Brahman

ଅଵଧୂତ ଗୀତା

(Avadhuta Gita in Odia)

(ଈଶ୍ଵରାନୁଗ୍ରହାଦେଵ ପୁଂସାମଦ୍ଵୈତଵାସନା)

Sage Dattatreya

Language:Sanskrit
Translation:English

1. Background of the TextThe Avadhuta Gita is a text of radical non-dualism (Advaita Vedānta). Unlike texts that employ a step-by-step pedagogical approach or those that debate opposing views, the Avadhuta Gita starts directly at the absolute summit.It completely bypasses dualistic concepts, ritualistic injunctions, and even traditional stages of meditation. Instead, it serves as a direct declaration of the nature of the Self (Ātman) as already free, unattached, and unstained by the world. It is traditionally studied by those who have already purified the mind and possess a strong intellectual grasp of Vedanta, serving as a means to plunge directly into direct experience.2.

Read In:
DevanagariGujaratiBengaliAssameseOdiaTeluguTamilKannadaMalayalamEnglish (IAST)
Reading depth
Lyrics
#of 271
ଅଥ ପ୍ରଥମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଈଶ୍ଵରାନୁଗ୍ରହାଦେଵ ପୁଂସାମଦ୍ଵୈତଵାସନା ।
ମହଦ୍ଭଯପରିତ୍ରାଣାଦ୍ଵିପ୍ରାଣାମୁପଜାଯତେ ॥ ୧-୧॥
ଯେନେଦଂ ପୂରିତଂ ସର୍ଵମାତ୍ମନୈଵାତ୍ମନାତ୍ମନି ।
ନିରାକାରଂ କଥଂ ଵନ୍ଦେ ହ୍ଯଭିନ୍ନଂ ଶିଵମଵ୍ଯଯମ୍ ॥ ୧-୨॥
ପଞ୍ଚଭୂତାତ୍ମକଂ ଵିଶ୍ଵଂ ମରୀଚିଜଲସନ୍ନିଭମ୍ ।
କସ୍ଯାପ୍ଯହୋ ନମସ୍କୁର୍ଯାମହମେକୋ ନିରଞ୍ଜନଃ ॥ ୧-୩॥
ଆତ୍ମୈଵ କେଵଲଂ ସର୍ଵଂ ଭେଦାଭେଦୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ।
ଅସ୍ତି ନାସ୍ତି କଥଂ ବ୍ରୂଯାଂ ଵିସ୍ମଯଃ ପ୍ରତିଭାତି ମେ ॥ ୧-୪॥
ଵେଦାନ୍ତସାରସର୍ଵସ୍ଵଂ ଜ୍ଞାନଂ ଵିଜ୍ଞାନମେଵ ଚ ।
ଅହମାତ୍ମା ନିରାକାରଃ ସର୍ଵଵ୍ଯାପୀ ସ୍ଵଭାଵତଃ ॥ ୧-୫॥
ଯୋ ଵୈ ସର୍ଵାତ୍ମକୋ ଦେଵୋ ନିଷ୍କଲୋ ଗଗନୋପମଃ ।
ସ୍ଵଭାଵନିର୍ମଲଃ ଶୁଦ୍ଧଃ ସ ଏଵାଯଂ ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୧-୬॥
ଅହମେଵାଵ୍ଯଯୋଽନନ୍ତଃ ଶୁଦ୍ଧଵିଜ୍ଞାନଵିଗ୍ରହଃ ।
ସୁଖଂ ଦୁଃଖଂ ନ ଜାନାମି କଥଂ କସ୍ଯାପି ଵର୍ତତେ ॥ ୧-୭॥
ନ ମାନସଂ କର୍ମ ଶୁଭାଶୁଭଂ ମେ
ନ କାଯିକଂ କର୍ମ ଶୁଭାଶୁଭଂ ମେ ।
ନ ଵାଚିକଂ କର୍ମ ଶୁଭାଶୁଭଂ ମେ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ଶୁଦ୍ଧମତୀନ୍ଦ୍ରିଯୋଽହମ୍ ॥ ୧-୮॥
ମନୋ ଵୈ ଗଗନାକାରଂ ମନୋ ଵୈ ସର୍ଵତୋମୁଖମ୍ ।
ମନୋଽତୀତଂ ମନଃ ସର୍ଵଂ ନ ମନଃ ପରମାର୍ଥତଃ ॥ ୧-୯॥
ଅହମେକମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯୋମାତୀତଂ ନିରନ୍ତରମ୍ ।
ପଶ୍ଯାମି କଥମାତ୍ମାନଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଵା ତିରୋହିତମ୍ ॥ ୧-୧୦॥
ତ୍ଵମେଵମେକଂ ହି କଥଂ ନ ବୁଧ୍ଯସେ
ସମଂ ହି ସର୍ଵେଷୁ ଵିମୃଷ୍ଟମଵ୍ଯଯମ୍ ।
ସଦୋଦିତୋଽସି ତ୍ଵମଖଣ୍ଡିତଃ ପ୍ରଭୋ
ଦିଵା ଚ ନକ୍ତଂ ଚ କଥଂ ହି ମନ୍ଯସେ ॥ ୧-୧୧॥
ଆତ୍ମାନଂ ସତତଂ ଵିଦ୍ଧି ସର୍ଵତ୍ରୈକଂ ନିରନ୍ତରମ୍ ।
ଅହଂ ଧ୍ଯାତା ପରଂ ଧ୍ଯେଯମଖଣ୍ଡଂ ଖଣ୍ଡ୍ଯତେ କଥମ୍ ॥ ୧-୧୨॥
ନ ଜାତୋ ନ ମୃତୋଽସି ତ୍ଵଂ ନ ତେ ଦେହଃ କଦାଚନ ।
ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ଵିଖ୍ଯାତଂ ବ୍ରଵୀତି ବହୁଧା ଶ୍ରୁତିଃ ॥ ୧-୧୩॥
ସ ବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରୋଽସି ତ୍ଵଂ ଶିଵଃ ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଦା ।
ଇତସ୍ତତଃ କଥଂ ଭ୍ରାନ୍ତଃ ପ୍ରଧାଵସି ପିଶାଚଵତ୍ ॥ ୧-୧୪॥
ସଂଯୋଗଶ୍ଚ ଵିଯୋଗଶ୍ଚ ଵର୍ତତେ ନ ଚ ତେ ନ ମେ ।
ନ ତ୍ଵଂ ନାହଂ ଜଗନ୍ନେଦଂ ସର୍ଵମାତ୍ମୈଵ କେଵଲମ୍ ॥ ୧-୧୫॥
ଶବ୍ଦାଦିପଞ୍ଚକସ୍ଯାସ୍ଯ ନୈଵାସି ତ୍ଵଂ ନ ତେ ପୁନଃ ।
ତ୍ଵମେଵ ପରମଂ ତତ୍ତ୍ଵମତଃ କିଂ ପରିତପ୍ଯସେ ॥ ୧-୧୬॥
ଜନ୍ମ ମୃତ୍ଯୁର୍ନ ତେ ଚିତ୍ତଂ ବନ୍ଧମୋକ୍ଷୌ ଶୁଭାଶୁଭୌ ।
କଥଂ ରୋଦିଷି ରେ ଵତ୍ସ ନାମରୂପଂ ନ ତେ ନ ମେ ॥ ୧-୧୭॥
ଅହୋ ଚିତ୍ତ କଥଂ ଭ୍ରାନ୍ତଃ ପ୍ରଧାଵସି ପିଶାଚଵତ୍ ।
ଅଭିନ୍ନଂ ପଶ୍ଯ ଚାତ୍ମାନଂ ରାଗତ୍ଯାଗାତ୍ସୁଖୀ ଭଵ ॥ ୧-୧୮॥
ତ୍ଵମେଵ ତତ୍ତ୍ଵଂ ହି ଵିକାରଵର୍ଜିତଂ
ନିଷ୍କମ୍ପମେକଂ ହି ଵିମୋକ୍ଷଵିଗ୍ରହମ୍ ।
ନ ତେ ଚ ରାଗୋ ହ୍ଯଥଵା ଵିରାଗଃ
କଥଂ ହି ସନ୍ତପ୍ଯସି କାମକାମତଃ ॥ ୧-୧୯॥
ଵଦନ୍ତି ଶ୍ରୁତଯଃ ସର୍ଵାଃ ନିର୍ଗୁଣଂ ଶୁଦ୍ଧମଵ୍ଯଯମ୍ ।
ଅଶରୀରଂ ସମଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ତନ୍ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୧-୨୦॥
ସାକାରମନୃତଂ ଵିଦ୍ଧି ନିରାକାରଂ ନିରନ୍ତରମ୍ ।
ଏତତ୍ତତ୍ତ୍ଵୋପଦେଶେନ ନ ପୁନର୍ଭଵସମ୍ଭଵଃ ॥ ୧-୨୧॥
ଏକମେଵ ସମଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵଦନ୍ତି ହି ଵିପଶ୍ଚିତଃ ।
ରାଗତ୍ଯାଗାତ୍ପୁନଶ୍ଚିତ୍ତମେକାନେକଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ॥ ୧-୨୨॥
ଅନାତ୍ମରୂପଂ ଚ କଥଂ ସମାଧି-
ରାତ୍ମସ୍ଵରୂପଂ ଚ କଥଂ ସମାଧିଃ ।
ଅସ୍ତୀତି ନାସ୍ତୀତି କଥଂ ସମାଧି-
ର୍ମୋକ୍ଷସ୍ଵରୂପଂ ଯଦି ସର୍ଵମେକମ୍ ॥ ୧-୨୩॥
ଵିଶୁଦ୍ଧୋଽସି ସମଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵିଦେହସ୍ତ୍ଵମଜୋଽଵ୍ଯଯଃ ।
ଜାନାମୀହ ନ ଜାନାମୀତ୍ଯାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯସେ କଥମ୍ ॥ ୧-୨୪॥
ତତ୍ତ୍ଵମସ୍ଯାଦିଵାକ୍ଯେନ ସ୍ଵାତ୍ମା ହି ପ୍ରତିପାଦିତଃ ।
ନେତି ନେତି ଶ୍ରୁତିର୍ବ୍ରୂଯାଦନୃତଂ ପାଞ୍ଚଭୌତିକମ୍ ॥ ୧-୨୫॥
ଆତ୍ମନ୍ଯେଵାତ୍ମନା ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଯା ପୂର୍ଣଂ ନିରନ୍ତରମ୍ ।
ଧ୍ଯାତା ଧ୍ଯାନଂ ନ ତେ ଚିତ୍ତଂ ନିର୍ଲଜ୍ଜଂ ଧ୍ଯାଯତେ କଥମ୍ ॥ ୧-୨୬॥
ଶିଵଂ ନ ଜାନାମି କଥଂ ଵଦାମି
ଶିଵଂ ନ ଜାନାମି କଥଂ ଭଜାମି ।
ଅହଂ ଶିଵଶ୍ଚେତ୍ପରମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଂ
ସମସ୍ଵରୂପଂ ଗଗନୋପମଂ ଚ ॥ ୧-୨୭॥
ନାହଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ସମଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ କଲ୍ପନାହେତୁଵର୍ଜିତମ୍ ।
ଗ୍ରାହ୍ଯଗ୍ରାହକନିର୍ମୁକ୍ତଂ ସ୍ଵସଂଵେଦ୍ଯଂ କଥଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୧-୨୮॥
ଅନନ୍ତରୂପଂ ନ ହି ଵସ୍ତୁ କିଞ୍ଚି-
ତ୍ତତ୍ତ୍ଵସ୍ଵରୂପଂ ନ ହି ଵସ୍ତୁ କିଞ୍ଚିତ୍ ।
ଆତ୍ମୈକରୂପଂ ପରମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଂ
ନ ହିଂସକୋ ଵାପି ନ ଚାପ୍ଯହିଂସା ॥ ୧-୨୯॥
ଵିଶୁଦ୍ଧୋଽସି ସମଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵିଦେହମଜମଵ୍ଯଯମ୍ ।
ଵିଭ୍ରମଂ କଥମାତ୍ମାର୍ଥେ ଵିଭ୍ରାନ୍ତୋଽହଂ କଥଂ ପୁନଃ ॥ ୧-୩୦॥
ଘଟେ ଭିନ୍ନେ ଘଟାକାଶଂ ସୁଲୀନଂ ଭେଦଵର୍ଜିତମ୍ ।
ଶିଵେନ ମନସା ଶୁଦ୍ଧୋ ନ ଭେଦଃ ପ୍ରତିଭାତି ମେ ॥ ୧-୩୧॥
ନ ଘଟୋ ନ ଘଟାକାଶୋ ନ ଜୀଵୋ ଜୀଵଵିଗ୍ରହଃ ।
କେଵଲଂ ବ୍ରହ୍ମ ସଂଵିଦ୍ଧି ଵେଦ୍ଯଵେଦକଵର୍ଜିତମ୍ ॥ ୧-୩୨॥
ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଦା ସର୍ଵମାତ୍ମାନଂ ସତତଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ ।
ସର୍ଵଂ ଶୂନ୍ଯମଶୂନ୍ଯଂ ଚ ତନ୍ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୧-୩୩॥
ଵେଦା ନ ଲୋକା ନ ସୁରା ନ ଯଜ୍ଞା
ଵର୍ଣାଶ୍ରମୋ ନୈଵ କୁଲଂ ନ ଜାତିଃ ।
ନ ଧୂମମାର୍ଗୋ ନ ଚ ଦୀପ୍ତିମାର୍ଗୋ
ବ୍ରହ୍ମୈକରୂପଂ ପରମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ ୧-୩୪॥
ଵ୍ଯାପ୍ଯଵ୍ଯାପକନିର୍ମୁକ୍ତଃ ତ୍ଵମେକଃ ସଫଲଂ ଯଦି ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଚାପରୋକ୍ଷଂ ଚ ହ୍ଯାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯସେ କଥମ୍ ॥ ୧-୩୫॥
ଅଦ୍ଵୈତଂ କେଚିଦିଚ୍ଛନ୍ତି ଦ୍ଵୈତମିଚ୍ଛନ୍ତି ଚାପରେ ।
ସମଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ନ ଵିନ୍ଦନ୍ତି ଦ୍ଵୈତାଦ୍ଵୈତଵିଵର୍ଜିତମ୍ ॥ ୧-୩୬॥
ଶ୍ଵେତାଦିଵର୍ଣରହିତଂ ଶବ୍ଦାଦିଗୁଣଵର୍ଜିତମ୍ ।
କଥଯନ୍ତି କଥଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ମନୋଵାଚାମଗୋଚରମ୍ ॥ ୧-୩୭॥
ଯଦାଽନୃତମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଦେହାଦିଗଗନୋପମମ୍ ।
ତଦା ହି ବ୍ରହ୍ମ ସଂଵେତ୍ତି ନ ତେ ଦ୍ଵୈତପରମ୍ପରା ॥ ୧-୩୮॥
ପରେଣ ସହଜାତ୍ମାପି ହ୍ଯଭିନ୍ନଃ ପ୍ରତିଭାତି ମେ ।
ଵ୍ଯୋମାକାରଂ ତଥୈଵୈକଂ ଧ୍ଯାତା ଧ୍ଯାନଂ କଥଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୧-୩୯॥
ଯତ୍କରୋମି ଯଦଶ୍ନାମି ଯଜ୍ଜୁହୋମି ଦଦାମି ଯତ୍ ।
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ନ ମେ କିଞ୍ଚିଦ୍ଵିଶୁଦ୍ଧୋଽହମଜୋଽଵ୍ଯଯଃ ॥ ୧-୪୦॥
ସର୍ଵଂ ଜଗଦ୍ଵିଦ୍ଧି ନିରାକୃତୀଦଂ
ସର୍ଵଂ ଜଗଦ୍ଵିଦ୍ଧି ଵିକାରହୀନମ୍ ।
ସର୍ଵଂ ଜଗଦ୍ଵିଦ୍ଧି ଵିଶୁଦ୍ଧଦେହଂ
ସର୍ଵଂ ଜଗଦ୍ଵିଦ୍ଧି ଶିଵୈକରୂପମ୍ ॥ ୧-୪୧॥
ତତ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ନ ହି ସନ୍ଦେହଃ କିଂ ଜାନାମ୍ଯଥଵା ପୁନଃ ।
ଅସଂଵେଦ୍ଯଂ ସ୍ଵସଂଵେଦ୍ଯମାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯସେ କଥମ୍ ॥ ୧-୪୨॥
ମାଯାଽମାଯା କଥଂ ତାତ ଛାଯାଽଛାଯା ନ ଵିଦ୍ଯତେ ।
ତତ୍ତ୍ଵମେକମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯୋମାକାରଂ ନିରଞ୍ଜନମ୍ ॥ ୧-୪୩॥
ଆଦିମଧ୍ଯାନ୍ତମୁକ୍ତୋଽହଂ ନ ବଦ୍ଧୋଽହଂ କଦାଚନ ।
ସ୍ଵଭାଵନିର୍ମଲଃ ଶୁଦ୍ଧ ଇତି ମେ ନିଶ୍ଚିତା ମତିଃ ॥ ୧-୪୪॥
ମହଦାଦି ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ନ କିଞ୍ଚିତ୍ପ୍ରତିଭାତି ମେ ।
ବ୍ରହ୍ମୈଵ କେଵଲଂ ସର୍ଵଂ କଥଂ ଵର୍ଣାଶ୍ରମସ୍ଥିତିଃ ॥ ୧-୪୫॥
ଜାନାମି ସର୍ଵଥା ସର୍ଵମହମେକୋ ନିରନ୍ତରମ୍ ।
ନିରାଲମ୍ବମଶୂନ୍ଯଂ ଚ ଶୂନ୍ଯଂ ଵ୍ଯୋମାଦିପଞ୍ଚକମ୍ ॥ ୧-୪୬॥
ନ ଷଣ୍ଢୋ ନ ପୁମାନ୍ନ ସ୍ତ୍ରୀ ନ ବୋଧୋ ନୈଵ କଲ୍ପନା ।
ସାନନ୍ଦୋ ଵା ନିରାନନ୍ଦମାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯସେ କଥମ୍ ॥ ୧-୪୭॥
ଷଡଙ୍ଗଯୋଗାନ୍ନ ତୁ ନୈଵ ଶୁଦ୍ଧଂ
ମନୋଵିନାଶାନ୍ନ ତୁ ନୈଵ ଶୁଦ୍ଧମ୍ ।
ଗୁରୂପଦେଶାନ୍ନ ତୁ ନୈଵ ଶୁଦ୍ଧଂ
ସ୍ଵଯଂ ଚ ତତ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଯମେଵ ବୁଦ୍ଧମ୍ ॥ ୧-୪୮॥
ନ ହି ପଞ୍ଚାତ୍ମକୋ ଦେହୋ ଵିଦେହୋ ଵର୍ତତେ ନ ହି ।
ଆତ୍ମୈଵ କେଵଲଂ ସର୍ଵଂ ତୁରୀଯଂ ଚ ତ୍ରଯଂ କଥମ୍ ॥ ୧-୪୯॥
ନ ବଦ୍ଧୋ ନୈଵ ମୁକ୍ତୋଽହଂ ନ ଚାହଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୃଥକ୍ ।
ନ କର୍ତା ନ ଚ ଭୋକ୍ତାହଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯଵ୍ଯାପକଵର୍ଜିତଃ ॥ ୧-୫୦॥
ଯଥା ଜଲଂ ଜଲେ ନ୍ଯସ୍ତଂ ସଲିଲଂ ଭେଦଵର୍ଜିତମ୍ ।
ପ୍ରକୃତିଂ ପୁରୁଷଂ ତଦ୍ଵଦଭିନ୍ନଂ ପ୍ରତିଭାତି ମେ ॥ ୧-୫୧॥
ଯଦି ନାମ ନ ମୁକ୍ତୋଽସି ନ ବଦ୍ଧୋଽସି କଦାଚନ ।
ସାକାରଂ ଚ ନିରାକାରମାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯସେ କଥମ୍ ॥ ୧-୫୨॥
ଜାନାମି ତେ ପରଂ ରୂପଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଗଗନୋପମମ୍ ।
ଯଥା ପରଂ ହି ରୂପଂ ଯନ୍ମରୀଚିଜଲସନ୍ନିଭମ୍ ॥ ୧-୫୩॥
ନ ଗୁରୁର୍ନୋପଦେଶଶ୍ଚ ନ ଚୋପାଧିର୍ନ ମେ କ୍ରିଯା ।
ଵିଦେହଂ ଗଗନଂ ଵିଦ୍ଧି ଵିଶୁଦ୍ଧୋଽହଂ ସ୍ଵଭାଵତଃ ॥ ୧-୫୪॥
ଵିଶୁଦ୍ଧୋଽସ୍ଯ ଶରୀରୋଽସି ନ ତେ ଚିତ୍ତଂ ପରାତ୍ପରମ୍ ।
ଅହଂ ଚାତ୍ମା ପରଂ ତତ୍ତ୍ଵମିତି ଵକ୍ତୁଂ ନ ଲଜ୍ଜସେ ॥ ୧-୫୫॥
କଥଂ ରୋଦିଷି ରେ ଚିତ୍ତ ହ୍ଯାତ୍ମୈଵାତ୍ମାତ୍ମନା ଭଵ ।
ପିବ ଵତ୍ସ କଲାତୀତମଦ୍ଵୈତଂ ପରମାମୃତମ୍ ॥ ୧-୫୬॥
ନୈଵ ବୋଧୋ ନ ଚାବୋଧୋ ନ ବୋଧାବୋଧ ଏଵ ଚ ।
ଯସ୍ଯେଦୃଶଃ ସଦା ବୋଧଃ ସ ବୋଧୋ ନାନ୍ଯଥା ଭଵେତ୍ ॥ ୧-୫୭॥
ଜ୍ଞାନଂ ନ ତର୍କୋ ନ ସମାଧିଯୋଗୋ
ନ ଦେଶକାଲୌ ନ ଗୁରୂପଦେଶଃ ।
ସ୍ଵଭାଵସଂଵିତ୍ତରହଂ ଚ ତତ୍ତ୍ଵ-
ମାକାଶକଲ୍ପଂ ସହଜଂ ଧ୍ରୁଵଂ ଚ ॥ ୧-୫୮॥
ନ ଜାତୋଽହଂ ମୃତୋ ଵାପି ନ ମେ କର୍ମ ଶୁଭାଶୁଭମ୍ ।
ଵିଶୁଦ୍ଧଂ ନିର୍ଗୁଣଂ ବ୍ରହ୍ମ ବନ୍ଧୋ ମୁକ୍ତିଃ କଥଂ ମମ ॥ ୧-୫୯॥
ଯଦି ସର୍ଵଗତୋ ଦେଵଃ ସ୍ଥିରଃ ପୂର୍ଣୋ ନିରନ୍ତରଃ ।
ଅନ୍ତରଂ ହି ନ ପଶ୍ଯାମି ସ ବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଃ କଥମ୍ ॥ ୧-୬୦॥
ସ୍ଫୁରତ୍ଯେଵ ଜଗତ୍କୃତ୍ସ୍ନମଖଣ୍ଡିତନିରନ୍ତରମ୍ ।
ଅହୋ ମାଯାମହାମୋହୋ ଦ୍ଵୈତାଦ୍ଵୈତଵିକଲ୍ପନା ॥ ୧-୬୧॥
ସାକାରଂ ଚ ନିରାକାରଂ ନେତି ନେତୀତି ସର୍ଵଦା ।
ଭେଦାଭେଦଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵର୍ତତେ କେଵଲଃ ଶିଵଃ ॥ ୧-୬୨॥
ନ ତେ ଚ ମାତା ଚ ପିତା ଚ ବନ୍ଧୁଃ
ନ ତେ ଚ ପତ୍ନୀ ନ ସୁତଶ୍ଚ ମିତ୍ରମ୍ ।
ନ ପକ୍ଷପାତୀ ନ ଵିପକ୍ଷପାତଃ
କଥଂ ହି ସନ୍ତପ୍ତିରିଯଂ ହି ଚିତ୍ତେ ॥ ୧-୬୩॥
ଦିଵା ନକ୍ତଂ ନ ତେ ଚିତ୍ତଂ ଉଦଯାସ୍ତମଯୌ ନ ହି ।
ଵିଦେହସ୍ଯ ଶରୀରତ୍ଵଂ କଲ୍ପଯନ୍ତି କଥଂ ବୁଧାଃ ॥ ୧-୬୪॥
ନାଵିଭକ୍ତଂ ଵିଭକ୍ତଂ ଚ ନ ହି ଦୁଃଖସୁଖାଦି ଚ ।
ନ ହି ସର୍ଵମସର୍ଵଂ ଚ ଵିଦ୍ଧି ଚାତ୍ମାନମଵ୍ଯଯମ୍ ॥ ୧-୬୫॥
ନାହଂ କର୍ତା ନ ଭୋକ୍ତା ଚ ନ ମେ କର୍ମ ପୁରାଽଧୁନା ।
ନ ମେ ଦେହୋ ଵିଦେହୋ ଵା ନିର୍ମମେତି ମମେତି କିମ୍ ॥ ୧-୬୬॥
ନ ମେ ରାଗାଦିକୋ ଦୋଷୋ ଦୁଃଖଂ ଦେହାଦିକଂ ନ ମେ ।
ଆତ୍ମାନଂ ଵିଦ୍ଧି ମାମେକଂ ଵିଶାଲଂ ଗଗନୋପମମ୍ ॥ ୧-୬୭॥
ସଖେ ମନଃ କିଂ ବହୁଜଲ୍ପିତେନ
ସଖେ ମନଃ ସର୍ଵମିଦଂ ଵିତର୍କ୍ଯମ୍ ।
ଯତ୍ସାରଭୂତଂ କଥିତଂ ମଯା ତେ
ତ୍ଵମେଵ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଗଗନୋପମୋଽସି ॥ ୧-୬୮॥
ଯେନ କେନାପି ଭାଵେନ ଯତ୍ର କୁତ୍ର ମୃତା ଅପି ।
ଯୋଗିନସ୍ତତ୍ର ଲୀଯନ୍ତେ ଘଟାକାଶମିଵାମ୍ବରେ ॥ ୧-୬୯॥
ତୀର୍ଥେ ଚାନ୍ତ୍ଯଜଗେହେ ଵା ନଷ୍ଟସ୍ମୃତିରପି ତ୍ଯଜନ୍ ।
ସମକାଲେ ତନୁଂ ମୁକ୍ତଃ କୈଵଲ୍ଯଵ୍ଯାପକୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧-୭୦॥
ଧର୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷାଂଶ୍ଚ ଦ୍ଵିପଦାଦିଚରାଚରମ୍ ।
ମନ୍ଯନ୍ତେ ଯୋଗିନଃ ସର୍ଵଂ ମରୀଚିଜଲସନ୍ନିଭମ୍ ॥ ୧-୭୧॥
ଅତୀତାନାଗତଂ କର୍ମ ଵର୍ତମାନଂ ତଥୈଵ ଚ ।
ନ କରୋମି ନ ଭୁଞ୍ଜାମି ଇତି ମେ ନିଶ୍ଚଲା ମତିଃ ॥ ୧-୭୨॥
ଶୂନ୍ଯାଗାରେ ସମରସପୂତ-
ସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ନେକଃ ସୁଖମଵଧୂତଃ ।
ଚରତି ହି ନଗ୍ନସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗର୍ଵଂ
ଵିନ୍ଦତି କେଵଲମାତ୍ମନି ସର୍ଵମ୍ ॥ ୧-୭୩॥
ତ୍ରିତଯତୁରୀଯଂ ନ ହି ନହି ଯତ୍ର
ଵିନ୍ଦତି କେଵଲମାତ୍ମନି ତତ୍ର ।
ଧର୍ମାଧର୍ମୌ ନ ହି ନହି ଯତ୍ର
ବଦ୍ଧୋ ମୁକ୍ତଃ କଥମିହ ତତ୍ର ॥ ୧-୭୪॥
ଵିନ୍ଦତି ଵିନ୍ଦତି ନ ହି ନହି ମନ୍ତ୍ରଂ
ଛନ୍ଦୋଲକ୍ଷଣଂ ନ ହି ନହି ତନ୍ତ୍ରମ୍ ।
ସମରସମଗ୍ନୋ ଭାଵିତପୂତଃ
ପ୍ରଲପିତମେତତ୍ପରମଵଧୂତଃ ॥ ୧-୭୫॥
ସର୍ଵଶୂନ୍ଯମଶୂନ୍ଯଂ ଚ ସତ୍ଯାସତ୍ଯଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ।
ସ୍ଵଭାଵଭାଵତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଶାସ୍ତ୍ରସଂଵିତ୍ତିପୂର୍ଵକମ୍ ॥ ୧-୭୬॥
ଅଥ ଦ୍ଵିତୀଯୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ବାଲସ୍ଯ ଵା ଵିଷଯଭୋଗରତସ୍ଯ ଵାପି
ମୂର୍ଖସ୍ଯ ସେଵକଜନସ୍ଯ ଗୃହସ୍ଥିତସ୍ଯ ।
ଏତଦ୍ଗୁରୋଃ କିମପି ନୈଵ ନ ଚିନ୍ତନୀଯଂ
ରତ୍ନଂ କଥଂ ତ୍ଯଜତି କୋଽପ୍ଯଶୁଚୌ ପ୍ରଵିଷ୍ଟମ୍ ॥ ୨-୧॥
ନୈଵାତ୍ର କାଵ୍ଯଗୁଣ ଏଵ ତୁ ଚିନ୍ତନୀଯୋ
ଗ୍ରାହ୍ଯଃ ପରଂ ଗୁଣଵତା ଖଲୁ ସାର ଏଵ ।
ସିନ୍ଦୂରଚିତ୍ରରହିତା ଭୁଵି ରୂପଶୂନ୍ଯା
ପାରଂ ନ କିଂ ନଯତି ନୌରିହ ଗନ୍ତୁକାମାନ୍ ॥ ୨-୨॥
ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵିନା ଯେନ ନିଶ୍ଚଲେନ ଚଲାଚଲମ୍ ।
ଗ୍ରସ୍ତଂ ସ୍ଵଭାଵତଃ ଶାନ୍ତଂ ଚୈତନ୍ଯଂ ଗଗନୋପମମ୍ ॥ ୨-୩॥
ଅଯତ୍ନାଛାଲଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଏକମେଵ ଚରାଚରମ୍ ।
ସର୍ଵଗଂ ତତ୍କଥଂ ଭିନ୍ନମଦ୍ଵୈତଂ ଵର୍ତତେ ମମ ॥ ୨-୪॥
ଅହମେଵ ପରଂ ଯସ୍ମାତ୍ସାରାତ୍ସାରତରଂ ଶିଵମ୍ ।
ଗମାଗମଵିନିର୍ମୁକ୍ତଂ ନିର୍ଵିକଲ୍ପଂ ନିରାକୁଲମ୍ ॥ ୨-୫॥
ସର୍ଵାଵଯଵନିର୍ମୁକ୍ତଂ ତଥାହଂ ତ୍ରିଦଶାର୍ଚିତମ୍ ।
ସମ୍ପୂର୍ଣତ୍ଵାନ୍ନ ଗୃହ୍ଣାମି ଵିଭାଗଂ ତ୍ରିଦଶାଦିକମ୍ ॥ ୨-୬॥
ପ୍ରମାଦେନ ନ ସନ୍ଦେହଃ କିଂ କରିଷ୍ଯାମି ଵୃତ୍ତିମାନ୍ ।
ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ଵିଲୀଯନ୍ତେ ବୁଦ୍ବୁଦାଶ୍ଚ ଯଥା ଜଲେ ॥ ୨-୭॥
ମହଦାଦୀନି ଭୂତାନି ସମାପ୍ଯୈଵଂ ସଦୈଵ ହି ।
ମୃଦୁଦ୍ରଵ୍ଯେଷୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣେଷୁ ଗୁଡେଷୁ କଟୁକେଷୁ ଚ ॥ ୨-୮॥
କଟୁତ୍ଵଂ ଚୈଵ ଶୈତ୍ଯତ୍ଵଂ ମୃଦୁତ୍ଵଂ ଚ ଯଥା ଜଲେ ।
ପ୍ରକୃତିଃ ପୁରୁଷସ୍ତଦ୍ଵଦଭିନ୍ନଂ ପ୍ରତିଭାତି ମେ ॥ ୨-୯॥
ସର୍ଵାଖ୍ଯାରହିତଂ ଯଦ୍ଯତ୍ସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ସୂକ୍ଷ୍ମତରଂ ପରମ୍ ।
ମନୋବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯାତୀତମକଲଙ୍କଂ ଜଗତ୍ପତିମ୍ ॥ ୨-୧୦॥
ଈଦୃଶଂ ସହଜଂ ଯତ୍ର ଅହଂ ତତ୍ର କଥଂ ଭଵେତ୍ ।
ତ୍ଵମେଵ ହି କଥଂ ତତ୍ର କଥଂ ତତ୍ର ଚରାଚରମ୍ ॥ ୨-୧୧॥
ଗଗନୋପମଂ ତୁ ଯତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଦେଵ ଗଗନୋପମମ୍ ।
ଚୈତନ୍ଯଂ ଦୋଷହୀନଂ ଚ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ପୂର୍ଣମେଵ ଚ ॥ ୨-୧୨॥
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଚରିତଂ ନୈଵ ମାରୁତେନ ଚ ଵାହିତମ୍ ।
ଵରିଣା ପିହିତଂ ନୈଵ ତେଜୋମଧ୍ଯେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୨-୧୩॥
ଆକାଶଂ ତେନ ସଂଵ୍ଯାପ୍ତଂ ନ ତଦ୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ଚ କେନଚିତ୍ ।
ସ ବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ତିଷ୍ଠତ୍ଯଵଚ୍ଛିନ୍ନଂ ନିରନ୍ତରମ୍ ॥ ୨-୧୪॥
ସୂକ୍ଷ୍ମତ୍ଵାତ୍ତଦଦୃଶ୍ଯତ୍ଵାନ୍ନିର୍ଗୁଣତ୍ଵାଚ୍ଚ ଯୋଗିଭିଃ ।
ଆଲମ୍ବନାଦି ଯତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ କ୍ରମାଦାଲମ୍ବନଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୨-୧୫॥
ସତତାଽଭ୍ଯାସଯୁକ୍ତସ୍ତୁ ନିରାଲମ୍ବୋ ଯଦା ଭଵେତ୍ ।
ତଲ୍ଲଯାଲ୍ଲୀଯତେ ନାନ୍ତର୍ଗୁଣଦୋଷଵିଵର୍ଜିତଃ ॥ ୨-୧୬॥
ଵିଷଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ରୌଦ୍ରସ୍ଯ ମୋହମୂର୍ଚ୍ଛାପ୍ରଦସ୍ଯ ଚ ।
ଏକମେଵ ଵିନାଶାଯ ହ୍ଯମୋଘଂ ସହଜାମୃତମ୍ ॥ ୨-୧୭॥
ଭାଵଗମ୍ଯଂ ନିରାକାରଂ ସାକାରଂ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚରମ୍ ।
ଭାଵାଭାଵଵିନିର୍ମୁକ୍ତମନ୍ତରାଲଂ ତଦୁଚ୍ଯତେ ॥ ୨-୧୮॥
ବାହ୍ଯଭାଵଂ ଭଵେଦ୍ଵିଶ୍ଵମନ୍ତଃ ପ୍ରକୃତିରୁଚ୍ଯତେ ।
ଅନ୍ତରାଦନ୍ତରଂ ଜ୍ଞେଯଂ ନାରିକେଲଫଲାମ୍ବୁଵତ୍ ॥ ୨-୧୯॥
ଭ୍ରାନ୍ତିଜ୍ଞାନଂ ସ୍ଥିତଂ ବାହ୍ଯଂ ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନଂ ଚ ମଧ୍ଯଗମ୍ ।
ମଧ୍ଯାନ୍ମଧ୍ଯତରଂ ଜ୍ଞେଯଂ ନାରିକେଲଫଲାମ୍ବୁଵତ୍ ॥ ୨-୨୦॥
ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ର ଏକ ଏଵାତିନିର୍ମଲଃ ।
ତେନ ତତ୍ସଦୃଶଂ ପଶ୍ଯେଦ୍ଦ୍ଵିଧାଦୃଷ୍ଟିର୍ଵିପର୍ଯଯଃ ॥ ୨-୨୧॥
ଅନେନୈଵ ପ୍ରକାରେଣ ବୁଦ୍ଧିଭେଦୋ ନ ସର୍ଵଗଃ ।
ଦାତା ଚ ଧୀରତାମେତି ଗୀଯତେ ନାମକୋଟିଭିଃ ॥ ୨-୨୨॥
ଗୁରୁପ୍ରଜ୍ଞାପ୍ରସାଦେନ ମୂର୍ଖୋ ଵା ଯଦି ପଣ୍ଡିତଃ ।
ଯସ୍ତୁ ସମ୍ବୁଧ୍ଯତେ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵିରକ୍ତୋ ଭଵସାଗରାତ୍ ॥ ୨-୨୩॥
ରାଗଦ୍ଵେଷଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ ।
ଦୃଢବୋଧଶ୍ଚ ଧୀରଶ୍ଚ ସ ଗଚ୍ଛେତ୍ପରମଂ ପଦମ୍ ॥ ୨-୨୪॥
ଘଟେ ଭିନ୍ନେ ଘଟାକାଶ ଆକାଶେ ଲୀଯତେ ଯଥା ।
ଦେହାଭାଵେ ତଥା ଯୋଗୀ ସ୍ଵରୂପେ ପରମାତ୍ମନି ॥ ୨-୨୫॥
ଉକ୍ତେଯଂ କର୍ମଯୁକ୍ତାନାଂ ମତିର୍ଯାନ୍ତେଽପି ସା ଗତିଃ ।
ନ ଚୋକ୍ତା ଯୋଗଯୁକ୍ତାନାଂ ମତିର୍ଯାନ୍ତେଽପି ସା ଗତିଃ ॥ ୨-୨୬॥
ଯା ଗତିଃ କର୍ମଯୁକ୍ତାନାଂ ସା ଚ ଵାଗିନ୍ଦ୍ରିଯାଦ୍ଵଦେତ୍ ।
ଯୋଗିନାଂ ଯା ଗତିଃ କ୍ଵାପି ହ୍ଯକଥ୍ଯା ଭଵତୋର୍ଜିତା ॥ ୨-୨୭॥
ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତ୍ଵମୁଂ ମାର୍ଗଂ ଯୋଗିନାଂ ନୈଵ କଲ୍ପିତମ୍ ।
ଵିକଲ୍ପଵର୍ଜନଂ ତେଷାଂ ସ୍ଵଯଂ ସିଦ୍ଧିଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ ॥ ୨-୨୮॥
ତୀର୍ଥେ ଵାନ୍ତ୍ଯଜଗେହେ ଵା ଯତ୍ର କୁତ୍ର ମୃତୋଽପି ଵା ।
ନ ଯୋଗୀ ପଶ୍ଯତେ ଗର୍ଭଂ ପରେ ବ୍ରହ୍ମଣି ଲୀଯତେ ॥ ୨-୨୯॥
ସହଜମଜମଚିନ୍ତ୍ଯଂ ଯସ୍ତୁ ପଶ୍ଯେତ୍ସ୍ଵରୂପଂ
ଘଟତି ଯଦି ଯଥେଷ୍ଟଂ ଲିପ୍ଯତେ ନୈଵ ଦୋଷୈଃ ।
ସକୃଦପି ତଦଭାଵାତ୍କର୍ମ କିଞ୍ଚିନ୍ନକୁର୍ଯାତ୍
ତଦପି ନ ଚ ଵିବଦ୍ଧଃ ସଂଯମୀ ଵା ତପସ୍ଵୀ ॥ ୨-୩୦॥
ନିରାମଯଂ ନିଷ୍ପ୍ରତିମଂ ନିରାକୃତିଂ
ନିରାଶ୍ରଯଂ ନିର୍ଵପୁଷଂ ନିରାଶିଷମ୍ ।
ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵନିର୍ମୋହମଲୁପ୍ତଶକ୍ତିକଂ
ତମୀଶମାତ୍ମାନମୁପୈତି ଶାଶ୍ଵତମ୍ ॥ ୨-୩୧॥
ଵେଦୋ ନ ଦୀକ୍ଷା ନ ଚ ମୁଣ୍ଡନକ୍ରିଯା
ଗୁରୁର୍ନ ଶିଷ୍ଯୋ ନ ଚ ଯନ୍ତ୍ରସମ୍ପଦଃ ।
ମୁଦ୍ରାଦିକଂ ଚାପି ନ ଯତ୍ର ଭାସତେ
ତମୀଶମାତ୍ମାନମୁପୈତି ଶାଶ୍ଵତମ୍ ॥ ୨-୩୨॥
ନ ଶାମ୍ଭଵଂ ଶାକ୍ତିକମାନଵଂ ନ ଵା
ପିଣ୍ଡଂ ଚ ରୂପଂ ଚ ପଦାଦିକଂ ନ ଵା ।
ଆରମ୍ଭନିଷ୍ପତ୍ତିଘଟାଦିକଂ ଚ ନୋ
ତମୀଶମାତ୍ମାନମୁପୈତି ଶାଶ୍ଵତମ୍ ॥ ୨-୩୩॥
ଯସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପାତ୍ସଚରାଚରଂ ଜଗ-
ଦୁତ୍ପଦ୍ଯତେ ତିଷ୍ଠତି ଲୀଯତେଽପି ଵା ।
ପଯୋଵିକାରାଦିଵ ଫେନବୁଦ୍ବୁଦା-
ସ୍ତମୀଶମାତ୍ମାନମୁପୈତି ଶାଶ୍ଵତମ୍ ॥ ୨-୩୪॥
ନାସାନିରୋଧୋ ନ ଚ ଦୃଷ୍ଟିରାସନଂ
ବୋଧୋଽପ୍ଯବୋଧୋଽପି ନ ଯତ୍ର ଭାସତେ ।
ନାଡୀପ୍ରଚାରୋଽପି ନ ଯତ୍ର କିଞ୍ଚି-
ତ୍ତମୀଶମାତ୍ମାନମୁପୈତି ଶାଶ୍ଵତମ୍ ॥ ୨-୩୫॥
ନାନାତ୍ଵମେକତ୍ଵମୁଭତ୍ଵମନ୍ଯତା
ଅଣୁତ୍ଵଦୀର୍ଘତ୍ଵମହତ୍ତ୍ଵଶୂନ୍ଯତା ।
ମାନତ୍ଵମେଯତ୍ଵସମତ୍ଵଵର୍ଜିତଂ
ତମୀଶମାତ୍ମାନମୁପୈତି ଶାଶ୍ଵତମ୍ ॥ ୨-୩୬॥
ସୁସଂଯମୀ ଵା ଯଦି ଵା ନ ସଂଯମୀ
ସୁସଙ୍ଗ୍ରହୀ ଵା ଯଦି ଵା ନ ସଙ୍ଗ୍ରହୀ ।
ନିଷ୍କର୍ମକୋ ଵା ଯଦି ଵା ସକର୍ମକ-
ସ୍ତମୀଶମାତ୍ମାନମୁପୈତି ଶାଶ୍ଵତମ୍ ॥ ୨-୩୭॥
ମନୋ ନ ବୁଦ୍ଧିର୍ନ ଶରୀରମିନ୍ଦ୍ରିଯଂ
ତନ୍ମାତ୍ରଭୂତାନି ନ ଭୂତପଞ୍ଚକମ୍ ।
ଅହଙ୍କୃତିଶ୍ଚାପି ଵିଯତ୍ସ୍ଵରୂପକଂ
ତମୀଶମାତ୍ମାନମୁପୈତି ଶାଶ୍ଵତମ୍ ॥ ୨-୩୮॥
ଵିଧୌ ନିରୋଧେ ପରମାତ୍ମତାଂ ଗତେ
ନ ଯୋଗିନଶ୍ଚେତସି ଭେଦଵର୍ଜିତେ ।
ଶୌଚଂ ନ ଵାଶୌଚମଲିଙ୍ଗଭାଵନା
ସର୍ଵଂ ଵିଧେଯଂ ଯଦି ଵା ନିଷିଧ୍ଯତେ ॥ ୨-୩୯॥
ମନୋ ଵଚୋ ଯତ୍ର ନ ଶକ୍ତମୀରିତୁଂ
ନୂନଂ କଥଂ ତତ୍ର ଗୁରୂପଦେଶତା ।
ଇମାଂ କଥାମୁକ୍ତଵତୋ ଗୁରୋସ୍ତ-
ଦ୍ଯୁକ୍ତସ୍ଯ ତତ୍ତ୍ଵଂ ହି ସମଂ ପ୍ରକାଶତେ ॥ ୨-୪୦॥
ଅଥ ତୃତୀଯୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଗୁଣଵିଗୁଣଵିଭାଗୋ ଵର୍ତତେ ନୈଵ କିଞ୍ଚିତ୍
ରତିଵିରତିଵିହୀନଂ ନିର୍ମଲଂ ନିଷ୍ପ୍ରପଞ୍ଚମ୍ ।
ଗୁଣଵିଗୁଣଵିହୀନଂ ଵ୍ଯାପକଂ ଵିଶ୍ଵରୂପଂ
କଥମହମିହ ଵନ୍ଦେ ଵ୍ଯୋମରୂପଂ ଶିଵଂ ଵୈ ॥ ୩-୧॥
ଶ୍ଵେତାଦିଵର୍ଣରହିତୋ ନିଯତଂ ଶିଵଶ୍ଚ
କାର୍ଯଂ ହି କାରଣମିଦଂ ହି ପରଂ ଶିଵଶ୍ଚ ।
ଏଵଂ ଵିକଲ୍ପରହିତୋଽହମଲଂ ଶିଵଶ୍ଚ
ସ୍ଵାତ୍ମାନମାତ୍ମନି ସୁମିତ୍ର କଥଂ ନମାମି ॥ ୩-୨॥
ନିର୍ମୂଲମୂଲରହିତୋ ହି ସଦୋଦିତୋଽହଂ
ନିର୍ଧୂମଧୂମରହିତୋ ହି ସଦୋଦିତୋଽହମ୍ ।
ନିର୍ଦୀପଦୀପରହିତୋ ହି ସଦୋଦିତୋଽହଂ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୩॥
ନିଷ୍କାମକାମମିହ ନାମ କଥଂ ଵଦାମି
ନିଃସଙ୍ଗସଙ୍ଗମିହ ନାମ କଥଂ ଵଦାମି ।
ନିଃସାରସାରରହିତଂ ଚ କଥଂ ଵଦାମି
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୪॥
ଅଦ୍ଵୈତରୂପମଖିଲଂ ହି କଥଂ ଵଦାମି
ଦ୍ଵୈତସ୍ଵରୂପମଖିଲଂ ହି କଥଂ ଵଦାମି ।
ନିତ୍ଯଂ ତ୍ଵନିତ୍ଯମଖିଲଂ ହି କଥଂ ଵଦାମି
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୫॥
ସ୍ଥୂଲଂ ହି ନୋ ନ ହି କୃଶଂ ନ ଗତାଗତଂ ହି
ଆଦ୍ଯନ୍ତମଧ୍ଯରହିତଂ ନ ପରାପରଂ ହି ।
ସତ୍ଯଂ ଵଦାମି ଖଲୁ ଵୈ ପରମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଂ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୬॥
ସଂଵିଦ୍ଧି ସର୍ଵକରଣାନି ନଭୋନିଭାନି
ସଂଵିଦ୍ଧି ସର୍ଵଵିଷଯାଂଶ୍ଚ ନଭୋନିଭାଂଶ୍ଚ ।
ସଂଵିଦ୍ଧି ଚୈକମମଲଂ ନ ହି ବନ୍ଧମୁକ୍ତଂ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୭॥
ଦୁର୍ବୋଧବୋଧଗହନୋ ନ ଭଵାମି ତାତ
ଦୁର୍ଲକ୍ଷ୍ଯଲକ୍ଷ୍ଯଗହନୋ ନ ଭଵାମି ତାତ ।
ଆସନ୍ନରୂପଗହନୋ ନ ଭଵାମି ତାତ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୮॥
ନିଷ୍କର୍ମକର୍ମଦହନୋ ଜ୍ଵଲନୋ ଭଵାମି
ନିର୍ଦୁଃଖଦୁଃଖଦହନୋ ଜ୍ଵଲନୋ ଭଵାମି ।
ନିର୍ଦେହଦେହଦହନୋ ଜ୍ଵଲନୋ ଭଵାମି
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୯॥
ନିଷ୍ପାପପାପଦହନୋ ହି ହୁତାଶନୋଽହଂ
ନିର୍ଧର୍ମଧର୍ମଦହନୋ ହି ହୁତାଶନୋଽହମ୍ ।
ନିର୍ବନ୍ଧବନ୍ଧଦହନୋ ହି ହୁତାଶନୋଽହଂ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୧୦॥
ନିର୍ଭାଵଭାଵରହିତୋ ନ ଭଵାମି ଵତ୍ସ
ନିର୍ଯୋଗଯୋଗରହିତୋ ନ ଭଵାମି ଵତ୍ସ ।
ନିଶ୍ଚିତ୍ତଚିତ୍ତରହିତୋ ନ ଭଵାମି ଵତ୍ସ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୧୧॥
ନିର୍ମୋହମୋହପଦଵୀତି ନ ମେ ଵିକଲ୍ପୋ
ନିଃଶୋକଶୋକପଦଵୀତି ନ ମେ ଵିକଲ୍ପଃ ।
ନିର୍ଲୋଭଲୋଭପଦଵୀତି ନ ମେ ଵିକଲ୍ପୋ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୧୨॥
ସଂସାରସନ୍ତତିଲତା ନ ଚ ମେ କଦାଚିତ୍
ସନ୍ତୋଷସନ୍ତତିସୁଖୋ ନ ଚ ମେ କଦାଚିତ୍ ।
ଅଜ୍ଞାନବନ୍ଧନମିଦଂ ନ ଚ ମେ କଦାଚିତ୍
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୧୩॥
ସଂସାରସନ୍ତତିରଜୋ ନ ଚ ମେ ଵିକାରଃ
ସନ୍ତାପସନ୍ତତିତମୋ ନ ଚ ମେ ଵିକାରଃ ।
ସତ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଧର୍ମଜନକଂ ନ ଚ ମେ ଵିକାରୋ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୧୪॥
ସନ୍ତାପଦୁଃଖଜନକୋ ନ ଵିଧିଃ କଦାଚିତ୍
ସନ୍ତାପଯୋଗଜନିତଂ ନ ମନଃ କଦାଚିତ୍ ।
ଯସ୍ମାଦହଙ୍କୃତିରିଯଂ ନ ଚ ମେ କଦାଚିତ୍
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୧୫॥
ନିଷ୍କମ୍ପକମ୍ପନିଧନଂ ନ ଵିକଲ୍ପକଲ୍ପଂ
ସ୍ଵପ୍ନପ୍ରବୋଧନିଧନଂ ନ ହିତାହିତଂ ହି ।
ନିଃସାରସାରନିଧନଂ ନ ଚରାଚରଂ ହି
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୧୬॥
ନୋ ଵେଦ୍ଯଵେଦକମିଦଂ ନ ଚ ହେତୁତର୍କ୍ଯଂ
ଵାଚାମଗୋଚରମିଦଂ ନ ମନୋ ନ ବୁଦ୍ଧିଃ ।
ଏଵଂ କଥଂ ହି ଭଵତଃ କଥଯାମି ତତ୍ତ୍ଵଂ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୧୭॥
ନିର୍ଭିନ୍ନଭିନ୍ନରହିତଂ ପରମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵ-
ମନ୍ତର୍ବହିର୍ନ ହି କଥଂ ପରମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵମ୍ ।
ପ୍ରାକ୍ସମ୍ଭଵଂ ନ ଚ ରତଂ ନ ହି ଵସ୍ତୁ କିଞ୍ଚିତ୍
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୧୮॥
ରାଗାଦିଦୋଷରହିତଂ ତ୍ଵହମେଵ ତତ୍ତ୍ଵଂ
ଦୈଵାଦିଦୋଷରହିତଂ ତ୍ଵହମେଵ ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ।
ସଂସାରଶୋକରହିତଂ ତ୍ଵହମେଵ ତତ୍ତ୍ଵଂ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୧୯॥
ସ୍ଥାନତ୍ରଯଂ ଯଦି ଚ ନେତି କଥଂ ତୁରୀଯଂ
କାଲତ୍ରଯଂ ଯଦି ଚ ନେତି କଥଂ ଦିଶଶ୍ଚ ।
ଶାନ୍ତଂ ପଦଂ ହି ପରମଂ ପରମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଂ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୨୦॥
ଦୀର୍ଘୋ ଲଘୁଃ ପୁନରିତୀହ ନମେ ଵିଭାଗୋ
ଵିସ୍ତାରସଂକଟମିତୀହ ନ ମେ ଵିଭାଗଃ ।
କୋଣଂ ହି ଵର୍ତୁଲମିତୀହ ନ ମେ ଵିଭାଗୋ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୨୧॥
ମାତାପିତାଦି ତନଯାଦି ନ ମେ କଦାଚିତ୍
ଜାତଂ ମୃତଂ ନ ଚ ମନୋ ନ ଚ ମେ କଦାଚିତ୍ ।
ନିର୍ଵ୍ଯାକୁଲଂ ସ୍ଥିରମିଦଂ ପରମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଂ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୨୨॥
ଶୁଦ୍ଧଂ ଵିଶୁଦ୍ଧମଵିଚାରମନନ୍ତରୂପଂ
ନିର୍ଲେପଲେପମଵିଚାରମନନ୍ତରୂପମ୍ ।
ନିଷ୍ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡମଵିଚାରମନନ୍ତରୂପଂ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୨୩॥
ବ୍ରହ୍ମାଦଯଃ ସୁରଗଣାଃ କଥମତ୍ର ସନ୍ତି
ସ୍ଵର୍ଗାଦଯୋ ଵସତଯଃ କଥମତ୍ର ସନ୍ତି ।
ଯଦ୍ଯେକରୂପମମଲଂ ପରମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଂ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୨୪॥
ନିର୍ନେତି ନେତି ଵିମଲୋ ହି କଥଂ ଵଦାମି
ନିଃଶେଷଶେଷଵିମଲୋ ହି କଥଂ ଵଦାମି ।
ନିର୍ଲିଙ୍ଗଲିଙ୍ଗଵିମଲୋ ହି କଥଂ ଵଦାମି
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୨୫॥
ନିଷ୍କର୍ମକର୍ମପରମଂ ସତତଂ କରୋମି
ନିଃସଙ୍ଗସଙ୍ଗରହିତଂ ପରମଂ ଵିନୋଦମ୍ ।
ନିର୍ଦେହଦେହରହିତଂ ସତତଂ ଵିନୋଦଂ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୨୬॥
ମାଯାପ୍ରପଞ୍ଚରଚନା ନ ଚ ମେ ଵିକାରଃ ।
କୌଟିଲ୍ଯଦମ୍ଭରଚନା ନ ଚ ମେ ଵିକାରଃ ।
ସତ୍ଯାନୃତେତି ରଚନା ନ ଚ ମେ ଵିକାରୋ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୨୭॥
ସନ୍ଧ୍ଯାଦିକାଲରହିତଂ ନ ଚ ମେ ଵିଯୋଗୋ-
ହ୍ଯନ୍ତଃ ପ୍ରବୋଧରହିତଂ ବଧିରୋ ନ ମୂକଃ ।
ଏଵଂ ଵିକଲ୍ପରହିତଂ ନ ଚ ଭାଵଶୁଦ୍ଧଂ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୨୮॥
ନିର୍ନାଥନାଥରହିତଂ ହି ନିରାକୁଲଂ ଵୈ
ନିଶ୍ଚିତ୍ତଚିତ୍ତଵିଗତଂ ହି ନିରାକୁଲଂ ଵୈ ।
ସଂଵିଦ୍ଧି ସର୍ଵଵିଗତଂ ହି ନିରାକୁଲଂ ଵୈ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୨୯॥
କାନ୍ତାରମନ୍ଦିରମିଦଂ ହି କଥଂ ଵଦାମି
ସଂସିଦ୍ଧସଂଶଯମିଦଂ ହି କଥଂ ଵଦାମି ।
ଏଵଂ ନିରନ୍ତରସମଂ ହି ନିରାକୁଲଂ ଵୈ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୩୦॥
ନିର୍ଜୀଵଜୀଵରହିତଂ ସତତଂ ଵିଭାତି
ନିର୍ବୀଜବୀଜରହିତଂ ସତତଂ ଵିଭାତି ।
ନିର୍ଵାଣବନ୍ଧରହିତଂ ସତତଂ ଵିଭାତି
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୩୧॥
ସମ୍ଭୂତିଵର୍ଜିତମିଦଂ ସତତଂ ଵିଭାତି
ସଂସାରଵର୍ଜିତମିଦଂ ସତତଂ ଵିଭାତି ।
ସଂହାରଵର୍ଜିତମିଦଂ ସତତଂ ଵିଭାତି
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୩୨॥
ଉଲ୍ଲେଖମାତ୍ରମପି ତେ ନ ଚ ନାମରୂପଂ
ନିର୍ଭିନ୍ନଭିନ୍ନମପି ତେ ନ ହି ଵସ୍ତୁ କିଞ୍ଚିତ୍ ।
ନିର୍ଲଜ୍ଜମାନସ କରୋଷି କଥଂ ଵିଷାଦଂ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୩୩॥
କିଂ ନାମ ରୋଦିଷି ସଖେ ନ ଜରା ନ ମୃତ୍ଯୁଃ
କିଂ ନାମ ରୋଦିଷି ସଖେ ନ ଚ ଜନ୍ମ ଦୁଃଖମ୍ ।
କିଂ ନାମ ରୋଦିଷି ସଖେ ନ ଚ ତେ ଵିକାରୋ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୩୪॥
କିଂ ନାମ ରୋଦିଷି ସଖେ ନ ଚ ତେ ସ୍ଵରୂପଂ
କିଂ ନାମ ରୋଦିଷି ସଖେ ନ ଚ ତେ ଵିରୂପମ୍ ।
କିଂ ନାମ ରୋଦିଷି ସଖେ ନ ଚ ତେ ଵଯାଂସି
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୩୫॥
କିଂ ନାମ ରୋଦିଷି ସଖେ ନ ଚ ତେ ଵଯାଂସି
କିଂ ନାମ ରୋଦିଷି ସଖେ ନ ଚ ତେ ମନାଂସି ।
କିଂ ନାମ ରୋଦିଷି ସଖେ ନ ତଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୩୬॥
କିଂ ନାମ ରୋଦିଷି ସଖେ ନ ଚ ତେଽସ୍ତି କାମଃ
କିଂ ନାମ ରୋଦିଷି ସଖେ ନ ଚ ତେ ପ୍ରଲୋଭଃ ।
କିଂ ନାମ ରୋଦିଷି ସଖେ ନ ଚ ତେ ଵିମୋହୋ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୩୭॥
ଐଶ୍ଵର୍ଯମିଚ୍ଛସି କଥଂ ନ ଚ ତେ ଧନାନି
ଐଶ୍ଵର୍ଯମିଚ୍ଛସି କଥଂ ନ ଚ ତେ ହି ପତ୍ନୀ ।
ଐଶ୍ଵର୍ଯମିଚ୍ଛସି କଥଂ ନ ଚ ତେ ମମେତି
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୩୮॥
ଲିଙ୍ଗପ୍ରପଞ୍ଚଜନୁଷୀ ନ ଚ ତେ ନ ମେ ଚ
ନିର୍ଲଜ୍ଜମାନସମିଦଂ ଚ ଵିଭାତି ଭିନ୍ନମ୍ ।
ନିର୍ଭେଦଭେଦରହିତଂ ନ ଚ ତେ ନ ମେ ଚ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୩୯॥
ନୋ ଵାଣୁମାତ୍ରମପି ତେ ହି ଵିରାଗରୂପଂ
ନୋ ଵାଣୁମାତ୍ରମପି ତେ ହି ସରାଗରୂପମ୍ ।
ନୋ ଵାଣୁମାତ୍ରମପି ତେ ହି ସକାମରୂପଂ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୪୦॥
ଧ୍ଯାତା ନ ତେ ହି ହୃଦଯେ ନ ଚ ତେ ସମାଧି-
ର୍ଧ୍ଯାନଂ ନ ତେ ହି ହୃଦଯେ ନ ବହିଃ ପ୍ରଦେଶଃ ।
ଧ୍ଯେଯଂ ନ ଚେତି ହୃଦଯେ ନ ହି ଵସ୍ତୁ କାଲୋ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୪୧॥
ଯତ୍ସାରଭୂତମଖିଲଂ କଥିତଂ ମଯା ତେ
ନ ତ୍ଵଂ ନ ମେ ନ ମହତୋ ନ ଗୁରୁର୍ନ ନ ଶିଷ୍ଯଃ ।
ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦରୂପସହଜଂ ପରମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଂ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ସମରସଂ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୩-୪୨॥
କଥମିହ ପରମାର୍ଥଂ ତତ୍ତ୍ଵମାନନ୍ଦରୂପଂ
କଥମିହ ପରମାର୍ଥଂ ନୈଵମାନନ୍ଦରୂପମ୍ ।
କଥମିହ ପରମାର୍ଥଂ ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନରୂପଂ
ଯଦି ପରମହମେକଂ ଵର୍ତତେ ଵ୍ଯୋମରୂପମ୍ ॥ ୩-୪୩॥
ଦହନପଵନହୀନଂ ଵିଦ୍ଧି ଵିଜ୍ଞାନମେକ-
ମଵନିଜଲଵିହୀନଂ ଵିଦ୍ଧି ଵିଜ୍ଞାନରୂପମ୍ ।
ସମଗମନଵିହୀନଂ ଵିଦ୍ଧି ଵିଜ୍ଞାନମେକଂ
ଗଗନମିଵ ଵିଶାଲଂ ଵିଦ୍ଧି ଵିଜ୍ଞାନମେକମ୍ ॥ ୩-୪୪॥
ନ ଶୂନ୍ଯରୂପଂ ନ ଵିଶୂନ୍ଯରୂପଂ
ନ ଶୁଦ୍ଧରୂପଂ ନ ଵିଶୁଦ୍ଧରୂପମ୍ ।
ରୂପଂ ଵିରୂପଂ ନ ଭଵାମି କିଞ୍ଚିତ୍
ସ୍ଵରୂପରୂପଂ ପରମାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ ୩-୪୫॥
ମୁଞ୍ଚ ମୁଞ୍ଚ ହି ସଂସାରଂ ତ୍ଯାଗଂ ମୁଞ୍ଚ ହି ସର୍ଵଥା ।
ତ୍ଯାଗାତ୍ଯାଗଵିଷଂ ଶୁଦ୍ଧମମୃତଂ ସହଜଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୩-୪୬॥
ଅଥ ଚତୁର୍ଥୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ନାଵାହନଂ ନୈଵ ଵିସର୍ଜନଂ ଵା
ପୁଷ୍ପାଣି ପତ୍ରାଣି କଥଂ ଭଵନ୍ତି ।
ଧ୍ଯାନାନି ମନ୍ତ୍ରାଣି କଥଂ ଭଵନ୍ତି
ସମାସମଂ ଚୈଵ ଶିଵାର୍ଚନଂ ଚ ॥ ୪-୧॥
ନ କେଵଲଂ ବନ୍ଧଵିବନ୍ଧମୁକ୍ତୋ
ନ କେଵଲଂ ଶୁଦ୍ଧଵିଶୁଦ୍ଧମୁକ୍ତଃ ।
ନ କେଵଲଂ ଯୋଗଵିଯୋଗମୁକ୍ତଃ
ସ ଵୈ ଵିମୁକ୍ତୋ ଗଗନୋପମୋଽହମ୍ ॥ ୪-୨॥
ସଞ୍ଜାଯତେ ସର୍ଵମିଦଂ ହି ତଥ୍ଯଂ
ସଞ୍ଜାଯତେ ସର୍ଵମିଦଂ ଵିତଥ୍ଯମ୍ ।
ଏଵଂ ଵିକଲ୍ପୋ ମମ ନୈଵ ଜାତଃ
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୩॥
ନ ସାଞ୍ଜନଂ ଚୈଵ ନିରଞ୍ଜନଂ ଵା
ନ ଚାନ୍ତରଂ ଵାପି ନିରନ୍ତରଂ ଵା ।
ଅନ୍ତର୍ଵିଭନ୍ନଂ ନ ହି ମେ ଵିଭାତି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୪॥
ଅବୋଧବୋଧୋ ମମ ନୈଵ ଜାତୋ
ବୋଧସ୍ଵରୂପଂ ମମ ନୈଵ ଜାତମ୍ ।
ନିର୍ବୋଧବୋଧଂ ଚ କଥଂ ଵଦାମି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୫॥
ନ ଧର୍ମଯୁକ୍ତୋ ନ ଚ ପାପଯୁକ୍ତୋ
ନ ବନ୍ଧଯୁକ୍ତୋ ନ ଚ ମୋକ୍ଷଯୁକ୍ତଃ ।
ଯୁକ୍ତଂ ତ୍ଵଯୁକ୍ତଂ ନ ଚ ମେ ଵିଭାତି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୬॥
ପରାପରଂ ଵା ନ ଚ ମେ କଦାଚିତ୍
ମଧ୍ଯସ୍ଥଭାଵୋ ହି ନ ଚାରିମିତ୍ରମ୍ ।
ହିତାହିତଂ ଚାପି କଥଂ ଵଦାମି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୭॥
ନୋପାସକୋ ନୈଵମୁପାସ୍ଯରୂପଂ
ନ ଚୋପଦେଶୋ ନ ଚ ମେ କ୍ରିଯା ଚ ।
ସଂଵିତ୍ସ୍ଵରୂପଂ ଚ କଥଂ ଵଦାମି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୮॥
ନୋ ଵ୍ଯାପକଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯମିହାସ୍ତି କିଞ୍ଚିତ୍
ନ ଚାଲଯଂ ଵାପି ନିରାଲଯଂ ଵା ।
ଅଶୂନ୍ଯଶୂନ୍ଯଂ ଚ କଥଂ ଵଦାମି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୯॥
ନ ଗ୍ରାହକୋ ଗ୍ରାହ୍ଯକମେଵ କିଞ୍ଚିତ୍
ନ କାରଣଂ ଵା ମମ ନୈଵ କାର୍ଯମ୍ ।
ଅଚିନ୍ତ୍ଯଚିନ୍ତ୍ଯଂ ଚ କଥଂ ଵଦାମି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୧୦॥
ନ ଭେଦକଂ ଵାପି ନ ଚୈଵ ଭେଦ୍ଯଂ
ନ ଵେଦକଂ ଵା ମମ ନୈଵ ଵେଦ୍ଯମ୍ ।
ଗତାଗତଂ ତାତ କଥଂ ଵଦାମି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୧୧॥
ନ ଚାସ୍ତି ଦେହୋ ନ ଚ ମେ ଵିଦେହୋ
ବୁଦ୍ଧିର୍ମନୋ ମେ ନ ହି ଚେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ।
ରାଗୋ ଵିରାଗଶ୍ଚ କଥଂ ଵଦାମି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୧୨॥
ଉଲ୍ଲେଖମାତ୍ରଂ ନ ହି ଭିନ୍ନମୁଚ୍ଚୈ-
ରୁଲ୍ଲେଖମାତ୍ରଂ ନ ତିରୋହିତଂ ଵୈ ।
ସମାସମଂ ମିତ୍ର କଥଂ ଵଦାମି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୧୩॥
ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯୋଽହଂ ତ୍ଵଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯୋ ଵା
ନ ସଂଯମୋ ମେ ନିଯମୋ ନ ଜାତଃ ।
ଜଯାଜଯୌ ମିତ୍ର କଥଂ ଵଦାମି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୧୪॥
ଅମୂର୍ତମୂର୍ତିର୍ନ ଚ ମେ କଦାଚି-
ଦାଦ୍ଯନ୍ତମଧ୍ଯଂ ନ ଚ ମେ କଦାଚିତ୍ ।
ବଲାବଲଂ ମିତ୍ର କଥଂ ଵଦାମି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୧୫॥
ମୃତାମୃତଂ ଵାପି ଵିଷାଵିଷଂ ଚ
ସଞ୍ଜାଯତେ ତାତ ନ ମେ କଦାଚିତ୍ ।
ଅଶୁଦ୍ଧଶୁଦ୍ଧଂ ଚ କଥଂ ଵଦାମି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୧୬॥
ସ୍ଵପ୍ନଃ ପ୍ରବୋଧୋ ନ ଚ ଯୋଗମୁଦ୍ରା
ନକ୍ତଂ ଦିଵା ଵାପି ନ ମେ କଦାଚିତ୍ ।
ଅତୁର୍ଯତୁର୍ଯଂ ଚ କଥଂ ଵଦାମି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୧୭॥
ସଂଵିଦ୍ଧି ମାଂ ସର୍ଵଵିସର୍ଵମୁକ୍ତଂ
ମାଯା ଵିମାଯା ନ ଚ ମେ କଦାଚିତ୍ ।
ସନ୍ଧ୍ଯାଦିକଂ କର୍ମ କଥଂ ଵଦାମି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୧୮॥
ସଂଵିଦ୍ଧି ମାଂ ସର୍ଵସମାଧିଯୁକ୍ତଂ
ସଂଵିଦ୍ଧି ମାଂ ଲକ୍ଷ୍ଯଵିଲକ୍ଷ୍ଯମୁକ୍ତମ୍ ।
ଯୋଗଂ ଵିଯୋଗଂ ଚ କଥଂ ଵଦାମି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୧୯॥
ମୂର୍ଖୋଽପି ନାହଂ ନ ଚ ପଣ୍ଡିତୋଽହଂ
ମୌନଂ ଵିମୌନଂ ନ ଚ ମେ କଦାଚିତ୍ ।
ତର୍କଂ ଵିତର୍କଂ ଚ କଥଂ ଵଦାମି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୨୦॥
ପିତା ଚ ମାତା ଚ କୁଲଂ ନ ଜାତି-
ର୍ଜନ୍ମାଦି ମୃତ୍ଯୁର୍ନ ଚ ମେ କଦାଚିତ୍ ।
ସ୍ନେହଂ ଵିମୋହଂ ଚ କଥଂ ଵଦାମି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୨୧॥
ଅସ୍ତଂ ଗତୋ ନୈଵ ସଦୋଦିତୋଽହଂ
ତେଜୋଵିତେଜୋ ନ ଚ ମେ କଦାଚିତ୍ ।
ସନ୍ଧ୍ଯାଦିକଂ କର୍ମ କଥଂ ଵଦାମି
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୨୨॥
ଅସଂଶଯଂ ଵିଦ୍ଧି ନିରାକୁଲଂ ମାଂ
ଅସଂଶଯଂ ଵିଦ୍ଧି ନିରନ୍ତରଂ ମାମ୍ ।
ଅସଂଶଯଂ ଵିଦ୍ଧି ନିରଞ୍ଜନଂ ମାଂ
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୨୩॥
ଧ୍ଯାନାନି ସର୍ଵାଣି ପରିତ୍ଯଜନ୍ତି
ଶୁଭାଶୁଭଂ କର୍ମ ପରିତ୍ଯଜନ୍ତି ।
ତ୍ଯାଗାମୃତଂ ତାତ ପିବନ୍ତି ଧୀରାଃ
ସ୍ଵରୂପନିର୍ଵାଣମନାମଯୋଽହମ୍ ॥ ୪-୨୪॥
ଵିନ୍ଦତି ଵିନ୍ଦତି ନ ହି ନ ହି ଯତ୍ର
ଛନ୍ଦୋଲକ୍ଷଣଂ ନ ହି ନ ହି ତତ୍ର ।
ସମରସମଗ୍ନୋ ଭାଵିତପୂତଃ
ପ୍ରଲପତି ତତ୍ତ୍ଵଂ ପରମଵଧୂତଃ ॥ ୪-୨୫॥
ଅଥ ପଞ୍ଚମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଓଁ ଇତି ଗଦିତଂ ଗଗନସମଂ ତତ୍
ନ ପରାପରସାରଵିଚାର ଇତି ।
ଅଵିଲାସଵିଲାସନିରାକରଣଂ
କଥମକ୍ଷରବିନ୍ଦୁସମୁଚ୍ଚରଣମ୍ ॥ ୫-୧॥
ଇତି ତତ୍ତ୍ଵମସିପ୍ରଭୃତିଶ୍ରୁତିଭିଃ
ପ୍ରତିପାଦିତମାତ୍ମନି ତତ୍ତ୍ଵମସି ।
ତ୍ଵମୁପାଧିଵିଵର୍ଜିତସର୍ଵସମଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୨॥
ଅଧ ଊର୍ଧ୍ଵଵିଵର୍ଜିତସର୍ଵସମଂ
ବହିରନ୍ତରଵର୍ଜିତସର୍ଵସମମ୍ ।
ଯଦି ଚୈକଵିଵର୍ଜିତସର୍ଵସମଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୩॥
ନ ହି କଲ୍ପିତକଲ୍ପଵିଚାର ଇତି
ନ ହି କାରଣକାର୍ଯଵିଚାର ଇତି ।
ପଦସନ୍ଧିଵିଵର୍ଜିତସର୍ଵସମଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୪॥
ନ ହି ବୋଧଵିବୋଧସମାଧିରିତି
ନ ହି ଦେଶଵିଦେଶସମାଧିରିତି ।
ନ ହି କାଲଵିକାଲସମାଧିରିତି
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୫॥
ନ ହି କୁମ୍ଭନଭୋ ନ ହି କୁମ୍ଭ ଇତି
ନ ହି ଜୀଵଵପୁର୍ନ ହି ଜୀଵ ଇତି ।
ନ ହି କାରଣକାର୍ଯଵିଭାଗ ଇତି
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୬॥
ଇହ ସର୍ଵନିରନ୍ତରମୋକ୍ଷପଦଂ
ଲଘୁଦୀର୍ଘଵିଚାରଵିହୀନ ଇତି ।
ନ ହି ଵର୍ତୁଲକୋଣଵିଭାଗ ଇତି
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୭॥
ଇହ ଶୂନ୍ଯଵିଶୂନ୍ଯଵିହୀନ ଇତି
ଇହ ଶୁଦ୍ଧଵିଶୁଦ୍ଧଵିହୀନ ଇତି ।
ଇହ ସର୍ଵଵିସର୍ଵଵିହୀନ ଇତି
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୮॥
ନ ହି ଭିନ୍ନଵିଭିନ୍ନଵିଚାର ଇତି
ବହିରନ୍ତରସନ୍ଧିଵିଚାର ଇତି ।
ଅରିମିତ୍ରଵିଵର୍ଜିତସର୍ଵସମଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୯॥
ନ ହି ଶିଷ୍ଯଵିଶିଷ୍ଯସ୍ଵରୂପ ଇତି
ନ ଚରାଚରଭେଦଵିଚାର ଇତି ।
ଇହ ସର୍ଵନିରନ୍ତରମୋକ୍ଷପଦଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୧୦॥
ନନୁ ରୂପଵିରୂପଵିହୀନ ଇତି
ନନୁ ଭିନ୍ନଵିଭିନ୍ନଵିହୀନ ଇତି ।
ନନୁ ସର୍ଗଵିସର୍ଗଵିହୀନ ଇତି
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୧୧॥
ନ ଗୁଣାଗୁଣପାଶନିବନ୍ଧ ଇତି
ମୃତଜୀଵନକର୍ମ କରୋମି କଥମ୍ ।
ଇତି ଶୁଦ୍ଧନିରଞ୍ଜନସର୍ଵସମଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୧୨॥
ଇହ ଭାଵଵିଭାଵଵିହୀନ ଇତି
ଇହ କାମଵିକାମଵିହୀନ ଇତି ।
ଇହ ବୋଧତମଂ ଖଲୁ ମୋକ୍ଷସମଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୧୩॥
ଇହ ତତ୍ତ୍ଵନିରନ୍ତରତତ୍ତ୍ଵମିତି
ନ ହି ସନ୍ଧିଵିସନ୍ଧିଵିହୀନ ଇତି ।
ଯଦି ସର୍ଵଵିଵର୍ଜିତସର୍ଵସମଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୧୪॥
ଅନିକେତକୁଟୀ ପରିଵାରସମଂ
ଇହସଙ୍ଗଵିସଙ୍ଗଵିହୀନପରମ୍ ।
ଇହ ବୋଧଵିବୋଧଵିହୀନପରଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୧୫॥
ଅଵିକାରଵିକାରମସତ୍ଯମିତି
ଅଵିଲକ୍ଷଵିଲକ୍ଷମସତ୍ଯମିତି ।
ଯଦି କେଵଲମାତ୍ମନି ସତ୍ଯମିତି
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୧୬॥
ଇହ ସର୍ଵସମଂ ଖଲୁ ଜୀଵ ଇତି
ଇହ ସର୍ଵନିରନ୍ତରଜୀଵ ଇତି ।
ଇହ କେଵଲନିଶ୍ଚଲଜୀଵ ଇତି
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୧୭॥
ଅଵିଵେକଵିଵେକମବୋଧ ଇତି
ଅଵିକଲ୍ପଵିକଲ୍ପମବୋଧ ଇତି ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରବୋଧ ଇତି
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୧୮॥
ନ ହି ମୋକ୍ଷପଦଂ ନ ହି ବନ୍ଧପଦଂ
ନ ହି ପୁଣ୍ଯପଦଂ ନ ହି ପାପପଦମ୍ ।
ନ ହି ପୂର୍ଣପଦଂ ନ ହି ରିକ୍ତପଦଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୧୯॥
ଯଦି ଵର୍ଣଵିଵର୍ଣଵିହୀନସମଂ
ଯଦି କାରଣକାର୍ଯଵିହୀନସମମ୍ ।
ଯଦିଭେଦଵିଭେଦଵିହୀନସମଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୨୦॥
ଇହ ସର୍ଵନିରନ୍ତରସର୍ଵଚିତେ
ଇହ କେଵଲନିଶ୍ଚଲସର୍ଵଚିତେ ।
ଦ୍ଵିପଦାଦିଵିଵର୍ଜିତସର୍ଵଚିତେ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୨୧॥
ଅତିସର୍ଵନିରନ୍ତରସର୍ଵଗତଂ
ଅତିନିର୍ମଲନିଶ୍ଚଲସର୍ଵଗତମ୍ ।
ଦିନରାତ୍ରିଵିଵର୍ଜିତସର୍ଵଗତଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୨୨॥
ନ ହି ବନ୍ଧଵିବନ୍ଧସମାଗମନଂ
ନ ହି ଯୋଗଵିଯୋଗସମାଗମନମ୍ ।
ନ ହି ତର୍କଵିତର୍କସମାଗମନଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୨୩॥
ଇହ କାଲଵିକାଲନିରାକରଣଂ
ଅଣୁମାତ୍ରକୃଶାନୁନିରାକରଣମ୍ ।
ନ ହି କେଵଲସତ୍ଯନିରାକରଣଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୨୪॥
ଇହ ଦେହଵିଦେହଵିହୀନ ଇତି
ନନୁ ସ୍ଵପ୍ନସୁଷୁପ୍ତିଵିହୀନପରମ୍ ।
ଅଭିଧାନଵିଧାନଵିହୀନପରଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୨୫॥
ଗଗନୋପମଶୁଦ୍ଧଵିଶାଲସମଂ
ଅତିସର୍ଵଵିଵର୍ଜିତସର୍ଵସମମ୍ ।
ଗତସାରଵିସାରଵିକାରସମଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୨୬॥
ଇହ ଧର୍ମଵିଧର୍ମଵିରାଗତର-
ମିହ ଵସ୍ତୁଵିଵସ୍ତୁଵିରାଗତରମ୍ ।
ଇହ କାମଵିକାମଵିରାଗତରଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୨୭॥
ସୁଖଦୁଃଖଵିଵର୍ଜିତସର୍ଵସମ-
ମିହ ଶୋକଵିଶୋକଵିହୀନପରମ୍ ।
ଗୁରୁଶିଷ୍ଯଵିଵର୍ଜିତତତ୍ତ୍ଵପରଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୨୮॥
ନ କିଲାଙ୍କୁରସାରଵିସାର ଇତି
ନ ଚଲାଚଲସାମ୍ଯଵିସାମ୍ଯମିତି ।
ଅଵିଚାରଵିଚାରଵିହୀନମିତି
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୨୯॥
ଇହ ସାରସମୁଚ୍ଚଯସାରମିତି ।
କଥିତଂ ନିଜଭାଵଵିଭେଦ ଇତି ।
ଵିଷଯେ କରଣତ୍ଵମସତ୍ଯମିତି
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୩୦॥
ବହୁଧା ଶ୍ରୁତଯଃ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ଯତୋ
ଵିଯଦାଦିରିଦଂ ମୃଗତୋଯସମମ୍ ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵସମଂ
କିମୁ ରୋଦିଷି ମାନସି ସର୍ଵସମମ୍ ॥ ୫-୩୧॥
ଵିନ୍ଦତି ଵିନ୍ଦତି ନ ହି ନ ହି ଯତ୍ର
ଛନ୍ଦୋଲକ୍ଷଣଂ ନ ହି ନ ହି ତତ୍ର ।
ସମରସମଗ୍ନୋ ଭାଵିତପୂତଃ
ପ୍ରଲପତି ତତ୍ତ୍ଵଂ ପରମଵଧୂତଃ ॥ ୫-୩୨॥
ଅଥ ଷଷ୍ଠମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ବହୁଧା ଶ୍ରୁତଯଃ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ଵଯଂ
ଵିଯଦାଦିରିଦଂ ମୃଗତୋଯସମମ୍ ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵ-
ମୁପମେଯମଥୋହ୍ଯୁପମା ଚ କଥମ୍ ॥ ୬-୧॥
ଅଵିଭକ୍ତିଵିଭକ୍ତିଵିହୀନପରଂ
ନନୁ କାର୍ଯଵିକାର୍ଯଵିହୀନପରମ୍ ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ
ଯଜନଂ ଚ କଥଂ ତପନଂ ଚ କଥମ୍ ॥ ୬-୨॥
ମନ ଏଵ ନିରନ୍ତରସର୍ଵଗତଂ
ହ୍ଯଵିଶାଲଵିଶାଲଵିହୀନପରମ୍ ।
ମନ ଏଵ ନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ
ମନସାପି କଥଂ ଵଚସା ଚ କଥମ୍ ॥ ୬-୩॥
ଦିନରାତ୍ରିଵିଭେଦନିରାକରଣ-
ମୁଦିତାନୁଦିତସ୍ଯ ନିରାକରଣମ୍ ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ
ରଵିଚନ୍ଦ୍ରମସୌ ଜ୍ଵଲନଶ୍ଚ କଥମ୍ ॥ ୬-୪॥
ଗତକାମଵିକାମଵିଭେଦ ଇତି
ଗତଚେଷ୍ଟଵିଚେଷ୍ଟଵିଭେଦ ଇତି ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ
ବହିରନ୍ତରଭିନ୍ନମତିଶ୍ଚ କଥମ୍ ॥ ୬-୫॥
ଯଦି ସାରଵିସାରଵିହୀନ ଇତି
ଯଦି ଶୂନ୍ଯଵିଶୂନ୍ଯଵିହୀନ ଇତି ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ
ପ୍ରଥମଂ ଚ କଥଂ ଚରମଂ ଚ କଥମ୍ ॥ ୬-୬॥
ଯଦିଭେଦଵିଭେଦନିରାକରଣଂ
ଯଦି ଵେଦକଵେଦ୍ଯନିରାକରଣମ୍ ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ
ତୃତୀଯଂ ଚ କଥଂ ତୁରୀଯଂ ଚ କଥମ୍ ॥ ୬-୭॥
ଗଦିତାଵିଦିତଂ ନ ହି ସତ୍ଯମିତି
ଵିଦିତାଵିଦିତଂ ନ ହି ସତ୍ଯମିତି ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ
ଵିଷଯେନ୍ଦ୍ରିଯବୁଦ୍ଧିମନାଂସି କଥମ୍ ॥ ୬-୮॥
ଗଗନଂ ପଵନୋ ନ ହି ସତ୍ଯମିତି
ଧରଣୀ ଦହନୋ ନ ହି ସତ୍ଯମିତି ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ
ଜଲଦଶ୍ଚ କଥଂ ସଲିଲଂ ଚ କଥମ୍ ॥ ୬-୯॥
ଯଦି କଲ୍ପିତଲୋକନିରାକରଣଂ
ଯଦି କଲ୍ପିତଦେଵନିରାକରଣମ୍ ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ
ଗୁଣଦୋଷଵିଚାରମତିଶ୍ଚ କଥମ୍ ॥ ୬-୧୦॥
ମରଣାମରଣଂ ହି ନିରାକରଣଂ
କରଣାକରଣଂ ହି ନିରାକରଣମ୍ ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ
ଗମନାଗମନଂ ହି କଥଂ ଵଦତି ॥ ୬-୧୧॥
ପ୍ରକୃତିଃ ପୁରୁଷୋ ନ ହି ଭେଦ ଇତି
ନ ହି କାରଣକାର୍ଯଵିଭେଦ ଇତି ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ
ପୁରୁଷାପୁରୁଷଂ ଚ କଥଂ ଵଦତି ॥ ୬-୧୨॥
ତୃତୀଯଂ ନ ହି ଦୁଃଖସମାଗମନଂ
ନ ଗୁଣାଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଯ ସମାଗମନମ୍ ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ
ସ୍ଥଵିରଶ୍ଚ ଯୁଵା ଚ ଶିଶୁଶ୍ଚ କଥମ୍ ॥ ୬-୧୩॥
ନନୁ ଆଶ୍ରମଵର୍ଣଵିହୀନପରଂ
ନନୁ କାରଣକର୍ତୃଵିହୀନପରମ୍ ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵ-
ମଵିନଷ୍ଟଵିନଷ୍ଟମତିଶ୍ଚ କଥମ୍ ॥ ୬-୧୪॥
ଗ୍ରସିତାଗ୍ରସିତଂ ଚ ଵିତଥ୍ଯମିତି
ଜନିତାଜନିତଂ ଚ ଵିତଥ୍ଯମିତି ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵ-
ମଵିନାଶି ଵିନାଶି କଥଂ ହି ଭଵେତ୍ ॥ ୬-୧୫॥
ପୁରୁଷାପୁରୁଷସ୍ଯ ଵିନଷ୍ଟମିତି
ଵନିତାଵନିତସ୍ଯ ଵିନଷ୍ଟମିତି ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵ-
ମଵିନୋଦଵିନୋଦମତିଶ୍ଚ କଥମ୍ ॥ ୬-୧୬॥
ଯଦି ମୋହଵିଷାଦଵିହୀନପରୋ
ଯଦି ସଂଶଯଶୋକଵିହୀନପରଃ ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵ-
ମହମତ୍ର ମମେତି କଥଂ ଚ ପୁନଃ ॥ ୬-୧୭॥
ମହମେତି
ନନୁ ଧର୍ମଵିଧର୍ମଵିନାଶ ଇତି
ନନୁ ବନ୍ଧଵିବନ୍ଧଵିନାଶ ଇତି ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ-
ମିହଦୁଃଖଵିଦୁଃଖମତିଶ୍ଚ କଥମ୍ ॥ ୬-୧୮॥
ନ ହି ଯାଜ୍ଞିକଯଜ୍ଞଵିଭାଗ ଇତି
ନ ହୁତାଶନଵସ୍ତୁଵିଭାଗ ଇତି ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ
ଵଦ କର୍ମଫଲାନି ଭଵନ୍ତି କଥମ୍ ॥ ୬-୧୯॥
ନନୁ ଶୋକଵିଶୋକଵିମୁକ୍ତ ଇତି
ନନୁ ଦର୍ପଵିଦର୍ପଵିମୁକ୍ତ ଇତି ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ
ନନୁ ରାଗଵିରାଗମତିଶ୍ଚ କଥମ୍ ॥ ୬-୨୦॥
ନ ହି ମୋହଵିମୋହଵିକାର ଇତି
ନ ହି ଲୋଭଵିଲୋଭଵିକାର ଇତି ।
ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ
ହ୍ଯଵିଵେକଵିଵେକମତିଶ୍ଚ କଥମ୍ ॥ ୬-୨୧॥
ତ୍ଵମହଂ ନ ହି ହନ୍ତ କଦାଚିଦପି
କୁଲଜାତିଵିଚାରମସତ୍ଯମିତି ।
ଅହମେଵ ଶିଵଃ ପରମାର୍ଥ ଇତି
ଅଭିଵାଦନମତ୍ର କରୋମି କଥମ୍ ॥ ୬-୨୨॥
ଗୁରୁଶିଷ୍ଯଵିଚାରଵିଶୀର୍ଣ ଇତି
ଉପଦେଶଵିଚାରଵିଶୀର୍ଣ ଇତି ।
ଅହମେଵ ଶିଵଃ ପରମାର୍ଥ ଇତି
ଅଭିଵାଦନମତ୍ର କରୋମି କଥମ୍ ॥ ୬-୨୩॥
ନ ହି କଲ୍ପିତଦେହଵିଭାଗ ଇତି
ନ ହି କଲ୍ପିତଲୋକଵିଭାଗ ଇତି ।
ଅହମେଵ ଶିଵଃ ପରମାର୍ଥ ଇତି
ଅଭିଵାଦନମତ୍ର କରୋମି କଥମ୍ ॥ ୬-୨୪॥
ସରଜୋ ଵିରଜୋ ନ କଦାଚିଦପି
ନନୁ ନିର୍ମଲନିଶ୍ଚଲଶୁଦ୍ଧ ଇତି ।
ଅହମେଵ ଶିଵଃ ପରମାର୍ଥ ଇତି
ଅଭିଵାଦନମତ୍ର କରୋମି କଥମ୍ ॥ ୬-୨୫॥
ନ ହି ଦେହଵିଦେହଵିକଲ୍ପ ଇତି
ଅନୃତଂ ଚରିତଂ ନ ହି ସତ୍ଯମିତି ।
ଅହମେଵ ଶିଵଃ ପରମାର୍ଥ ଇତି
ଅଭିଵାଦନମତ୍ର କରୋମି କଥମ୍ ॥ ୬-୨୬॥
ଵିନ୍ଦତି ଵିନ୍ଦତି ନ ହି ନ ହି ଯତ୍ର
ଛନ୍ଦୋଲକ୍ଷଣଂ ନ ହି ନ ହି ତତ୍ର ।
ସମରସମଗ୍ନୋ ଭାଵିତପୂତଃ
ପ୍ରଲପତି ତତ୍ତ୍ଵଂ ପରମଵଧୂତଃ ॥ ୬-୨୭॥
ଅଥ ସପ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ରଥ୍ଯାକର୍ପଟଵିରଚିତକନ୍ଥଃ
ପୁଣ୍ଯାପୁଣ୍ଯଵିଵର୍ଜିତପନ୍ଥଃ ।
ଶୂନ୍ଯାଗାରେ ତିଷ୍ଠତି ନଗ୍ନୋ
ଶୁଦ୍ଧନିରଞ୍ଜନସମରସମଗ୍ନଃ ॥ ୭-୧॥
ଲକ୍ଷ୍ଯାଲକ୍ଷ୍ଯଵିଵର୍ଜିତଲକ୍ଷ୍ଯୋ
ଯୁକ୍ତାଯୁକ୍ତଵିଵର୍ଜିତଦକ୍ଷଃ ।
କେଵଲତତ୍ତ୍ଵନିରଞ୍ଜନପୂତୋ
ଵାଦଵିଵାଦଃ କଥମଵଧୂତଃ ॥ ୭-୨॥
ଆଶାପାଶଵିବନ୍ଧନମୁକ୍ତାଃ
ଶୌଚାଚାରଵିଵର୍ଜିତଯୁକ୍ତାଃ ।
ଏଵଂ ସର୍ଵଵିଵର୍ଜିତଶାନ୍ତା-
ସ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ଶୁଦ୍ଧନିରଞ୍ଜନଵନ୍ତଃ ॥ ୭-୩॥
କଥମିହ ଦେହଵିଦେହଵିଚାରଃ
କଥମିହ ରାଗଵିରାଗଵିଚାରଃ ।
ନିର୍ମଲନିଶ୍ଚଲଗଗନାକାରଂ
ସ୍ଵଯମିହ ତତ୍ତ୍ଵଂ ସହଜାକାରମ୍ ॥ ୭-୪॥
କଥମିହ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵିନ୍ଦତି ଯତ୍ର
ରୂପମରୂପଂ କଥମିହ ତତ୍ର ।
ଗଗନାକାରଃ ପରମୋ ଯତ୍ର
ଵିଷଯୀକରଣଂ କଥମିହ ତତ୍ର ॥ ୭-୫॥
ଗଗନାକାରନିରନ୍ତରହଂସ-
ସ୍ତତ୍ତ୍ଵଵିଶୁଦ୍ଧନିରଞ୍ଜନହଂସଃ ।
ଏଵଂ କଥମିହ ଭିନ୍ନଵିଭିନ୍ନଂ
ବନ୍ଧଵିବନ୍ଧଵିକାରଵିଭିନ୍ନମ୍ ॥ ୭-୬॥
କେଵଲତତ୍ତ୍ଵନିରନ୍ତରସର୍ଵଂ
ଯୋଗଵିଯୋଗୌ କଥମିହ ଗର୍ଵମ୍ ।
ଏଵଂ ପରମନିରନ୍ତରସର୍ଵ-
ମେଵଂ କଥମିହ ସାରଵିସାରମ୍ ॥ ୭-୭॥
କେଵଲତତ୍ତ୍ଵନିରଞ୍ଜନସର୍ଵଂ
ଗଗନାକାରନିରନ୍ତରଶୁଦ୍ଧମ୍ ।
ଏଵଂ କଥମିହ ସଙ୍ଗଵିସଙ୍ଗଂ
ସତ୍ଯଂ କଥମିହ ରଙ୍ଗଵିରଙ୍ଗମ୍ ॥ ୭-୮॥
ଯୋଗଵିଯୋଗୈ ରହିତୋ ଯୋଗୀ
ଭୋଗଵିଭୋଗୈ ରହିତୋ ଭୋଗୀ ।
ଏଵଂ ଚରତି ହି ମନ୍ଦଂ ମନ୍ଦଂ
ମନସା କଲ୍ପିତସହଜାନନ୍ଦମ୍ ॥ ୭-୯॥
ବୋଧଵିବୋଧୈଃ ସତତଂ ଯୁକ୍ତୋ
ଦ୍ଵୈତାଦ୍ଵୈତୈଃ କଥମିହ ମୁକ୍ତଃ ।
ସହଜୋ ଵିରଜଃ କଥମିହ ଯୋଗୀ
ଶୁଦ୍ଧନିରଞ୍ଜନସମରସଭୋଗୀ ॥ ୭-୧୦॥
ଭଗ୍ନାଭଗ୍ନଵିଵର୍ଜିତଭଗ୍ନୋ
ଲଗ୍ନାଲଗ୍ନଵିଵର୍ଜିତଲଗ୍ନଃ ।
ଏଵଂ କଥମିହ ସାରଵିସାରଃ
ସମରସତତ୍ତ୍ଵଂ ଗଗନାକାରଃ ॥ ୭-୧୧॥
ସତତଂ ସର୍ଵଵିଵର୍ଜିତଯୁକ୍ତଃ
ସର୍ଵଂ ତତ୍ତ୍ଵଵିଵର୍ଜିତମୁକ୍ତଃ ।
ଏଵଂ କଥମିହ ଜୀଵିତମରଣଂ
ଧ୍ଯାନାଧ୍ଯାନୈଃ କଥମିହ କରଣମ୍ ॥ ୭-୧୨॥
ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଯଥା ମରୁମରୀଚିକା ।
ଅଖଣ୍ଡିତମନାକାରୋ ଵର୍ତତେ କେଵଲଃ ଶିଵଃ ॥ ୭-୧୩॥
ଧର୍ମାଦୌ ମୋକ୍ଷପର୍ଯନ୍ତଂ ନିରୀହାଃ ସର୍ଵଥା ଵଯମ୍ ।
କଥଂ ରାଗଵିରାଗୈଶ୍ଚ କଲ୍ପଯନ୍ତି ଵିପଶ୍ଚିତଃ ॥ ୭-୧୪॥
ଵିନ୍ଦତି ଵିନ୍ଦତି ନ ହି ନ ହି ଯତ୍ର
ଛନ୍ଦୋଲକ୍ଷଣଂ ନ ହି ନ ହି ତତ୍ର ।
ସମରସମଗ୍ନୋ ଭାଵିତପୂତଃ
ପ୍ରଲପତି ତତ୍ତ୍ଵଂ ପରମଵଧୂତଃ ॥ ୭-୧୫॥
ଅଥ ଅଷ୍ଟମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ତ୍ଵଦ୍ଯାତ୍ରଯା ଵ୍ଯାପକତା ହତା ତେ
ଧ୍ଯାନେନ ଚେତଃପରତା ହତା ତେ ।
ସ୍ତୁତ୍ଯା ମଯା ଵାକ୍ପରତା ହତା ତେ
କ୍ଷମସ୍ଵ ନିତ୍ଯଂ ତ୍ରିଵିଧାପରାଧାନ୍ ॥ ୮-୧॥
କାମୈରହତଧୀର୍ଦାନ୍ତୋ ମୃଦୁଃ ଶୁଚିରକିଞ୍ଚନଃ ।
ଅନୀହୋ ମିତଭୁକ୍ ଶାନ୍ତଃ ସ୍ଥିରୋ ମଚ୍ଛରଣୋ ମୁନିଃ ॥ ୮-୨॥
ଅପ୍ରମତ୍ତୋ ଗଭୀରାତ୍ମା ଧୃତିମାନ୍ ଜିତଷଡ୍ଗୁଣଃ ।
ଅମାନୀ ମାନଦଃ କଲ୍ପୋ ମୈତ୍ରଃ କାରୁଣିକଃ କଵିଃ ॥ ୮-୩॥
କୃପାଲୁରକୃତଦ୍ରୋହସ୍ତିତିକ୍ଷୁଃ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ ।
ସତ୍ଯସାରୋଽନଵଦ୍ଯାତ୍ମା ସମଃ ସର୍ଵୋପକାରକଃ ॥ ୮-୪॥
ଅଵଧୂତଲକ୍ଷଣଂ ଵର୍ଣୈର୍ଜ୍ଞାତଵ୍ଯଂ ଭଗଵତ୍ତମୈଃ ।
ଵେଦଵର୍ଣାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୈର୍ଵେଦଵେଦାନ୍ତଵାଦିଭିଃ ॥ ୮-୫॥
ଆଶାପାଶଵିନିର୍ମୁକ୍ତ ଆଦିମଧ୍ଯାନ୍ତନିର୍ମଲଃ ।
ଆନନ୍ଦେ ଵର୍ତତେ ନିତ୍ଯମକାରଂ ତସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୮-୬॥
ଵାସନା ଵର୍ଜିତା ଯେନ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ନିରାମଯମ୍ ।
ଵର୍ତମାନେଷୁ ଵର୍ତେତ ଵକାରଂ ତସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୮-୭॥
ଧୂଲିଧୂସରଗାତ୍ରାଣି ଧୂତଚିତ୍ତୋ ନିରାମଯଃ ।
ଧାରଣାଧ୍ଯାନନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଧୂକାରସ୍ତସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୮-୮॥
ତତ୍ତ୍ଵଚିନ୍ତା ଧୃତା ଯେନ ଚିନ୍ତାଚେଷ୍ଟାଵିଵର୍ଜିତଃ ।
ତମୋଽହଂକାରନିର୍ମୁକ୍ତସ୍ତକାରସ୍ତସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୮-୯॥
ଦତ୍ତାତ୍ରେଯାଵଧୂତେନ ନିର୍ମିତାନନ୍ଦରୂପିଣା ।
ଯେ ପଠନ୍ତି ଚ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ତେଷାଂ ନୈଵ ପୁନର୍ଭଵଃ ॥ ୮-୧୦॥

More Brahman Stotras

ॐ भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम
Bhadram Karne
भूगुर्वसिष्ठः क्रतुरंगिराश्च मनुः पुलस्त्यः
Bhugurvashista Kraturam
ब्रह्मज्ञानावलीमाला
Brahma Jnanavali Mala
श्री ब्रह्मसूत्राणि
Brahma Sutras
ब्रह्मार्पणं ब्रह्म
Brahmarpanam Brahma Havih
चित्ति पन्नम्
Chitti Pannam
दशश्लोकी न भूमिर्न तोयं
Dasa Shloki
द्वादश आदित्य ध्यान श्लोकाः (पाठान्तरम्)
Dvadasha Aditya Dhyana Shlokah (Pathantaram)
View All Veda & Upanishad Collection →

Explore More

Veda & Upanishad CollectionWealthObstaclesHealthProtectionWisdomHome