṇi līyate || 2-29||
sahajamajamacintyaṃ yastu paśyetsvarūpaṃ
ghaṭati yadi yatheṣṭaṃ lipyate naiva doṣaiḥ |
sakṛdapi tadabhāvātkarma kiñcinnakuryāt
tadapi na ca vibaddhaḥ saṃyamī vā tapasvī || 2-30||
nirāmayaṃ niṣpratimaṃ nirākṛtiṃ
nirāśrayaṃ nirvapuṣaṃ nirāśiṣam |
nirdvandvanirmohamaluptaśaktikaṃ
tamīśamātmānamupaiti śāśvatam || 2-31||
vedo na dīkṣā na ca muṇḍanakriyā
gururna śiṣyo na ca yantrasampadaḥ |
mudrādikaṃ cāpi na yatra bhāsate
tamīśamātmānamupaiti śāśvatam || 2-32||
na śāmbhavaṃ śāktikamānavaṃ na vā
piṇḍaṃ ca rūpaṃ ca padādikaṃ na vā |
ārambhaniṣpattighaṭādikaṃ ca no
tamīśamātmānamupaiti śāśvatam || 2-33||
yasya svarūpātsacarācaraṃ jaga-
dutpadyate tiṣṭhati līyate'pi vā |
payovikārādiva phenabudbudā-
stamīśamātmānamupaiti śāśvatam || 2-34||
nāsānirodho na ca dṛṣṭirāsanaṃ
bodho'pyabodho'pi na yatra bhāsate |
nāḍīpracāro'pi na yatra kiñci-
ttamīśamātmānamupaiti śāśvatam || 2-35||
nānātvamekatvamubhatvamanyatā
aṇutvadīrghatvamahattvaśūnyatā |
mānatvameyatvasamatvavarjitaṃ
tamīśamātmānamupaiti śāśvatam || 2-36||
susaṃyamī vā yadi vā na saṃyamī
susaṅgrahī vā yadi vā na saṅgrahī |
niṣkarmako vā yadi vā sakarmaka-
stamīśamātmānamupaiti śāśvatam || 2-37||
mano na buddhirna śarīramindriyaṃ
tanmātrabhūtāni na bhūtapañcakam |
ahaṅkṛtiścāpi viyatsvarūpakaṃ
tamīśamātmānamupaiti śāśvatam || 2-38||
vidhau nirodhe paramātmatāṃ gate
na yoginaścetasi bhedavarjite |
śaucaṃ na vāśaucamaliṅgabhāvanā
sarvaṃ vidheyaṃ yadi vā niṣidhyate || 2-39||
mano vaco yatra na śaktamīrituṃ
nūnaṃ kathaṃ tatra gurūpadeśatā |
imāṃ kathāmuktavato gurosta-
dyuktasya tattvaṃ hi samaṃ prakāśate || 2-40||
atha tṛtīyo'dhyāyaḥ
guṇaviguṇavibhāgo vartate naiva kiñcit
rativirativihīnaṃ nirmalaṃ niṣprapañcam |
guṇaviguṇavihīnaṃ vyāpakaṃ viśvarūpaṃ
kathamahamiha vande vyomarūpaṃ śivaṃ vai || 3-1||
śvetādivarṇarahito niyataṃ śivaśca
kāryaṃ hi kāraṇamidaṃ hi paraṃ śivaśca |
evaṃ vikalparahito'hamalaṃ śivaśca
svātmānamātmani sumitra kathaṃ namāmi || 3-2||
nirmūlamūlarahito hi sadodito'haṃ
nirdhūmadhūmarahito hi sadodito'ham |
nirdīpadīparahito hi sadodito'haṃ
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-3||
niṣkāmakāmamiha nāma kathaṃ vadāmi
niḥsaṅgasaṅgamiha nāma kathaṃ vadāmi |
niḥsārasārarahitaṃ ca kathaṃ vadāmi
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-4||
advaitarūpamakhilaṃ hi kathaṃ vadāmi
dvaitasvarūpamakhilaṃ hi kathaṃ vadāmi |
nityaṃ tvanityamakhilaṃ hi kathaṃ vadāmi
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-5||
sthūlaṃ hi no na hi kṛśaṃ na gatāgataṃ hi
ādyantamadhyarahitaṃ na parāparaṃ hi |
satyaṃ vadāmi khalu vai paramārthatattvaṃ
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-6||
saṃviddhi sarvakaraṇāni nabhonibhāni
saṃviddhi sarvaviṣayāṃśca nabhonibhāṃśca |
saṃviddhi caikamamalaṃ na hi bandhamuktaṃ
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-7||
durbodhabodhagahano na bhavāmi tāta
durlakṣyalakṣyagahano na bhavāmi tāta |
āsannarūpagahano na bhavāmi tāta
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-8||
niṣkarmakarmadahano jvalano bhavāmi
nirduḥkhaduḥkhadahano jvalano bhavāmi |
nirdehadehadahano jvalano bhavāmi
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-9||
niṣpāpapāpadahano hi hutāśano'haṃ
nirdharmadharmadahano hi hutāśano'ham |
nirbandhabandhadahano hi hutāśano'haṃ
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-10||
nirbhāvabhāvarahito na bhavāmi vatsa
niryogayogarahito na bhavāmi vatsa |
niścittacittarahito na bhavāmi vatsa
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-11||
nirmohamohapadavīti na me vikalpo
niḥśokaśokapadavīti na me vikalpaḥ |
nirlobhalobhapadavīti na me vikalpo
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-12||
saṃsārasantatilatā na ca me kadācit
santoṣasantatisukho na ca me kadācit |
ajñānabandhanamidaṃ na ca me kadācit
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-13||
saṃsārasantatirajo na ca me vikāraḥ
santāpasantatitamo na ca me vikāraḥ |
sattvaṃ svadharmajanakaṃ na ca me vikāro
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-14||
santāpaduḥkhajanako na vidhiḥ kadācit
santāpayogajanitaṃ na manaḥ kadācit |
yasmādahaṅkṛtiriyaṃ na ca me kadācit
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-15||
niṣkampakampanidhanaṃ na vikalpakalpaṃ
svapnaprabodhanidhanaṃ na hitāhitaṃ hi |
niḥsārasāranidhanaṃ na carācaraṃ hi
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-16||
no vedyavedakamidaṃ na ca hetutarkyaṃ
vācāmagocaramidaṃ na mano na buddhiḥ |
evaṃ kathaṃ hi bhavataḥ kathayāmi tattvaṃ
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-17||
nirbhinnabhinnarahitaṃ paramārthatattva-
mantarbahirna hi kathaṃ paramārthatattvam |
prāksambhavaṃ na ca rataṃ na hi vastu kiñcit
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-18||
rāgādidoṣarahitaṃ tvahameva tattvaṃ
daivādidoṣarahitaṃ tvahameva tattvam |
saṃsāraśokarahitaṃ tvahameva tattvaṃ
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-19||
sthānatrayaṃ yadi ca neti kathaṃ turīyaṃ
kālatrayaṃ yadi ca neti kathaṃ diśaśca |
śāntaṃ padaṃ hi paramaṃ paramārthatattvaṃ
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-20||
dīrgho laghuḥ punaritīha name vibhāgo
vistārasaṃkaṭamitīha na me vibhāgaḥ |
koṇaṃ hi vartulamitīha na me vibhāgo
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-21||
mātāpitādi tanayādi na me kadācit
jātaṃ mṛtaṃ na ca mano na ca me kadācit |
nirvyākulaṃ sthiramidaṃ paramārthatattvaṃ
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-22||
śuddhaṃ viśuddhamavicāramanantarūpaṃ
nirlepalepamavicāramanantarūpam |
niṣkhaṇḍakhaṇḍamavicāramanantarūpaṃ
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-23||
brahmādayaḥ suragaṇāḥ kathamatra santi
svargādayo vasatayaḥ kathamatra santi |
yadyekarūpamamalaṃ paramārthatattvaṃ
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-24||
nirneti neti vimalo hi kathaṃ vadāmi
niḥśeṣaśeṣavimalo hi kathaṃ vadāmi |
nirliṅgaliṅgavimalo hi kathaṃ vadāmi
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-25||
niṣkarmakarmaparamaṃ satataṃ karomi
niḥsaṅgasaṅgarahitaṃ paramaṃ vinodam |
nirdehadeharahitaṃ satataṃ vinodaṃ
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-26||
māyāprapañcaracanā na ca me vikāraḥ |
kauṭilyadambharacanā na ca me vikāraḥ |
satyānṛteti racanā na ca me vikāro
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-27||
sandhyādikālarahitaṃ na ca me viyogo-
hyantaḥ prabodharahitaṃ badhiro na mūkaḥ |
evaṃ vikalparahitaṃ na ca bhāvaśuddhaṃ
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-28||
nirnāthanātharahitaṃ hi nirākulaṃ vai
niścittacittavigataṃ hi nirākulaṃ vai |
saṃviddhi sarvavigataṃ hi nirākulaṃ vai
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-29||
kāntāramandiramidaṃ hi kathaṃ vadāmi
saṃsiddhasaṃśayamidaṃ hi kathaṃ vadāmi |
evaṃ nirantarasamaṃ hi nirākulaṃ vai
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-30||
nirjīvajīvarahitaṃ satataṃ vibhāti
nirbījabījarahitaṃ satataṃ vibhāti |
nirvāṇabandharahitaṃ satataṃ vibhāti
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-31||
sambhūtivarjitamidaṃ satataṃ vibhāti
saṃsāravarjitamidaṃ satataṃ vibhāti |
saṃhāravarjitamidaṃ satataṃ vibhāti
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-32||
ullekhamātramapi te na ca nāmarūpaṃ
nirbhinnabhinnamapi te na hi vastu kiñcit |
nirlajjamānasa karoṣi kathaṃ viṣādaṃ
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-33||
kiṃ nāma rodiṣi sakhe na jarā na mṛtyuḥ
kiṃ nāma rodiṣi sakhe na ca janma duḥkham |
kiṃ nāma rodiṣi sakhe na ca te vikāro
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-34||
kiṃ nāma rodiṣi sakhe na ca te svarūpaṃ
kiṃ nāma rodiṣi sakhe na ca te virūpam |
kiṃ nāma rodiṣi sakhe na ca te vayāṃsi
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-35||
kiṃ nāma rodiṣi sakhe na ca te vayāṃsi
kiṃ nāma rodiṣi sakhe na ca te manāṃsi |
kiṃ nāma rodiṣi sakhe na tavendriyāṇi
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-36||
kiṃ nāma rodiṣi sakhe na ca te'sti kāmaḥ
kiṃ nāma rodiṣi sakhe na ca te pralobhaḥ |
kiṃ nāma rodiṣi sakhe na ca te vimoho
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-37||
aiśvaryamicchasi kathaṃ na ca te dhanāni
aiśvaryamicchasi kathaṃ na ca te hi patnī |
aiśvaryamicchasi kathaṃ na ca te mameti
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-38||
liṅgaprapañcajanuṣī na ca te na me ca
nirlajjamānasamidaṃ ca vibhāti bhinnam |
nirbhedabhedarahitaṃ na ca te na me ca
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-39||
no vāṇumātramapi te hi virāgarūpaṃ
no vāṇumātramapi te hi sarāgarūpam |
no vāṇumātramapi te hi sakāmarūpaṃ
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-40||
dhyātā na te hi hṛdaye na ca te samādhi-
rdhyānaṃ na te hi hṛdaye na bahiḥ pradeśaḥ |
dhyeyaṃ na ceti hṛdaye na hi vastu kālo
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-41||
yatsārabhūtamakhilaṃ kathitaṃ mayā te
na tvaṃ na me na mahato na gururna na śiṣyaḥ |
svacchandarūpasahajaṃ paramārthatattvaṃ
jñānāmṛtaṃ samarasaṃ gaganopamo'ham || 3-42||
kathamiha paramārthaṃ tattvamānandarūpaṃ
kathamiha paramārthaṃ naivamānandarūpam |
kathamiha paramārthaṃ jñānavijñānarūpaṃ
yadi paramahamekaṃ vartate vyomarūpam || 3-43||
dahanapavanahīnaṃ viddhi vijñānameka-
mavanijalavihīnaṃ viddhi vijñānarūpam |
samagamanavihīnaṃ viddhi vijñānamekaṃ
gaganamiva viśālaṃ viddhi vijñānamekam || 3-44||
na śūnyarūpaṃ na viśūnyarūpaṃ
na śuddharūpaṃ na viśuddharūpam |
rūpaṃ virūpaṃ na bhavāmi kiñcit
svarūparūpaṃ paramārthatattvam || 3-45||
muñca muñca hi saṃsāraṃ tyāgaṃ muñca hi sarvathā |
tyāgātyāgaviṣaṃ śuddhamamṛtaṃ sahajaṃ dhruvam || 3-46||
atha caturtho'dhyāyaḥ
nāvāhanaṃ naiva visarjanaṃ vā
puṣpāṇi patrāṇi kathaṃ bhavanti |
dhyānāni mantrāṇi kathaṃ bhavanti
samāsamaṃ caiva śivārcanaṃ ca || 4-1||
na kevalaṃ bandhavibandhamukto
na kevalaṃ śuddhaviśuddhamuktaḥ |
na kevalaṃ yogaviyogamuktaḥ
sa vai vimukto gaganopamo'ham || 4-2||
sañjāyate sarvamidaṃ hi tathyaṃ
sañjāyate sarvamidaṃ vitathyam |
evaṃ vikalpo mama naiva jātaḥ
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-3||
na sāñjanaṃ caiva nirañjanaṃ vā
na cāntaraṃ vāpi nirantaraṃ vā |
antarvibhannaṃ na hi me vibhāti
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-4||
abodhabodho mama naiva jāto
bodhasvarūpaṃ mama naiva jātam |
nirbodhabodhaṃ ca kathaṃ vadāmi
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-5||
na dharmayukto na ca pāpayukto
na bandhayukto na ca mokṣayuktaḥ |
yuktaṃ tvayuktaṃ na ca me vibhāti
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-6||
parāparaṃ vā na ca me kadācit
madhyasthabhāvo hi na cārimitram |
hitāhitaṃ cāpi kathaṃ vadāmi
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-7||
nopāsako naivamupāsyarūpaṃ
na copadeśo na ca me kriyā ca |
saṃvitsvarūpaṃ ca kathaṃ vadāmi
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-8||
no vyāpakaṃ vyāpyamihāsti kiñcit
na cālayaṃ vāpi nirālayaṃ vā |
aśūnyaśūnyaṃ ca kathaṃ vadāmi
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-9||
na grāhako grāhyakameva kiñcit
na kāraṇaṃ vā mama naiva kāryam |
acintyacintyaṃ ca kathaṃ vadāmi
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-10||
na bhedakaṃ vāpi na caiva bhedyaṃ
na vedakaṃ vā mama naiva vedyam |
gatāgataṃ tāta kathaṃ vadāmi
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-11||
na cāsti deho na ca me videho
buddhirmano me na hi cendriyāṇi |
rāgo virāgaśca kathaṃ vadāmi
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-12||
ullekhamātraṃ na hi bhinnamuccai-
rullekhamātraṃ na tirohitaṃ vai |
samāsamaṃ mitra kathaṃ vadāmi
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-13||
jitendriyo'haṃ tvajitendriyo vā
na saṃyamo me niyamo na jātaḥ |
jayājayau mitra kathaṃ vadāmi
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-14||
amūrtamūrtirna ca me kadāci-
dādyantamadhyaṃ na ca me kadācit |
balābalaṃ mitra kathaṃ vadāmi
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-15||
mṛtāmṛtaṃ vāpi viṣāviṣaṃ ca
sañjāyate tāta na me kadācit |
aśuddhaśuddhaṃ ca kathaṃ vadāmi
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-16||
svapnaḥ prabodho na ca yogamudrā
naktaṃ divā vāpi na me kadācit |
aturyaturyaṃ ca kathaṃ vadāmi
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-17||
saṃviddhi māṃ sarvavisarvamuktaṃ
māyā vimāyā na ca me kadācit |
sandhyādikaṃ karma kathaṃ vadāmi
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-18||
saṃviddhi māṃ sarvasamādhiyuktaṃ
saṃviddhi māṃ lakṣyavilakṣyamuktam |
yogaṃ viyogaṃ ca kathaṃ vadāmi
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-19||
mūrkho'pi nāhaṃ na ca paṇḍito'haṃ
maunaṃ vimaunaṃ na ca me kadācit |
tarkaṃ vitarkaṃ ca kathaṃ vadāmi
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-20||
pitā ca mātā ca kulaṃ na jāti-
rjanmādi mṛtyurna ca me kadācit |
snehaṃ vimohaṃ ca kathaṃ vadāmi
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-21||
astaṃ gato naiva sadodito'haṃ
tejovitejo na ca me kadācit |
sandhyādikaṃ karma kathaṃ vadāmi
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-22||
asaṃśayaṃ viddhi nirākulaṃ māṃ
asaṃśayaṃ viddhi nirantaraṃ mām |
asaṃśayaṃ viddhi nirañjanaṃ māṃ
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-23||
dhyānāni sarvāṇi parityajanti
śubhāśubhaṃ karma parityajanti |
tyāgāmṛtaṃ tāta pibanti dhīrāḥ
svarūpanirvāṇamanāmayo'ham || 4-24||
vindati vindati na hi na hi yatra
chandolakṣaṇaṃ na hi na hi tatra |
samarasamagno bhāvitapūtaḥ
pralapati tattvaṃ paramavadhūtaḥ || 4-25||
atha pañcamo'dhyāyaḥ
oṃ iti gaditaṃ gaganasamaṃ tat
na parāparasāravicāra iti |
avilāsavilāsanirākaraṇaṃ
kathamakṣarabindusamuccaraṇam || 5-1||
iti tattvamasiprabhṛtiśrutibhiḥ
pratipāditamātmani tattvamasi |
tvamupādhivivarjitasarvasamaṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-2||
adha ūrdhvavivarjitasarvasamaṃ
bahirantaravarjitasarvasamam |
yadi caikavivarjitasarvasamaṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-3||
na hi kalpitakalpavicāra iti
na hi kāraṇakāryavicāra iti |
padasandhivivarjitasarvasamaṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-4||
na hi bodhavibodhasamādhiriti
na hi deśavideśasamādhiriti |
na hi kālavikālasamādhiriti
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-5||
na hi kumbhanabho na hi kumbha iti
na hi jīvavapurna hi jīva iti |
na hi kāraṇakāryavibhāga iti
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-6||
iha sarvanirantaramokṣapadaṃ
laghudīrghavicāravihīna iti |
na hi vartulakoṇavibhāga iti
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-7||
iha śūnyaviśūnyavihīna iti
iha śuddhaviśuddhavihīna iti |
iha sarvavisarvavihīna iti
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-8||
na hi bhinnavibhinnavicāra iti
bahirantarasandhivicāra iti |
arimitravivarjitasarvasamaṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-9||
na hi śiṣyaviśiṣyasvarūpa iti
na carācarabhedavicāra iti |
iha sarvanirantaramokṣapadaṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-10||
nanu rūpavirūpavihīna iti
nanu bhinnavibhinnavihīna iti |
nanu sargavisargavihīna iti
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-11||
na guṇāguṇapāśanibandha iti
mṛtajīvanakarma karomi katham |
iti śuddhanirañjanasarvasamaṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-12||
iha bhāvavibhāvavihīna iti
iha kāmavikāmavihīna iti |
iha bodhatamaṃ khalu mokṣasamaṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-13||
iha tattvanirantaratattvamiti
na hi sandhivisandhivihīna iti |
yadi sarvavivarjitasarvasamaṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-14||
aniketakuṭī parivārasamaṃ
ihasaṅgavisaṅgavihīnaparam |
iha bodhavibodhavihīnaparaṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-15||
avikāravikāramasatyamiti
avilakṣavilakṣamasatyamiti |
yadi kevalamātmani satyamiti
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-16||
iha sarvasamaṃ khalu jīva iti
iha sarvanirantarajīva iti |
iha kevalaniścalajīva iti
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-17||
avivekavivekamabodha iti
avikalpavikalpamabodha iti |
yadi caikanirantarabodha iti
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-18||
na hi mokṣapadaṃ na hi bandhapadaṃ
na hi puṇyapadaṃ na hi pāpapadam |
na hi pūrṇapadaṃ na hi riktapadaṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-19||
yadi varṇavivarṇavihīnasamaṃ
yadi kāraṇakāryavihīnasamam |
yadibhedavibhedavihīnasamaṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-20||
iha sarvanirantarasarvacite
iha kevalaniścalasarvacite |
dvipadādivivarjitasarvacite
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-21||
atisarvanirantarasarvagataṃ
atinirmalaniścalasarvagatam |
dinarātrivivarjitasarvagataṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-22||
na hi bandhavibandhasamāgamanaṃ
na hi yogaviyogasamāgamanam |
na hi tarkavitarkasamāgamanaṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-23||
iha kālavikālanirākaraṇaṃ
aṇumātrakṛśānunirākaraṇam |
na hi kevalasatyanirākaraṇaṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-24||
iha dehavidehavihīna iti
nanu svapnasuṣuptivihīnaparam |
abhidhānavidhānavihīnaparaṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-25||
gaganopamaśuddhaviśālasamaṃ
atisarvavivarjitasarvasamam |
gatasāravisāravikārasamaṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-26||
iha dharmavidharmavirāgatara-
miha vastuvivastuvirāgataram |
iha kāmavikāmavirāgataraṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-27||
sukhaduḥkhavivarjitasarvasama-
miha śokaviśokavihīnaparam |
guruśiṣyavivarjitatattvaparaṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-28||
na kilāṅkurasāravisāra iti
na calācalasāmyavisāmyamiti |
avicāravicāravihīnamiti
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-29||
iha sārasamuccayasāramiti |
kathitaṃ nijabhāvavibheda iti |
viṣaye karaṇatvamasatyamiti
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-30||
bahudhā śrutayaḥ pravadanti yato
viyadādiridaṃ mṛgatoyasamam |
yadi caikanirantarasarvasamaṃ
kimu rodiṣi mānasi sarvasamam || 5-31||
vindati vindati na hi na hi yatra
chandolakṣaṇaṃ na hi na hi tatra |
samarasamagno bhāvitapūtaḥ
pralapati tattvaṃ paramavadhūtaḥ || 5-32||
atha ṣaṣṭhamo'dhyāyaḥ
bahudhā śrutayaḥ pravadanti vayaṃ
viyadādiridaṃ mṛgatoyasamam |
yadi caikanirantarasarvaśiva-
mupameyamathohyupamā ca katham || 6-1||
avibhaktivibhaktivihīnaparaṃ
nanu kāryavikāryavihīnaparam |
yadi caikanirantarasarvaśivaṃ
yajanaṃ ca kathaṃ tapanaṃ ca katham || 6-2||
mana eva nirantarasarvagataṃ
hyaviśālaviśālavihīnaparam |
mana eva nirantarasarvaśivaṃ
manasāpi kathaṃ vacasā ca katham || 6-3||
dinarātrivibhedanirākaraṇa-
muditānuditasya nirākaraṇam |
yadi caikanirantarasarvaśivaṃ
ravicandramasau jvalanaśca katham || 6-4||
gatakāmavikāmavibheda iti
gataceṣṭaviceṣṭavibheda iti |
yadi caikanirantarasarvaśivaṃ
bahirantarabhinnamatiśca katham || 6-5||
yadi sāravisāravihīna iti
yadi śūnyaviśūnyavihīna iti |
yadi caikanirantarasarvaśivaṃ
prathamaṃ ca kathaṃ caramaṃ ca katham || 6-6||
yadibhedavibhedanirākaraṇaṃ
yadi vedakavedyanirākaraṇam |
yadi caikanirantarasarvaśivaṃ
tṛtīyaṃ ca kathaṃ turīyaṃ ca katham || 6-7||
gaditāviditaṃ na hi satyamiti
viditāviditaṃ na hi satyamiti |
yadi caikanirantarasarvaśivaṃ
viṣayendriyabuddhimanāṃsi katham || 6-8||
gaganaṃ pavano na hi satyamiti
dharaṇī dahano na hi satyamiti |
yadi caikanirantarasarvaśivaṃ
jaladaśca kathaṃ salilaṃ ca katham || 6-9||
yadi kalpitalokanirākaraṇaṃ
yadi kalpitadevanirākaraṇam |
yadi caikanirantarasarvaśivaṃ
guṇadoṣavicāramatiśca katham || 6-10||
maraṇāmaraṇaṃ hi nirākaraṇaṃ
karaṇākaraṇaṃ hi nirākaraṇam |
yadi caikanirantarasarvaśivaṃ
gamanāgamanaṃ hi kathaṃ vadati || 6-11||
prakṛtiḥ puruṣo na hi bheda iti
na hi kāraṇakāryavibheda iti |
yadi caikanirantarasarvaśivaṃ
puruṣāpuruṣaṃ ca kathaṃ vadati || 6-12||
tṛtīyaṃ na hi duḥkhasamāgamanaṃ
na guṇāddvitīyasya samāgamanam |
yadi caikanirantarasarvaśivaṃ
sthaviraśca yuvā ca śiśuśca katham || 6-13||
nanu āśramavarṇavihīnaparaṃ
nanu kāraṇakartṛvihīnaparam |
yadi caikanirantarasarvaśiva-
mavinaṣṭavinaṣṭamatiśca katham || 6-14||
grasitāgrasitaṃ ca vitathyamiti
janitājanitaṃ ca vitathyamiti |
yadi caikanirantarasarvaśiva-
mavināśi vināśi kathaṃ hi bhavet || 6-15||
puruṣāpuruṣasya vinaṣṭamiti
vanitāvanitasya vinaṣṭamiti |
yadi caikanirantarasarvaśiva-
mavinodavinodamatiśca katham || 6-16||
yadi mohaviṣādavihīnaparo
yadi saṃśayaśokavihīnaparaḥ |
yadi caikanirantarasarvaśiva-
mahamatra mameti kathaṃ ca punaḥ || 6-17||
mahameti
nanu dharmavidharmavināśa iti
nanu bandhavibandhavināśa iti |
yadi caikanirantarasarvaśivaṃ-
mihaduḥkhaviduḥkhamatiśca katham || 6-18||
na hi yājñikayajñavibhāga iti
na hutāśanavastuvibhāga iti |
yadi caikanirantarasarvaśivaṃ
vada karmaphalāni bhavanti katham || 6-19||
nanu śokaviśokavimukta iti
nanu darpavidarpavimukta iti |
yadi caikanirantarasarvaśivaṃ
nanu rāgavirāgamatiśca katham || 6-20||
na hi mohavimohavikāra iti
na hi lobhavilobhavikāra iti |
yadi caikanirantarasarvaśivaṃ
hyavivekavivekamatiśca katham || 6-21||
tvamahaṃ na hi hanta kadācidapi
kulajātivicāramasatyamiti |
ahameva śivaḥ paramārtha iti
abhivādanamatra karomi katham || 6-22||
guruśiṣyavicāraviśīrṇa iti
upadeśavicāraviśīrṇa iti |
ahameva śivaḥ paramārtha iti
abhivādanamatra karomi katham || 6-23||
na hi kalpitadehavibhāga iti
na hi kalpitalokavibhāga iti |
ahameva śivaḥ paramārtha iti
abhivādanamatra karomi katham || 6-24||
sarajo virajo na kadācidapi
nanu nirmalaniścalaśuddha iti |
ahameva śivaḥ paramārtha iti
abhivādanamatra karomi katham || 6-25||
na hi dehavidehavikalpa iti
anṛtaṃ caritaṃ na hi satyamiti |
ahameva śivaḥ paramārtha iti
abhivādanamatra karomi katham || 6-26||
vindati vindati na hi na hi yatra
chandolakṣaṇaṃ na hi na hi tatra |
samarasamagno bhāvitapūtaḥ
pralapati tattvaṃ paramavadhūtaḥ || 6-27||
atha saptamo'dhyāyaḥ
rathyākarpaṭaviracitakanthaḥ
puṇyāpuṇyavivarjitapanthaḥ |
śūnyāgāre tiṣṭhati nagno
śuddhanirañjanasamarasamagnaḥ || 7-1||
lakṣyālakṣyavivarjitalakṣyo
yuktāyuktavivarjitadakṣaḥ |
kevalatattvanirañjanapūto
vādavivādaḥ kathamavadhūtaḥ || 7-2||
āśāpāśavibandhanamuktāḥ
śaucācāravivarjitayuktāḥ |
evaṃ sarvavivarjitaśāntā-
stattvaṃ śuddhanirañjanavantaḥ || 7-3||
kathamiha dehavidehavicāraḥ
kathamiha rāgavirāgavicāraḥ |
nirmalaniścalagaganākāraṃ
svayamiha tattvaṃ sahajākāram || 7-4||
kathamiha tattvaṃ vindati yatra
rūpamarūpaṃ kathamiha tatra |
gaganākāraḥ paramo yatra
viṣayīkaraṇaṃ kathamiha tatra || 7-5||
gaganākāranirantarahaṃsa-
stattvaviśuddhanirañjanahaṃsaḥ |
evaṃ kathamiha bhinnavibhinnaṃ
bandhavibandhavikāravibhinnam || 7-6||
kevalatattvanirantarasarvaṃ
yogaviyogau kathamiha garvam |
evaṃ paramanirantarasarva-
mevaṃ kathamiha sāravisāram || 7-7||
kevalatattvanirañjanasarvaṃ
gaganākāranirantaraśuddham |
evaṃ kathamiha saṅgavisaṅgaṃ
satyaṃ kathamiha raṅgaviraṅgam || 7-8||
yogaviyogai rahito yogī
bhogavibhogai rahito bhogī |
evaṃ carati hi mandaṃ mandaṃ
manasā kalpitasahajānandam || 7-9||
bodhavibodhaiḥ satataṃ yukto
dvaitādvaitaiḥ kathamiha muktaḥ |
sahajo virajaḥ kathamiha yogī
śuddhanirañjanasamarasabhogī || 7-10||
bhagnābhagnavivarjitabhagno
lagnālagnavivarjitalagnaḥ |
evaṃ kathamiha sāravisāraḥ
samarasatattvaṃ gaganākāraḥ || 7-11||
satataṃ sarvavivarjitayuktaḥ
sarvaṃ tattvavivarjitamuktaḥ |
evaṃ kathamiha jīvitamaraṇaṃ
dhyānādhyānaiḥ kathamiha karaṇam || 7-12||
indrajālamidaṃ sarvaṃ yathā marumarīcikā |
akhaṇḍitamanākāro vartate kevalaḥ śivaḥ || 7-13||
dharmādau mokṣaparyantaṃ nirīhāḥ sarvathā vayam |
kathaṃ rāgavirāgaiśca kalpayanti vipaścitaḥ || 7-14||
vindati vindati na hi na hi yatra
chandolakṣaṇaṃ na hi na hi tatra |
samarasamagno bhāvitapūtaḥ
pralapati tattvaṃ paramavadhūtaḥ || 7-15||
atha aṣṭamo'dhyāyaḥ
tvadyātrayā vyāpakatā hatā te
dhyānena cetaḥparatā hatā te |
stutyā mayā vākparatā hatā te
kṣamasva nityaṃ trividhāparādhān || 8-1||
kāmairahatadhīrdānto mṛduḥ śucirakiñcanaḥ |
anīho mitabhuk śāntaḥ sthiro maccharaṇo muniḥ || 8-2||
apramatto gabhīrātmā dhṛtimān jitaṣaḍguṇaḥ |
amānī mānadaḥ kalpo maitraḥ kāruṇikaḥ kaviḥ || 8-3||
kṛpālurakṛtadrohastitikṣuḥ sarvadehinām |
satyasāro'navadyātmā samaḥ sarvopakārakaḥ || 8-4||
avadhūtalakṣaṇaṃ varṇairjñātavyaṃ bhagavattamaiḥ |
vedavarṇārthatattvajñairvedavedāntavādibhiḥ || 8-5||
āśāpāśavinirmukta ādimadhyāntanirmalaḥ |
ānande vartate nityamakāraṃ tasya lakṣaṇam || 8-6||
vāsanā varjitā yena vaktavyaṃ ca nirāmayam |
vartamāneṣu varteta vakāraṃ tasya lakṣaṇam || 8-7||
dhūlidhūsaragātrāṇi dhūtacitto nirāmayaḥ |
dhāraṇādhyānanirmukto dhūkārastasya lakṣaṇam || 8-8||
tattvacintā dhṛtā yena cintāceṣṭāvivarjitaḥ |
tamo'haṃkāranirmuktastakārastasya lakṣaṇam || 8-9||
dattātreyāvadhūtena nirmitānandarūpiṇā |
ye paṭhanti ca śaṛṇvanti teṣāṃ naiva punarbhavaḥ || 8-10||

Explore More