Goddess Lalita Tripurasundari

સૌન્દર્યલહરી

(Soundarya Lahari in Gujarati)

Adi Shankaracharya

The Soundarya Lahari, or 'Waves of Beauty,' is a celebrated masterpiece attributed to Adi Shankaracharya, dedicated to the supreme Goddess Lalita Tripurasundari. Divided into the Ananda Lahari and Soundarya Lahari sections, it blends profound Tantric philosophy with exquisite poetic descriptions of the Devi’s divine form, from head to toe. Reciting this stotra is believed to awaken the inner spiritual energy, bestow material prosperity, and grant liberation. It is regarded not merely as a prayer but as a powerful 'Yantra' in verse, revered for its ability to transform the devotee's consciousness and harmonize the union of Shiva and Shakti.

સૌન્દર્યલહરી
રચન: આદિ શઙ્કરાચાર્ય
પ્રથમ ભાગઃ – આનન્દ લહરિ
ભુમૌસ્ખલિત પાદાનામ્ ભૂમિરેવા વલમ્બનમ્ ।
ત્વયી જાતા પરાધાનામ્ ત્વમેવ શરણમ્ શિવે ॥
શિવઃ શક્ત્યા યુક્તો યદિ ભવતિ શક્તઃ પ્રભવિતું
ન ચેદેવં દેવો ન ખલુ કુશલઃ સ્પન્દિતુમપિ।
અતસ્ત્વામ્ આરાધ્યાં હરિ-હર-વિરિન્ચાદિભિ રપિ
પ્રણન્તું સ્તોતું વા કથ-મક્ર્ત પુણ્યઃ પ્રભવતિ॥ 1 ॥
તનીયાંસું પાંસું તવ ચરણ પઙ્કેરુહ-ભવં
વિરિઞ્ચિઃ સઞ્ચિન્વન્ વિરચયતિ લોકા-નવિકલમ્ ।
વહત્યેનં શૌરિઃ કથમપિ સહસ્રેણ શિરસાં
હરઃ સઙ્ક્ષુદ્-યૈનં ભજતિ ભસિતોદ્ધૂલ નવિધિમ્॥ 2 ॥
અવિદ્યાના-મન્ત-સ્તિમિર-મિહિર દ્વીપનગરી
જડાનાં ચૈતન્ય-સ્તબક મકરન્દ શ્રુતિઝરી ।
દરિદ્રાણાં ચિન્તામણિ ગુણનિકા જન્મજલધૌ
નિમગ્નાનાં દંષ્ટ્રા મુરરિપુ વરાહસ્ય ભવતિ॥ 3 ॥
ત્વદન્યઃ પાણિભયા-મભયવરદો દૈવતગણઃ
ત્વમેકા નૈવાસિ પ્રકટિત-વરભીત્યભિનયા ।
ભયાત્ ત્રાતું દાતું ફલમપિ ચ વાંછાસમધિકં
શરણ્યે લોકાનાં તવ હિ ચરણાવેવ નિપુણૌ ॥ 4 ॥
હરિસ્ત્વામારધ્ય પ્રણત-જન-સૌભાગ્ય-જનનીં
પુરા નારી ભૂત્વા પુરરિપુમપિ ક્ષોભ મનયત્ ।
સ્મરોஉપિ ત્વાં નત્વા રતિનયન-લેહ્યેન વપુષા
મુનીનામપ્યન્તઃ પ્રભવતિ હિ મોહાય મહતામ્ ॥ 5 ॥
ધનુઃ પૌષ્પં મૌર્વી મધુકરમયી પઞ્ચ વિશિખાઃ
વસન્તઃ સામન્તો મલયમરુ-દાયોધન-રથઃ ।
તથાપ્યેકઃ સર્વં હિમગિરિસુતે કામપિ કૃપાં
અપાઙ્ગાત્તે લબ્ધ્વા જગદિદ-મનઙ્ગો વિજયતે ॥ 6 ॥
ક્વણત્કાઞ્ચી-દામા કરિ કલભ કુમ્ભ-સ્તનનતા
પરિક્ષીણા મધ્યે પરિણત શરચ્ચન્દ્ર-વદના ।
ધનુર્બાણાન્ પાશં સૃ॒ણિમપિ દધાના કરતલૈઃ
પુરસ્તા દાસ્તાં નઃ પુરમથિતુ રાહો-પુરુષિકા ॥ 7 ॥
સુધાસિન્ધોર્મધ્યે સુરવિટ-પિવાટી-પરિવૃતે
મણિદ્વીપે નીપો-પવનવતિ ચિન્તામણિ ગૃહે ।
શિવકારે મઞ્ચે પરમશિવ-પર્યઙ્ક નિલયામ્
ભજન્તિ ત્વાં ધન્યાઃ કતિચન ચિદાનન્દ-લહરીમ્ ॥ 8 ॥
મહીં મૂલાધારે કમપિ મણિપૂરે હુતવહં
સ્થિતં સ્વધિષ્ટાને હૃદિ મરુત-માકાશ-મુપરિ ।
મનોஉપિ ભ્રૂમધ્યે સકલમપિ ભિત્વા કુલપથં
સહસ્રારે પદ્મે સ હરહસિ પત્યા વિહરસે ॥ 9 ॥
સુધાધારાસારૈ-શ્ચરણયુગલાન્ત-ર્વિગલિતૈઃ
પ્રપઞ્ચં સિન્ઞ્ન્તી પુનરપિ રસામ્નાય-મહસઃ।
અવાપ્ય સ્વાં ભૂમિં ભુજગનિભ-મધ્યુષ્ટ-વલયં
સ્વમાત્માનં કૃત્વા સ્વપિષિ કુલકુણ્ડે કુહરિણિ ॥ 10 ॥
ચતુર્ભિઃ શ્રીકણ્ઠૈઃ શિવયુવતિભિઃ પઞ્ચભિપિ
પ્રભિન્નાભિઃ શમ્ભોર્નવભિરપિ મૂલપ્રકૃતિભિઃ ।
ચતુશ્ચત્વારિંશદ્-વસુદલ-કલાશ્ચ્-ત્રિવલય-
ત્રિરેખભિઃ સાર્ધં તવ શરણકોણાઃ પરિણતાઃ ॥ 11 ॥
ત્વદીયં સૌન્દર્યં તુહિનગિરિકન્યે તુલયિતું
કવીન્દ્રાઃ કલ્પન્તે કથમપિ વિરિઞ્ચિ-પ્રભૃતયઃ ।
યદાલોકૌત્સુક્યા-દમરલલના યાન્તિ મનસા
તપોભિર્દુષ્પ્રાપામપિ ગિરિશ-સાયુજ્ય-પદવીમ્ ॥ 12 ॥
નરં વર્ષીયાંસં નયનવિરસં નર્મસુ જડં
તવાપાઙ્ગાલોકે પતિત-મનુધાવન્તિ શતશઃ ।
ગલદ્વેણીબન્ધાઃ કુચકલશ-વિસ્ત્રિસ્ત-સિચયા
હટાત્ ત્રુટ્યત્કાઞ્યો વિગલિત-દુકૂલા યુવતયઃ ॥ 13 ॥
ક્ષિતૌ ષટ્પઞ્ચાશદ્-દ્વિસમધિક-પઞ્ચાશ-દુદકે
હુતશે દ્વાષષ્ટિ-શ્ચતુરધિક-પઞ્ચાશ-દનિલે ।
દિવિ દ્વિઃ ષટ્ ત્રિંશન્ મનસિ ચ ચતુઃષષ્ટિરિતિ યે
મયૂખા-સ્તેષા-મપ્યુપરિ તવ પાદામ્બુજ-યુગમ્ ॥ 14 ॥
શરજ્જ્યોત્સ્ના શુદ્ધાં શશિયુત-જટાજૂટ-મકુટાં
વર-ત્રાસ-ત્રાણ-સ્ફટિકઘુટિકા-પુસ્તક-કરામ્ ।
સકૃન્ન ત્વા નત્વા કથમિવ સતાં સન્નિદધતે
મધુ-ક્ષીર-દ્રાક્ષા-મધુરિમ-ધુરીણાઃ ફણિતયઃ ॥ 15 ॥
કવીન્દ્રાણાં ચેતઃ કમલવન-બાલાતપ-રુચિં
ભજન્તે યે સન્તઃ કતિચિદરુણામેવ ભવતીમ્ ।
વિરિઞ્ચિ-પ્રેયસ્યા-સ્તરુણતર-શ્રૃઙ્ગર લહરી-
ગભીરાભિ-ર્વાગ્ભિઃ ર્વિદધતિ સતાં રઞ્જનમમી ॥ 16 ॥
સવિત્રીભિ-ર્વાચાં ચશિ-મણિ શિલા-ભઙ્ગ રુચિભિ-
ર્વશિન્યદ્યાભિ-સ્ત્વાં સહ જનનિ સઞ્ચિન્તયતિ યઃ ।
સ કર્તા કાવ્યાનાં ભવતિ મહતાં ભઙ્ગિરુચિભિ-
ર્વચોભિ-ર્વાગ્દેવી-વદન-કમલામોદ મધુરૈઃ ॥ 17 ॥
તનુચ્છાયાભિસ્તે તરુણ-તરણિ-શ્રીસરણિભિ-
ર્દિવં સર્વા-મુર્વી-મરુણિમનિ મગ્નાં સ્મરતિ યઃ ।
ભવન્ત્યસ્ય ત્રસ્ય-દ્વનહરિણ-શાલીન-નયનાઃ
સહોર્વશ્યા વશ્યાઃ કતિ કતિ ન ગીર્વાણ-ગણિકાઃ ॥ 18 ॥
મુખં બિન્દું કૃત્વા કુચયુગમધ-સ્તસ્ય તદધો
હરાર્ધં ધ્યાયેદ્યો હરમહિષિ તે મન્મથકલામ્ ।
સ સદ્યઃ સઙ્ક્ષોભં નયતિ વનિતા ઇત્યતિલઘુ
ત્રિલોકીમપ્યાશુ ભ્રમયતિ રવીન્દુ-સ્તનયુગામ્ ॥ 19 ॥
કિરન્તી-મઙ્ગેભ્યઃ કિરણ-નિકુરુમ્બમૃતરસં
હૃદિ ત્વા માધત્તે હિમકરશિલા-મૂર્તિમિવ યઃ ।
સ સર્પાણાં દર્પં શમયતિ શકુન્તધિપ ઇવ
જ્વરપ્લુષ્ટાન્ દૃષ્ટ્યા સુખયતિ સુધાધારસિરયા ॥ 20 ॥
તટિલ્લેખા-તન્વીં તપન શશિ વૈ॒શ્વાનર મયીં
નિષ્ણ્ણાં ષણ્ણામપ્યુપરિ કમલાનાં તવ કલામ્ ।
મહાપદ્માતવ્યાં મૃદિત-મલમાયેન મનસા
મહાન્તઃ પશ્યન્તો દધતિ પરમાહ્લાદ-લહરીમ્ ॥ 21 ॥
ભવાનિ ત્વં દાસે મયિ વિતર દૃષ્ટિં સકરુણાં
ઇતિ સ્તોતું વાઞ્છન્ કથયતિ ભવાનિ ત્વમિતિ યઃ ।
તદૈવ ત્વં તસ્મૈ દિશસિ નિજસાયુજ્ય-પદવીં
મુકુન્દ-બ્રમ્હેન્દ્ર સ્ફુટ મકુટ નીરાજિતપદામ્ ॥ 22 ॥
ત્વયા હૃત્વા વામં વપુ-રપરિતૃપ્તેન મનસા
શરીરાર્ધં શમ્ભો-રપરમપિ શઙ્કે હૃતમભૂત્ ।
યદેતત્ ત્વદ્રૂપં સકલમરુણાભં ત્રિનયનં
કુચાભ્યામાનમ્રં કુટિલ-શશિચૂડાલ-મકુટમ્ ॥ 23 ॥
જગત્સૂતે ધાતા હરિરવતિ રુદ્રઃ ક્ષપયતે
તિરસ્કુર્વ-ન્નેતત્ સ્વમપિ વપુ-રીશ-સ્તિરયતિ ।
સદા પૂર્વઃ સર્વં તદિદ મનુગૃહ્ણાતિ ચ શિવ-
સ્તવાજ્ઞા મલમ્બ્ય ક્ષણચલિતયો ર્ભ્રૂલતિકયોઃ ॥ 24 ॥
ત્રયાણાં દેવાનાં ત્રિગુણ-જનિતાનાં તવ શિવે
ભવેત્ પૂજા પૂજા તવ ચરણયો-ર્યા વિરચિતા ।
તથા હિ ત્વત્પાદોદ્વહન-મણિપીઠસ્ય નિકટે
સ્થિતા હ્યેતે-શશ્વન્મુકુલિત કરોત્તંસ-મકુટાઃ ॥ 25 ॥
વિરિઞ્ચિઃ પઞ્ચત્વં વ્રજતિ હરિરાપ્નોતિ વિરતિં
વિનાશં કીનાશો ભજતિ ધનદો યાતિ નિધનમ્ ।
વિતન્દ્રી માહેન્દ્રી-વિતતિરપિ સંમીલિત-દૃશા
મહાસંહારેஉસ્મિન્ વિહરતિ સતિ ત્વત્પતિ રસૌ ॥ 26 ॥
જપો જલ્પઃ શિલ્પં સકલમપિ મુદ્રાવિરચના
ગતિઃ પ્રાદક્ષિણ્ય-ક્રમણ-મશનાદ્યા હુતિ-વિધિઃ ।
પ્રણામઃ સંવેશઃ સુખમખિલ-માત્માર્પણ-દૃશા
સપર્યા પર્યાય-સ્તવ ભવતુ યન્મે વિલસિતમ્ ॥ 27 ॥
સુધામપ્યાસ્વાદ્ય પ્રતિ-ભય-જરમૃત્યુ-હરિણીં
વિપદ્યન્તે વિશ્વે વિધિ-શતમખાદ્યા દિવિષદઃ ।
કરાલં યત્ ક્ષ્વેલં કબલિતવતઃ કાલકલના
ન શમ્ભોસ્તન્મૂલં તવ જનનિ તાટઙ્ક મહિમા ॥ 28 ॥
કિરીટં વૈરિઞ્ચં પરિહર પુરઃ કૈટભભિદઃ
કઠોરે કોઠીરે સ્કલસિ જહિ જમ્ભારિ-મકુટમ્ ।
પ્રણમ્રેષ્વેતેષુ પ્રસભ-મુપયાતસ્ય ભવનં
ભવસ્યભ્યુત્થાને તવ પરિજનોક્તિ-ર્વિજયતે ॥ 29 ॥
સ્વદેહોદ્ભૂતાભિ-ર્ઘૃણિભિ-રણિમાદ્યાભિ-રભિતો
નિષેવ્યે નિત્યે ત્વા મહમિતિ સદા ભાવયતિ યઃ ।
કિમાશ્ચર્યં તસ્ય ત્રિનયન-સમૃદ્ધિં તૃણયતો
મહાસંવર્તાગ્નિ-ર્વિરચયતિ નીરાજનવિધિમ્ ॥ 30 ॥
ચતુઃ-ષષ્ટયા તન્ત્રૈઃ સકલ મતિસન્ધાય ભુવનં
સ્થિતસ્તત્ત્ત-સિદ્ધિ પ્રસવ પરતન્ત્રૈઃ પશુપતિઃ ।
પુનસ્ત્વ-ન્નિર્બન્ધા દખિલ-પુરુષાર્થૈક ઘટના-
સ્વતન્ત્રં તે તન્ત્રં ક્ષિતિતલ મવાતીતર-દિદમ્ ॥ 31 ॥
શિવઃ શક્તિઃ કામઃ ક્ષિતિ-રથ રવિઃ શીતકિરણઃ
સ્મરો હંસઃ શક્ર-સ્તદનુ ચ પરા-માર-હરયઃ ।
અમી હૃલ્લેખાભિ-સ્તિસૃભિ-રવસાનેષુ ઘટિતા
ભજન્તે વર્ણાસ્તે તવ જનનિ નામાવયવતામ્ ॥ 32 ॥
સ્મરં યોનિં લક્ષ્મીં ત્રિતય-મિદ-માદૌ તવ મનો
ર્નિધાયૈકે નિત્યે નિરવધિ-મહાભોગ-રસિકાઃ ।
ભજન્તિ ત્વાં ચિન્તામણિ-ગુણનિબદ્ધાક્ષ-વલયાઃ
શિવાગ્નૌ જુહ્વન્તઃ સુરભિઘૃત-ધારાહુતિ-શતૈ ॥ 33 ॥
શરીરં ત્વં શમ્ભોઃ શશિ-મિહિર-વક્ષોરુહ-યુગં
તવાત્માનં મન્યે ભગવતિ નવાત્માન-મનઘમ્ ।
અતઃ શેષઃ શેષીત્યય-મુભય-સાધારણતયા
સ્થિતઃ સમ્બન્ધો વાં સમરસ-પરાનન્દ-પરયોઃ ॥ 34 ॥
મનસ્ત્વં વ્યોમ ત્વં મરુદસિ મરુત્સારથિ-રસિ
ત્વમાપ-સ્ત્વં ભૂમિ-સ્ત્વયિ પરિણતાયાં ન હિ પરમ્ ।
ત્વમેવ સ્વાત્માનં પરિણ્મયિતું વિશ્વ વપુષા
ચિદાનન્દાકારં શિવયુવતિ ભાવેન બિભૃષે ॥ 35 ॥
તવાજ્ઞચક્રસ્થં તપન-શશિ કોટિ-દ્યુતિધરં
પરં શમ્ભુ વન્દે પરિમિલિત-પાર્શ્વં પરચિતા ।
યમારાધ્યન્ ભક્ત્યા રવિ શશિ શુચીના-મવિષયે
નિરાલોકે உલોકે નિવસતિ હિ ભાલોક-ભુવને ॥ 36 ॥
વિશુદ્ધૌ તે શુદ્ધસ્ફતિક વિશદં વ્યોમ-જનકં
શિવં સેવે દેવીમપિ શિવસમાન-વ્યવસિતામ્ ।
યયોઃ કાન્ત્યા યાન્ત્યાઃ શશિકિરણ્-સારૂપ્યસરણે
વિધૂતાન્ત-ર્ધ્વાન્તા વિલસતિ ચકોરીવ જગતી ॥ 37 ॥
સમુન્મીલત્ સંવિત્કમલ-મકરન્દૈક-રસિકં
ભજે હંસદ્વન્દ્વં કિમપિ મહતાં માનસચરમ્ ।
યદાલાપા-દષ્ટાદશ-ગુણિત-વિદ્યાપરિણતિઃ
યદાદત્તે દોષાદ્ ગુણ-મખિલ-મદ્ભ્યઃ પય ઇવ ॥ 38 ॥
તવ સ્વાધિષ્ઠાને હુતવહ-મધિષ્ઠાય નિરતં
તમીડે સંવર્તં જનનિ મહતીં તાં ચ સમયામ્ ।
યદાલોકે લોકાન્ દહતિ મહસિ ક્રોધ-કલિતે
દયાર્દ્રા યા દૃષ્ટિઃ શિશિર-મુપચારં રચયતિ ॥ 39 ॥
તટિત્વન્તં શક્ત્યા તિમિર-પરિપન્થિ-સ્ફુરણયા
સ્ફુર-ન્ના નરત્નાભરણ-પરિણદ્ધેન્દ્ર-ધનુષમ્ ।
તવ શ્યામં મેઘં કમપિ મણિપૂરૈક-શરણં
નિષેવે વર્ષન્તં-હરમિહિર-તપ્તં ત્રિભુવનમ્ ॥ 40 ॥
તવાધારે મૂલે સહ સમયયા લાસ્યપરયા
નવાત્માન મન્યે નવરસ-મહાતાણ્ડવ-નટમ્ ।
ઉભાભ્યા મેતાભ્યા-મુદય-વિધિ મુદ્દિશ્ય દયયા
સનાથાભ્યાં જજ્ઞે જનક જનનીમત્ જગદિદમ્ ॥ 41 ॥
દ્વિતીય ભાગઃ – સૌન્દર્ય લહરી
ગતૈ-ર્માણિક્યત્વં ગગનમણિભિઃ સાન્દ્રઘટિતં
કિરીટં તે હૈમં હિમગિરિસુતે કીતયતિ યઃ ॥
સ નીડેયચ્છાયા-ચ્છુરણ-શકલં ચન્દ્ર-શકલં
ધનુઃ શૌનાસીરં કિમિતિ ન નિબધ્નાતિ ધિષણામ્ ॥ 42 ॥
ધુનોતુ ધ્વાન્તં ન-સ્તુલિત-દલિતેન્દીવર-વનં
ઘનસ્નિગ્ધ-શ્લક્ષ્ણં ચિકુર નિકુરુમ્બં તવ શિવે ।
યદીયં સૌરભ્યં સહજ-મુપલબ્ધું સુમનસો
વસન્ત્યસ્મિન્ મન્યે બલમથન વાટી-વિટપિનામ્ ॥ 43 ॥
તનોતુ ક્ષેમં ન-સ્તવ વદનસૌન્દર્યલહરી
પરીવાહસ્રોતઃ-સરણિરિવ સીમન્તસરણિઃ।
વહન્તી- સિન્દૂરં પ્રબલકબરી-ભાર-તિમિર
દ્વિષાં બૃન્દૈ-ર્વન્દીકૃતમેવ નવીનાર્ક કેરણમ્ ॥ 44 ॥
અરાલૈ સ્વાભાવ્યા-દલિકલભ-સશ્રીભિ રલકૈઃ
પરીતં તે વક્ત્રં પરિહસતિ પઙ્કેરુહરુચિમ્ ।
દરસ્મેરે યસ્મિન્ દશનરુચિ કિઞ્જલ્ક-રુચિરે
સુગન્ધૌ માદ્યન્તિ સ્મરદહન ચક્ષુ-ર્મધુલિહઃ ॥ 45 ॥
લલાટં લાવણ્ય દ્યુતિ વિમલ-માભાતિ તવ યત્
દ્વિતીયં તન્મન્યે મકુટઘટિતં ચન્દ્રશકલમ્ ।
વિપર્યાસ-ન્યાસા દુભયમપિ સમ્ભૂય ચ મિથઃ
સુધાલેપસ્યૂતિઃ પરિણમતિ રાકા-હિમકરઃ ॥ 46 ॥
ભ્રુવૌ ભુગ્ને કિઞ્ચિદ્ભુવન-ભય-ભઙ્ગવ્યસનિનિ
ત્વદીયે નેત્રાભ્યાં મધુકર-રુચિભ્યાં ધૃતગુણમ્ ।
ધનુ ર્મન્યે સવ્યેતરકર ગૃહીતં રતિપતેઃ
પ્રકોષ્ટે મુષ્ટૌ ચ સ્થગયતે નિગૂઢાન્તર-મુમે ॥ 47 ॥
અહઃ સૂતે સવ્ય તવ નયન-મર્કાત્મકતયા
ત્રિયામાં વામં તે સૃજતિ રજનીનાયકતયા ।
તૃતીયા તે દૃષ્ટિ-ર્દરદલિત-હેમામ્બુજ-રુચિઃ
સમાધત્તે સન્ધ્યાં દિવસર્-નિશયો-રન્તરચરીમ્ ॥ 48 ॥
વિશાલા કલ્યાણી સ્ફુતરુચિ-રયોધ્યા કુવલયૈઃ
કૃપાધારાધારા કિમપિ મધુરાஉஉભોગવતિકા ।
અવન્તી દૃષ્ટિસ્તે બહુનગર-વિસ્તાર-વિજયા
ધ્રુવં તત્તન્નામ-વ્યવહરણ-યોગ્યાવિજયતે ॥ 49 ॥
કવીનાં સન્દર્ભ-સ્તબક-મકરન્દૈક-રસિકં
કટાક્ષ-વ્યાક્ષેપ-ભ્રમરકલભૌ કર્ણયુગલમ્ ।
અમુઞ્ચ્ન્તૌ દૃષ્ટ્વા તવ નવરસાસ્વાદ-તરલૌ
અસૂયા-સંસર્ગા-દલિકનયનં કિઞ્ચિદરુણમ્ ॥ 50 ॥
શિવે શઙ્ગારાર્દ્રા તદિતરજને કુત્સનપરા
સરોષા ગઙ્ગાયાં ગિરિશચરિતે વિસ્મયવતી ।
હરાહિભ્યો ભીતા સરસિરુહ સૌભાગ્ય-જનની
સખીષુ સ્મેરા તે મયિ જનનિ દૃષ્ટિઃ સકરુણા ॥ 51 ॥
ગતે કર્ણાભ્યર્ણં ગરુત ઇવ પક્ષ્માણિ દધતી
પુરાં ભેત્તુ-શ્ચિત્તપ્રશમ-રસ-વિદ્રાવણ ફલે ।
ઇમે નેત્રે ગોત્રાધરપતિ-કુલોત્તંસ-કલિકે
તવાકર્ણાકૃષ્ટ સ્મરશર-વિલાસં કલયતઃ॥ 52 ॥
વિભક્ત-ત્રૈવર્ણ્યં વ્યતિકરિત-લીલાઞ્જનતયા
વિભાતિ ત્વન્નેત્ર ત્રિતય મિદ-મીશાનદયિતે ।
પુનઃ સ્રષ્ટું દેવાન્ દ્રુહિણ હરિ-રુદ્રાનુપરતાન્
રજઃ સત્વં વેભ્રત્ તમ ઇતિ ગુણાનાં ત્રયમિવ ॥ 53 ॥
પવિત્રીકર્તું નઃ પશુપતિ-પરાધીન-હૃદયે
દયામિત્રૈ ર્નેત્રૈ-રરુણ-ધવલ-શ્યામ રુચિભિઃ ।
નદઃ શોણો ગઙ્ગા તપનતનયેતિ ધ્રુવમુમ્
ત્રયાણાં તીર્થાના-મુપનયસિ સમ્ભેદ-મનઘમ્ ॥ 54 ॥
નિમેષોન્મેષાભ્યાં પ્રલયમુદયં યાતિ જગતિ
તવેત્યાહુઃ સન્તો ધરણિધર-રાજન્યતનયે ।
ત્વદુન્મેષાજ્જાતં જગદિદ-મશેષં પ્રલયતઃ
પરેત્રાતું શંઙ્કે પરિહૃત-નિમેષા-સ્તવ દૃશઃ ॥ 55 ॥
તવાપર્ણે કર્ણે જપનયન પૈશુન્ય ચકિતા
નિલીયન્તે તોયે નિયત મનિમેષાઃ શફરિકાઃ ।
ઇયં ચ શ્રી-ર્બદ્ધચ્છદપુટકવાટં કુવલયં
જહાતિ પ્રત્યૂષે નિશિ ચ વિઘતય્ય પ્રવિશતિ॥ 56 ॥
દૃશા દ્રાઘીયસ્યા દરદલિત નીલોત્પલ રુચા
દવીયાંસં દીનં સ્નપા કૃપયા મામપિ શિવે ।
અનેનાયં ધન્યો ભવતિ ન ચ તે હાનિરિયતા
વને વા હર્મ્યે વા સમકર નિપાતો હિમકરઃ ॥ 57 ॥
અરાલં તે પાલીયુગલ-મગરાજન્યતનયે
ન કેષા-માધત્તે કુસુમશર કોદણ્ડ-કુતુકમ્ ।
તિરશ્ચીનો યત્ર શ્રવણપથ-મુલ્લ્ઙ્ય્ય વિલસન્
અપાઙ્ગ વ્યાસઙ્ગો દિશતિ શરસન્ધાન ધિષણામ્ ॥ 58 ॥
સ્ફુરદ્ગણ્ડાભોગ-પ્રતિફલિત તાટ્ઙ્ક યુગલં
ચતુશ્ચક્રં મન્યે તવ મુખમિદં મન્મથરથમ્ ।
યમારુહ્ય દ્રુહ્ય ત્યવનિરથ મર્કેન્દુચરણં
મહાવીરો મારઃ પ્રમથપતયે સજ્જિતવતે ॥ 59 ॥
સરસ્વત્યાઃ સૂક્તી-રમૃતલહરી કૌશલહરીઃ
પિબ્નત્યાઃ શર્વાણિ શ્રવણ-ચુલુકાભ્યા-મવિરલમ્ ।
ચમત્કારઃ-શ્લાઘાચલિત-શિરસઃ કુણ્ડલગણો
ઝણત્કરૈસ્તારૈઃ પ્રતિવચન-માચષ્ટ ઇવ તે ॥ 60 ॥
અસૌ નાસાવંશ-સ્તુહિનગિરિવણ્શ-ધ્વજપટિ
ત્વદીયો નેદીયઃ ફલતુ ફલ-મસ્માકમુચિતમ્ ।
વહત્યન્તર્મુક્તાઃ શિશિરકર-નિશ્વાસ-ગલિતં
સમૃદ્ધ્યા યત્તાસાં બહિરપિ ચ મુક્તામણિધરઃ ॥ 61 ॥
પ્રકૃત્યાஉஉરક્તાયા-સ્તવ સુદતિ દન્દચ્છદરુચેઃ
પ્રવક્ષ્યે સદૃશ્યં જનયતુ ફલં વિદ્રુમલતા ।
ન બિમ્બં તદ્બિમ્બ-પ્રતિફલન-રાગા-દરુણિતં
તુલામધ્રારોઢું કથમિવ વિલજ્જેત કલયા ॥ 62 ॥
સ્મિતજ્યોત્સ્નાજાલં તવ વદનચન્દ્રસ્ય પિબતાં
ચકોરાણા-માસી-દતિરસતયા ચઞ્ચુ-જડિમા ।
અતસ્તે શીતાંશો-રમૃતલહરી મામ્લરુચયઃ
પિબન્તી સ્વચ્છન્દં નિશિ નિશિ ભૃશં કાઞ્જિ કધિયા ॥ 63 ॥
અવિશ્રાન્તં પત્યુર્ગુણગણ કથામ્રેડનજપા
જપાપુષ્પચ્છાયા તવ જનનિ જિહ્વા જયતિ સા ।
યદગ્રાસીનાયાઃ સ્ફટિકદૃષ-દચ્છચ્છવિમયિ
સરસ્વત્યા મૂર્તિઃ પરિણમતિ માણિક્યવપુષા ॥ 64 ॥
રણે જિત્વા દૈત્યા નપહૃત-શિરસ્ત્રૈઃ કવચિભિઃ
નિવૃત્તૈ-શ્ચણ્ડાંશ-ત્રિપુરહર-નિર્માલ્ય-વિમુખૈઃ ।
વિશાખેન્દ્રોપેન્દ્રૈઃ શશિવિશદ-કર્પૂરશકલા
વિલીયન્તે માતસ્તવ વદનતામ્બૂલ-કબલાઃ ॥ 65 ॥
વિપઞ્ચ્યા ગાયન્તી વિવિધ-મપદાનં પશુપતે-
સ્ત્વયારબ્ધે વક્તું ચલિતશિરસા સાધુવચને ।
તદીયૈ-ર્માધુર્યૈ-રપલપિત-તન્ત્રીકલરવાં
નિજાં વીણાં વાણીં નિચુલયતિ ચોલેન નિભૃતમ્ ॥ 66 ॥
કરગ્રેણ સ્પૃષ્ટં તુહિનગિરિણા વત્સલતયા
ગિરિશેનો-દસ્તં મુહુરધરપાનાકુલતયા ।
કરગ્રાહ્યં શમ્ભોર્મુખમુકુરવૃન્તં ગિરિસુતે
કથઙ્કરં બ્રૂમ-સ્તવ ચુબુકમોપમ્યરહિતમ્ ॥ 67 ॥
ભુજાશ્લેષાન્નિત્યં પુરદમયિતુઃ કન્ટકવતી
તવ ગ્રીવા ધત્તે મુખકમલનાલ-શ્રિયમિયમ્ ।
સ્વતઃ શ્વેતા કાલા ગરુ બહુલ-જમ્બાલમલિના
મૃણાલીલાલિત્યં વહતિ યદધો હારલતિકા ॥ 68 ॥
ગલે રેખાસ્તિસ્રો ગતિ ગમક ગીતૈક નિપુણે
વિવાહ-વ્યાનદ્ધ-પ્રગુણગુણ-સઙ્ખ્યા પ્રતિભુવઃ ।
વિરાજન્તે નાનાવિધ-મધુર-રાગાકર-ભુવાં
ત્રયાણાં ગ્રામાણાં સ્થિતિ-નિયમ-સીમાન ઇવ તે ॥ 69 ॥
મૃણાલી-મૃદ્વીનાં તવ ભુજલતાનાં ચતસૃણાં
ચતુર્ભિઃ સૌન્દ્રયં સરસિજભવઃ સ્તૌતિ વદનૈઃ ।
નખેભ્યઃ સન્ત્રસ્યન્ પ્રથમ-મથના દન્તકરિપોઃ
ચતુર્ણાં શીર્ષાણાં સમ-મભયહસ્તાર્પણ-ધિયા ॥ 70 ॥
નખાના-મુદ્યોતૈ-ર્નવનલિનરાગં વિહસતાં
કરાણાં તે કાન્તિં કથય કથયામઃ કથમુમે ।
કયાચિદ્વા સામ્યં ભજતુ કલયા હન્ત કમલં
યદિ ક્રીડલ્લક્ષ્મી-ચરણતલ-લાક્ષારસ-ચણમ્ ॥ 71 ॥
સમં દેવિ સ્કન્દ દ્વિપિવદન પીતં સ્તનયુગં
તવેદં નઃ ખેદં હરતુ સતતં પ્રસ્નુત-મુખમ્ ।
યદાલોક્યાશઙ્કાકુલિત હૃદયો હાસજનકઃ
સ્વકુમ્ભૌ હેરમ્બઃ પરિમૃશતિ હસ્તેન ઝડિતિ ॥ 72 ॥
અમૂ તે વક્ષોજા-વમૃતરસ-માણિક્ય કુતુપૌ
ન સન્દેહસ્પન્દો નગપતિ પતાકે મનસિ નઃ ।
પિબન્તૌ તૌ યસ્મા દવિદિત વધૂસઙ્ગ રસિકૌ
કુમારાવદ્યાપિ દ્વિરદવદન-ક્રૌઞ્ચ્દલનૌ ॥ 73 ॥
વહત્યમ્બ સ્ત્મ્બેરમ-દનુજ-કુમ્ભપ્રકૃતિભિઃ
સમારબ્ધાં મુક્તામણિભિરમલાં હારલતિકામ્ ।
કુચાભોગો બિમ્બાધર-રુચિભિ-રન્તઃ શબલિતાં
પ્રતાપ-વ્યામિશ્રાં પુરદમયિતુઃ કીર્તિમિવ તે ॥ 74 ॥
તવ સ્તન્યં મન્યે ધરણિધરકન્યે હૃદયતઃ
પયઃ પારાવારઃ પરિવહતિ સારસ્વતમિવ ।
દયાવત્યા દત્તં દ્રવિડશિશુ-રાસ્વાદ્ય તવ યત્
કવીનાં પ્રૌઢાના મજનિ કમનીયઃ કવયિતા ॥ 75 ॥
હરક્રોધ-જ્વાલાવલિભિ-રવલીઢેન વપુષા
ગભીરે તે નાભીસરસિ કૃતસઙો મનસિજઃ ।
સમુત્તસ્થૌ તસ્મા-દચલતનયે ધૂમલતિકા
જનસ્તાં જાનીતે તવ જનનિ રોમાવલિરિતિ ॥ 76 ॥
યદેતત્કાલિન્દી-તનુતર-તરઙ્ગાકૃતિ શિવે
કૃશે મધ્યે કિઞ્ચિજ્જનનિ તવ યદ્ભાતિ સુધિયામ્ ।
વિમર્દા-દન્યોન્યં કુચકલશયો-રન્તરગતં
તનૂભૂતં વ્યોમ પ્રવિશદિવ નાભિં કુહરિણીમ્ ॥ 77 ॥
સ્થિરો ગઙ્ગા વર્તઃ સ્તનમુકુલ-રોમાવલિ-લતા
કલાવાલં કુણ્ડં કુસુમશર તેજો-હુતભુજઃ ।
રતે-ર્લીલાગારં કિમપિ તવ નાભિર્ગિરિસુતે
બેલદ્વારં સિદ્ધે-ર્ગિરિશનયનાનાં વિજયતે ॥ 78 ॥
નિસર્ગ-ક્ષીણસ્ય સ્તનતટ-ભરેણ ક્લમજુષો
નમન્મૂર્તે ર્નારીતિલક શનકૈ-સ્ત્રુટ્યત ઇવ ।
ચિરં તે મધ્યસ્ય ત્રુટિત તટિની-તીર-તરુણા
સમાવસ્થા-સ્થેમ્નો ભવતુ કુશલં શૈલતનયે ॥ 79 ॥
કુચૌ સદ્યઃ સ્વિદ્ય-ત્તટઘટિત-કૂર્પાસભિદુરૌ
કષન્તૌ-દૌર્મૂલે કનકકલશાભૌ કલયતા ।
તવ ત્રાતું ભઙ્ગાદલમિતિ વલગ્નં તનુભુવા
ત્રિધા નદ્ધ્મ્ દેવી ત્રિવલિ લવલીવલ્લિભિરિવ ॥ 80 ॥
ગુરુત્વં વિસ્તારં ક્ષિતિધરપતિઃ પાર્વતિ નિજાત્
નિતમ્બા-દાચ્છિદ્ય ત્વયિ હરણ રૂપેણ નિદધે ।
અતસ્તે વિસ્તીર્ણો ગુરુરયમશેષાં વસુમતીં
નિતમ્બ-પ્રાગ્ભારઃ સ્થગયતિ સઘુત્વં નયતિ ચ ॥ 81 ॥
કરીન્દ્રાણાં શુણ્ડાન્-કનકકદલી-કાણ્ડપટલીં
ઉભાભ્યામૂરુભ્યા-મુભયમપિ નિર્જિત્ય ભવતિ ।
સુવૃત્તાભ્યાં પત્યુઃ પ્રણતિકઠિનાભ્યાં ગિરિસુતે
વિધિજ્ઞે જાનુભ્યાં વિબુધ કરિકુમ્ભ દ્વયમસિ ॥ 82 ॥
પરાજેતું રુદ્રં દ્વિગુણશરગર્ભૌ ગિરિસુતે
નિષઙ્ગૌ જઙ્ઘે તે વિષમવિશિખો બાઢ-મકૃત ।
યદગ્રે દૃસ્યન્તે દશશરફલાઃ પાદયુગલી
નખાગ્રચ્છન્માનઃ સુર મુકુટ-શાણૈક-નિશિતાઃ ॥ 83 ॥
શ્રુતીનાં મૂર્ધાનો દધતિ તવ યૌ શેખરતયા
મમાપ્યેતૌ માતઃ શેરસિ દયયા દેહિ ચરણૌ ।
યયઓઃ પાદ્યં પાથઃ પશુપતિ જટાજૂટ તટિની
યયો-ર્લાક્ષા-લક્ષ્મી-રરુણ હરિચૂડામણિ રુચિઃ ॥ 84 ॥
નમો વાકં બ્રૂમો નયન-રમણીયાય પદયોઃ
તવાસ્મૈ દ્વન્દ્વાય સ્ફુટ-રુચિ રસાલક્તકવતે ।
અસૂયત્યત્યન્તં યદભિહનનાય સ્પૃહયતે
પશૂના-મીશાનઃ પ્રમદવન-કઙ્કેલિતરવે ॥ 85 ॥
મૃષા કૃત્વા ગોત્રસ્ખલન-મથ વૈલક્ષ્યનમિતં
લલાટે ભર્તારં ચરણકમલે તાડયતિ તે ।
ચિરાદન્તઃ શલ્યં દહનકૃત મુન્મૂલિતવતા
તુલાકોટિક્વાણૈઃ કિલિકિલિત મીશાન રિપુણા ॥ 86 ॥
હિમાની હન્તવ્યં હિમગિરિનિવાસૈક-ચતુરૌ
નિશાયાં નિદ્રાણં નિશિ-ચરમભાગે ચ વિશદૌ ।
વરં લક્ષ્મીપાત્રં શ્રિય-મતિસૃહન્તો સમયિનાં
સરોજં ત્વત્પાદૌ જનનિ જયત-શ્ચિત્રમિહ કિમ્ ॥ 87 ॥
પદં તે કીર્તીનાં પ્રપદમપદં દેવિ વિપદાં
કથં નીતં સદ્ભિઃ કઠિન-કમઠી-કર્પર-તુલામ્ ।
કથં વા બાહુભ્યા-મુપયમનકાલે પુરભિદા
યદાદાય ન્યસ્તં દૃષદિ દયમાનેન મનસા ॥ 88 ॥
નખૈ-ર્નાકસ્ત્રીણાં કરકમલ-સઙ્કોચ-શશિભિઃ
તરૂણાં દિવ્યાનાં હસત ઇવ તે ચણ્ડિ ચરણૌ ।
ફલાનિ સ્વઃસ્થેભ્યઃ કિસલય-કરાગ્રેણ દદતાં
દરિદ્રેભ્યો ભદ્રાં શ્રિયમનિશ-મહ્નાય દદતૌ ॥ 89 ॥
દદાને દીનેભ્યઃ શ્રિયમનિશ-માશાનુસદૃશીં
અમન્દં સૌન્દર્યં પ્રકર-મકરન્દં વિકિરતિ ।
તવાસ્મિન્ મન્દાર-સ્તબક-સુભગે યાતુ ચરણે
નિમજ્જન્ મજ્જીવઃ કરણચરણઃ ષ્ટ્ચરણતામ્ ॥ 90 ॥
પદન્યાસ-ક્રીડા પરિચય-મિવારબ્ધુ-મનસઃ
સ્ખલન્તસ્તે ખેલં ભવનકલહંસા ન જહતિ ।
અતસ્તેષાં શિક્ષાં સુભગમણિ-મઞ્જીર-રણિત-
ચ્છલાદાચક્ષાણં ચરણકમલં ચારુચરિતે ॥ 91 ॥
ગતાસ્તે મઞ્ચત્વં દ્રુહિણ હરિ રુદ્રેશ્વર ભૃતઃ
શિવઃ સ્વચ્છ-ચ્છાયા-ઘટિત-કપટ-પ્રચ્છદપટઃ ।
ત્વદીયાનાં ભાસાં પ્રતિફલન રાગારુણતયા
શરીરી શૃઙ્ગારો રસ ઇવ દૃશાં દોગ્ધિ કુતુકમ્ ॥ 92 ॥
અરાલા કેશેષુ પ્રકૃતિ સરલા મન્દહસિતે
શિરીષાભા ચિત્તે દૃષદુપલશોભા કુચતટે ।
ભૃશં તન્વી મધ્યે પૃથુ-રુરસિજારોહ વિષયે
જગત્ત્રતું શમ્ભો-ર્જયતિ કરુણા કાચિદરુણા ॥ 93 ॥
કલઙ્કઃ કસ્તૂરી રજનિકર બિમ્બં જલમયં
કલાભિઃ કર્પૂરૈ-ર્મરકતકરણ્ડં નિબિડિતમ્ ।
અતસ્ત્વદ્ભોગેન પ્રતિદિનમિદં રિક્તકુહરં
વિધિ-ર્ભૂયો ભૂયો નિબિડયતિ નૂનં તવ કૃતે ॥ 94 ॥
પુરારન્તે-રન્તઃ પુરમસિ તત-સ્ત્વચરણયોઃ
સપર્યા-મર્યાદા તરલકરણાના-મસુલભા ।
તથા હ્યેતે નીતાઃ શતમખમુખાઃ સિદ્ધિમતુલાં
તવ દ્વારોપાન્તઃ સ્થિતિભિ-રણિમાદ્યાભિ-રમરાઃ ॥ 95 ॥
કલત્રં વૈધાત્રં કતિકતિ ભજન્તે ન કવયઃ
શ્રિયો દેવ્યાઃ કો વા ન ભવતિ પતિઃ કૈરપિ ધનૈઃ ।
મહાદેવં હિત્વા તવ સતિ સતીના-મચરમે
કુચભ્યા-માસઙ્ગઃ કુરવક-તરો-રપ્યસુલભઃ ॥ 96 ॥
ગિરામાહુ-ર્દેવીં દ્રુહિણગૃહિણી-માગમવિદો
હરેઃ પત્નીં પદ્માં હરસહચરી-મદ્રિતનયામ્ ।
તુરીયા કાપિ ત્વં દુરધિગમ-નિસ્સીમ-મહિમા
મહામાયા વિશ્વં ભ્રમયસિ પરબ્રહ્મમહિષિ ॥ 97 ॥
કદા કાલે માતઃ કથય કલિતાલક્તકરસં
પિબેયં વિદ્યાર્થી તવ ચરણ-નિર્ણેજનજલમ્ ।
પ્રકૃત્યા મૂકાનામપિ ચ કવિતા0કારણતયા
કદા ધત્તે વાણીમુખકમલ-તામ્બૂલ-રસતામ્ ॥ 98 ॥
સરસ્વત્યા લક્ષ્મ્યા વિધિ હરિ સપત્નો વિહરતે
રતેઃ પતિવ્રત્યં શિથિલપતિ રમ્યેણ વપુષા ।
ચિરં જીવન્નેવ ક્ષપિત-પશુપાશ-વ્યતિકરઃ
પરાનન્દાભિખ્યં રસયતિ રસં ત્વદ્ભજનવાન્ ॥ 99 ॥
પ્રદીપ જ્વાલાભિ-ર્દિવસકર-નીરાજનવિધિઃ
સુધાસૂતે-શ્ચન્દ્રોપલ-જલલવૈ-રઘ્યરચના ।
સ્વકીયૈરમ્ભોભિઃ સલિલ-નિધિ-સૌહિત્યકરણં
ત્વદીયાભિ-ર્વાગ્ભિ-સ્તવ જનનિ વાચાં સ્તુતિરિયમ્ ॥ 100 ॥
॥ ઇતિ શ્રીમત્પરમહંસપરિવ્રાજકાચાર્યસ્ય
શ્રીગોવિન્દભગવત્પૂજ્યપાદશિષ્યસ્ય
શ્રીમચ્છઙ્કરભગવતઃ કૃતૌ સૌન્દર્યલહરી સમ્પૂર્ણા ॥
॥ ૐ તત્સત્ ॥

Also Chanted For

Wealth & Prosperity

Explore More