રચન: આદિ શઙ્કરાચાર્ય
પ્રથમ ભાગઃ – આનન્દ લહરિ
ભુમૌસ્ખલિત પાદાનામ્ ભૂમિરેવા વલમ્બનમ્ ।
ત્વયી જાતા પરાધાનામ્ ત્વમેવ શરણમ્ શિવે ॥
- સૌન્દર્યલહરી (saundaryalaharī)the Wave of Beauty
- રચન (racana)composed by
- આદિશઙ્કરાચાર્ય (ādiśaṅkarācārya)Ādi Śaṅkarācārya
- આનન્દલહરિ (ānandalahari)the Wave of Bliss, the first part
- ભૂમૌ (bhūmau)on the ground
- સ્ખલિતપાદાનામ્ (skhalitapādānām)of those whose feet have slipped
- ભૂમિઃ એવ (bhūmiḥ eva)the earth itself
- અવલમ્બનમ્ (avalambanam)the support
- ત્વયિ જાતાઃ અપરાધાનામ્ (tvayi jātāḥ aparādhānām)of offences committed against you
- ત્વમ્ એવ શરણમ્ (tvam eva śaraṇam)you alone are the refuge
- શિવે (śive)O auspicious one
ન ચેદેવં દેવો ન ખલુ કુશલઃ સ્પન્દિતુમપિ।
અતસ્ત્વામ્ આરાધ્યાં હરિ-હર-વિરિન્ચાદિભિ રપિ
પ્રણન્તું સ્તોતું વા કથ-મક્ર્ત પુણ્યઃ પ્રભવતિ॥ 1 ॥
- શિવઃ (śivaḥ)Shiva
- શક્ત્યા (śaktyā)with Śakti
- યુક્તઃ (yuktaḥ)united
- યદિ (yadi)if
- ભવતિ (bhavati)becomes
- શક્તઃ (śaktaḥ)capable
- પ્રભવિતું (prabhavituṃ)to create
- ન (na)not
- ચેત્ (ced)if
- એવં (evaṃ)thus
- દેવઃ (devaḥ)god
- ન (na)not
- ખલુ (khalu)indeed
- કુશલઃ (kuśalaḥ)capable
- સ્પન્દિતુમ્ (spanditum)to move
- અપિ (api)even
- અતઃ (ataḥ)therefore
- ત્વામ્ (tvām)thee
- આરાધ્યાં (ārādhyām)adorable
- હરિહરવિરિઞ્ચાદિભિઃ (hariharaviriñcādibhiḥ)by Hari, Hara, Viriñci, etc. (hari:Hari | hara:Hara | viriñca:Viriñci | ādibhiḥ:etc.)
- અપિ (api)even
- પ્રણન્તું (praṇantuṃ)to salute
- સ્તોતું (stotuṃ)to praise
- વા (vā)or
- કથમ્ (katham)how
- અકૃતપુણ્યઃ (akṛtapuṇyaḥ)without merits (akṛta:not done | puṇyaḥ:merits)
- પ્રભવતિ (prabhavati)is able
વિરિઞ્ચિઃ સઞ્ચિન્વન્ વિરચયતિ લોકા-નવિકલમ્ ।
વહત્યેનં શૌરિઃ કથમપિ સહસ્રેણ શિરસાં
હરઃ સઙ્ક્ષુદ્-યૈનં ભજતિ ભસિતોદ્ધૂલ નવિધિમ્॥ 2 ॥
- તનીયાંસં (tanīyāṃsaṃ)minute particle
- પાંસું (pāṃsuṃ)dust
- તવ (tava)your
- ચરણપઙ્કેરુહભવં (caraṇapaṅkeruhabhavaṃ)from lotus feet (caraṇa:feet | paṅkeruha:lotus | bhavaṃ:born from)
- વિરિઞ્ચિઃ (viriñciḥ)Brahmā
- સઞ્ચિન્વન્ (sañcinvan)gathering
- વિરચયતિ (viracayati)creates
- લોકાન્ (lokān)worlds
- અવિકલમ્ (avikalam)without imperfection
- વહતિ (vahati)supports
- એનં (enaṃ)this
- શૌરિઃ (śauriḥ)Viṣṇu
- કથમપિ (kathamapi)somehow
- સહસ્રેણ (sahasreṇa)with thousand
- શિરસાં (śirasāṃ)hoods
- હરઃ (haraḥ)Hara (Śiva)
- સંક્ષુદ્ય (saṃkṣudya)crushing
- એનં (enaṃ)this
- ભજતિ (bhajati)rubs
- ભસિતોદ્ધૂલનવિધિમ્ (bhasitoddhūlanavidhim)ashes all over body (bhasita:ashes | uddhūlana:scattering | vidhim:method)
જડાનાં ચૈતન્ય-સ્તબક મકરન્દ શ્રુતિઝરી ।
દરિદ્રાણાં ચિન્તામણિ ગુણનિકા જન્મજલધૌ
નિમગ્નાનાં દંષ્ટ્રા મુરરિપુ વરાહસ્ય ભવતિ॥ 3 ॥
- અવિદ્યાનામ્ (avidyānām)of ignorance
- અન્ત (anta)end
- સ્તિમિર (stimira)darkness
- મિહિર (mihira)sun
- દ્વીપ (dvīpa)island
- નગરી (nagarī)city
- જડાનામ્ (jaḍānām)of the dull-witted
- ચૈતન્ય (caitanya)consciousness
- સ્તબક (stabaka)cluster of buds
- મકરન્દ (makaranda)nectar
- સ્રુતિઝરી (srutijharī)flowing stream
- દરિદ્રાણામ્ (daridrāṇām)of the poor
- ચિન્તામણિ (cintāmaṇi)wish-yielding gem
- ગુણનિકા (guṇanikā)necklace
- જન્મજલધૌ (janmajaladhau)in the ocean of birth (janma:birth | jaladhau:in the ocean)
- નિમગ્નાનામ્ (nimagnānām)of those immersed
- દંષ્ટ્રા (daṃṣṭrā)tusk
- મુરરિપુ (muraripu)enemy of Mura
- વરાહસ્ય (varāhasya)of the boar
- ભવતિ (bhavati)becomes
ત્વમેકા નૈવાસિ પ્રકટિત-વરભીત્યભિનયા ।
ભયાત્ ત્રાતું દાતું ફલમપિ ચ વાંછાસમધિકં
શરણ્યે લોકાનાં તવ હિ ચરણાવેવ નિપુણૌ ॥ 4 ॥
- ત્વદન્યઃ (tvadanyaḥ)other than Thee (tvad:Thee | anyaḥ:other)
- પાણિભ્યામ્ (pāṇibhyām)by the hands
- અભયવરદઃ (abhayavaradaḥ)granting boons and fearlessness (abhaya:fearlessness | varadaḥ:granting boons)
- દૈવતગણઃ (daivatagaṇaḥ)group of deities (daivata:deity | gaṇaḥ:group)
- ત્વમ્ (tvam)Thou
- એકા (ekā)alone
- ન (na)not
- એવ (eva)indeed
- અસિ (asi)art
- પ્રકટિતવરાભીત્યભિનયા (prakaṭitavarābhītyabhinayā)demonstration of boons and fearlessness (prakaṭita:demonstration | vara:boons | abhīti:fearlessness | abhinayā:gesture)
- ભયાત્ (bhayāt)from fear
- ત્રાતુમ્ (trātum)to protect
- દાતુમ્ (dātum)to give
- ફલમ્ (phalam)fruit
- અપિ (api)also
- ચ (ca)and
- વાઞ્છાસમધિકમ્ (vāñchāsamadhikam)more than desired (vāñchā:desire | samadhikam:more than)
- શરણ્યે (śaraṇye)O Refuge
- લોકાનામ્ (lokānām)of the worlds
- તવ (tava)Thy
- હિ (hi)indeed
- ચરણૌ (caraṇau)feet
- એવ (eva)indeed
- નિપુણૌ (nipuṇau)capable
પુરા નારી ભૂત્વા પુરરિપુમપિ ક્ષોભ મનયત્ ।
સ્મરોઽપિ ત્વાં નત્વા રતિનયન-લેહ્યેન વપુષા
મુનીનામપ્યન્તઃ પ્રભવતિ હિ મોહાય મહતામ્ ॥ 5 ॥
- હરિઃ (hariḥ)Hari (Viṣṇu)
- ત્વામ્ (tvām)Thee
- આરાધ્ય (ārādhya)adoring
- પ્રણતજનસૌભાગ્યજનનીમ્ (praṇatajanasaubhāgyajananīm)bestower of prosperity (praṇata:votaries | jana:people | saubhāgya:prosperity | jananīm:bestower)
- પુરા (purā)formerly
- નારી (nārī)female
- ભૂત્વા (bhūtvā)becoming
- પુરરિપુમ્ (puraripum)enemy of cities (pura:cities | ripum:enemy)
- અપિ (api)even
- ક્ષોભમ્ (kṣobham)agitation
- અનયત્ (anayat)caused
- સ્મરઃ (smaraḥ)Cupid
- અપિ (api)also
- ત્વાં (tvāṃ)Thee
- નત્વા (natvā)adoring
- રતિનયનલેહ્યેન (ratinayanalehyena)feast for Rati's eyes (rati:Rati | nayana:eyes | lehyena:feast)
- વપુષા (vapuṣā)with form
- મુનીનામ્ (munīnām)of sages
- અપિ (api)even
- અન્તઃ (antaḥ)within
- પ્રભવતિ (prabhavati)capable
- હિ (hi)indeed
- મોહાય (mohāya)for infatuation
- મહતામ્ (mahatām)of the great
વસન્તઃ સામન્તો મલયમરુ-દાયોધન-રથઃ ।
તથાપ્યેકઃ સર્વં હિમગિરિસુતે કામપિ કૃપાં
અપાઙ્ગાત્તે લબ્ધ્વા જગદિદ-મનઙ્ગો વિજયતે ॥ 6 ॥
- ધનુઃ (dhanuḥ)bow
- પૌષ્પં (pauṣpam)made of flowers
- મૌર્વી (maurvī)bow-string
- મધુકરમયી (madhukaramayī)made of honey-bees (madhukara:honey-bees | mayī:made of)
- પઞ્ચ (pañca)five
- વિશિખાઃ (viśikhāḥ)arrows
- વસન્તઃ (vasantaḥ)spring season
- સામન્તઃ (sāmantaḥ)minister
- મલયમરુદાયોધનરથઃ (malayamarudāyodhanarathaḥ)battle-chariot is Malaya breeze (malaya:Malaya | marut:breeze | āyodhana:battle | rathaḥ:chariot)
- તથાપિ (tathāpi)yet
- એકઃ (ekaḥ)alone
- સર્વં (sarvam)all
- હિમગિરિસુતે (himagirisute)O daughter of the Mountain (himagiri:Mountain | sute:daughter)
- કામપિ (kāmapi)some
- કૃપામ્ (kṛpām)grace
- અપાઙ્ગાત્તે (apāṅgātte)from your side-glance (apāṅga:side-glance | te:your)
- લબ્ધ્વા (labdhvā)having obtained
- જગદિદમ્ (jagadidam)this world (jagat:world | idam:this)
- અનઙ્ગઃ (anaṅgaḥ)bodiless
- વિજયતે (vijayate)is victorious
પરિક્ષીણા મધ્યે પરિણત શરચ્ચન્દ્ર-વદના ।
ધનુર્બાણાન્ પાશં સૃણિમપિ દધાના કરતલૈઃ
પુરસ્તા દાસ્તાં નઃ પુરમથિતુ રાહો-પુરુષિકા ॥ 7 ॥
- ક્વણત્કાઞ્ચીદામા (kvaṇatkāñcīdāmā)with jingling girdle (kvaṇat:jingling | kāñcī:girdle | dāmā:with)
- કરિકલભકુમ્ભસ્તનનતા (karikalabhakumbhastananatā)breasts like elephant's forehead (kari:elephant | kalabha:young | kumbha:forehead | stana:breast | natā:bent)
- પરિક્ષીણા (parikṣīṇā)slender
- મધ્યે (madhye)in the middle
- પરિણતશરચ્ચન્દ્રવદના (pariṇataśaraccandravadanā)face like autumnal moon (pariṇata:matured | śarat:autumn | candra:moon | vadanā:face)
- ધનુર્બાણાન્ (dhanurbāṇān)bow and arrows (dhanus:bow | bāṇān:arrows)
- પાશં (pāśam)noose
- સૃણિમપિ (sṛṇimapi)and a goad (sṛṇi:goad | api:and)
- દધાના (dadhānā)holding
- કરતલૈઃ (karatalaiḥ)with hands
- પુરસ્તાત્ (purastāt)before
- આસ્તાં (āstām)may be
- નઃ (naḥ)us
- પુરમથિતુઃ (puramathituḥ)of the destroyer of cities (pura:city | mathituḥ:destroyer)
- આહોપુરુષિકા (āhopuruṣikā)pride
મણિદ્વીપે નીપો-પવનવતિ ચિન્તામણિ ગૃહે ।
શિવકારે મઞ્ચે પરમશિવ-પર્યઙ્ક નિલયામ્
ભજન્તિ ત્વાં ધન્યાઃ કતિચન ચિદાનન્દ-લહરીમ્ ॥ 8 ॥
- સુધાસિન્ધોઃ (sudhāsindhoḥ)of the nectar-ocean (sudhā:nectar | sindhoḥ:of the ocean)
- મધ્યે (madhye)in the middle
- સુરવિટપિવાટીપરિવૃતે (suraviṭapivāṭīparivṛte)surrounded by divine trees (sura:divine | viṭapi:trees | vāṭī:garden | parivṛte:surrounded by)
- મણિદ્વીપે (maṇidvīpe)in the isle of gems (maṇi:gems | dvīpe:in the isle)
- નીપોપવનવતિ (nīpopavanavati)having nipa groves (nīpa:nipa | upavana:groves | vati:having)
- ચિન્તામણિગૃહે (cintāmaṇigṛhe)in the house of wish-gems (cintāmaṇi:wish-gem | gṛhe:in the house)
- શિવાકારે (śivākāre)in the form of Śiva (śiva:Śiva | ākāre:in the form)
- મઞ્ચે (mañce)on the couch
- પરમશિવપર્યઙ્કનિલયામ્ (paramaśivaparyaṅkanilayām)abiding on Śiva's couch (parama:supreme | śiva:Śiva | paryaṅka:couch | nilayām:abiding)
- ભજન્તિ (bhajanti)adore
- ત્વામ્ (tvām)Thee
- ધન્યાઃ (dhanyāḥ)fortunate
- કતિચન (katicana)a few
- ચિદાનન્દલહરીમ્ (cidānandalaharīm)wave of bliss-consciousness (cit:consciousness | ānanda:bliss | laharīm:wave)
સ્થિતં સ્વધિષ્ટાને હૃદિ મરુત-માકાશ-મુપરિ ।
મનોઽપિ ભ્રૂમધ્યે સકલમપિ ભિત્વા કુલપથં
સહસ્રારે પદ્મે સ હરહસિ પત્યા વિહરસે ॥ 9 ॥
- મહીં (mahīm)earth
- મૂલાધારે (mūlādhāre)in the Mūlādhāra (mūla:root | ādhāre:in the base)
- કમપિ (kamapi)some
- મણિપૂરે (maṇipūre)in the Maṇipūra (maṇi:gem | pūre:in the city)
- હુતવહં (hutavahaṃ)fire
- સ્થિતં (sthitaṃ)situated
- સ્વાધિષ્ઠાને (svādhiṣṭhāne)in the Svādhiṣṭhāna (sva:own | adhiṣṭhāne:in the seat)
- હૃદિ (hṛdi)in the heart
- મરુતમ્ (marutam)air
- આકાશમ્ (ākāśam)sky
- ઉપરિ (upari)above
- મનઃ (manaḥ)mind
- અપિ (api)also
- ભ્રૂમધ્યે (bhrūmadhye)between the eyebrows (bhrū:eyebrow | madhye:in the middle)
- સકલમ્ (sakalam)all
- અપિ (api)also
- ભિત્વા (bhitvā)having penetrated
- કુલપથં (kulapathaṃ)Kula path (kula:family | pathaṃ:path)
- સહસ્રારે (sahasrāre)in the Sahasrāra (sahasra:thousand | āre:in the petal)
- પદ્મે (padme)in the lotus
- સહ (saha)with
- રહસિ (rahasi)in solitude
- પત્યા (patyā)with the consort
- વિહરસે (viharase)you sport
પ્રપઞ્ચં સિન્ઞ્ન્તી પુનરપિ રસામ્નાય-મહસઃ।
અવાપ્ય સ્વાં ભૂમિં ભુજગનિભ-મધ્યુષ્ટ-વલયં
સ્વમાત્માનં કૃત્વા સ્વપિષિ કુલકુણ્ડે કુહરિણિ ॥ 10 ॥
- સુધાધારાસારૈઃ (sudhā-dhārā-sāraiḥ)with essence of nectar streams (sudhā:nectar | dhārā:streams | sāraiḥ:with essence)
- ચરણયુગલાન્તઃ (caraṇa-yugala-antar)between the pair of feet (caraṇa:feet | yugala:pair | antar:between)
- વિગલિતૈઃ (vigalitaiḥ)flowing
- પ્રપઞ્ચં (prapañcam)the manifested multiplicity
- સિઞ્ચન્તી (siñcantī)drenching
- પુનરપિ (punarapi)again
- રસામ્નાયમહસઃ (rasāmnāya-mahasaḥ)from the Nectarine Radiance (rasa:nectar | āmnāya:tradition | mahasaḥ:radiance)
- અવાપ્ય (avāpya)having reached
- સ્વાં (svām)own
- ભૂમિં (bhūmim)sphere
- ભુજગનિભમધ્યુષ્ટવલયમ્ (bhujaga-nibha-madhyuṣṭa-valayam)serpentine form with coils (bhujaga:serpent | nibha:like | madhyuṣṭa:inhabited | valayam:coils)
- સ્વમાત્માનં (svamātmānam)own self
- કૃત્વા (kṛtvā)having made
- સ્વપિષિ (svapiṣi)sleepest
- કુલકુણ્ડે (kulakuṇḍe)in the kula-kunda (kula:family | kuṇḍe:in the kunda)
- કુહરિણિ (kuhariṇi)in the hollow
પ્રભિન્નાભિઃ શમ્ભોર્નવભિરપિ મૂલપ્રકૃતિભિઃ ।
ચતુશ્ચત્વારિંશદ્-વસુદલ-કલાશ્ચ્-ત્રિવલય-
ત્રિરેખભિઃ સાર્ધં તવ શરણકોણાઃ પરિણતાઃ ॥ 11 ॥
- ચતુર્ભિઃ (caturbhiḥ)by four
- શ્રીકણ્ઠૈઃ (śrīkaṇṭhaiḥ)by Śrī-Kaṇṭhas (śrī:Śrī | kaṇṭhaiḥ:by Kaṇṭhas)
- શિવયુવતિભિઃ (śivayuvatibhiḥ)by Śiva-yuvatis (śiva:Śiva | yuvatibhiḥ:by yuvatis)
- પઞ્ચભિરપિ (pañcabhirapi)by five also (pañcabhiḥ:by five | api:also)
- પ્રભિન્નાભિઃ (prabhinnābhiḥ)by distinct
- શમ્ભોઃ (śambhoḥ)of Śambhu
- નવભિરપિ (navabhirapi)by nine also (navabhiḥ:by nine | api:also)
- મૂલપ્રકૃતિભિઃ (mūlaprakṛtibhiḥ)by basic manifestations (mūla:basic | prakṛtibhiḥ:by manifestations)
- ચતુશ્ચત્વારિંશદ્વસુદલકલાશ્રત્રિવલય- (catuścatvāriṃśadvasudalakālāśratrivalaya-)forty-four petal, circle (catuḥ:four | catvāriṃśat:forty | vasu:petal | dala:petal | kalā:circle | āśra:circle | tri:three | valaya:circle)
- ત્રિરેખાભિઃ (trirekhābhiḥ)by three lines (tri:three | rekhābhiḥ:by lines)
- સાર્ધં (sārdhaṃ)together with
- તવ (tava)your
- શરણકોણાઃ (śaraṇakoṇāḥ)shelter triangles (śaraṇa:shelter | koṇāḥ:triangles)
- પરિણતાઃ (pariṇatāḥ)formed
કવીન્દ્રાઃ કલ્પન્તે કથમપિ વિરિઞ્ચિ-પ્રભૃતયઃ ।
યદાલોકૌત્સુક્યા-દમરલલના યાન્તિ મનસા
તપોભિર્દુષ્પ્રાપામપિ ગિરિશ-સાયુજ્ય-પદવીમ્ ॥ 12 ॥
- ત્વદીયં (tvadīyaṃ)your
- સૌન્દર્યં (saundaryaṃ)beauty
- તુઇનગિરિકન્યે (tuhinagirikanye)O Daughter of the Mountain of Snow (tuhina:snow | giri:mountain | kanye:daughter)
- તુલયિતું (tulayituṃ)to compare
- કવીન્દ્રાઃ (kavīndrāḥ)great poets (kavi:poet | indra:lord)
- કલ્પન્તે (kalpante)attempt
- કથમપિ (kathamapi)somehow
- વિરિઞ્ચિપ્રભૃતયઃ (viriñciprabhṛtayaḥ)Brahmā and others (viriñci:Brahmā | prabhṛtayaḥ:and others)
- યદાલોકૌત્સુક્યાત્ (yadālokautsukyāt)due to eagerness to see (yad:which | āloka:seeing | autsukyāt:due to eagerness)
- અમરલલના (amaralalanā)heavenly damsels (amara:immortal | lalanā:damsels)
- યાન્તિ (yānti)attain
- મનસા (manasā)by mind
- તપોભિઃ (tapobhiḥ)by austerities
- દુષ્પ્રાપામપિ (duṣprāpāmapi)even though difficult to attain (duṣprāpām:difficult to attain | api:even though)
- ગિરિશસાયુજ્યપદવીમ્ (giriśasāyujyapadavīm)oneness with Śiva (giriśa:Śiva | sāyujya:oneness | padavīm:path)
તવાપાઙ્ગાલોકે પતિત-મનુધાવન્તિ શતશઃ ।
ગલદ્વેણીબન્ધાઃ કુચકલશ-વિસ્ત્રિસ્ત-સિચયા
હટાત્ ત્રુટ્યત્કાઞ્યો વિગલિત-દુકૂલા યુવતયઃ ॥ 13 ॥
- નરં (naraṃ)man
- વર્ષીયાંસં (varṣīyāṃsaṃ)very old
- નયનવિરસં (nayanavirasaṃ)ugly to look at (nayana:eye | virasaṃ:tasteless)
- નર્મસુ (narmasu)in erotic matters
- જડં (jaḍaṃ)dull
- તવ (tava)your
- અપાઙ્ગાલોકે (apāṅgāloke)side glance (apāṅga:side | āloke:glance)
- પતિતમ્ (patitam)fallen
- અનુધાવન્તિ (anudhāvanti)follow
- શતશઃ (śataśaḥ)in hundreds
- ગલદ્વેણીબન્ધાઃ (galadveṇībandhāḥ)with loosened hair (galad:loosened | veṇībandhāḥ:hair ties)
- કુચકલશવિસ્રસ્તસિચયા (kucakalaśavisrastasicayā)with exposed breasts (kuca:breast | kalaśa:pot | visrasta:exposed | sicayā:heap)
- હઠાત્ (haṭhāt)suddenly
- ત્રુટ્યત્કાઞ્ચ્યઃ (truṭyatkāñcyaḥ)with broken girdles (truṭyat:broken | kāñcyaḥ:girdles)
- વિગલિતદુકૂલા (vigalitadukūlā)with slipping clothes (vigalita:slipping | dukūlā:clothes)
- યુવતયઃ (yuvatayaḥ)young women
હુતશે દ્વાષષ્ટિ-શ્ચતુરધિક-પઞ્ચાશ-દનિલે ।
દિવિ દ્વિઃ ષટ્ ત્રિંશન્ મનસિ ચ ચતુઃષષ્ટિરિતિ યે
મયૂખા-સ્તેષા-મપ્યુપરિ તવ પાદામ્બુજ-યુગમ્ ॥ 14 ॥
- ક્ષિતૌ (kṣitau)on the earth
- ષટ્પઞ્ચાશત્ (ṣaṭpañcāśat)fifty-six (ṣaṭ:six | pañcāśat:fifty)
- દ્વિસમધિકપઞ્ચાશત્ (dvisamadhikapañcāśat)fifty-two (dvi:two | samadhika:more than | pañcāśat:fifty)
- ઉદકે (udake)in water
- હુતાશે (hutāśe)in fire
- દ્વાષષ્ટિઃ (dvāṣaṣṭiḥ)sixty-two (dva:two | ṣaṣṭiḥ:sixty)
- ચતુરધિકપઞ્ચાશત્ (caturadhikapañcāśat)fifty-four (catur:four | adhika:more than | pañcāśat:fifty)
- અનિલે (anile)in air
- દિવિ (divi)in the sky
- દ્વિષ્ષટ્ત્રિંશત્ (dviṣṣaṭtriṃśat)thirty-two (dvi:two | ṣaṭtriṃśat:thirty)
- મનસિ (manasi)in the mind
- ચ (ca)and
- ચતુષ્ષષ્ટિઃ (catuṣṣaṣṭiḥ)sixty-four (catuḥ:four | ṣaṣṭiḥ:sixty)
- ઇતિ (iti)thus
- યે (ye)those who
- મયૂખાઃ (mayūkhāḥ)rays
- તેષામ્ (teṣām)of them
- અપિ (api)also
- ઉપરિ (upari)above
- તવ (tava)your
- પાદામ્બુજયુગમ્ (pādāmbujayugam)pair of lotus feet (pāda:feet | ambuja:lotus | yugam:pair)
વર-ત્રાસ-ત્રાણ-સ્ફટિકઘુટિકા-પુસ્તક-કરામ્ ।
સકૃન્ન ત્વા નત્વા કથમિવ સતાં સન્નિદધતે
મધુ-ક્ષીર-દ્રાક્ષા-મધુરિમ-ધુરીણાઃ ફણિતયઃ ॥ 15 ॥
- શરજ્જ્યોત્સ્નાશુદ્ધાં (śarajjyotsnāśuddhām)pure as autumn moonlight (śarad:autumn | jyotsnā:moonlight | śuddhām:pure)
- શશિયુતજટાજૂટમકુટાં (śaśiyutajaṭājūṭamakuṭām)crowned with moon-adorned matted hair (śaśiyuta:moon-adorned | jaṭā:matted hair | jūṭa:crown | makuṭām:crowned)
- વરત્રાસત્રાણસ્ફટિકઘટિકાપુસ્તકકરામ્ (varatrāsatrāṇasphaṭikaghaṭikāpustakakarām)hands granting boons, protection, holding crystal beads, book (vara:boon | trāsa:fear | trāṇa:protection | sphaṭika:crystal | ghaṭikā:beads | pustaka:book | karām:hands)
- સકૃન્ન (sakṛnna)once
- ત્વા (tvā)Thee
- નત્વા (natvā)having bowed
- કથમિવ (kathamiva)how indeed
- સતાં (satām)of good men
- સંન્નિદધતે (saṃnidadhate)flow
- મધુક્ષીરદ્રાક્ષામધુરિમધુરીણાઃ (madhukṣīradrākṣāmadhurimadhurīṇāḥ)sweet as honey, milk, grapes (madhu:honey | kṣīra:milk | drākṣā:grapes | madhurima:sweetness | dhurīṇāḥ:sweet)
- ફણિતયઃ (phaṇitayaḥ)words
ભજન્તે યે સન્તઃ કતિચિદરુણામેવ ભવતીમ્ ।
વિરિઞ્ચિ-પ્રેયસ્યા-સ્તરુણતર-શ્રૃઙ્ગર લહરી-
ગભીરાભિ-ર્વાગ્ભિઃ ર્વિદધતિ સતાં રઞ્જનમમી ॥ 16 ॥
- કવીન્દ્રાણાં (kavīndrāṇām)of the best poets (kavi:poet | indra:best | ṇām:of)
- ચેતઃકમલવનબાલાતપરુચિં (cetaḥkamalavanabālātaparuciṃ)light of morning's rising sun (cetaḥ:mind | kamala:lotus | vana:forest | bāla:young | āta:rising | ruciṃ:light)
- ભજન્તે (bhajante)adore
- યે (ye)who
- સન્તઃ (santaḥ)devoted men
- કતિચિત્ (katicit)some
- અરુણામ્ (aruṇām)Aruṇā
- એવ (eva)indeed
- ભવતીમ્ (bhavatīm)Thou
- વિરિઞ્ચિપ્રેયસ્યાઃ (viriñcipreyasyāḥ)of Sarasvati, beloved of Brahma (viriñci:Brahma | preyasyāḥ:beloved of)
- તરુણતર (taruṇatara)more youthful
- શૃઙ્ગારલહરી (śṛṅgāralaharī)waves of erotic sentiments (śṛṅgāra:erotic sentiments | laharī:waves)
- ગભીરાભિઃ (gabhīrābhiḥ)profound
- વાગ્ભિઃ (vāgbhiḥ)with words
- વિધધતિ (vidadhati)create
- સતામ્ (satām)of the good
- રઞ્જનમ્ (rañjanam)delight
- અમી (amī)these
ર્વશિન્યદ્યાભિ-સ્ત્વાં સહ જનનિ સઞ્ચિન્તયતિ યઃ ।
સ કર્તા કાવ્યાનાં ભવતિ મહતાં ભઙ્ગિરુચિભિ-
ર્વચોભિ-ર્વાગ્દેવી-વદન-કમલામોદ મધુરૈઃ ॥ 17 ॥
- સવિત્રીભિઃ (savitrībhiḥ)with Savitrī
- વાચામ્ (vācām)of words
- શશિમણિશિલાભઙ્ગરુચિભિઃ (śaśimaṇiśilābhaṅgarucibhiḥ)with moonstone-like radiance (śaśi:moon | maṇi:gem | śilā:stone | bhaṅga:like | ruci:radiance | bhiḥ:with)
- વશિન્યાદ્યાભિઃ (vaśinyādyābhiḥ)with Vaśinī and others (vaśinī:Vaśinī | ādi:and others | ābhiḥ:with)
- ત્વામ્ (tvām)you
- સહ (saha)together with
- જનનિ (janani)O Mother
- સંચિન્તયતિ (saṃcintayati)meditates
- યઃ (yaḥ)who
- સ (sa)he
- કર્ત્તા (kartā)author
- કાવ્યાનામ્ (kāvyānām)of poems
- ભવતિ (bhavati)becomes
- મહતામ્ (mahatām)of great ones
- ભઙ્ગિરુચિભિઃ (bhaṅgirucibhiḥ)with delightful radiance (bhaṅgi:delightful | ruci:radiance | bhiḥ:with)
- વચોભિઃ (vacobhiḥ)with words
- વાગ્દેવીવદનકમલામોદમધુરૈઃ (vāgdevī-vadana-kamal’āmoda-madhuraiḥ)sweet with Sarasvatī's fragrance (vāgdevī:Sarasvatī | vadana:mouth | kamala:lotus | āmoda:fragrance | madhuraiḥ:sweet with)
ર્દિવં સર્વા-મુર્વી-મરુણિમનિ મગ્નાં સ્મરતિ યઃ ।
ભવન્ત્યસ્ય ત્રસ્ય-દ્વનહરિણ-શાલીન-નયનાઃ
સહોર્વશ્યા વશ્યાઃ કતિ કતિ ન ગીર્વાણ-ગણિકાઃ ॥ 18 ॥
- તનુચ્છાયાભિઃ (tanucchāyābhiḥ)with delicate shadows (tanu:delicate | chāyābhiḥ:with shadows)
- તે (te)your
- તરુણતરણિશ્રીસરણિભિઃ (taruṇataraṇiśrīsaraṇibhiḥ)with the beauty of the rising sun (taruṇa:rising | taraṇi:sun | śrī:beauty | saraṇibhiḥ:with paths)
- દિવં (divaṃ)heaven
- સર્વામ્ (sarvām)all
- ઉર્વીમ્ (urvīm)earth
- અરુણિમનિ (aruṇimani)in crimson radiance (aruṇa:crimson | mani:radiance)
- મગ્નામ્ (magnām)immersed
- સ્મરતિ (smarati)remembers
- યઃ (yaḥ)who
- ભવન્તિ (bhavanti)become
- અસ્ય (asya)his
- ત્રસ્યદ્વનહરિણશાલીનનયનાઃ (trasyadvanahariṇaśālīnanayanāḥ)with eyes like timid deer (trasyad:timid | vana:forest | hariṇa:deer | śālīna:graceful | nayanāḥ:eyes)
- સહ (saha)with
- ઉર્વશ્યા (urvaśyā)Urvaśī
- વશ્યાઃ (vaśyāḥ)subdued
- કતિ (kati)how many
- કતિ (kati)how many
- ન (na)not
- ગીર્વાણગણિકાઃ (gīrvāṇagaṇikāḥ)celestial courtesans (gīrvāṇa:celestial | gaṇikāḥ:courtesans)
હરાર્ધં ધ્યાયેદ્યો હરમહિષિ તે મન્મથકલામ્ ।
સ સદ્યઃ સઙ્ક્ષોભં નયતિ વનિતા ઇત્યતિલઘુ
ત્રિલોકીમપ્યાશુ ભ્રમયતિ રવીન્દુ-સ્તનયુગામ્ ॥ 19 ॥
- મુખં (mukhaṃ)face
- બિન્દું (binduṃ)dot
- કૃત્વા (kṛtvā)having made
- કુચયુગમ્ (kucayugam)pair of breasts (kuca:breast | yugam:pair)
- અધસ્તસ્ય (adhastasya)below that
- તદધઃ (tadadho)below that
- હરાર્ધં (harārdhaṃ)half of Hara (hara:Hara (Śiva) | ardham:half)
- ધ્યાયેત્ (dhyāyet)should meditate
- યઃ (yaḥ)who
- હરમહિષિ (haramahiṣi)O Consort of Hara (hara:Hara (Śiva) | mahiṣi:consort)
- તે (te)your
- મન્મથકલામ્ (manmathakalām)Manmatha art (manmatha:Manmatha (Cupid) | kalām:art)
- સ (sa)he
- સદ્યઃ (sadyaḥ)quickly
- સંક્ષોભં (saṃkṣobhaṃ)agitation
- નયતિ (nayati)leads
- વનિતા (vanitā)woman
- ઇતિ (iti)thus
- અતિલઘુ (atilaghu)very easy
- ત્રિલોકીમ્ (trilokīm)three worlds (tri:three | lokīm:worlds)
- અપિ (api)even
- આશુ (āśu)quickly
- ભ્રમયતિ (bhramayati)fascinates
- રવીન્દુ (ravīndu)sun and moon (ravi:sun | indu:moon)
- સ્તનયુગામ્ (stanayugām)pair of breasts (stana:breast | yugām:pair)
હૃદિ ત્વા માધત્તે હિમકરશિલા-મૂર્તિમિવ યઃ ।
સ સર્પાણાં દર્પં શમયતિ શકુન્તધિપ ઇવ
જ્વરપ્લુષ્ટાન્ દૃષ્ટ્યા સુખયતિ સુધાધારસિરયા ॥ 20 ॥
- કિરન્તીમ્ (kirantīm)emitting
- અઙ્ગેભ્યઃ (aṅgebhyaḥ)from the limbs
- કિરણનિકુરમ્બામૃતરસં (kiraṇanikurambāmṛtarasaṃ)nectar of rays cluster (kiraṇa:rays | nikuramba:cluster | amṛtarasa:nectar)
- હૃદિ (hṛdi)in the heart
- ત્વામ્ (tvām)you
- આધત્તે (ādhatte)places
- હિમકરશિલામૂર્તિમિવ (himakaraśilāmūrtimiva)like a moonstone image (himakara:moon | śilā:stone | mūrti:image | iva:like)
- યઃ (yaḥ)who
- સ (sa)he
- સર્પાણાં (sarpāṇāṃ)of serpents
- દર્પં (darpaṃ)pride
- શમયતિ (śamayati)pacifies
- શકુન્તાધિપ (śakuntādhipa)Garuḍa (śakunta:birds | adhipa:lord)
- ઇવ (iva)like
- જ્વરપ્લુષ્ટાન્ (jvarapluṣṭān)afflicted by fever (jvara:fever | pluṣṭān:afflicted)
- દૃષ્ટ્યા (dṛṣṭyā)by look
- સુખયતિ (sukhayati)comforts
- સુધાધારસિરયા (sudhādhārasirayā)nectar showering nerve (sudhā:nectar | dhāra:shower | sirā:nerve)
નિષ્ણ્ણાં ષણ્ણામપ્યુપરિ કમલાનાં તવ કલામ્ ।
મહાપદ્માતવ્યાં મૃદિત-મલમાયેન મનસા
મહાન્તઃ પશ્યન્તો દધતિ પરમાહ્લાદ-લહરીમ્ ॥ 21 ॥
- તટિલ્લેખાતન્વીં (taṭillekhātanvīṃ)lightning-like slender (taṭillekhā:lightning-like | tanvīṃ:slender)
- તપનશશિવૈશ્વાનરમયીં (tapanaśaśivaiśvānaramayīṃ)sun, moon, fire embodied (tapana:sun | śaśi:moon | vaiśvānara:fire | mayīṃ:embodied)
- નિષણ્ણાં (niṣaṇṇāṃ)situated
- ષણ્ણામપિ (ṣaṇṇāmapi)even above six (ṣaṇṇām:of six | api:even)
- ઉપરિ (upari)above
- કમલાનાં (kamalānāṃ)of lotuses
- તવ (tava)your
- કલામ્ (kalām)part
- મહાપદ્માટવ્યાં (mahāpadmāṭavyāṃ)in the great lotus forest (mahā:great | padma:lotus | āṭavyāṃ:in the forest)
- મૃદિતમલમાયેન (mṛditamalamāyena)by purified mind (mṛdita:purified | mala:impurity | māyena:by mind)
- મનસા (manasā)by mind
- મહાન્તઃ (mahāntaḥ)great souls
- પશ્યન્તઃ (paśyantaḥ)seeing
- દધતિ (dadhati)experience
- પરમાહ્લાદલહરીમ્ (paramāhlādalaharīm)wave of supreme bliss (parama:supreme | āhlāda:bliss | laharīm:wave)
ઇતિ સ્તોતું વાઞ્છન્ કથયતિ ભવાનિ ત્વમિતિ યઃ ।
તદૈવ ત્વં તસ્મૈ દિશસિ નિજસાયુજ્ય-પદવીં
મુકુન્દ-બ્રમ્હેન્દ્ર સ્ફુટ મકુટ નીરાજિતપદામ્ ॥ 22 ॥
- ભવાનિ (bhavāni)O Bhavani
- ત્વં (tvaṃ)Thou
- દાસે (dāse)to servant
- મયિ (mayi)in me
- વિતર (vitara)bestow
- દૃષ્ટિં (dṛṣṭiṃ)glance
- સકરુણા (sakaruṇā)with compassion
- ઇતિ (iti)thus
- સ્તોતું (stotuṃ)to praise
- વાઞ્છન્ (vāñchan)desiring
- કથયતિ (kathayati)says
- ભવાનિ (bhavāni)O Bhavani
- ત્વમ્ (tvam)Thou
- ઇતિ (iti)thus
- યઃ (yaḥ)who
- તદા (tadā)then
- એવ (eva)indeed
- ત્વં (tvaṃ)Thou
- તસ્મૈ (tasmai)to him
- દિશસિ (diśasi)grant
- નિજસાયુજ્યપદવીં (nijasāyujyapadavīṃ)state of oneness (nija:own | sāyujya:oneness | padavīṃ:state)
- મુકુન્દબ્રહ્મેન્દ્રસ્ફુટમકુટનીરાજિતપદામ્ (mukundabrahmendrasphuṭamakuṭanīrājitapadām)feet worshipped by gods (mukunda:Vishnu | brahma:Brahma | indra:Indra | sphuṭa:clear | makuṭa:crown | nīrājita:worshipped | padām:feet)
શરીરાર્ધં શમ્ભો-રપરમપિ શઙ્કે હૃતમભૂત્ ।
યદેતત્ ત્વદ્રૂપં સકલમરુણાભં ત્રિનયનં
કુચાભ્યામાનમ્રં કુટિલ-શશિચૂડાલ-મકુટમ્ ॥ 23 ॥
- ત્વયા (tvayā)by you
- હૃત્વા (hṛtvā)having appropriated
- વામં (vāmaṃ)left
- વપુઃ (vapuḥ)form
- અપરિતૃપ્તેન (aparitṛptena)unsatisfied
- મનસા (manasā)by the mind
- શરીરાર્ધં (śarīrārdhaṃ)half of the body (śarīra:body | ardhaṃ:half)
- શમ્ભોઃ (śambhoḥ)of Śambhu
- અપરમ્ (aparam)other
- અપિ (api)also
- શઙ્કે (śaṅke)I suspect
- હૃતમ્ (hṛtam)taken
- અભૂત્ (abhūt)became
- યત્ (yat)which
- એતત્ (etat)this
- ત્વદ્રૂપં (tvadrūpaṃ)your form (tvat:your | rūpaṃ:form)
- સકલમ્ (sakalam)entire
- અરુણાભં (aruṇābhaṃ)crimson in complexion (aruṇa:crimson | ābhaṃ:complexion)
- ત્રિનયનં (trinayanaṃ)three-eyed (tri:three | nayanaṃ:eye)
- કુચાભ્યામ્ (kucābhyām)by the two breasts (kuca:breast | abhyām:by the two)
- આનમ્રં (ānamraṃ)slightly bent
- કુટિલશશિચૂડાલમકુટમ્ (kuṭilaśaśicūḍālamakuṭam)with crescent moon diadem (kuṭila:curved | śaśi:moon | cūḍāla:crest | makuṭam:diadem)
તિરસ્કુર્વ-ન્નેતત્ સ્વમપિ વપુ-રીશ-સ્તિરયતિ ।
સદા પૂર્વઃ સર્વં તદિદ મનુગૃહ્ણાતિ ચ શિવ-
સ્તવાજ્ઞા મલમ્બ્ય ક્ષણચલિતયો ર્ભ્રૂલતિકયોઃ ॥ 24 ॥
- જગત્સૂતે (jagatsūte)creates the universe (jagat:universe | sūte:creates)
- ધાતા (dhātā)Brahmā
- હરિઃ (hariḥ)Hari (Visṇu)
- અવતિ (avati)protects
- રુદ્રઃ (rudraḥ)Rudra
- ક્ષપયતે (kṣapayate)destroys
- તિરસ્કુર્વન્ (tiraskurvan)concealing
- એતત્ (etat)this
- સ્વમ્ (svam)own
- અપિ (api)also
- વપુઃ (vapuḥ)form
- ઈશઃ (īśaḥ)Isa (Maheśvara)
- તિરયતિ (tirayati)absorbs
- સદાપૂર્વઃ (sadāpūrvaḥ)eternal
- સર્વમ્ (sarvam)all
- તત્ (tat)that
- ઇદમ્ (idam)this
- અનુગૃહ્ણાતિ (anugṛhṇāti)blesses
- ચ (ca)and
- શિવઃ (śivaḥ)Śiva
- તવ (tava)your
- આજ્ઞામ્ (ājñām)command
- આલમ્બ્ય (ālambya)receiving
- ક્ષણચલિતયોઃ (kṣaṇacalitayoḥ)momentarily moved (kṣaṇa:moment | calitayoḥ:moved)
- ભ્રૂલતિકયોઃ (bhrūlatikayoḥ)of the creeper-like brows (bhrū:brow | latikayoḥ:creeper-like)
ભવેત્ પૂજા પૂજા તવ ચરણયો-ર્યા વિરચિતા ।
તથા હિ ત્વત્પાદોદ્વહન-મણિપીઠસ્ય નિકટે
સ્થિતા હ્યેતે-શશ્વન્મુકુલિત કરોત્તંસ-મકુટાઃ ॥ 25 ॥
- ત્રયાણાં (trayāṇāṃ)of the three
- દેવાનાં (devānāṃ)of the deities
- ત્રિગુણજનિતાનાં (triguṇajanitānāṃ)born of three qualities (tri:three | guṇa:qualities | janitānāṃ:born of)
- તવ (tava)your
- શિવે (śive)O Śiva's consort
- ભવેત્ (bhavet)may be
- પૂજા (pūjā)worship
- પૂજા (pūjā)worship
- તવ (tava)your
- ચરણયોઃ (caraṇayoḥ)of the feet
- યા (yā)which
- વિરચિતા (viracitā)is performed
- તથા (tathā)thus
- હિ (hi)indeed
- ત્વત્પાદોદ્વહનમણિપીઠસ્ય (tvatpādodvahanamaṇipīṭhasya)of the gem-studded footstool (tvat:your | pāda:feet | udvahana:bearing | maṇi:gem | pīṭhasya:of the stool)
- નિકટે (nikaṭe)near
- સ્થિતાઃ (sthitāḥ)standing
- હિ (hi)indeed
- એતે (ete)these
- શશ્વત્ (śaśvat)always
- મુકુલિતકરોત્તંસમકુટાઃ (mukulitakarottaṃsamakuṭāḥ)with folded hands and crowned (mukulita:folded | kara:hands | uttaṃsa:adorned | makuṭāḥ:crowned)
વિનાશં કીનાશો ભજતિ ધનદો યાતિ નિધનમ્ ।
વિતન્દ્રી માહેન્દ્રી-વિતતિરપિ સંમીલિત-દૃશા
મહાસંહારેઽસ્મિન્ વિહરતિ સતિ ત્વત્પતિ રસૌ ॥ 26 ॥
- વિરિઞ્ચિઃ (viriñciḥ)Brahmā
- પઞ્ચત્વં (pañcatvaṃ)reduced to elements (pañca:five | tvaṃ:state)
- વ્રજતિ (vrajati)goes
- હરિઃ (hariḥ)Viṣṇu
- આપ્નોતિ (āpnoti)attains
- વિરતિં (viratiṃ)passivity
- વિનાશં (vināśaṃ)destruction
- કીનાશઃ (kīnāśaḥ)Yama
- ભજતિ (bhajati)experiences
- ધનદઃ (dhanadaḥ)Kubera
- યાતિ (yāti)goes
- નિધનમ્ (nidhanam)end
- વિતન્દ્રી (vitandrī)Indra's
- માહેન્દ્રી (māhendrī)of Indra
- વિતતિઃ (vitatiḥ)followers
- અપિ (api)also
- સંમીલિતદૃશા (saṃmīlitadṛśā)with closed eyes (saṃmīlita:closed | dṛśā:eyes)
- મહાસંહારે (mahāsaṃhāre)in the great dissolution (mahā:great | saṃhāre:in dissolution)
- અસ્મિન્ (asmin)in this
- વિહરતિ (viharati)sports
- સતિ (sati)O Sati
- ત્વત્પતિઃ (tvatpatiḥ)your husband (tvat:your | patiḥ:husband)
- અસૌ (asau)he
ગતિઃ પ્રાદક્ષિણ્ય-ક્રમણ-મશનાદ્યા હુતિ-વિધિઃ ।
પ્રણામઃ સંવેશઃ સુખમખિલ-માત્માર્પણ-દૃશા
સપર્યા પર્યાય-સ્તવ ભવતુ યન્મે વિલસિતમ્ ॥ 27 ॥
- જપઃ (japaḥ)chanting
- જલ્પઃ (jalpaḥ)prattle
- શિલ્પં (śilpaṃ)art
- સકલમ્ (sakalam)all
- અપિ (api)also
- મુદ્રાવિરચના (mudrā-viracanā)gesture creation (mudrā:gesture | viracanā:creation)
- ગતિઃ (gatiḥ)movement
- પ્રાદક્ષિણ્યક્રમણમ્ (prādakṣiṇya-kramaṇam)circumambulation (prādakṣiṇya:circumambulation | kramaṇam:movement)
- અશનાદ્યાહુતિવિધિઃ (aśanādi-āhuti-vidhiḥ)eating as offering (aśana:eating | ādi:etc. | āhuti:offering | vidhiḥ:method)
- પ્રણામઃ (praṇāmaḥ)prostration
- સંવેશઃ (saṃveśaḥ)rest
- સુખમ્ (sukham)comfort
- અખિલમ્ (akhilam)all
- આત્માર્પણદૃશા (ātmārpaṇa-dṛśā)with self-dedication (ātma:self | arpaṇa:dedication | dṛśā:with view)
- સપર્યાપર્યાયઃ (saparyā-paryāyaḥ)service (saparyā:worship | paryāyaḥ:sequence)
- તવ (tava)your
- ભવતુ (bhavatu)may it be
- યત્ (yat)that which
- મે (me)my
- વિલસિતમ્ (vilasitam)activity
વિપદ્યન્તે વિશ્વે વિધિ-શતમખાદ્યા દિવિષદઃ ।
કરાલં યત્ ક્ષ્વેલં કબલિતવતઃ કાલકલના
ન શમ્ભોસ્તન્મૂલં તવ જનનિ તાટઙ્ક મહિમા ॥ 28 ॥
- સુધામ્ (sudhām)nectar
- અપિ (api)even
- આસ્વાદ્ય (āsvādya)having consumed
- પ્રતિભય (pratibhaya)fear-inspiring
- જરામૃત્યુહરિણીમ્ (jarāmṛtyuhariṇīm)removing old age and death (jarā:old age | mṛtyu:death | hariṇīm:removing)
- વિપદ્યન્તે (vipadyante)perish
- વિશ્વે (viśve)in the universe
- વિધિશતમખાદ્યાઃ (vidhiśatamakhādyāḥ)Brahmā, Indra, and others (vidhi:Brahmā | śata:hundred | makha:Indra | ādyāḥ:and others)
- દિવિષદઃ (diviṣadaḥ)deities
- કરાલમ્ (karālam)terrible
- યત્ (yat)which
- ક્ષ્વેલમ્ (kṣvelam)poison
- કબલિતવતઃ (kabalitavataḥ)having consumed
- કાલકલના (kālakalanā)end of time (kāla:time | kalanā:end)
- ન (na)not
- શમ્ભોઃ (śambhoḥ)of Śiva
- તન્મૂલમ્ (tanmūlam)root cause
- તવ (tava)your
- જનનિ (janani)O Mother
- તાટઙ્કમહિમા (tāṭaṅkamahimā)glory of ear ornament (tāṭaṅka:ear ornament | mahimā:glory)
કઠોરે કોઠીરે સ્કલસિ જહિ જમ્ભારિ-મકુટમ્ ।
પ્રણમ્રેષ્વેતેષુ પ્રસભ-મુપયાતસ્ય ભવનં
ભવસ્યભ્યુત્થાને તવ પરિજનોક્તિ-ર્વિજયતે ॥ 29 ॥
- કિરીટં (kirīṭam)crown
- વૈરિઞ્ચં (vairiñcam)of Viriñci (Brahmā)
- પરિહર (parihara)avoid
- પુરઃ (puraḥ)in front
- કૈટભભિદઃ (kaiṭabhabhidaḥ)of Kaiṭabhārī (Viṣṇu) (kaiṭabha:Kaiṭabha | bhidaḥ:breaker)
- કઠોરે (kaṭhore)hard
- કોટીરે (koṭīre)crest
- સ્ખલસિ (skhalasi)you stumble
- જહિ (jahi)avoid
- જમ્ભારિમુકુટમ્ (jambhārimukuṭam)crown of Jambhāri (Indra) (jambhāri:Jambhāri (Indra) | mukuṭam:crown)
- પ્રણમ્રેષુ (praṇamreṣu)in the bowed
- એતેષુ (eteṣu)these
- પ્રસભમ્ (prasabham)forcefully
- ઉપયાતસ્ય (upayātasya)approaching
- ભવનં (bhavanam)abode
- ભવસ્ય (bhavasya)of Bhava (Śiva)
- અભ્યુત્થાને (abhyutthāne)rising
- તવ (tava)your
- પરિજનોક્તિઃ (parijanoktiḥ)attendants' words (parijana:attendants | uktiḥ:words)
- વિજયતે (vijayate)triumphs
નિષેવ્યે નિત્યે ત્વા મહમિતિ સદા ભાવયતિ યઃ ।
કિમાશ્ચર્યં તસ્ય ત્રિનયન-સમૃદ્ધિં તૃણયતો
મહાસંવર્તાગ્નિ-ર્વિરચયતિ નીરાજનવિધિમ્ ॥ 30 ॥
- સ્વદેહોદ્ભૂતાભિઃ (svadehodbhūtābhiḥ)by powers born of own body (sva:own | deha:body | udbhūtābhiḥ:by powers born)
- ઘૃણિભિઃ (ghṛṇibhiḥ)by rays
- અણિમાદ્યાભિઃ (aṇimādyābhiḥ)by Animā and others (aṇimā:Animā | ādyābhiḥ:and others)
- અભિતઃ (abhitaḥ)surrounded by
- નિષેવ્યે (niṣevye)to be served
- નિત્યે (nitye)eternal
- ત્વામ્ (tvām)Thee
- અહમ્ (aham)I
- ઇતિ (iti)thus
- સદા (sadā)always
- ભાવયતિ (bhāvayati)meditates
- યઃ (yaḥ)who
- કિમ્ (kim)what
- આશ્ચર્યં (āścaryaṃ)wonder
- તસ્ય (tasya)his
- ત્રિનયનસમૃદ્ધિં (trinayanasamṛddhiṃ)glories above Śiva (tri:three | nayana:eyes | samṛddhiṃ:prosperity)
- તૃણયતઃ (tṛṇayataḥ)considering as straw
- મહાસંવર્તાગ્નિઃ (mahāsaṃvartāgniḥ)cosmic dissolution fire (mahā:great | saṃvarta:dissolution | agniḥ:fire)
- વિરચયતિ (viracayati)performs
- નિરાજનવિધિમ્ (nirājanavidhiṃ)rite of Nīrājana (nirājana:Nīrājana | vidhiṃ:rite)
સ્થિતસ્તત્ત્ત-સિદ્ધિ પ્રસવ પરતન્ત્રૈઃ પશુપતિઃ ।
પુનસ્ત્વ-ન્નિર્બન્ધા દખિલ-પુરુષાર્થૈક ઘટના-
સ્વતન્ત્રં તે તન્ત્રં ક્ષિતિતલ મવાતીતર-દિદમ્ ॥ 31 ॥
- ચતુષ્ષષ્ટ્યા (catuṣṣaṣṭyā)sixty-four
- તન્ત્રૈઃ (tantraiḥ)by the Tantras
- સકલમ્ (sakamalam)entire
- અતિસંધાય (atisandhāya)deluding
- ભુવનમ્ (bhuvanam)world
- સ્થિતઃ (sthitaḥ)remained
- તત્તત્ (tattat)various
- સિદ્ધિ (siddhi)psychic powers
- પ્રસવ (prasava)conferring
- પરતન્ત્રૈઃ (paratantraiḥ)dependent Tantras
- પશુપતિઃ (paśupatiḥ)Lord Śiva
- પુનઃ (punaḥ)again
- ત્વત્ (tvat)your
- નિર્બન્ધાત્ (nirbandhāt)insistence
- અખિલપુરુષાર્થૈકઘટના (akhilapuruṣārthaikaghaṭanā)conferring all Purusārthas (akhila:all | puruṣārtha:Purusārthas | eka:one | ghaṭanā:conferring)
- સ્વતન્ત્રમ્ (svatantram)independent
- તે (te)your
- તન્ત્રમ્ (tantram)Tantra
- ક્ષિતિતલમ્ (kṣititalam)earth
- અવાતીત (avātīta)revealed
- ઇદમ્ (idam)this
સ્મરો હંસઃ શક્ર-સ્તદનુ ચ પરા-માર-હરયઃ ।
અમી હૃલ્લેખાભિ-સ્તિસૃભિ-રવસાનેષુ ઘટિતા
ભજન્તે વર્ણાસ્તે તવ જનનિ નામાવયવતામ્ ॥ 32 ॥
- શિવઃ (śivaḥ)Shiva
- શક્તિઃ (śaktiḥ)Shakti
- કામઃ (kāmaḥ)Kama
- ક્ષિતિઃ (kṣitiḥ)Earth
- અથ (atha)then
- રવિઃ (raviḥ)Sun
- શીતકિરણઃ (śītakiraṇaḥ)Moon (śīta:cool | kiraṇaḥ:rays)
- સ્મરઃ (smaraḥ)Cupid
- હંસઃ (haṃsaḥ)Swan
- શક્રઃ (śakraḥ)Indra
- તદનુ (tadanu)thereafter
- ચ (ca)and
- પરામારહરયઃ (parāmāraharayaḥ)Parā, Māra, Hari (parā:Parā | māra:Māra | hari:Hari)
- અમી (amī)these
- હૃલ્લેખાભિઃ (hṛllekhābhiḥ)with Hṛllekhā (hṛllekhā:Hṛllekhā | bhiḥ:with)
- તિસૃભિઃ (tisṛbhiḥ)three
- અવસાનેષુ (avasāneṣu)at the ends
- ઘટિતા (ghaṭitā)joined
- ભજન્તે (bhajante)worship
- વર્ણાઃ (varṇāḥ)syllables
- તે (te)those
- તવ (tava)your
- જનનિ (janani)Mother
- નામાવયવતામ્ (nāmāvayavatām)parts of the name (nāma:name | avayavatām:parts)
ર્નિધાયૈકે નિત્યે નિરવધિ-મહાભોગ-રસિકાઃ ।
ભજન્તિ ત્વાં ચિન્તામણિ-ગુણનિબદ્ધાક્ષ-વલયાઃ
શિવાગ્નૌ જુહ્વન્તઃ સુરભિઘૃત-ધારાહુતિ-શતૈ ॥ 33 ॥
- સ્મરં (smaraṃ)Kāmarāja (Klīm)
- યોનિં (yoniṃ)Bhuvaneśvarī (Hrīm)
- લક્ષ્મીં (lakṣmīṃ)Śri (Śrīm)
- ત્રિતયમ્ (tritayam)trio
- ઇદમ્ (idam)this
- આદૌ (ādau)at the beginning
- તવ (tava)of Thy
- મનઃ (manaḥ)mind
- નિધાય (nidhāya)placing
- એકે (eke)some
- નિત્યે (nitye)eternal
- નિરવધિમહાભોગરસિકાઃ (niravadhimahābhogarasikāḥ)connoisseurs of highest enjoyment (niravadhi:endless | mahābhoga:great enjoyment | rasikāḥ:connoisseurs)
- ભજન્તિ (bhajanti)worship
- ત્વામ્ (tvām)Thee
- ચિન્તામણિગુનનિબદ્ધાક્ષવલયાઃ (cintāmaṇigunanibaddhākṣavalayāḥ)adorned with Cintāmaṇi necklace (cintāmaṇi:Cintāmaṇi | guna:qualities | nibaddha:bound | akṣa:beads | valayāḥ:necklace)
- શિવાગ્નૌ (śivāgnau)in Śivā's fire (śivā:Śivā | agnau:in the fire)
- જુહ્વન્તઃ (juhvantaḥ)offering
- સુરભિઘૃતધારાહુતિશતૈઃ (surabhighṛtadhārāhutiśataiḥ)with streams of ghee oblations (surabhi:fragrant | ghṛta:ghee | dhārā:streams | huti:oblations | śataiḥ:hundreds)
તવાત્માનં મન્યે ભગવતિ નવાત્માન-મનઘમ્ ।
અતઃ શેષઃ શેષીત્યય-મુભય-સાધારણતયા
સ્થિતઃ સમ્બન્ધો વાં સમરસ-પરાનન્દ-પરયોઃ ॥ 34 ॥
- શરીરં (śarīraṃ)body
- ત્વં (tvaṃ)you
- શમ્ભોઃ (śambhoḥ)of Śambhu
- શશિમિહિરવક્ષોરુહયુગં (śaśimihiravakṣoruhayugaṃ)with sun and moon breasts (śaśi:moon | mihira:sun | vakṣoruhayugaṃ:pair of breasts)
- તવ (tava)your
- આત્માનં (ātmānaṃ)self
- મન્યે (manye)I consider
- ભગવતિ (bhagavati)O Goddess
- નવાત્માનમનઘમ્ (navātmānamanagham)flawless ninefold self (nava:nine | ātmānam:self | anagham:flawless)
- અતઃ (ataḥ)therefore
- શેષઃ (śeṣaḥ)accessory
- શેષી (śeṣī)principal
- ઇતિ (iti)thus
- અયમ્ (ayam)this
- ઉભયસાધારણતયા (ubhayasādhāraṇatayā)equally common to both (ubhaya:both | sādhāraṇatayā:commonality)
- સ્થિતઃ (sthitaḥ)established
- સંબન્ધઃ (saṃbandhaḥ)relationship
- વાં (vāṃ)of you both
- સમરસપરાનન્દપરયોઃ (samarasaparānandaparayoḥ)of equal supreme bliss (samara:equal | parānanda:supreme bliss | parayoḥ:of both)
ત્વમાપ-સ્ત્વં ભૂમિ-સ્ત્વયિ પરિણતાયાં ન હિ પરમ્ ।
ત્વમેવ સ્વાત્માનં પરિણ્મયિતું વિશ્વ વપુષા
ચિદાનન્દાકારં શિવયુવતિ ભાવેન બિભૃષે ॥ 35 ॥
- મનઃ (manaḥ)mind
- ત્વં (tvaṃ)you
- વ્યોમ (vyoma)sky
- ત્વં (tvaṃ)you
- મરુત્ (marut)wind
- અસિ (asi)are
- મરુત્સારથિ (marutsārathi)charioteer of the winds (marut:wind | sārathi:charioteer)
- રસિ (rasi)are
- ત્વમ્ (tvam)you
- આપઃ (āpaḥ)water
- ત્વમ્ (tvam)you
- ભૂમિઃ (bhūmiḥ)earth
- ત્વયિ (tvayi)in you
- પરિણતાયામ્ (pariṇatāyām)transformed
- ન (na)not
- હિ (hi)indeed
- પરમ્ (param)beyond
- ત્વમ્ (tvam)you
- એવ (eva)only
- સ્વાત્માનમ્ (svātmānam)own self
- પરિણમયિતુમ્ (pariṇamayitum)to transform
- વિશ્વવપુષા (viśvavapuṣā)universal form (viśva:universe | vapuṣā:form)
- ચિત્ (cit)consciousness
- આનન્દ (ānanda)bliss
- આકારમ્ (ākāram)form
- શિવયુવતિ (śivayuvati)Siva's consort (śiva:Siva | yuvati:consort)
- ભાવેન (bhāvena)as
- બિભૃષે (bibhṛṣe)assume
પરં શમ્ભુ વન્દે પરિમિલિત-પાર્શ્વં પરચિતા ।
યમારાધ્યન્ ભક્ત્યા રવિ શશિ શુચીના-મવિષયે
નિરાલોકેઽલોકે નિવસતિ હિ ભાલોક-ભુવને ॥ 36 ॥
- તવ (tava)your
- આજ્ઞાચક્રસ્થં (ājñācakrasthaṃ)residing in Ājñā-Cakra (ājñā:command | cakra:wheel | sthaṃ:residing)
- તપનશશિકોટિદ્યુતિધરં (tapanaśaśikoṭidyutidharaṃ)resplendent as crores of suns and moons (tapana:sun | śaśi:moon | koṭi:crores | dyuti:splendor | dharaṃ:bearing)
- પરં (paraṃ)supreme
- શમ્ભું (śambhuṃ)Śambhu
- વન્દે (vande)I salute
- પરિમિલિતપાર્શ્વં (parimilitapārśvaṃ)integrated side (parimilita:integrated | pārśvaṃ:side)
- પરચિતા (paracitā)Supreme Consciousness
- યમ્ (yam)whom
- આરાધ્યન્ (ārādhyan)adoring
- ભક્ત્યા (bhaktyā)with devotion
- રવિશશિશુચીનામવિષયે (raviśaśiśucīnāmaviṣaye)beyond sun, moon, fire (ravi:sun | śaśi:moon | śucīnām:of fires | aviṣaye:beyond the realm)
- નિરાલોકેઽલોકે (nirāloke'loke)in the non-luminous realm (nirāloke:in the non-luminous | aloke:realm)
- નિવસતિ (nivasati)resides
- હિ (hi)indeed
- ભાલોકભવને (bhālokabhavane)in the luminous abode (bhāloka:luminous world | bhavane:in the abode)
શિવં સેવે દેવીમપિ શિવસમાન-વ્યવસિતામ્ ।
યયોઃ કાન્ત્યા યાન્ત્યાઃ શશિકિરણ્-સારૂપ્યસરણે
વિધૂતાન્ત-ર્ધ્વાન્તા વિલસતિ ચકોરીવ જગતી ॥ 37 ॥
- વિશુદ્ધૌ (viśuddhau)in the Viśuddhi
- તે (te)your
- શુદ્ધસ્ફટિકવિશદં (śuddhasphaṭikaviśadam)pure crystal-like (śuddha:pure | sphaṭika:crystal | viśadam:like)
- વ્યોમજનકં (vyomajanakam)creator of Ākāśa (vyoma:Ākāśa | janakam:creator)
- શિવં (śivam)Śiva
- સેવે (seve)I meditate
- દેવીમ્ (devīm)on the Devī
- અપિ (api)also
- શિવસમાનવ્યવસિતામ્ (śivasamānavyavasitām)equal to Śiva (śiva:Śiva | samāna:equal | vyavasitām:determined)
- યયોઃ (yayoḥ)from whom
- કાન્ત્યા (kāntyā)by brilliance
- યાન્ત્યાઃ (yāntyāḥ)proceeding
- શશિકિરણસારૂપ્યસરણે (śaśikiraṇasārūpyasaraṇe)in lunar brilliance (śaśi:moon | kiraṇa:rays | sārūpya:resemblance | saraṇe:path)
- વિધૂતાન્તર્ધ્વાન્તા (vidhūtāntardhvāntā)free from darkness (vidhūta:dispelled | antar:inner | dhvāntā:darkness)
- વિલસતિ (vilasati)rejoices
- ચકોરીવ (cakorīva)like the Cakorī (cakorī:Cakorī | iva:like)
- જગતી (jagatī)the universe
ભજે હંસદ્વન્દ્વં કિમપિ મહતાં માનસચરમ્ ।
યદાલાપા-દષ્ટાદશ-ગુણિત-વિદ્યાપરિણતિઃ
યદાદત્તે દોષાદ્ ગુણ-મખિલ-મદ્ભ્યઃ પય ઇવ ॥ 38 ॥
- સમુન્મીલત્ (samunmīlat)blossoming
- સંવિત્ (saṃvit)consciousness
- કમલમકરન્દૈકરસિકં (kamalamakarandaikarasikaṃ)delighting in lotus nectar (kamala:lotus | makaranda:nectar | eka:one | rasikaṃ:delighting)
- ભજે (bhaje)I adore
- હંસદ્વન્દ્વં (haṃsadvandvaṃ)pair of swans (haṃsa:swan | dvandvaṃ:pair)
- કિમપિ (kimapi)something
- મહતાં (mahatāṃ)of the great
- માનસચરમ્ (mānasacaram)moving in the mind (mānasa:mind | caram:moving)
- યદાલાપાત્ (yadālāpāt)from whose conversation
- અષ્ટાદશગુણિતવિદ્યાપરિણતિ (aṣṭādaśaguṇitavidyāpariṇati)eighteen-fold knowledge transformation (aṣṭādaśa:eighteen | guṇita:multiplied | vidyā:knowledge | pariṇati:transformation)
- યદાદત્તે (yadādatte)who takes
- દોષાત્ (doṣāt)from fault
- ગુણમ્ (guṇam)virtue
- અખિલમ્ (akhilam)entire
- અદ્ભ્યઃ (adbhyaḥ)from water
- પય (paya)milk
- ઇવ (iva)like
તમીડે સંવર્તં જનનિ મહતીં તાં ચ સમયામ્ ।
યદાલોકે લોકાન્ દહતિ મહસિ ક્રોધ-કલિતે
દયાર્દ્રા યા દૃષ્ટિઃ શિશિર-મુપચારં રચયતિ ॥ 39 ॥
- તવ (tava)your
- સ્વાધિષ્ઠાને (svādhiṣṭhāne)in the Svadhisthana
- હુતવહમધિષ્ઠાય (hutavahamadhiṣṭhāya)invoking the Fire (hutavaha:Fire | adhiṣṭhāya:invoking)
- નિરતં (nirataṃ)engaged
- તમીડે (tamīḍe)I adore Him
- સંવર્તં (saṃvartaṃ)Samvarta
- જનનિ (janani)O Mother
- મહતીં (mahatīṃ)great
- તાં (tāṃ)that
- ચ (ca)and
- સમયામ્ (samayām)Samaya
- યદાલોકે (yadāloke)when looks (yadā:when | āloke:looks)
- લોકાન્ (lokān)worlds
- દહતિ (dahati)burns
- મહતિ (mahati)great
- ક્રોધકલિતે (krodhakalite)filled with anger (krodha:anger | kalite:filled with)
- દયાર્દ્રા (dayārdrā)compassionate
- યા (yā)which
- દૃષ્ટિઃ (dṛṣṭiḥ)look
- શિશિરમુપચારં (śiśiramupacāraṃ)cooling blessing (śiśira:cooling | upacāraṃ:blessing)
- રચયતિ (racayati)bestows
સ્ફુર-ન્ના નરત્નાભરણ-પરિણદ્ધેન્દ્ર-ધનુષમ્ ।
તવ શ્યામં મેઘં કમપિ મણિપૂરૈક-શરણં
નિષેવે વર્ષન્તં-હરમિહિર-તપ્તં ત્રિભુવનમ્ ॥ 40 ॥
- તટિત્ત્વન્તં (taṭittvantaṃ)illumined by lightning (taṭit:lightning | tvantaṃ:illumined by)
- શક્ત્યા (śaktyā)by Śakti
- તિમિરપરિપન્થિફુરણયા (timiraparipanthiphuraṇayā)dispelling darkness (timira:darkness | paripanthin:obstacle | phuraṇayā:dispelling)
- સ્ફુરન્નાનારત્નાભરણપરિણદ્ધેન્દ્રધનુષમ્ (sphuran-nānā-ratn’ābharaṇa-pariṇaddhendra-dhanuṣam)rainbow with sparkling gems (sphuran:sparkling | nānā:various | ratna:gems | ābharaṇa:ornaments | pariṇaddha:adorned | indra:Indra | dhanuṣam:rainbow)
- તવ (tava)your
- શ્યામં (śyāmaṃ)dark-blue
- મેઘં (meghaṃ)cloud
- કમપિ (kamapi)unique
- મણિપૂરૈકશરણં (maṇipūraikaśaraṇaṃ)abides in Maṇipūra (maṇipūra:Maṇipūra | eka:one | śaraṇaṃ:refuge)
- નિષેવે (niṣeve)I worship
- વર્ષન્તં (varṣantaṃ)showering
- હરમિહિરતપ્તં (haramihirataptaṃ)burnt by Rudra's sun (hara:Rudra | mihira:sun | taptaṃ:burnt)
- ત્રિભુવનમ્ (tribhuvanam)three worlds
નવાત્માન મન્યે નવરસ-મહાતાણ્ડવ-નટમ્ ।
ઉભાભ્યા મેતાભ્યા-મુદય-વિધિ મુદ્દિશ્ય દયયા
સનાથાભ્યાં જજ્ઞે જનક જનનીમત્ જગદિદમ્ ॥ 41 ॥
- તવાધારે (tavādhāre)in your base (tava:your | ādhāre:in the base)
- મૂલે (mūle)at the root
- સહ (saha)with
- સમયયા (samayayā)with Samayā
- લાસ્યપરયા (lāsyaparayā)engaged in Lāsya dance (lāsya:Lāsya dance | parayā:engaged in)
- નવાત્માનં (navātmānam)Navātman
- મnye (manye)I meditate
- નવરસમહાતાણ્ડવનટમ્ (navarasamahātāṇḍavanaṭam)dancing Mahātāṇḍava with nine sentiments (nava:nine | rasa:sentiments | mahā:great | tāṇḍava:Tāṇḍava dance | naṭam:dancing)
- ઉભાભ્યામ્ (ubhābhyām)by both
- એતાભ્યામ્ (etābhyām)by these
- ઉદયવિધિમ્ (udayavidhim)method of creation (udaya:creation | vidhim:method)
- ઉદ્દિશ્ય (uddiśya)aiming at
- દયયા (dayayā)with compassion
- સનાથાભ્યામ્ (sanāthābhyām)protected by both (sa:with | nātha:protector | bhyām:by both)
- જજ્ઞે (jajñe)was born
- જનકજનનીમ્ (janakajananīm)father and mother (janaka:father | jananīm:mother)
- અજ્જગદિદમ્ (ajagadi)this universe
ગતૈ-ર્માણિક્યત્વં ગગનમણિભિઃ સાન્દ્રઘટિતં
કિરીટં તે હૈમં હિમગિરિસુતે કીતયતિ યઃ ॥
- દ્વિતીયભાગઃ (dvitīyabhāgaḥ)the second part
- સૌન્દર્યલહરી (saundaryalaharī)the Wave of Beauty
- ગતૈઃ માણિક્યત્વમ્ (gataiḥ māṇikyatvam)having become rubies
- ગગનમણિભિઃ (gaganamaṇibhiḥ)by the gems of the sky, the twelve suns
- સાન્દ્રઘટિતમ્ (sāndraghaṭitam)densely set
- કિરીટમ્ તે (kirīṭam te)your diadem
- હૈમમ્ (haimam)golden
- હિમગિરિસુતે (himagirisute)O daughter of the snow mountain
- કીર્તયતિ યઃ (kīrtayati yaḥ)whoever celebrates it
ધનુઃ શૌનાસીરં કિમિતિ ન નિબધ્નાતિ ધિષણામ્ ॥ 42 ॥
- સૌન્દર્યલહરી (saundaryalaharī)wave of beauty (saundarya:beauty | laharī:wave)
- ગતૈઃ (gatair)gone
- માણિક્યત્વં (māṇikyatvaṃ)state of ruby (māṇikya:ruby | tvaṃ:state of)
- ગગનમણિભિઃ (gaganamaṇibhiḥ)by sky-jewels (gagana:sky | maṇibhiḥ:by jewels)
- સાન્દ્રઘટિતં (sāndraghaṭitaṃ)densely constituted (sāndra:dense | ghaṭitaṃ:constituted)
- કિરીટં (kirīṭaṃ)crown
- તે (te)your
- હૈમં (haimaṃ)golden
- હિમગિરિસુતે (himagirisute)daughter of the snow mountain (himagiri:snow mountain | sute:daughter)
- કીર્તયતિ (kīrtayati)describes
- યઃ (yaḥ)who
- સ (sa)he
- નીડેયચ્છાયાચ્છુરણશબલં (nīḍeyacchāyācchuraṇaśabalaṃ)variegated by rainbow hues (nīḍeya:rainbow | chāyā:hues | churaṇa:diffused | śabalaṃ:variegated)
- ચન્દ્રશકલં (candraśakalaṃ)crescent moon (candra:moon | śakalaṃ:crescent)
- ધનુઃ (dhanuḥ)bow
- શૌનાસીરં (śaunāsīraṃ)Indra's bow
- કિમિતિ (kimiti)why
- ન (na)not
- નિબધ્નાતિ (nibadhnāti)binds
- ધિષણામ્ (dhiṣaṇām)intellect
ઘનસ્નિગ્ધ-શ્લક્ષ્ણં ચિકુર નિકુરુમ્બં તવ શિવે ।
યદીયં સૌરભ્યં સહજ-મુપલબ્ધું સુમનસો
વસન્ત્યસ્મિન્ મન્યે બલમથન વાટી-વિટપિનામ્ ॥ 43 ॥
- ધુનોતુ (dhunotu)may remove
- ધ્વાન્તં (dhvāntaṃ)darkness
- નઃ (naḥ)our
- તુલિતદલિતેન્દીવરવનં (tulitadalitendīvaravanaṃ)like a forest of blue lotuses (tulita:full-blown | dalita:bloomed | indīvara:blue lotus | vanaṃ:forest)
- ઘનસ્નિગ્ધશ્લક્ષ્ણં (ghanasnigdhaślakṣṇaṃ)luxuriant, soft and oily (ghana:dense | snigdha:oily | ślakṣṇaṃ:soft)
- ચિકુરનિકુરુમ્બં (cikuranikurumbaṃ)braid of locks (cikura:hair | nikurumbaṃ:cluster)
- તવ (tava)your
- શિવે (śive)O Śiva's consort
- યદીયં (yadīyaṃ)whose
- સૌરભ્યં (saurabhyaṃ)fragrance
- સહજમ્ (sahajam)natural
- ઉપલબ્ધું (upalabdhuṃ)to obtain
- સુમનસઃ (sumanasaḥ)flowers
- વસન્તિ (vasanti)reside
- અસ્મિન્ (asmin)in this
- મન્યે (manye)I presume
- વલમથનવાટીવિટપિનામ્ (valamathanavāṭīviṭapinām)of Indra's garden trees (vala:Indra | mathana:churning | vāṭī:garden | viṭapinām:of trees)
પરીવાહસ્રોતઃ-સરણિરિવ સીમન્તસરણિઃ।
વહન્તી- સિન્દૂરં પ્રબલકબરી-ભાર-તિમિર
દ્વિષાં બૃન્દૈ-ર્વન્દીકૃતમેવ નવીનાર્ક કેરણમ્ ॥ 44 ॥
- તનોતુ (tanotu)may it grant
- ક્ષેમં (kṣemam)welfare
- નઃ (naḥ)to us
- તવ (tava)your
- વદનસૌન્દર્યલહરી (vadanasaundaryalaharī)wave of face's beauty (vadana:face | saundarya:beauty | laharī:wave)
- પરીવાહસ્રોતઃસરણિઃ (parīvāhasrotaḥsaraṇiḥ)canal of overflowing stream (parīvāha:overflowing | srotaḥ:stream | saraṇiḥ:canal)
- ઇવ (iva)like
- સીમન્તસરણિઃ (sīmantasaraṇiḥ)parting line (sīmanta:parting | saraṇiḥ:line)
- વહન્તી (vahantī)carrying
- સિન્દૂરં (sindūram)vermilion
- પ્રબલકબરીભારતિમિર (prabalakabarībhāratimira)darkness of thick hair (prabala:strong | kabarī:hair | bhāra:mass | timira:darkness)
- દ્વિષાં (dviṣām)of enemies
- બૃન્દૈઃ (bṛndaiḥ)by groups
- બન્દીકૃતમિવ (bandīkṛtamiva)as if captured (bandī:captured | kṛtam:made | iva:as if)
- નવીનાર્કકિરણમ્ (navīnārkakiraṇam)rays of the new sun (navīna:new | arka:sun | kiraṇam:rays)
પરીતં તે વક્ત્રં પરિહસતિ પઙ્કેરુહરુચિમ્ ।
દરસ્મેરે યસ્મિન્ દશનરુચિ કિઞ્જલ્ક-રુચિરે
સુગન્ધૌ માદ્યન્તિ સ્મરદહન ચક્ષુ-ર્મધુલિહઃ ॥ 45 ॥
- અરાલૈઃ (arālaiḥ)curved
- સ્વાભાવ્યાત્ (svābhāvyāt)naturally
- અલિકલભસશ્રીભિઃ (alikalabhasaśrībhiḥ)with beauty of young bees (ali:bee | kalabha:young | śrībhiḥ:with beauty)
- અલકૈઃ (alakaiḥ)with fore-locks
- પરીતમ્ (parītam)surrounded
- તે (te)your
- વક્ત્રં (vaktraṃ)face
- પરિહસતિ (parihasati)mocks
- પઙ્કેરુહરુચિમ્ (paṅkeruharucim)beauty of lotus flowers (paṅka:mud | iruha:growing | rucim:beauty)
- દરસ્મેરે (darasmere)slightly smiling
- યસ્મિન્ (yasmin)in which
- દશનરુચિકિઞ્જલ્કરુચિરે (daśanarucikiñjalkarucire)charming with teeth's brilliance (daśana:teeth | ruci:brilliance | kiñjalka:filament | rucire:charming)
- સુગન્ધૌ (sugandhau)fragrant
- માદ્યન્તિ (mādyanti)revel
- સ્મરદહનચક્ષુઃ (smaradahanacakṣuḥ)eyes of Śiva (smara:Cupid | dahana:destroyer | cakṣuḥ:eyes)
- મધુલિહઃ (madhulihaḥ)honey suckers
દ્વિતીયં તન્મન્યે મકુટઘટિતં ચન્દ્રશકલમ્ ।
વિપર્યાસ-ન્યાસા દુભયમપિ સમ્ભૂય ચ મિથઃ
સુધાલેપસ્યૂતિઃ પરિણમતિ રાકા-હિમકરઃ ॥ 46 ॥
- લલાટં (lalāṭam)forehead
- લાવણ્ય (lāvaṇya)beauty
- દ્યુતિવિમલમ્ (dyutivimalam)pure brilliance (dyuti:brilliance | vimalam:pure)
- આભાતિ (ābhāti)shines
- તવ (tava)your
- યદ્ (yad)which
- દ્વિતીયં (dvitīyam)second
- તન્મન્યે (tanmanye)I think that (tat:that | manye:I think)
- મકુટઘટિતં (makuṭaghaṭitam)attached to the crown (makuṭa:crown | ghaṭitam:attached)
- ચન્દ્રશકલમ્ (candraśakalam)crescent moon (candra:moon | śakalam:crescent)
- વિપર્યાસ (viparyāsa)inversion
- ન્યાસાત્ (nyāsāt)by placement
- ઉભયમ્ (ubhayam)both
- અપિ (api)also
- સંભૂય (saṃbhūya)together
- ચ (ca)and
- મિથઃ (mithaḥ)mutually
- સુધાલેપસ્યૂતિઃ (sudhālepasūtiḥ)nectar fluid dripping (sudhā:nectar | lepa:fluid | sūtiḥ:dripping)
- પરિણમતિ (pariṇamati)transforms
- રાકા (rākā)full moon
- હિમકરઃ (himakaraḥ)moon (hima:cold | karaḥ:maker)
ત્વદીયે નેત્રાભ્યાં મધુકર-રુચિભ્યાં ધૃતગુણમ્ ।
ધનુ ર્મન્યે સવ્યેતરકર ગૃહીતં રતિપતેઃ
પ્રકોષ્ટે મુષ્ટૌ ચ સ્થગયતે નિગૂઢાન્તર-મુમે ॥ 47 ॥
- ભ્રુવૌ (bhruvau)eyebrows
- ભુગ્ને (bhugne)slightly bent
- કિંચિત્ (kiṃcit)slightly
- ભુવનભયભઙ્ગવ્યસનિનિ (bhuvanabhayabhaṅgavyasanini)intent on remedying world's distress (bhuvana:world | bhaya:fear | bhaṅga:remedy | vyasanini:intent on)
- ત્વદીયે (tvadīye)Thy
- નેત્રાભ્યાં (netrābhyāṃ)with eyes
- મધુકરરુચિભ્યાં (madhukararucibhyāṃ)honey-beetle like (madhukara:honey-beetle | ruci:like)
- ધૃતગુણમ્ (dhṛtaguṇam)holding the string (dhṛta:holding | guṇam:string)
- ધનુઃ (dhanuḥ)bow
- મન્યે (manye)I think
- સવ્યેતરકરગૃહીતમ્ (savyetarakaragṛhītam)held by right hand (savya:left | itara:other | kara:hand | gṛhītam:held)
- રતિપતેઃ (ratipateḥ)of Kāmadeva (rati:love | pateḥ:lord)
- પ્રકોષ્ઠે (prakoṣṭhe)forearm
- મુષ્ટૌ (muṣṭau)fist
- ચ (ca)and
- સ્થગયતિ (sthagayati)conceals
- નિગૂઢાન્તરમ્ (nigūḍhāntaram)hidden middle portion (nigūḍha:hidden | antaram:middle portion)
- ઉમે (ume)O Uma
ત્રિયામાં વામં તે સૃજતિ રજનીનાયકતયા ।
તૃતીયા તે દૃષ્ટિ-ર્દરદલિત-હેમામ્બુજ-રુચિઃ
સમાધત્તે સન્ધ્યાં દિવસર્-નિશયો-રન્તરચરીમ્ ॥ 48 ॥
- અહઃ (ahaḥ)day
- સૂતે (sūte)gives birth
- સવ્યં (savyaṃ)right
- તવ (tava)your
- નયનમ્ (nayanam)eye
- અર્કાત્મકતયા (arkātmakatayā)as the sun (arka:sun | ātmakatayā:as)
- ત્રિયામામ્ (triyāmām)night
- વામં (vāmaṃ)left
- તે (te)your
- સૃજતિ (sṛjati)creates
- રજનીનાયકતયા (rajanīnāyakatayā)with the moon as lord (rajanī:night | nāyaka:lord | tayā:as)
- તૃતીયા (tṛtīyā)third
- તે (te)your
- દૃષ્ટિઃ (dṛṣṭiḥ)eye
- દરદલિતહેમામ્બુજરુચિઃ (daradalitahemāmbujaruciḥ)resembling a golden lotus (dara:slightly | dalita:bloomed | hema:golden | ambuja:lotus | ruciḥ:resembling)
- સમાધત્તે (samādhatte)establishes
- સંધ્યામ્ (saṃdhyām)twilight
- દિવસનિશયોઃ (divasaniśayoḥ)of day and night (divasa:day | niśayoḥ:of night)
- અન્તરચરીમ્ (antaracarīm)in between
કૃપાધારાધારા કિમપિ મધુરાઽઽભોગવતિકા ।
અવન્તી દૃષ્ટિસ્તે બહુનગર-વિસ્તાર-વિજયા
ધ્રુવં તત્તન્નામ-વ્યવહરણ-યોગ્યાવિજયતે ॥ 49 ॥
- વિશાલા (viśālā)wide
- કલ્યાણી (kalyāṇī)auspicious
- સ્ફુટરુચિરયોધ્યા (sphuṭarucirayodhyā)undefeated by blue lilies (sphuṭa:clear | ruci:brilliance | ayodhyā:undefeated)
- કુવલયૈઃ (kuvalayaiḥ)by blue lilies
- કૃપાધારાધારા (kṛpādhārādhārā)shedding a flow of grace (kṛpā:grace | dhārā:flow | dhārā:continuous)
- કિમપિ (kimapi)somewhat
- મધુરાભોગવતિકા (madhurābhogavatikā)sweet without display (madhura:sweet | ābhoga:without display | vatikā:long)
- અવન્તી (avantī)offering protection
- દૃષ્ટિઃ (dṛṣṭiḥ)sight
- તે (te)your
- બહુનગરવિસ્તારવિજયા (bahunagaravistāravijayā)surpassing great cities (bahu:many | nagara:cities | vistāra:expansion | vijayā:victorious)
- ધ્રુવં (dhruvaṃ)certainly
- તત્તન્નામવ્યવહરણયોગ્યા (tattannāmavyavaharaṇayogyā)deserving all names (tat:that | tat:that | nāma:name | vyavaharaṇa:usage | yogyā:deserving)
- વિજયતે (vijayate)triumphs
કટાક્ષ-વ્યાક્ષેપ-ભ્રમરકલભૌ કર્ણયુગલમ્ ।
અમુઞ્ચ્ન્તૌ દૃષ્ટ્વા તવ નવરસાસ્વાદ-તરલૌ
અસૂયા-સંસર્ગા-દલિકનયનં કિઞ્ચિદરુણમ્ ॥ 50 ॥
- કવીનાં (kavīnāṃ)of the poets
- સંદર્ભ (saṃdarbha)context
- સ્તબક (stabaka)cluster
- મકરન્દ (makaranda)nectar
- એક (eka)one
- રસિકં (rasikaṃ)connoisseur
- કટાક્ષ (kaṭākṣa)glance
- વ્યાક્ષેપ (vyākṣepa)distraction
- ભ્રમર (bhramara)bee
- કલભૌ (kalabhau)young bees
- કર્ણયુગલમ્ (karṇayugalam)pair of ears (karṇa:ear | yugalam:pair)
- અમુચન્તૌ (amuñcantau)not leaving
- દૃષ્ટ્વા (dṛṣṭvā)having seen
- તવ (tava)your
- નવરસ (navarasa)nine sentiments
- આસ્વાદ (āsvāda)taste
- તરલા (taralā)agitated
- વસૂયા (vasūyā)jealousy
- સંસર્ગાત્ (saṃsargāt)due to contact
- અલિક (alika)forehead
- નયનં (nayanaṃ)eye
- કિંચિત્ (kiṃcit)slightly
- અરુણમ્ (aruṇam)red
સરોષા ગઙ્ગાયાં ગિરિશચરિતે વિસ્મયવતી ।
હરાહિભ્યો ભીતા સરસિરુહ સૌભાગ્ય-જનની
સખીષુ સ્મેરા તે મયિ જનનિ દૃષ્ટિઃ સકરુણા ॥ 51 ॥
- શિવે (śive)at Shiva
- શૃઙ્ગારાર્દ્રા (śṛṅgārārdrā)moist with love (śṛṅgāra:love | ārdra:moist)
- તદિતરજને (taditarajane)at others (tad:that | itara:other | jane:people)
- કુત્સનપરા (kutsanaparā)engaged in disdain (kutsana:disdain | parā:engaged in)
- સરોષા (saroṣā)angry
- ગઙ્ગાયામ્ (gaṅgāyām)at Ganga
- ગિરિશચરિતે (giriśacarite)at Shiva's deeds (giriśa:Shiva | carite:deeds)
- વિસ્મયવતી (vismayavatī)full of wonder (vismaya:wonder | vatī:full of)
- હરાહિભ્યઃ (harāhibhyaḥ)from Shiva's serpents (hara:Shiva | ahi:serpents | bhyaḥ:from)
- ભીતા (bhītā)afraid
- સરસિરુહસૌભાગ્યજયિની (sarasiruha-saubhāgya-jayinī)surpassing lotus beauty (sarasiruha:lotus | saubhāgya:beauty | jayinī:surpassing)
- સખીષુ (sakhīṣu)among friends
- સ્મેરા (smerā)smiling
- તે (te)your
- મયિ (mayi)at me
- જનની (jananī)O Mother
- દૃષ્ટિઃ (dṛṣṭiḥ)look
- સકરુણા (sakaruṇā)with compassion (sa:with | karuṇā:compassion)
પુરાં ભેત્તુ-શ્ચિત્તપ્રશમ-રસ-વિદ્રાવણ ફલે ।
ઇમે નેત્રે ગોત્રાધરપતિ-કુલોત્તંસ-કલિકે
તવાકર્ણાકૃષ્ટ સ્મરશર-વિલાસં કલયતઃ॥ 52 ॥
- ગતે (gate)gone
- કર્ણાભ્યર્ણં (karṇābhyarṇaṃ)up to the ears (karṇa:ear | abhyarṇaṃ:up to)
- ગરુત (garuta)like Garuda
- ઇવ (iva)like
- પક્ષ્માણિ (pakṣmāṇi)eye-lashes
- દધતી (dadhatī)bearing
- પુરાં (purām)of cities
- ભેત્તુ (bhettu)destroyer
- ચિત્તપ્રશમરસવિદ્રાવણફલે (cittapraśamarasavidrāvaṇaphale)disturbing Śiva's mind (citta:mind | praśama:calmness | rasa:essence | vidrāvaṇa:disturbing | phale:result)
- ઇમે (ime)these
- નેત્રે (netre)eyes
- ગોત્રાધરપતિકુલોત્તંસકલિકે (gotrādharapatikulottaṃsakalike)crest of the Mountain King’s dynasty (gotra:dynasty | adhara:lower | pati:lord | kula:family | uttaṃsa:crest | kalike:bud)
- તવ (tava)your
- આકર્ણાકૃષ્ટ (ākarṇākṛṣṭa)drawn up to the ear (ākarṇa:up to the ear | ākṛṣṭa:drawn)
- સ્મરશરવિલાસં (smaraśaravilāsaṃ)Cupid's arrow play (smara:Cupid | śara:arrow | vilāsaṃ:play)
- કલયતઃ (kalayataḥ)considering
વિભાતિ ત્વન્નેત્ર ત્રિતય મિદ-મીશાનદયિતે ।
પુનઃ સ્રષ્ટું દેવાન્ દ્રુહિણ હરિ-રુદ્રાનુપરતાન્
રજઃ સત્વં વેભ્રત્ તમ ઇતિ ગુણાનાં ત્રયમિવ ॥ 53 ॥
- વિભક્તત્રૈવર્ણ્યં (vibhaktatraivarṇyaṃ)having three distinct colors (vibhakta:distinct | trai:three | varṇyaṃ:colors)
- વ્યતિકરિતલીલાઞ્જનતયા (vyatikaritalīlāñjanatayā)by playful collyrium application (vyatikarita:applied | līlā:playful | añjanatayā:by collyrium)
- વિભાતિ (vibhāti)shines
- ત્વત્ (tvat)your
- નેત્રત્રિતયમ્ (netratritayam)three eyes (netra:eye | tritayam:three)
- ઇદમ્ (idam)this
- ઈશાનદયિતે (īśānadayite)O Consort of Īśvara (īśāna:Īśvara | dayite:consort)
- પુનઃ (punaḥ)again
- સ્રષ્ટુમ્ (sraṣṭum)to create
- દેવાન્ (devān)gods
- દ્રુહિણહરિરુદ્રાનુપરતાન્ (druhiṇaharirudrānuparatān)Brahmā, Viṣṇu, and Rudra inactive (druhiṇa:Brahmā | hari:Viṣṇu | rudra:Rudra | anuparatān:inactive)
- રજઃ (rajaḥ)rajas
- સત્ત્વં (sattvaṃ)sattva
- બિભ્રત્ (bibhrat)assuming
- તમ (tama)tamas
- ઇતિ (iti)thus
- ગુણાનાં (guṇānāṃ)of qualities
- ત્રયમ્ (trayam)three
- ઇવ (iva)like
દયામિત્રૈ ર્નેત્રૈ-રરુણ-ધવલ-શ્યામ રુચિભિઃ ।
નદઃ શોણો ગઙ્ગા તપનતનયેતિ ધ્રુવમુમ્
ત્રયાણાં તીર્થાના-મુપનયસિ સમ્ભેદ-મનઘમ્ ॥ 54 ॥
- પવિત્રીકર્તું (pavitrīkartuṃ)to sanctify (pavitrī:sanctify | kartuṃ:to do)
- નઃ (naḥ)us
- પશુપતિપરાધીનહૃદયે (paśupatiparādhīnahṛdaye)in heart devoted to Śiva (paśupati:Śiva | parādhīna:devoted | hṛdaye:in heart)
- દયામિત્રૈઃ (dayāmitraiḥ)with kindly eyes (dayā:kindness | mitraiḥ:with eyes)
- નેત્રૈઃ (netraiḥ)with eyes
- અરુણધવલશ્યામરુચિભિઃ (aruṇadhavalaśyāmarucibhiḥ)with red, white, black hues (aruṇa:red | dhavala:white | śyāma:black | rucibhiḥ:with hues)
- નદઃ (nadaḥ)river
- શોણઃ (śoṇaḥ)Soṇa
- ગઙ્ગા (gaṅgā)Gaṅgā
- તપનતનય (tapanatanaya)Yamunā (tapana:sun | tanaya:daughter)
- ઇતિ (iti)thus
- ધ્રુવમ્ (dhruvam)certainly
- અમ્ (amum)this
- ત્રયાણામ્ (trayāṇām)of the three
- તીર્થાનામ્ (tīrthānām)of holy places
- ઉપનયસિ (upanayasi)you present
- સંભેદમ્ (saṃbhedam)confluence
- અનઘમ્ (anagham)pure
તવેત્યાહુઃ સન્તો ધરણિધર-રાજન્યતનયે ।
ત્વદુન્મેષાજ્જાતં જગદિદ-મશેષં પ્રલયતઃ
પરેત્રાતું શંઙ્કે પરિહૃત-નિમેષા-સ્તવ દૃશઃ ॥ 55 ॥
- નિમેષોન્મેષાભ્યાં (nimeṣonmeṣābhyāṃ)by closing and opening (nimeṣa:closing | unmeṣa:opening | abhyāṃ:by)
- પ્રલયમ્ (pralayam)dissolution
- ઉદયં (udayaṃ)creation
- યાતિ (yāti)goes
- જગતી (jagatī)universe
- તવ (tava)your
- ઇતિ (iti)thus
- આહુઃ (āhuḥ)say
- સન્તઃ (santaḥ)great men
- ધરણિધરરાજન્યતનયે (dharaṇidhararājanyatanaye)O daughter of the mountain king (dharaṇidhara:mountain | rājanya:king | tanaye:daughter)
- ત્વદુન્મેષાત્ (tvadunmeṣāt)from your opening (tvat:your | unmeṣāt:from opening)
- જાતમ્ (jātam)born
- જગત્ (jagat)world
- ઇદમ્ (idam)this
- અશેષમ્ (aśeṣam)entire
- પ્રલયતઃ (pralayataḥ)from dissolution
- પરિત્રાતુમ્ (paritrātum)to protect
- શઙ્કે (śaṅke)I suspect
- પરિહૃતનિમેષાઃ (parihṛtanimeṣāḥ)avoiding closing (parihṛta:avoiding | nimeṣāḥ:closing)
- તવ (tava)your
- દૃશઃ (dṛśaḥ)eyes
નિલીયન્તે તોયે નિયત મનિમેષાઃ શફરિકાઃ ।
ઇયં ચ શ્રી-ર્બદ્ધચ્છદપુટકવાટં કુવલયં
જહાતિ પ્રત્યૂષે નિશિ ચ વિઘતય્ય પ્રવિશતિ॥ 56 ॥
- તવ (tava)your
- અપર્ણે (aparṇe)O Aparṇā
- કર્ણે (karṇe)in the ear
- જપનયનપૈશુન્યચકિતા (japanayanapaiśunyacakitā)afraid of tell-tale eyes (japa:murmuring | nayana:eyes | paiśunya:tell-tale | cakitā:afraid)
- નિલીયન્તે (nilīyante)hide themselves
- તોયે (toye)in water
- નિયતમનિમેષાઃ (niyatamanimeṣāḥ)fixed and unblinking (niyata:fixed | animeṣāḥ:unblinking)
- શફરિકાઃ (śapharikāḥ)female fish
- ઇયં (iyaṃ)this
- ચ (ca)and
- શ્રીઃ (śrīḥ)Goddess of Beauty
- બદ્ધચ્છદપુટકવાટં (baddhacchadapuṭakavāṭaṃ)closed petals of blue lily (baddha:closed | chada:petals | puṭa:cover | kavāṭaṃ:door)
- કુવલયમ્ (kuvalayam)blue lily
- જહાતિ (jahāti)abandons
- પ્રત્યૂષે (pratyūṣe)at dawn
- નિશિ (niśi)at night
- ચ (ca)and
- વિઘટય્ય (vighaṭayya)opening
- પ્રવિશતિ (praviśati)enters
દવીયાંસં દીનં સ્નપા કૃપયા મામપિ શિવે ।
અનેનાયં ધન્યો ભવતિ ન ચ તે હાનિરિયતા
વને વા હર્મ્યે વા સમકર નિપાતો હિમકરઃ ॥ 57 ॥
- દૃશા (dṛśā)with the look
- દ્રાઘીયસ્યા (drāghīyasyā)long-ranging
- દરદલિતનીલોત્પલરુચા (daradalitanīlotpalarucā)defeating blue water lily (dara:slightly blooming | dalita:defeated | nīla:blue | utpala:water lily | rucā:in beauty)
- દવીયાંસં (davīyāṃsaṃ)far removed
- દીનં (dīnaṃ)miserable
- સ્નપય (snapaya)grace
- કૃપયા (kṛpayā)with compassion
- મામપિ (māmapi)myself too (mām:myself | api:too)
- શિવે (śive)O Consort of Śiva
- અનેન (anena)by this
- અયં (ayaṃ)this
- ધન્યઃ (dhanyaḥ)blessed
- ભવતિ (bhavati)becomes
- ન (na)not
- ચ (ca)and
- તે (te)to you
- હાનિઃ (hāniḥ)loss
- ઇયતા (iyatā)by this
- વને (vane)in the forest
- વા (vā)or
- હર્મ્યે (harmye)in the mansion
- વા (vā)or
- સમકરનિપાતઃ (samakaranipātaḥ)equal fall (sama:equal | kara:ray | nipātaḥ:fall)
- હિમકરઃ (himakaraḥ)moon (hima:cool | karaḥ:ray)
ન કેષા-માધત્તે કુસુમશર કોદણ્ડ-કુતુકમ્ ।
તિરશ્ચીનો યત્ર શ્રવણપથ-મુલ્લ્ઙ્ય્ય વિલસન્
અપાઙ્ગ વ્યાસઙ્ગો દિશતિ શરસન્ધાન ધિષણામ્ ॥ 58 ॥
- અરાલં (arālaṃ)curved
- તે (te)your
- પાલીયુગલમ્ (pālīyugalam)pair of ridges (pālī:ridge | yugalam:pair)
- અગરાજન્યતનયે (agarājanyatanaye)O daughter of the Mountain King (aga:mountain | rājanya:king | tanaye:daughter)
- ન (na)not
- કેષામ્ (keṣām)of whom
- આધત્તે (ādhatte)perceives
- કુસુમશરકોદણ્ડકુતુકમ્ (kusumaśarakodaṇḍakutukam)graces of the flower-arrowed bow (kusuma:flower | śara:arrow | kodaṇḍa:bow | kutukam:graces)
- તિરશ્ચીનઃ (tiraścīnaḥ)oblique
- યત્ર (yatra)where
- શ્રવણપથમુલ્લઙ્ઘ્ય (śravaṇapathamullaṅghya)crossing the path to ears (śravaṇa:ears | patham:path | ullaṅghya:crossing)
- વિલસન્ (vilasan)shining
- અપાઙ્ગવ્યાસઙ્ગઃ (apāṅgavyāsaṅgaḥ)side-glance (apāṅga:side | vyāsaṅgaḥ:glance)
- દિશતિ (diśati)gives
- શરસંધાનધિષણામ્ (śarasaṃdhānadhiṣaṇām)impression of an arrow (śara:arrow | saṃdhāna:mounting | dhiṣaṇām:impression)
ચતુશ્ચક્રં મન્યે તવ મુખમિદં મન્મથરથમ્ ।
યમારુહ્ય દ્રુહ્ય ત્યવનિરથ મર્કેન્દુચરણં
મહાવીરો મારઃ પ્રમથપતયે સજ્જિતવતે ॥ 59 ॥
- સ્ફુરદ્ગણ્ડાભોગપ્રતિફલિતતાટઙ્કયુગલં (sphuradgaṇḍābhogapratiphalitatāṭaṅkayugalaṃ)shining cheeks reflecting earrings (sphurat:shining | gaṇḍa:cheeks | ābhoga:expanse | pratiphalita:reflected | tāṭaṅka:earrings | yugalaṃ:pair)
- ચતુશ્ચક્રં (catuścakraṃ)four-wheeled (catur:four | cakraṃ:wheel)
- મન્યે (manye)I consider
- તવ (tava)your
- મુખમિદં (mukhamidaṃ)this face (mukham:face | idam:this)
- મન્મથરથમ્ (manmatharatham)chariot of Manmatha (manmatha:Manmatha | ratham:chariot)
- યમારુહ્ય (yamāruhya)having mounted
- દ્રુહ્યતિ (druhyati)inflicts pangs
- અવનિરથમ્ (avaniratham)earth-chariot (avani:earth | ratham:chariot)
- અર્કેન્દુચરણં (arkenducaraṇaṃ)sun and moon wheels (arka:sun | indu:moon | caraṇaṃ:wheels)
- મહાવીરઃ (mahāvīraḥ)great hero (mahā:great | vīraḥ:hero)
- મારઃ (māraḥ)Mara
- પ્રમથપતયે (pramathapataye)to the lord of Pramathas (pramatha:Pramathas | pataye:to the lord)
- સજ્જિતવતે (sajjitavate)ready for
પિબ્નત્યાઃ શર્વાણિ શ્રવણ-ચુલુકાભ્યા-મવિરલમ્ ।
ચમત્કારઃ-શ્લાઘાચલિત-શિરસઃ કુણ્ડલગણો
ઝણત્કરૈસ્તારૈઃ પ્રતિવચન-માચષ્ટ ઇવ તે ॥ 60 ॥
- સરસ્વત્યાઃ (sarasvatyāḥ)of Sarasvatī
- સૂક્તીઃ (sūktīḥ)eloquent speeches
- અમૃતલહરી (amṛtalaharī)wave of nectar (amṛta:nectar | laharī:wave)
- કૌશલહરીઃ (kauśalaharīḥ)waves of skill (kauśala:skill | harīḥ:waves)
- પિબન્ત્યાઃ (pibantyāḥ)drinking
- શર્વાણિ (śarvāṇi)O consort of Śiva
- શ્રવણચુલુકાભ્યામ્ (śravaṇaculukābhyām)with the cups of ears (śravaṇa:ears | culukābhyām:with the cups)
- અવિરલમ્ (aviralām)continuously
- ચમત્કારશ્લાઘા (camatkāraślāghā)praise of wonder (camatkāra:wonder | ślāghā:praise)
- ચલિતશિરસઃ (calitaśirasaḥ)nodding head (calita:nodding | śirasaḥ:head)
- કુણ્ડલગણઃ (kuṇḍalagaṇaḥ)group of earrings (kuṇḍala:earrings | gaṇaḥ:group)
- ઝણત્કારૈઃ (jhaṇatkāraiḥ)with jingling sounds (jhaṇat:jingling | kāraiḥ:with sounds)
- તારૈઃ (tāraiḥ)loud
- પ્રતિવચનમ્ (prativacanam)reply
- આચષ્ટ (ācaṣṭa)speaks
- ઇવ (iva)as if
- તે (te)your
ત્વદીયો નેદીયઃ ફલતુ ફલ-મસ્માકમુચિતમ્ ।
વહત્યન્તર્મુક્તાઃ શિશિરકર-નિશ્વાસ-ગલિતં
સમૃદ્ધ્યા યત્તાસાં બહિરપિ ચ મુક્તામણિધરઃ ॥ 61 ॥
- અસૌ (asau)this
- નાસાવંશઃ (nāsāvaṃśaḥ)nose-like bamboo staff (nāsā:nose | vaṃśaḥ:bamboo staff)
- તુહિનગિરિવંશધ્વજપટિ (tuhinagirivaṃśadhvajapaṭi)Flag of the Mountain of Snow (tuhina:snow | giri:mountain | vaṃśa:lineage | dhvaja:flag | paṭi:cloth)
- ત્વદીયઃ (tvadīyaḥ)thy
- નેદીયઃ (nedīyaḥ)nearer
- ફલતુ (phalatu)may bestow
- ફલમ્ (phalam)fruit
- અસ્માકમ્ (asmākam)our
- ઉચિતમ્ (ucitam)desired
- વહન્ (vahan)carrying
- અન્તઃ (antaḥ)inside
- મુક્તાઃ (muktāḥ)pearls
- શિશિરતર (śiśiratar)cooler
- નિશ્વાસ (niśvāsa)breath
- ગલિતમ્ (galitam)fallen
- સમૃદ્ધ્યા (samṛddhyā)abundance
- યત્ (yat)which
- તાસામ્ (tāsām)of them
- બહિ: (bahiḥ)outside
- અપિ (api)also
- ચ (ca)and
- મુક્તામણિધરઃ (muktāmaṇidharaḥ)wearing a pearl pendant (muktā:pearl | maṇi:jewel | dharaḥ:wearing)
પ્રવક્ષ્યે સદૃશ્યં જનયતુ ફલં વિદ્રુમલતા ।
ન બિમ્બં તદ્બિમ્બ-પ્રતિફલન-રાગા-દરુણિતં
તુલામધ્રારોઢું કથમિવ વિલજ્જેત કલયા ॥ 62 ॥
- પ્રકૃત્યા (prakṛtyā)by nature
- રક્તાયાઃ (raktāyāḥ)red
- તવ (tava)your
- સુદતિ (sudati)O beautiful-toothed
- દન્તચ્છદરુચેઃ (dantacchadaruceḥ)of the lips' beauty (danta:teeth | chada:covering | ruceḥ:of beauty)
- પ્રવક્ષ્યે (pravakṣye)I shall declare
- સાદૃશ્યમ્ (sādṛśyam)similarity
- જનયતુ (janayatu)let it produce
- ફલં (phalaṃ)fruit
- વિદ્રુમલતા (vidrumalatā)coral creeper (vidruma:coral | latā:creeper)
- ન (na)not
- બિમ્બં (bimbaṃ)Bimba fruit
- તદ્બિમ્બપ્રતિફલનરાગાત્ (tadbimbapratiphalanarāgāt)from reflection's redness (tad:that | bimba:reflection | pratiphalana:reflection | rāgāt:from redness)
- અરુણિતં (aruṇitaṃ)reddened
- તુલામ્ (tulām)comparison
- અધ્યારોઢું (adhyāroḍhuṃ)to ascend
- કથમ્ (katham)how
- ઇવ (iva)like
- વિલજ્જેત (vilajjeta)would feel ashamed
- કલયા (kalayā)by a part
ચકોરાણા-માસી-દતિરસતયા ચઞ્ચુ-જડિમા ।
અતસ્તે શીતાંશો-રમૃતલહરી મામ્લરુચયઃ
પિબન્તી સ્વચ્છન્દં નિશિ નિશિ ભૃશં કાઞ્જિ કધિયા ॥ 63 ॥
- સ્મિતજ્યોત્સ્નાજાલં (smitajyotsnājālaṃ)network of smiling moonlight (smita:smiling | jyotsnā:moonlight | jālaṃ:network)
- તવ (tava)your
- વદનચન્દ્રસ્ય (vadanacandrasya)of the moon-like face (vadana:face | candra:moon | sya:of)
- પિબતાં (pibatāṃ)of those drinking
- ચકોરાણામ્ (cakorāṇām)of the Cakora birds
- આસીત્ (āsīt)was
- અતિરસતયા (atirasatayā)due to extreme satiety (ati:extreme | rasatā:satiety | yā:due to)
- ચઞ્ચુજડિમા (cañcujaḍimā)insensitiveness of the tongue (cañcu:tongue | jaḍimā:insensitiveness)
- અતઃ (ataḥ)therefore
- તે (te)they
- શીતાંશોઃ (śītāṃśoḥ)of the cool-rayed moon (śīta:cool | aṃśoḥ:rayed)
- અમૃતલહરીમ્ (amṛtalaharīm)nectar waves (amṛta:nectar | laharīm:waves)
- અમ્લરુચયઃ (amlarucayaḥ)with sour taste (amla:sour | rucayaḥ:taste)
- પિબન્તિ (pibanti)drink
- સ્વચ્છન્દં (svacchandaṃ)freely
- નિશિ (niśi)at night
- નિશિ (niśi)at night
- ભૃશં (bhṛśaṃ)intensely
- કાઞ્જિકધિયા (kāñjikadhiyā)thinking it sour gruel (kāñjika:sour gruel | dhiyā:thinking)
જપાપુષ્પચ્છાયા તવ જનનિ જિહ્વા જયતિ સા ।
યદગ્રાસીનાયાઃ સ્ફટિકદૃષ-દચ્છચ્છવિમયિ
સરસ્વત્યા મૂર્તિઃ પરિણમતિ માણિક્યવપુષા ॥ 64 ॥
- અવિશ્રાન્તં (aviśrāntaṃ)unceasing
- પત્યુઃ (patyuḥ)of the husband
- ગુણગણકથા (guṇagaṇakathā)stories of virtues (guṇa:virtue | gaṇa:group | kathā:story)
- અમ્રેડન (amreḍana)repetition
- જપા (japā)muttering
- જપાપુષ્પચ્છાયા (japāpuṣpacchāyā)like hibiscus flower (japā:hibiscus | puṣpa:flower | chāyā:shade)
- તવ (tava)your
- જનનિ (janani)mother
- જિહ્વા (jihvā)tongue
- જયતિ (jayati)conquers
- સા (sā)that
- યત્ (yat)which
- અગ્રાસીનાયાઃ (agrāsīnāyāḥ)seated at the tip (agra:tip | āsīnāyāḥ:seated)
- સ્ફટિકદૃષદચ્છચ્છવિમયી (sphaṭikadṛṣadacchacchavimayī)crystal-like complexion (sphaṭika:crystal | dṛṣad:stone | accha:clear | chavi:complexion | mayī:consisting of)
- સરસ્વત્યા (sarasvatyā)of Sarasvati
- મૂર્તિઃ (mūrtiḥ)form
- પરિણમતિ (pariṇamati)transforms
- માણિક્યવપુષા (māṇikyavapuṣā)into ruby form (māṇikya:ruby | vapuṣā:form)
નિવૃત્તૈ-શ્ચણ્ડાંશ-ત્રિપુરહર-નિર્માલ્ય-વિમુખૈઃ ।
વિશાખેન્દ્રોપેન્દ્રૈઃ શશિવિશદ-કર્પૂરશકલા
વિલીયન્તે માતસ્તવ વદનતામ્બૂલ-કબલાઃ ॥ 65 ॥
- રણે (raṇe)in battle
- જિત્વા (jitvā)having conquered
- દૈત્યાન્ (daityān)demons
- અપહૃતશિરસ્ત્રૈઃ (apahṛtaśirastraiḥ)with removed headgear (apahṛta:removed | śirastraiḥ:headgear)
- કવચિભિઃ (kavacibhiḥ)with armors
- નિવૃત્તૈઃ (nivṛttaiḥ)returned
- ચણ્ડાંશત્રિપુરહરનિર્માલ્યવિમુખૈઃ (caṇḍāmśatripuraharanirmālyavimukhaiḥ)averse to Śiva's leavings (caṇḍāmśa:Caṇḍa's share | tripurahara:Śiva, destroyer of Tripura | nirmālya:leavings | vimukhaiḥ:averse)
- વિશાખેન્દ્રોપેન્દ્રૈઃ (viśākhendropendraiḥ)by Viśākha, Indra, Upendra (viśākha:Viśākha | indra:Indra | upendraiḥ:Upendra)
- શશિવિશદકર્પૂરશકલા (śaśiviśadakarpūraśakalā)moon-bright camphor pieces (śaśi:moon | viśada:bright | karpūra:camphor | śakalā:pieces)
- વિલીયન્તે (vilīyante)dissolve
- માતઃ (mātaḥ)O Mother
- તવ (tava)your
- વદનતામ્બૂલકબલાઃ (vadanatāmbūlakabalāḥ)betel rolls from your mouth (vadana:mouth | tāmbūla:betel | kabalāḥ:rolls)
સ્ત્વયારબ્ધે વક્તું ચલિતશિરસા સાધુવચને ।
તદીયૈ-ર્માધુર્યૈ-રપલપિત-તન્ત્રીકલરવાં
નિજાં વીણાં વાણીં નિચુલયતિ ચોલેન નિભૃતમ્ ॥ 66 ॥
- વિપઞ્ચ્યા (vipañcyā)by the Vīna
- ગાયન્તી (gāyantī)singing
- વિવિધમ્ (vividham)various
- અપદાનં (apadānam)achievements
- પશુપતેઃ (paśupateḥ)of Paśupati (Śiva)
- ત્વયા (tvayā)by you
- આરબ્ધે (ārabdhe)when begun
- વક્તું (vaktuṃ)to speak
- ચલિતશિરસા (calitaśirasā)with nodding head
- સાધુવચને (sādhuvacane)in good words
- તદીયૈઃ (tadīyaiḥ)by her
- માધુર્યૈઃ (mādhuryaiḥ)by sweetness
- અપલપિતતન્ત્રીકલરવાં (apalapitatantrīkalaravāṃ)ridiculed string sound (apalapita:ridiculed | tantrī:string | kalaravāṃ:sound)
- નિજાં (nijāṃ)her own
- વીણાં (vīṇāṃ)Vīna
- વાણી (vāṇī)Sarasvatī
- નિચુલયતિ (niculayati)puts away
- ચોલેન (colena)with a cover
- નિભૃતમ્ (nibhṛtam)secretly
ગિરિશેનો-દસ્તં મુહુરધરપાનાકુલતયા ।
કરગ્રાહ્યં શમ્ભોર્મુખમુકુરવૃન્તં ગિરિસુતે
કથઙ્કરં બ્રૂમ-સ્તવ ચુબુકમોપમ્યરહિતમ્ ॥ 67 ॥
- કરાગ્રેણ (karāgreṇa)by the tip of the hand (kara:hand | agreṇa:by the tip)
- સ્પૃષ્ટં (spṛṣṭam)touched
- તિહિનગિરિણા (tuhinagiriṇā)by the Mountain King (tuhina:snow | giriṇā:by the mountain)
- વત્સલતયા (vatsalatayā)with affection
- ગિરીશેન (girīśena)by Śambhu (giri:mountain | īśena:by the lord)
- ઉદસ્તં (udastam)lifted up
- મુહુઃ (muhuḥ)again and again
- અધરપાનાકુલતયા (adharapānākulatayā)in desire to kiss (adhara:lip | pāna:drinking | ākulatayā:with desire)
- કરગ્રાહ્યમ્ (karagrāhyam)held by hand (kara:hand | grāhyam:held)
- શમ્ભોઃ (śambhoḥ)of Śambhu
- મુખમુકુરવૃન્તમ્ (mukhamukuravṛntam)handle of face mirror (mukha:face | mukura:mirror | vṛntam:handle)
- ગિરિસુતે (girisute)O daughter of the mountain (giri:mountain | sute:daughter)
- કથઙ્કારમ્ (kathaṅkāram)how
- બ્રૂમઃ (brūmaḥ)can we describe
- તવ (tava)your
- ચિબુકમ્ (cibukam)chin
- ઔપમ્યરહિતમ્ (aupamyarahitam)without comparison (aupamya:comparison | rahitam:without)
તવ ગ્રીવા ધત્તે મુખકમલનાલ-શ્રિયમિયમ્ ।
સ્વતઃ શ્વેતા કાલા ગરુ બહુલ-જમ્બાલમલિના
મૃણાલીલાલિત્યં વહતિ યદધો હારલતિકા ॥ 68 ॥
- ભુજાશ્લેષાન્ (bhujāśleṣān)embraces of the arms (bhuja:arms | āśleṣān:embraces)
- નિત્યં (nityaṃ)constantly
- પુરદમયિતુઃ (puradamayituḥ)Destroyer of the Cities (pura:cities | damayituḥ:destroyer)
- કણ્ટકવતી (kaṇṭakavatī)thorny
- તવ (tava)your
- ગ્રીવા (grīvā)neck
- ધત્તે (dhatte)bears
- મુખકમલનાલશ્રિયમ્ (mukhakamalanālaśriyam)beauty of lotus-stalk face (mukha:face | kamala:lotus | nāla:stalk | śriyam:beauty)
- ઇયમ્ (iyam)this
- સ્વતઃ (svataḥ)naturally
- શ્વેતા (śvetā)white
- કાલાગુરુબહુલજમ્બાલમલિના (kālāgurubahulajambālamalinā)dark Agaru paste discoloured (kālāguru:dark Agaru | bahula:abundant | jambāla:paste | malinā:discoloured)
- મૃણાલીલાલિત્યમ્ (mṛṇālīlālityam)tenderness of lotus-stalk (mṛṇālī:lotus-stalk | lālityam:tenderness)
- વહતિ (vahati)carries
- યદધઃ (yadadho)below which (yat:which | adhaḥ:below)
- હારલતિકા (hāralatikā)cluster of pearl necklaces (hāra:necklace | latikā:cluster)
વિવાહ-વ્યાનદ્ધ-પ્રગુણગુણ-સઙ્ખ્યા પ્રતિભુવઃ ।
વિરાજન્તે નાનાવિધ-મધુર-રાગાકર-ભુવાં
ત્રયાણાં ગ્રામાણાં સ્થિતિ-નિયમ-સીમાન ઇવ તે ॥ 69 ॥
- ગલે (gale)in the neck
- રેખાઃ (rekhāḥ)lines
- તિસ્રઃ (tisraḥ)three
- ગતિગમકગીતૈકનિપુણે (gatigamakagītaikanipuṇe)expert in movement, modulation, and song (gati:movement | gamaka:modulation | gīta:song | eka:one | nipuṇe:expert)
- વિવાહવ્યાનદ્ધપ્રગુણગુણસંખ્યાપ્રતિભુવઃ (vivāhavyānaddhapraguṇaguṇasaṃkhyāpratibhuvaḥ)confirming auspicious thread's threefoldness (vivāha:marriage | vyānaddha:tied | praguṇa:auspicious thread | guṇa:strand | saṃkhyā:number | pratibhuvaḥ:confirming)
- વિરાજન્તે (virājante)shine forth
- નાનાવિધમધુરરાગાકરભુવામ્ (nānāvidhamadhurarāgākarabhuvām)source of various sweet melodies (nānāvidha:various | madhura:sweet | rāga:melody | ākara:source | bhuvām:of the worlds)
- ત્રયાણામ્ (trayāṇām)of the three
- ગ્રામાણામ્ (grāmāṇām)of the musical scales
- સ્થિતિનિયમસીમાનઃ (sthitiniyamasīmānaḥ)boundaries of regulation (sthiti:position | niyama:regulation | sīmānaḥ:boundaries)
- ઇવ (iva)as if
- તે (te)your
ચતુર્ભિઃ સૌન્દ્રયં સરસિજભવઃ સ્તૌતિ વદનૈઃ ।
નખેભ્યઃ સન્ત્રસ્યન્ પ્રથમ-મથના દન્તકરિપોઃ
ચતુર્ણાં શીર્ષાણાં સમ-મભયહસ્તાર્પણ-ધિયા ॥ 70 ॥
- મૃણાલીમૃદ્વીનાં (mṛṇālīmṛdvīnāṃ)of soft as lotus stalk (mṛṇālī:lotus stalk | mṛdvī:soft)
- તવ (tava)your
- ભુજલતાનાં (bhujalatānāṃ)of the creeper-like arms (bhuja:arm | latānāṃ:of the creepers)
- ચતસૃણાં (catasṛṇāṃ)of the four
- ચતુર્ભિઃ (caturbhiḥ)by the four
- સૌન્દર્યં (saundaryaṃ)beauty
- સરસિજભવઃ (sarasijabhavaḥ)lotus-born (Brahmā) (sarasija:lotus | bhavaḥ:born)
- સ્તૌતિ (stauti)praises
- વદનૈઃ (vadanaiḥ)with faces
- નખેભ્યઃ (nakhebhyaḥ)from the nails
- સન્ત્રસ્યન્ (santrasyan)being afraid
- પ્રથમમથનાત્ (prathamamathanāt)from the first churning (prathama:first | mathanāt:from churning)
- અન્ધકરિપોઃ (andhakaripoḥ)of the enemy of darkness (andhaka:darkness | ripoḥ:of the enemy)
- ચતુર્ણાં (caturṇāṃ)of the four
- શીર્ષાણાં (śīrṣāṇāṃ)of the heads
- સમમ્ (samam)equally
- અભયહસ્તાર્પણધિયા (abhayahastārpaṇadhiyā)with the thought of granting protection (abhaya:protection | hasta:hand | arpaṇa:granting | dhiyā:with the thought)
કરાણાં તે કાન્તિં કથય કથયામઃ કથમુમે ।
કયાચિદ્વા સામ્યં ભજતુ કલયા હન્ત કમલં
યદિ ક્રીડલ્લક્ષ્મી-ચરણતલ-લાક્ષારસ-ચણમ્ ॥ 71 ॥
- નખાનામ્ (nakhānām)of the nails
- ઉદ્દ્યોતૈઃ (uddyotaiḥ)by the radiance
- નવ (nava)new
- નલિન (nalina)lotus
- રાગં (rāgaṃ)color
- વિહસતાં (vihasatāṃ)surpassing
- કરાણાં (karāṇāṃ)of the hands
- તે (te)your
- કાન્તિં (kāntiṃ)splendour
- કથય (kathaya)tell
- કથયામઃ (kathayāmaḥ)we describe
- કથમ્ (katham)how
- ઉમે (ume)O Uma
- કયાચિત્ (kayācit)by some
- વા (vā)or
- સામ્યં (sāmyaṃ)similarity
- ભજતુ (bhajatu)attain
- કલયા (kalayā)with the art
- હન્ત (hanta)alas
- કમલં (kamalaṃ)lotus
- યદિ (yadi)if
- ક્રીડત્ (krīḍat)sporting
- લક્ષ્મી (lakṣmī)Lakṣmī
- ચરણ (caraṇa)feet
- તલ (tala)sole
- લાક્ષા (lākṣā)lac-dye
- રસ (rasa)juice
- છણમ્ (chaṇam)enhanced
તવેદં નઃ ખેદં હરતુ સતતં પ્રસ્નુત-મુખમ્ ।
યદાલોક્યાશઙ્કાકુલિત હૃદયો હાસજનકઃ
સ્વકુમ્ભૌ હેરમ્બઃ પરિમૃશતિ હસ્તેન ઝડિતિ ॥ 72 ॥
- સમં (samaṃ)equally
- દેવિ (devi)O Goddess
- સ્કન્દદ્વિપવદનપીતં (skandadvipavadanapītaṃ)sucked by Skanda and Gaṇeśa (skanda:Skanda | dvipa:elephant | vadana:face | pītaṃ:sucked)
- સ્તનયુગં (stanayugaṃ)pair of breasts (stana:breast | yugaṃ:pair)
- તવેદં (tavedaṃ)this of yours (tava:your | idaṃ:this)
- નઃ (naḥ)our
- ખેદં (khedaṃ)sorrow
- હરતુ (haratu)may remove
- સતતં (satataṃ)always
- પ્રસ્નુતમુખમ્ (prasnutamukham)flowing milk (prasnuta:flowing | mukham:mouth)
- યદાલોક્ય (yadālokya)having seen
- આશઙ્કાકુલિતહૃદયઃ (āśaṅkākulitahṛdayaḥ)with doubtful heart (āśaṅkā:doubt | ākulita:agitated | hṛdayaḥ:heart)
- હાસજનકઃ (hāsajanakaḥ)causing laughter (hāsa:laughter | janakaḥ:causing)
- સ્વકુમ્ભૌ (svakumbhau)his own cheeks (sva:own | kumbhau:cheeks)
- હેરમ્બઃ (herambaḥ)Heramba (Gaṇeśa)
- પરિમૃશતિ (parimṛśati)feels
- હસ્તેન (hastena)with hand
- ઝડિતિ (jhaḍiti)suddenly
ન સન્દેહસ્પન્દો નગપતિ પતાકે મનસિ નઃ ।
પિબન્તૌ તૌ યસ્મા દવિદિત વધૂસઙ્ગ રસિકૌ
કુમારાવદ્યાપિ દ્વિરદવદન-ક્રૌઞ્ચ્દલનૌ ॥ 73 ॥
- અમૂ (amū)those
- તે (te)your
- વક્ષોજૌ (vakṣojau)breasts
- અમૃતરસમાણિક્યકુતુપૌ (amṛtarasamāṇikyakutupau)jars of nectar and ruby (amṛta:nectar | rasa:essence | māṇikya:ruby | kutupau:jars)
- ન (na)not
- સન્દેહસ્પન્દઃ (sandehaspandaḥ)doubt arises (sandeha:doubt | spandaḥ:arises)
- નગપતિપતાકે (nagapatipatāke)O Mountain-King's flag (naga:mountain | pati:king | patāke:flag)
- મનસિ (manasi)in the mind
- નઃ (naḥ)our
- પિબન્તૌ (pibantau)drinking
- તૌ (tau)those two
- યસ્માત્ (yasmāt)because
- અવિદિતવધૂસઙ્ગરસિકૌ (aviditavadhūsaṅgarasikau)unacquainted with women (avidita:unacquainted | vadhū:women | saṅga:association | rasikau:enjoyers)
- કુમારૌ (kumārau)young boys
- અદ્યાપિ (adyāpi)even today
- દ્વિરદવદન (dviradavadana)elephant-headed (dvirada:elephant | vadana:headed)
- ક્રૌઞ્ચદલનૌ (krauñcadalanau)mountain-piercing (krauñca:mountain | dalanau:piercing)
સમારબ્ધાં મુક્તામણિભિરમલાં હારલતિકામ્ ।
કુચાભોગો બિમ્બાધર-રુચિભિ-રન્તઃ શબલિતાં
પ્રતાપ-વ્યામિશ્રાં પુરદમયિતુઃ કીર્તિમિવ તે ॥ 74 ॥
- વહત્યમ્બ (vahatyamba)O Mother carries (vahati:carries | amba:O Mother)
- સ્તમ્બે (stambe)in the region
- અરમદનુજકુમ્ભપ્રકૃતિભિઃ (aramadanujakumbhaprakṛtibhiḥ)from the frontal globe (aramada:elephant-demon | anuja:younger brother | kumbha:frontal globe | prakṛtibhiḥ:by nature)
- સમારબ્ધાં (samārabdhām)initiated
- મુક્તામણિભિઃ (muktāmaṇibhiḥ)with pearls (muktā:pearls | maṇibhiḥ:with jewels)
- અમલાં (amalām)flawless
- હારલતિકામ્ (hāralatikām)necklace (hāra:necklace | latikām:creeper)
- કુચાભોગો (kucābhogaḥ)region of breasts (kuca:breasts | ābhogaḥ:region)
- બિમ્બાધરરુચિભિઃ (bimbādhararucibhiḥ)by the reflection of lips (bimba:bimba-like | adhara:lips | rucibhiḥ:by the reflection)
- અન્તઃ (antaḥ)within
- શબલિતાં (śabalitām)variegated
- પ્રતાપવ્યામિશ્રાં (pratāpavyāmiśrām)mixed with valour (pratāpa:valour | vyāmiśrām:mixed with)
- પુરદમયિતુઃ (puradamayituḥ)of the Destroyer of Cities (pura:cities | damayituḥ:destroyer)
- કીર્તિમિવ (kīrtimiva)like fame (kīrtim:fame | iva:like)
- તે (te)of you
પયઃ પારાવારઃ પરિવહતિ સારસ્વતમિવ ।
દયાવત્યા દત્તં દ્રવિડશિશુ-રાસ્વાદ્ય તવ યત્
કવીનાં પ્રૌઢાના મજનિ કમનીયઃ કવયિતા ॥ 75 ॥
- તવ (tava)your
- સ્તન્યં (stanyaṃ)breast milk
- મન્યે (manye)I fancy
- ધરણિધરકન્યે (dharaṇidharakanye)O Daughter of the Mountain-King (dharaṇi:earth | dhara:holder | kanye:daughter)
- હૃદયતઃ (hṛdayataḥ)from the heart
- પયઃપારાવારઃ (payaḥpārāvāraḥ)milk-ocean (payaḥ:milk | pārāvāraḥ:ocean)
- પરિવહતિ (parivahati)flows
- સારસ્વતમિવ (sārasvatamiva)like poetic inspiration (sārasvatam:poetic inspiration | iva:like)
- દયાવત્યા (dayāvatyā)by the gracious
- દત્તં (dattaṃ)given
- દ્રવિડશિશુઃ (draviḍaśiśuḥ)child of the Dramila country (draviḍa:Dramila | śiśuḥ:child)
- આસ્વાદ્ય (āsvādya)having tasted
- તવ (tava)your
- યત્ (yat)which
- કવીનાં (kavīnāṃ)of poets
- પ્રૌઢાનામ્ (prauḍhānām)among great
- અજનિ (ajani)became
- કમનીયઃ (kamanīyaḥ)noted
- કવયિતા (kavayitā)poet
ગભીરે તે નાભીસરસિ કૃતસઙો મનસિજઃ ।
સમુત્તસ્થૌ તસ્મા-દચલતનયે ધૂમલતિકા
જનસ્તાં જાનીતે તવ જનનિ રોમાવલિરિતિ ॥ 76 ॥
- હર (hara)Siva
- ક્રોધ (krodha)anger
- જ્વાલા (jvālā)flames
- વલિભિઃ (valibhiḥ)by the series
- અવલીઢેન (avalīḍhena)enveloped
- વપુષા (vapuṣā)by the body
- ગભીરે (gabhīre)deep
- તે (te)your
- નાભીસરસિ (nābhīsarasi)in the lake of navel (nābhī:navel | sarasi:in the lake)
- કૃતસઙ્ગઃ (kṛtasaṅgaḥ)took refuge
- મનસિજઃ (manasijaḥ)Kāma-deva
- સમુત્તસ્થૌ (samuttasthau)arose
- તસ્માત્ (tasmāt)from there
- અચલતનયે (acalatanaye)O daughter of the mountain (acala:mountain | tanaye:daughter)
- ધૂમલતિકા (dhūmalatikā)smoke creeper (dhūma:smoke | latikā:creeper)
- જનઃ (janaḥ)people
- તામ્ (tām)that
- જાનીતે (jānīte)know
- તવ (tava)your
- જનનિ (janani)O Mother
- રોમાવલિઃ (romāvaliḥ)line of hair (roma:hair | avaliḥ:line)
- ઇતિ (iti)thus
કૃશે મધ્યે કિઞ્ચિજ્જનનિ તવ યદ્ભાતિ સુધિયામ્ ।
વિમર્દા-દન્યોન્યં કુચકલશયો-રન્તરગતં
તનૂભૂતં વ્યોમ પ્રવિશદિવ નાભિં કુહરિણીમ્ ॥ 77 ॥
- યદેતત્ (yadetat)this which
- કાલિન્દીતનુતરતરઙ્ગાકૃતિ (kālindī-tanutara-taraṅga-ākṛti)like subtle Yamuna ripples (kālindī:Yamuna | tanutara:subtle | taraṅga:ripples | ākṛti:like)
- શિવે (śive)O Consort of Siva
- કૃશે (kṛśe)slender
- મધ્યે (madhye)in the middle
- કિંચિત્ (kiṃcit)slightly
- જનનિ (janani)O Mother
- તવ (tava)your
- યદ્ભાતિ (yadbhāti)which shines
- સુધિયામ્ (sudhiyām)by the wise
- વિમર્દાત્ (vimardāt)by pressure
- અન્યઃ (anyaḥ)another
- અન્યં (anyaṃ)another
- કુચકલશયોઃ (kucakalaśayoḥ)of the breasts (kuca:breast | kalaśayoḥ:of the pair)
- અન્તરગતં (antaragataṃ)entered between
- તનૂભૂતં (tanūbhūtaṃ)thinned
- વ્યોમ (vyoma)sky
- પ્રવિશદિવ (praviśadiva)as if entering
- નાભિં (nābhiṃ)navel
- કુહરિણીમ્ (kuhariṇīm)cavity
કલાવાલં કુણ્ડં કુસુમશર તેજો-હુતભુજઃ ।
રતે-ર્લીલાગારં કિમપિ તવ નાભિર્ગિરિસુતે
બેલદ્વારં સિદ્ધે-ર્ગિરિશનયનાનાં વિજયતે ॥ 78 ॥
- સ્થિરઃ (sthiraḥ)steady
- ગઙ્ગાવર્તઃ (gaṅgāvartaḥ)whirlpool of Gaṅgā (gaṅgā:Gaṅgā | āvartaḥ:whirlpool)
- સ્તનમુકુલરોમાવલિલતા (stanamukularomāvalilatā)creeper of breast-bud hairline (stana:breast | mukula:bud | romāvali:hairline | latā:creeper)
- કલાવાલં (kalāvālaṃ)bed for creeper (kalā:creeper | vālaṃ:bed)
- કુણ્ડં (kuṇḍaṃ)sacrificial pit
- કુસુમશરતેજોહુતભુજઃ (kusumaśaratejohutabhujaḥ)fire of flower-arrowed god (kusuma:flower | śara:arrow | tejaḥ:fire | hutabhujaḥ:god)
- રતેઃ (rateḥ)of Rati
- લીલાગારં (līlāgāraṃ)pleasure house (līlā:pleasure | gāraṃ:house)
- કિમપિ (kimapi)indescribably unique
- તવ (tava)your
- નાભિઃ (nābhiḥ)navel
- ગિરિસુતે (girisute)O Daughter of the Mountain (giri:mountain | sute:daughter)
- બિલદ્વારં (biladvāraṃ)opening of the cavern (bila:cavern | dvāraṃ:opening)
- સિદ્ધેઃ (siddheḥ)of accomplishment
- ગિરિશનયનાનાં (giriśanayanānāṃ)eyes of Hara (giriśa:Hara | nayanānāṃ:eyes)
- વિજયતે (vijayate)triumphs
નમન્મૂર્તે ર્નારીતિલક શનકૈ-સ્ત્રુટ્યત ઇવ ।
ચિરં તે મધ્યસ્ય ત્રુટિત તટિની-તીર-તરુણા
સમાવસ્થા-સ્થેમ્નો ભવતુ કુશલં શૈલતનયે ॥ 79 ॥
- નિસર્ગક્ષીણસ્ય (nisargakṣīṇasya)naturally slender (nisarga:natural | kṣīṇasya:slender)
- સ્તનતટભરેણ (stanataṭabhareṇa)by the weight of breasts (stana:breast | taṭa:surface | bhareṇa:by the weight)
- ક્લમજુષઃ (klamajuṣaḥ)wearied
- નમન્મૂર્તેઃ (namanmūrteḥ)of the bending form (naman:bending | mūrteḥ:of the form)
- નારીતિલક (nārītilaka)ornament of womankind (nārī:woman | tilaka:ornament)
- શનકૈઃ (śanakaiḥ)slowly
- ત્રુટ્યત (truṭyata)breaking
- ઇવ (iva)as if
- ચિરં (ciraṃ)long
- તે (te)your
- મધ્યસ્ય (madhyasya)of the waist
- ત્રુટિતતટિનીતીરતરુણા (truṭitataṭinītīrataruṇā)like a tree on a cracking river bank (truṭita:cracking | taṭinī:river | tīra:bank | taruṇā:tree)
- સમાવસ્થા (samāvasthā)state
- સ્થેમ્નઃ (sthemnaḥ)firmness
- ભવતુ (bhavatu)may be
- કુશલં (kuśalaṃ)well-being
- શૈલતનયે (śailatanaye)O Daughter of the Mountain (śaila:mountain | tanaye:daughter)
કષન્તૌ-દૌર્મૂલે કનકકલશાભૌ કલયતા ।
તવ ત્રાતું ભઙ્ગાદલમિતિ વલગ્નં તનુભુવા
ત્રિધા નદ્ધ્મ્ દેવી ત્રિવલિ લવલીવલ્લિભિરિવ ॥ 80 ॥
- કુચૌ (kucau)breasts
- સદ્યઃ (sadyaḥ)immediately
- સ્વિદ્યત્ (svidyat)perspiring
- તટ (taṭa)region
- ઘટિત (ghaṭita)formed
- કૂર્પાસ (kūrpāsa)garment
- ભિદુરૌ (bhidurau)bursting
- કષન્તૌ (kaṣantau)touching
- દોર્મૂલે (dormūle)at the armpits
- કનક (kanaka)golden
- કલશાભૌ (kalaśābhau)like pots
- કલયતા (kalayatā)considering
- તવ (tava)your
- ત્રાતું (trātuṃ)to protect
- ભઙ્ગાત્ (bhaṅgāt)from breaking
- અલમ્ (alam)enough
- ઇતિ (iti)thus
- વલગ્નં (valagnaṃ)attached
- તનુભુવા (tanubhuvā)by the body
- ત્રિધા (tridhā)threefold
- નદ્ધં (naddhaṃ)bound
- દેવિ (devi)O Goddess
- ત્રિવલિ (trivali)three folds (tri:three | vali:folds)
- લવલીવલ્લિભિઃ (lavalīvallibhiḥ)by Lavali creepers (lavalī:Lavali | vallibhiḥ:by creepers)
- ઇવ (iva)like
નિતમ્બા-દાચ્છિદ્ય ત્વયિ હરણ રૂપેણ નિદધે ।
અતસ્તે વિસ્તીર્ણો ગુરુરયમશેષાં વસુમતીં
નિતમ્બ-પ્રાગ્ભારઃ સ્થગયતિ સઘુત્વં નયતિ ચ ॥ 81 ॥
- ગુરુત્વં (gurutvaṃ)weight
- વિસ્તારં (vistāraṃ)extensiveness
- ક્ષિતિધરપતિઃ (kṣitidharapatiḥ)Mountain-king (kṣiti:earth | dhara:holder | patiḥ:lord)
- પાર્વતિ (pārvati)O Parvati
- નિજાન્નિતમ્બાત્ (nijānnitambāt)from own hips (nija:own | nitambāt:from hips)
- આચ્છિદ્ય (ācchidya)cutting off
- ત્વયિ (tvayi)in you
- હરણરૂપેણ (haraṇarūpeṇa)in the form of taking (haraṇa:taking | rūpeṇa:in the form)
- નિદધે (nidadhe)placed
- અતઃ (ataḥ)therefore
- તે (te)your
- વિસ્તીર્ણઃ (vistīrṇaḥ)extensive
- ગુરુઃ (guruḥ)heavy
- અયમ્ (ayam)this
- અશેષાં (aśeṣāṃ)entire
- વસુમતીં (vasumatīṃ)earth
- નિતમ્બપ્રાગ્ભારઃ (nitambaprāgbhāraḥ)hip's prior weight (nitamba:hip | prāgbhāraḥ:prior weight)
- સ્થગયતિ (sthagayati)covers
- લઘુત્વં (laghutvaṃ)lightness
- નયતિ (nayati)leads
- ચ (ca)and
ઉભાભ્યામૂરુભ્યા-મુભયમપિ નિર્જિત્ય ભવતિ ।
સુવૃત્તાભ્યાં પત્યુઃ પ્રણતિકઠિનાભ્યાં ગિરિસુતે
વિધિજ્ઞે જાનુભ્યાં વિબુધ કરિકુમ્ભ દ્વયમસિ ॥ 82 ॥
- કરીન્દ્રાણાં (karīndrāṇām)of lordly elephants (kari:elephant | indra:lord | āṇām:of)
- શુણ્ડાન્ (śuṇḍān)trunks
- કનકકદલીકાણ્ડપટલીમ્ (kanakakadalīkāṇḍapaṭalīm)stem of golden banana trees (kanaka:golden | kadalī:banana | kāṇḍa:stem | paṭalīm:cluster)
- ઉભાભ્યામ્ (ubhābhyām)by both
- ઊરુભ્યામ્ (ūrubhyām)by thighs
- ઉભયમ્ (ubhayam)both
- અપિ (api)also
- નિર્જિત્ય (nirjitya)conquering
- ભવતી (bhavatī)you
- સુવૃત્તાભ્યાં (suvṛttābhyām)perfectly rounded (su:well | vṛtta:rounded)
- પત્યુઃ (patyuḥ)of the husband
- પ્રણતિકઠિનાભ્યાં (praṇatikaṭhinābhyām)hardened by prostrations (praṇati:prostration | kaṭhina:hardened)
- ગિરિસુતે (girisute)O Daughter of the Mountain (giri:mountain | sute:daughter)
- વિધિજ્ઞ્યે (vidhijñye)O observer of duties (vidhi:duty | jñye:knower)
- જાનુભ્યાં (jānubhyām)by knees
- વિબુધકરિકુમ્ભદ્વયમ્ (vibudhakarikumbhadvayam)frontal globes of heavenly elephant (vibudha:heavenly | kari:elephant | kumbha:globe | dvayam:pair)
- અસિ (asi)are
નિષઙ્ગૌ જઙ્ઘે તે વિષમવિશિખો બાઢ-મકૃત ।
યદગ્રે દૃસ્યન્તે દશશરફલાઃ પાદયુગલી
નખાગ્રચ્છન્માનઃ સુર મુકુટ-શાણૈક-નિશિતાઃ ॥ 83 ॥
- પરાજેતું (parājetuṃ)to conquer
- રુદ્રં (rudraṃ)Rudra
- દ્વિગુણશરગર્ભૌ (dviguṇaśaragarbhau)containing double arrows (dviguṇa:double | śara:arrows | garbhau:containing)
- ગિરિસુતે (girisute)O Daughter of the Mountain (giri:mountain | sute:daughter)
- નિષઙ્ગૌ (niṣaṅgau)quivers
- જઙ્ઘે (jaṅghe)shanks
- તે (te)thy
- વિષમવિશિખો (viṣamaviśikho)Kāmadeva (viṣama:unequal | viśikha:arrow)
- બાઢમકૃત (bāḍhamakṛta)surely made
- યદગ્રે (yadagre)at the end
- દૃશ્યન્તે (dṛśyante)are seen
- દશશરફલાઃ (daśaśaraphalāḥ)ten arrow heads (daśa:ten | śara:arrow | phalāḥ:heads)
- પાદયુગલી (pādayugalī)pair of feet (pāda:feet | yugalī:pair)
- નખાગ્રચ્છદ્માનઃ (nakhāgracchadmānaḥ)disguised as toe nails (nakha:nail | agra:tip | chadmānaḥ:disguised as)
- સુરમકુટશાણૈકનિશિતાઃ (suramakuṭaśāṇaikaniśitāḥ)sharpened on divine crowns (sura:divine | makuṭa:crown | śāṇa:whetstone | eka:one | niśitāḥ:sharpened)
મમાપ્યેતૌ માતઃ શેરસિ દયયા દેહિ ચરણૌ ।
યયઓઃ પાદ્યં પાથઃ પશુપતિ જટાજૂટ તટિની
યયો-ર્લાક્ષા-લક્ષ્મી-રરુણ હરિચૂડામણિ રુચિઃ ॥ 84 ॥
- શ્રુતીનામ્ (śrutīnām)of the Vedas
- મૂર્ધાનઃ (mūrdhānaḥ)crests
- દધતિ (dadhati)bear
- તવ (tava)your
- યૌ (yau)which two
- શેખરતયા (śekharatayā)as a crest-jewel
- મમ (mama)my
- અપિ (api)also
- એતૌ (etau)these two
- માતઃ (mātaḥ)O Mother
- શિરસિ (śirasi)on the head
- દયયા (dayayā)with compassion
- ધેહિ (dhehi)place
- ચરણૌ (caraṇau)feet
- યયોઃ (yayoḥ)of which
- પાદ્યમ્ (pādyam)water-offering
- પાથઃ (pāthaḥ)water
- પશુપતિ (paśupati)of Śiva (paśu:beings | pati:lord)
- જટા (jaṭā)matted locks
- જૂટ (jūṭa)hair
- તટિની (taṭinī)river
- યયોઃ (yayoḥ)of which
- લાક્ષા (lākṣā)red dye
- લક્ષ્મીઃ (lakṣmīḥ)brilliance
- અરુણ (aruṇa)red
- હરિ (hari)Viṣṇu
- ચૂડામણિ (cūḍāmaṇi)diadem
- રુચિઃ (ruciḥ)brilliance
તવાસ્મૈ દ્વન્દ્વાય સ્ફુટ-રુચિ રસાલક્તકવતે ।
અસૂયત્યત્યન્તં યદભિહનનાય સ્પૃહયતે
પશૂના-મીશાનઃ પ્રમદવન-કઙ્કેલિતરવે ॥ 85 ॥
- નમોવાકં (namovākaṃ)obeisance (namaḥ:obeisance | vākaṃ:word)
- બ્રૂમઃ (brūmaḥ)we speak
- નયનરમણીયાય (nayanaramaṇīyāya)delightful to the eyes (nayana:eyes | ramaṇīya:delightful)
- પદયોઃ (padayoḥ)of the feet
- તવ (tava)your
- અસ્મૈ (asmai)to this
- દ્વન્દ્વાય (dvandvāya)pair
- સ્ફુટરુચિરસાલક્તકવતે (sphuṭarucirasālaktakavate)brilliant with lac dye (sphuṭa:clear | ruci:brilliance | sālaktaka:lac dye | vate:having)
- અસૂયતિ (asūyati)is jealous
- અત્યન્તં (atyantaṃ)extremely
- યત્ (yat)which
- અભિહનનાય (abhihananāya)for being kicked
- સ્પૃહયતે (spṛhayate)desires
- પશૂનામ્ (paśūnām)of the animals
- ઈશાનઃ (īśānaḥ)lord
- પ્રમદવનકઙ્કેલિતરવે (pramadavanakaṅkelitarave)to the Aśoka tree (pramada:pleasure | vana:garden | kaṅkeli:Aśoka tree | tarave:to)
લલાટે ભર્તારં ચરણકમલે તાડયતિ તે ।
ચિરાદન્તઃ શલ્યં દહનકૃત મુન્મૂલિતવતા
તુલાકોટિક્વાણૈઃ કિલિકિલિત મીશાન રિપુણા ॥ 86 ॥
- મૃષા (mṛṣā)falsely
- કૃત્વા (kṛtvā)having done
- ગોત્રસ્ખલનમ્ (gotraskhalanam)slip of the tongue (gotra:family name | skhalanam:slip)
- અથ (atha)then
- વૈલક્ષ્યનમિતમ્ (vailakṣyanamitam)bent in shame (vailakṣya:shame | namitam:bent)
- લલાટે (lalāṭe)on the forehead
- ભર્તારમ્ (bhartāram)husband
- ચરણકમલે (caraṇakamale)lotus-like foot (caraṇa:foot | kamale:lotus-like)
- તાડયતિ (tāḍayati)kicks
- તે (te)your
- ચિરાત્ (cirāt)for a long time
- અન્તઃશલ્યં (antaḥśalyam)internal thorn (antaḥ:internal | śalyam:thorn)
- દહનકૃતમ્ (dahanakṛtam)caused by burning (dahana:burning | kṛtam:caused by)
- ઉન્મૂલિતવતા (unmūlitavatā)uprooted
- તુલાકોટિક્વાણૈઃ (tulākoṭikvāṇaiḥ)with tinkling sounds (tulākoṭi:balance beam | kvāṇaiḥ:with sounds)
- કિલિકિલિતમ્ (kilikilitam)joyous acclamations
- ઈશાનરિપુણા (īśānaripuṇā)by the enemy of Īśa (īśāna:Īśa | ripuṇā:by the enemy)
નિશાયાં નિદ્રાણં નિશિ-ચરમભાગે ચ વિશદૌ ।
વરં લક્ષ્મીપાત્રં શ્રિય-મતિસૃહન્તો સમયિનાં
સરોજં ત્વત્પાદૌ જનનિ જયત-શ્ચિત્રમિહ કિમ્ ॥ 87 ॥
- હિમાનીહન્તવ્યં (himānīhantavyaṃ)to be destroyed by snow (himānī:snow | hantavyaṃ:to be destroyed)
- હિમગિરિનિવાસૈકચતુરૌ (himagirinivāsaikacaturau)clever in residing on Himalaya (himagiri:Himalaya | nivāsa:residing | eka:one | caturau:clever)
- નિશાયાં (niśāyāṃ)at night
- નિદ્રાણં (nidrāṇaṃ)asleep
- નિશિ (niśi)at night
- ચરમભાગે (caramabhāge)in the last part (carama:last | bhāge:part)
- ચ (ca)and
- વિશદૌ (viśadau)clear
- વરં (varaṃ)better
- લક્ષ્મીપાત્રં (lakṣmīpātraṃ)vessel of Lakṣmī (lakṣmī:Lakṣmī | pātraṃ:vessel)
- શ્રિયમ્ (śriyam)wealth
- અતિસૃજન્તૌ (atisṛjantau)bestowing
- સમયિનાં (samayināṃ)of the devotees
- સરોજં (sarojaṃ)lotus
- ત્વત્પાદૌ (tvatpādau)Thy feet (tvat:Thy | pādau:feet)
- જનનિ (janani)O Mother
- જયતશ્ચિત્રમ્ (jayataścitram)victorious and wonderful (jayataḥ:victorious | citram:wonderful)
- ઇહ (iha)here
- કિમ્ (kim)what
કથં નીતં સદ્ભિઃ કઠિન-કમઠી-કર્પર-તુલામ્ ।
કથં વા બાહુભ્યા-મુપયમનકાલે પુરભિદા
યદાદાય ન્યસ્તં દૃષદિ દયમાનેન મનસા ॥ 88 ॥
- પદં (padaṃ)foot
- તે (te)your
- કીર્તીનાં (kīrtīnām)of glories
- પ્રપદમ્ (prapadam)supreme position
- અપદં (apadam)without danger
- દેવિ (devi)O Goddess
- વિપદાં (vipadām)of dangers
- કથં (kathaṃ)how
- નીતં (nītaṃ)considered
- સદ્ભિઃ (sadbhiḥ)by the wise
- કઠિનકમઠીકર્પરતુલામ્ (kaṭhinakamaṭhīkarparatulām)hard shell of a tortoise (kaṭhina:hard | kamaṭhī:tortoise | karpara:shell | tulām:comparison)
- કથં (kathaṃ)how
- વા (vā)or
- બાહુભ્યામ્ (bāhubhyām)by the arms
- ઉપયમનકાલે (upayamanakāle)at the time of marriage (upayamana:marriage | kāle:at the time)
- પુરભિદા (purabhidā)by the destroyer of cities (pura:cities | bhidā:destroyer)
- યદ્ (yad)which
- આદાય (ādāya)having taken
- ન્યસ્તં (nyastaṃ)placed
- દૃષદિ (dṛṣadi)on the stone
- દયમાનેન (dayamānena)with compassion
- મનસા (manasā)with the mind
તરૂણાં દિવ્યાનાં હસત ઇવ તે ચણ્ડિ ચરણૌ ।
ફલાનિ સ્વઃસ્થેભ્યઃ કિસલય-કરાગ્રેણ દદતાં
દરિદ્રેભ્યો ભદ્રાં શ્રિયમનિશ-મહ્નાય દદતૌ ॥ 89 ॥
- નખૈઃ (nakhaiḥ)by the nails
- નાકસ્ત્રીણાં (nākastrīṇām)of heavenly women (nāka:heaven | strīṇām:of women)
- કરકમલસંકોચશશિભિઃ (karakamalasaṃkocaśaśibhiḥ)moon-like nails causing lotus-bud-like palms to close (kara:hand | kamala:lotus | saṃkoca:closing | śaśibhiḥ:by the moons)
- તરૂણાં (tarūṇām)of trees
- દિવ્યાનાં (divyānām)of divine
- હસત (hasata)mocking
- ઇવ (iva)like
- તે (te)your
- ચણ્ડિ (caṇḍi)O Caṇḍi
- ચરણૌ (caraṇau)feet
- ફલાનિ (phalāni)fruits
- સ્વઃસ્થેભ્યઃ (svaḥsthebhyaḥ)to those in heaven (svaḥ:heaven | sthebhyaḥ:to those who are)
- કિસલયકરાગ્રેણ (kisalayakarāgreṇa)by the tender branch tips (kisalaya:tender shoot | kara:hand | agreṇa:by the tip)
- દદતાં (dadatām)giving
- દરિદ્રેભ્યઃ (daridrebhyaḥ)to the poor
- ભદ્રાં (bhadrām)auspicious
- શ્રિયમ્ (śriyam)wealth
- અનિશમ્ (aniśam)constantly
- અહ્નાય (ahnāya)by day
- દદતૌ (dadatau)giving
અમન્દં સૌન્દર્યં પ્રકર-મકરન્દં વિકિરતિ ।
તવાસ્મિન્ મન્દાર-સ્તબક-સુભગે યાતુ ચરણે
નિમજ્જન્ મજ્જીવઃ કરણચરણઃ ષ્ટ્ચરણતામ્ ॥ 90 ॥
- દદાને (dadāne)giving
- દીનેભ્યઃ (dīnebhyaḥ)to the poor
- શ્રિયમ્ (śriyam)wealth
- અનિશમ્ (aniśam)constantly
- આશાનુસદૃશી (āśānusadṛśī)like a wish (āśā:wish | anusadṛśī:like)
- મમન્દં (mamandaṃ)gently
- સૌન્દર્યપ્રકરમકરન્દમ્ (saundaryaprakaramakarandam)honey of beauty (saundarya:beauty | prakara:abundance | makarandam:honey)
- વિકિરતિ (vikirati)spreads
- તવ (tava)your
- અસ્મિન્ (asmin)in this
- મન્દારસ્તબકસુભગે (mandārastabakasubhage)beautiful bunch of Mandāra flowers (mandāra:Mandāra | stabaka:bunch | subhage:beautiful)
- યાતુ (yātu)may go
- ચરણે (caraṇe)to the feet
- નિમજ્જન્ (nimajjan)immersing
- મજ્જીવઃ (majjīvaḥ)my life
- કરણચરણઃ (karaṇacaraṇaḥ)with six organs (karaṇa:organs | caraṇaḥ:feet)
- ષટ્ચરણતામ્ (ṣaṭcaraṇatām)six-footed (ṣaṭ:six | caraṇatām:footed)
સ્ખલન્તસ્તે ખેલં ભવનકલહંસા ન જહતિ ।
અતસ્તેષાં શિક્ષાં સુભગમણિ-મઞ્જીર-રણિત-
ચ્છલાદાચક્ષાણં ચરણકમલં ચારુચરિતે ॥ 91 ॥
- પદન્યાસક્રીડાપરિચયમિવારબ્ધુમનસઃ (padanyāsakrīḍāparicayamivārabdhumanasaḥ)intent on learning the gait (padanyāsa:gait | krīḍā:play | paricaya:familiarity | iva:as if | ārabdha:begun | manasaḥ:of the mind)
- સ્ખલન્તઃ (skhalantaḥ)stumbling
- તે (te)they
- ખેલં (khelaṃ)play
- ભવનકલહંસા (bhavanakalahaṃsā)royal swans of the residence (bhavana:residence | kalahaṃsā:royal swans)
- ન (na)not
- જહતિ (jahati)abandon
- અતઃ (ataḥ)therefore
- તેષાં (teṣāṃ)their
- શિક્ષાં (śikṣāṃ)instruction
- સુભગમણિમઞ્જીરરણિતચ્છલાદાચક્ષાણં (subhagamaṇimañjīraraṇitacchalādācakṣāṇaṃ)giving instruction through anklet sounds (subhaga:beautiful | maṇi:gem | mañjīra:anklet | raṇita:sound | cchalāt:through guise | ācakṣāṇaṃ:giving instruction)
- ચરણકમલં (caraṇakamalaṃ)lotus feet (caraṇa:feet | kamalaṃ:lotus)
- ચારુચરિતે (cārucarite)O beautiful one (cāru:beautiful | carite:one)
શિવઃ સ્વચ્છ-ચ્છાયા-ઘટિત-કપટ-પ્રચ્છદપટઃ ।
ત્વદીયાનાં ભાસાં પ્રતિફલન રાગારુણતયા
શરીરી શૃઙ્ગારો રસ ઇવ દૃશાં દોગ્ધિ કુતુકમ્ ॥ 92 ॥
- ગતાઃ (gatāḥ)have gone
- તે (te)they
- મઞ્ચત્વં (mañcatvaṃ)state of being a cot
- દ્રુહિણહરિરુદ્રેશ્વરભૃતઃ (druhiṇaharirudreśvarabhṛtaḥ)Brahmā, Viṣṇu, Rudra, Īśvara (druhiṇa:Brahmā | hari:Viṣṇu | rudra:Rudra | īśvara:Īśvara | bhṛtaḥ:having assumed)
- શિવઃ (śivaḥ)Śiva
- સ્વચ્છચ્છાયાઘટિતકપટપ્રચ્છદપટઃ (svacchacchāyāghaṭitakapaṭapracchadapaṭaḥ)formed into a bedsheet (svaccha:clear | chāyā:reflection | ghaṭita:formed | kapaṭa:deceptive | pracchada:cover | paṭaḥ:cloth)
- ત્વદીયાનાં (tvadīyānāṃ)of yours
- ભાસાં (bhāsāṃ)of lights
- પ્રતિફલનરાગારુણતયા (pratiphalanarāgāruṇatayā)by reflection's redness (pratiphalana:reflection | rāga:redness | aruṇatayā:by redness)
- શરીરી (śarīrī)embodied
- શૃઙ્ગારઃ (śṛṅgāraḥ)erotic sentiment
- રસ (rasa)essence
- ઇવ (iva)like
- દૃશાં (dṛśāṃ)of eyes
- દોગ્ધિ (dogdhi)causes
- કુતુકમ્ (kutukam)amazement
શિરીષાભા ચિત્તે દૃષદુપલશોભા કુચતટે ।
ભૃશં તન્વી મધ્યે પૃથુ-રુરસિજારોહ વિષયે
જગત્ત્રતું શમ્ભો-ર્જયતિ કરુણા કાચિદરુણા ॥ 93 ॥
- અરાલા (arālā)curly
- કેશેષુ (keśeṣu)in the hair
- પ્રકૃતિસરલા (prakṛtisaralā)naturally artless (prakṛti:nature | saralā:artless)
- મન્દહસિતે (mandahasite)gentle smile (manda:gentle | hasite:smile)
- શિરીષાભા (śirīṣābhā)like Śirīṣa flower (śirīṣa:Śirīṣa flower | ābhā:like)
- ચિત્તે (citte)in the heart
- દૃષદુપલશોભા (dṛṣadupalaśobhā)hard like a stone (dṛṣad:stone | upala:stone | śobhā:beauty)
- કુચતટે (kucataṭe)on the breast
- ભૃશં (bhṛśam)extremely
- તન્વી (tanvī)slender
- મધ્યે (madhye)in the middle
- પૃથુરુરસિજારોહવિષયે (pṛthururasijārohaviṣaye)generous hips and breasts (pṛthu:generous | uras:breast | ja:born | āroha:hips | viṣaye:in the area)
- જગત્ત્રાતું (jagattrātuṃ)to protect the world (jagat:world | trātuṃ:to protect)
- શમ્ભોઃ (śambhoḥ)of Śambhu
- જયતિ (jayati)victorious
- કરુણા (karuṇā)compassion
- કાચિદરુણા (kācidaruṇā)some glory Aruṇā (kācit:some | aruṇā:Aruṇā)
કલાભિઃ કર્પૂરૈ-ર્મરકતકરણ્ડં નિબિડિતમ્ ।
અતસ્ત્વદ્ભોગેન પ્રતિદિનમિદં રિક્તકુહરં
વિધિ-ર્ભૂયો ભૂયો નિબિડયતિ નૂનં તવ કૃતે ॥ 94 ॥
- કલઙ્કઃ (kalaṅkaḥ)mark
- કસ્તૂરી (kastūrī)musk
- રજનિકરબિમ્બં (rajanikarabimbaṃ)moon disc (rajanikara:moon | bimbaṃ:disc)
- જલમયં (jalamayaṃ)watery
- કલાભિઃ (kalābhiḥ)with digits
- કર્પૂરૈઃ (karpūraiḥ)with camphor
- મરકતકરણ્ડં (marakatakaraṇḍaṃ)emerald receptacle (marakata:emerald | karaṇḍaṃ:receptacle)
- નિબિડિતમ્ (nibiḍitam)filled
- અતઃ (ataḥ)therefore
- ત્વદ્ભોગેન (tvadbhogena)by your enjoyment (tvad:your | bhogena:by enjoyment)
- પ્રતિદિનમ્ (pratidinam)every day
- ઇદં (idaṃ)this
- રિક્તકુહરં (riktakuharaṃ)empty cavity (rikta:empty | kuharaṃ:cavity)
- વિધિઃ (vidhiḥ)Brahmā
- ભૂયઃ (bhūyaḥ)again
- ભૂયઃ (bhūyaḥ)again
- નિબિડયતિ (nibiḍayati)fills
- નૂનં (nūnaṃ)indeed
- તવ (tava)for you
- કૃતે (kṛte)for the sake
સપર્યા-મર્યાદા તરલકરણાના-મસુલભા ।
તથા હ્યેતે નીતાઃ શતમખમુખાઃ સિદ્ધિમતુલાં
તવ દ્વારોપાન્તઃ સ્થિતિભિ-રણિમાદ્યાભિ-રમરાઃ ॥ 95 ॥
- પુરારાતેઃ (purārāteḥ)of the Destroyer of Cities (pura:city | ārāteḥ:of the enemy)
- અન્તઃપુરમ્ (antaḥpuram)inner apartment (antaḥ:inner | puram:apartment)
- અસિ (asi)you are
- તતઃ (tataḥ)therefore
- ત્વત્ (tvat)your
- ચરણયોઃ (caraṇayoḥ)of the feet
- સપર્યા (saparyā)worship
- મર્યાદા (maryādā)limit
- તરલકરણાનામ્ (taralakaraṇānām)of the unsteady-minded (tarala:unsteady | karaṇānām:of the minds)
- અસુલભા (asulabhā)not easily attainable
- તથા (tathā)thus
- હિ (hi)indeed
- એતે (ete)these
- નીતાઃ (nītāḥ)led
- શતમખમુખાઃ (śatamakhamukhāḥ)headed by Indra (śatamakha:Indra | mukhāḥ:headed by)
- સિદ્ધિમ્ (siddhim)perfection
- અતુલામ્ (atulām)unparalleled
- તવ (tava)your
- દ્વાર (dvāra)door
- ઉપાન્તસ્થિતિભિઃ (upāntasthitibhiḥ)by those stationed nearby (upānta:nearby | sthitibhiḥ:by those stationed)
- અણિમાદ્યાભિઃ (aṇimādyābhiḥ)by Anima and others (aṇimā:Anima | ādyābhiḥ:and others)
- અમરાઃ (amarāḥ)immortals
શ્રિયો દેવ્યાઃ કો વા ન ભવતિ પતિઃ કૈરપિ ધનૈઃ ।
મહાદેવં હિત્વા તવ સતિ સતીના-મચરમે
કુચભ્યા-માસઙ્ગઃ કુરવક-તરો-રપ્યસુલભઃ ॥ 96 ॥
- કલત્રં (kalatraṃ)consort
- વૈધાત્રં (vaidhātraṃ)of Brahmā
- કતિકતિ (katikati)how numerous
- ભજન્તે (bhajante)attain
- ન (na)not
- કવયઃ (kavayaḥ)poets
- શ્રિયો (śriyo)of Śrī
- દેવ્યાઃ (devyāḥ)of the goddess
- કો (ko)who
- વા (vā)or
- ન (na)not
- ભવતિ (bhavati)becomes
- પતિઃ (patiḥ)lord
- કૈરપિ (kairapi)by some
- ધનૈઃ (dhanaiḥ)with wealth
- મહાદેવં (mahādevaṃ)Śiva the Great God
- હિત્વા (hitvā)besides
- તવ (tava)your
- સતિ (sati)O Chaste One
- સતીનામચરમે (satīnām acarame)foremost of Chaste Ones (satīnām:of Chaste Ones | acarame:foremost)
- કુચાભ્યામ્ (kucābhyām)with breasts
- આસઙ્ગઃ (āsaṅgaḥ)embrace
- કુરવકતરોઃ (kuravakataroḥ)of the Kuravaka tree
- અપિ (api)even
- અસુલભઃ (asulabhaḥ)not easily attained
હરેઃ પત્નીં પદ્માં હરસહચરી-મદ્રિતનયામ્ ।
તુરીયા કાપિ ત્વં દુરધિગમ-નિસ્સીમ-મહિમા
મહામાયા વિશ્વં ભ્રમયસિ પરબ્રહ્મમહિષિ ॥ 97 ॥
- ગિરામ્ (girām)of words
- આહુઃ (āhuḥ)they say
- દેવીં (devīm)goddess
- દ્રુહિણગૃહિણીમ્ (druhiṇagṛhiṇīm)consort of Brahmā (druhiṇa:Brahmā | gṛhiṇīm:consort)
- આગમવિદઃ (āgamavidaḥ)knowers of scriptures (āgama:scriptures | vidaḥ:knowers)
- હરેઃ (hareḥ)of Hari (Viṣṇu)
- પત્નીમ્ (patnīm)consort
- પદ્મામ્ (padmām)lotus-born
- હરસહચારીમ્ (harasahacarīm)consort of Hara (Śiva) (hara:Hara (Śiva) | sahacarīm:consort)
- અદ્રિતનયામ્ (adritanayām)daughter of the mountain (adri:mountain | tanayām:daughter)
- તુરીયા (turīyā)the fourth
- કા (kā)who
- અપિ (api)even
- ત્વં (tvaṃ)you
- દુરધિગમનિઃસીમમહિમા (duradhigamaniḥsīmamahimā)inconceivable and limitless majesty (duradhigama:inconceivable | niḥsīma:limitless | mahimā:majesty)
- મહામાયા (mahāmāyā)great illusion (mahā:great | māyā:illusion)
- વિશ્વમ્ (viśvam)world
- ભ્રમયસિ (bhramayasi)you revolve
- પરબ્રહ્મમહિષિ (parabrahmamahiṣi)consort of Parabrahman (parabrahma:Parabrahman | mahiṣi:consort)
પિબેયં વિદ્યાર્થી તવ ચરણ-નિર્ણેજનજલમ્ ।
પ્રકૃત્યા મૂકાનામપિ ચ કવિતા0કારણતયા
કદા ધત્તે વાણીમુખકમલ-તામ્બૂલ-રસતામ્ ॥ 98 ॥
- કદા (kadā)when
- કાલે (kāle)at the time
- માતઃ (mātaḥ)O Mother
- કથય (kathaya)tell
- કલિત (kalita)imbibed
- આલક્તકરસં (ālaktakarasaṃ)lac-painted water (ālaktaka:lac | rasaṃ:water)
- પિબેયં (pibeyaṃ)I shall drink
- વિદ્યાર્થી (vidyārthī)seeker of wisdom
- તવ (tava)your
- ચરણનિર્ણેજનજલમ્ (caraṇanirṇejanajalam)water washing your feet (caraṇa:feet | nirṇejana:washing | jalam:water)
- પ્રકૃત્યા (prakṛtyā)by nature
- મૂકાનામ્ (mūkānām)of the dumb
- અપિ (api)even
- ચ (ca)and
- કવિતા (kavitā)poetry
- કારણતયા (kāraṇatayā)as the cause
- કદા (kadā)when
- ધત્તે (dhatte)assumes
- વાણીમુખકમલતામ્બૂલરસતામ્ (vāṇīmukhakamalatāmbūlarasatām)betel juice of Vāṇī's mouth (vāṇī:Vāṇī | mukha:mouth | kamala:lotus | tāmbūla:betel | rasa:juice)
રતેઃ પતિવ્રત્યં શિથિલપતિ રમ્યેણ વપુષા ।
ચિરં જીવન્નેવ ક્ષપિત-પશુપાશ-વ્યતિકરઃ
પરાનન્દાભિખ્યં રસયતિ રસં ત્વદ્ભજનવાન્ ॥ 99 ॥
- સરસ્વત્યા (sarasvatyā)with Sarasvatī
- લક્ષ્મ્યા (lakṣmyā)with Lakṣmī
- વિધિહરિસપત્નઃ (vidhiharisa-patnaḥ)rival of Brahmā and Viṣṇu (vidhi:Brahmā | hari:Viṣṇu | sapatnaḥ:rival)
- વિહરતે (viharate)sports
- રતેઃ (rateḥ)of Rati
- પાતિવ્રત્યં (pātivratyaṃ)chastity
- શિથિલયતિ (śithilayati)loosens
- રમ્યેણ (ramyeṇa)by charming
- વપુષા (vapuṣā)by body
- ચિરં (ciraṃ)long
- જીવન્નેવ (jīvanneva)even while living
- ક્ષપિતપશુપાશવ્યતિકરઃ (kṣapitapaśupāśavyatikaraḥ)with bondage destroyed (kṣapita:destroyed | paśu:soul | pāśa:bondage | vyatikaraḥ:state)
- પરાનન્દાભિખ્યમ્ (parānandābhikhyam)called supreme bliss (para:supreme | ānanda:bliss | abhikhyam:called)
- રસયતિ (rasayati)enjoys
- રસં (rasaṃ)essence
- ત્વદ્ભજનવાન્ (tvadbhajanavān)devotee of Thine (tvad:Thine | bhajana:devotion | vān:having)
સુધાસૂતે-શ્ચન્દ્રોપલ-જલલવૈ-રઘ્યરચના ।
સ્વકીયૈરમ્ભોભિઃ સલિલ-નિધિ-સૌહિત્યકરણં
ત્વદીયાભિ-ર્વાગ્ભિ-સ્તવ જનનિ વાચાં સ્તુતિરિયમ્ ॥ 100 ॥
- પ્રદીપજ્વાલાભિઃ (pradīpajvālābhiḥ)with lamp flames (pradīpa:lamp | jvālābhiḥ:with flames)
- દિવસકર (divasakara)sun (divasa:day | kara:maker)
- નીરાજનવિધિઃ (nīrājanavidhiḥ)light waving ceremony (nīrājana:light waving | vidhiḥ:ceremony)
- સુધાસૂતેઃ (sudhāsūteḥ)of the moon (sudhā:nectar | sūteḥ:of the progenitor)
- ચન્દ્રોપલ (candropala)moon-stone (candra:moon | upala:stone)
- જલલવૈઃ (jalalavaiḥ)with drops of water (jala:water | lavaiḥ:with drops)
- અર્ઘ્યરચના (arghyaracanā)offering creation (arghya:offering | racanā:creation)
- સ્વકીયૈઃ (svakīyaiḥ)with one's own
- અમ્ભોભિઃ (ambhobhiḥ)with waters
- સલિલનિધિ (salilanidhi)ocean (salila:water | nidhi:treasure)
- સૌહિત્યકરણં (sauhityakaraṇaṃ)making satisfaction (sauhitya:satisfaction | karaṇaṃ:making)
- ત્વદીયાભિઃ (tvadīyābhiḥ)with your
- વાગ્ભિઃ (vāgbhiḥ)words
- તવ (tava)your
- જનનિ (janani)O Mother
- વાચાં (vācāṃ)of words
- સ્તુતિઃ (stutiḥ)praise
- ઇયમ્ (iyam)this
શ્રીગોવિન્દભગવત્પૂજ્યપાદશિષ્યસ્ય
શ્રીમચ્છઙ્કરભગવતઃ કૃતૌ સૌન્દર્યલહરી સમ્પૂર્ણા ॥
- પ્રદીપજ્વાલાભિઃ (pradīpajvālābhiḥ)with lamp flames (pradīpa:lamp | jvālābhiḥ:with flames)
- દિવસકર (divasakara)sun (divasa:day | kara:maker)
- નીરાજનવિધિઃ (nīrājanavidhiḥ)light waving ceremony (nīrājana:light waving | vidhiḥ:ceremony)
- સુધાસૂતેઃ (sudhāsūteḥ)of the moon (sudhā:nectar | sūteḥ:of the progenitor)
- ચન્દ્રોપલ (candropala)moon-stone (candra:moon | upala:stone)
- જલલવૈઃ (jalalavaiḥ)with drops of water (jala:water | lavaiḥ:with drops)
- અર્ઘ્યરચના (arghyaracanā)offering creation (arghya:offering | racanā:creation)
- સ્વકીયૈઃ (svakīyaiḥ)with one's own
- અમ્ભોભિઃ (ambhobhiḥ)with waters
- સલિલનિધિ (salilanidhi)ocean (salila:water | nidhi:treasure)
- સૌહિત્યકરણં (sauhityakaraṇaṃ)making satisfaction (sauhitya:satisfaction | karaṇaṃ:making)
- ત્વદીયાભિઃ (tvadīyābhiḥ)with your
- વાગ્ભિઃ (vāgbhiḥ)words
- તવ (tava)your
- જનનિ (janani)O Mother
- વાચાં (vācāṃ)of words
- સ્તુતિઃ (stutiḥ)praise
- ઇયમ્ (iyam)this
- ૐ (oṃ)the sacred syllable
- તત્ (tat)That, the supreme
- સત્ (sat)the Real, being – the threefold designation of Brahman
