గదీ శంఖీ చక్రీ విమలవనమాలీ స్థిరరుచిః శరణ్యో లోకేశో మమ భవతు కృష్ణోఽక్షివిషయః ।। 1।।
- శ్రియా (śriyā)by Shri
- ఆశ్లిష్టః (āśliṣṭaḥ)held close
- విష్ణుః (viṣṇuḥ)Vishnu
- స్థిరచరవపుః (sthiracaravapuḥ)whose body is all that stands still and all that moves
- వేదవిషయః (vedaviṣayaḥ)of whom the Veda speaks
- ధియామ్ (dhiyām)of the thoughts of all
- సాక్షీ (sākṣī)the witness
- శుద్ధః (śuddhaḥ)clean
- హరిః (hariḥ)Hari
- అసురహన్తా (asurahantā)who makes an end of the asuras
- అబ్జనయనః (abjanayanaḥ)whose eyes are lotuses
- గదీ (gadī)carrying the mace
- శంఖీ (śaṃkhī)carrying the conch
- చక్రీ (cakrī)carrying the discus
- విమలవనమాలీ (vimalavanamālī)wearing a fresh garland of wild flowers
- స్థిరరుచిః (sthiraruciḥ)whose light never dims
- శరణ్యః (śaraṇyaḥ)the refuge
- లోకేశః (lokeśaḥ)lord of the worlds
- మమ (mama)my
- భవతు (bhavatu)may he become
- కృష్ణః (kṛṣṇaḥ)Krishna
- అక్షివిషయః (akṣiviṣayaḥ)what my eyes see
anvaya శ్రియా ఆశ్లిష్టః విష్ణుః స్థిరచరవపుః వేదవిషయః ధియామ్ సాక్షీ శుద్ధః అసురహన్తా అబ్జనయనః హరిః గదీ శంఖీ చక్రీ విమలవనమాలీ స్థిరరుచిః శరణ్యః లోకేశః కృష్ణః మమ అక్షివిషయః భవతు
chandas Śikhariṇī, 17 syllables in each of 4 pādas
అక్షివిషయః what the eyes see — Viṣaya is what a sense takes in. The prayer is not for knowledge of him but for sight of him, and this is what the whole hymn asks for.
ధియామ్ సాక్షీ the witness of all thoughts — Sākṣī is the one who was there and saw. He sits in every mind as the one who watches it.
స్థిరచరవపుః whose body is the still and the moving — Sthira is what stays put, cara what walks about. The pair covers everything there is.
note The fourth pāda of this verse is the refrain of the whole hymn. In verses 2 to 8 the printed text shortens it to శరణ్యో. and the reciter supplies the rest: శరణ్యో లోకేశో మమ భవతు కృష్ణోఽక్షివిషయః. The copy of this hymn we started from wrote every visarga as a plain colon and carried six spelling slips, among them స్థిరరూచిః for స్థిరరుచిః. They were corrected against printed editions on 18 September 2026, and every pāda now scans as Śikhariṇī. Some editions read స్థిరచరగురుః, the teacher of the still and the moving, where this text reads స్థిరచరవపుః.
లయే సర్వం స్వస్మిన్ హరతి కలయా యస్తు స విభుః । శరణ్యో. ।।2।।
- యతః (yataḥ)from whom
- సర్వమ్ (sarvam)all
- జాతమ్ (jātam)came to be
- వియదనిలముఖ్యమ్ (viyadanilamukhyam)sky and air first of all
- జగత్ (jagat)the world
- ఇదమ్ (idam)this
- స్థితౌ (sthitau)while it stands
- నిఃశేషమ్ (niḥśeṣam)leaving none of it out
- యః (yaḥ)who
- అవతి (avati)keeps alive
- నిజసుఖాంశేన (nijasukhāṃśena)with a portion of his own happiness
- మధుహా (madhuhā)the killer of Madhu
- లయే (laye)when it folds up
- సర్వమ్ (sarvam)all of it
- స్వస్మిన్ (svasmin)into himself
- హరతి (harati)draws
- కలయా (kalayā)with a fraction of his power
- యః (yaḥ)who
- తు (tu)indeed
- సః (saḥ)he
- విభుః (vibhuḥ)the one who holds it all
- శరణ్యః (śaraṇyaḥ)the refuge
anvaya యతః ఇదమ్ సర్వమ్ జగత్ వియదనిలముఖ్యమ్ జాతమ్ యః మధుహా స్థితౌ నిజసుఖాంశేన నిఃశేషమ్ అవతి యః తు లయే కలయా సర్వమ్ స్వస్మిన్ హరతి సః విభుః శరణ్యః
chandas Śikhariṇī, 17 syllables in each of 4 pādas
స్థితౌ లయే in the standing, in the folding up — The three works of God, making, keeping and taking back, are laid out across the verse in that order.
కలయా with a fraction — Kalā is a small part of something. Even the taking back of the world costs him only a fraction.
మధుహా the killer of Madhu — Madhu was an asura killed by Vishnu, which is where the name Madhusudana comes from.
note The printed fourth pāda is the shortened refrain శరణ్యో., standing for శరణ్యో లోకేశో మమ భవతు కృష్ణోఽక్షివిషయః.
యమీడ్యం పశ్యన్తి ప్రవరమతయో మాయినమసౌ । శరణ్యో. ।।3।।
- అసూన్ (asūn)the breaths
- ఆయమ్య (āyamya)having held in
- ఆదౌ (ādau)first
- యమనియమముఖ్యైః (yamaniyamamukhyaiḥ)by yama, niyama and the rest
- సుకరణైః (sukaraṇaiḥ)by good means
- నిరుధ్య (nirudhya)having checked
- ఇదమ్ (idam)this
- చిత్తమ్ (cittam)mind
- హృది (hṛdi)in the heart
- విమలమ్ (vimalam)made clean
- ఆనీయ (ānīya)having brought
- సకలమ్ (sakalam)the whole of it
- యమ్ (yam)whom
- ఈడ్యమ్ (īḍyam)worthy of praise
- పశ్యన్తి (paśyanti)they see
- ప్రవరమతయః (pravaramatayaḥ)those of the best minds
- మాయినమ్ (māyinam)the one who wields maya
- అసౌ (asau)he
- శరణ్యః (śaraṇyaḥ)the refuge
anvaya ప్రవరమతయః ఆదౌ అసూన్ ఆయమ్య యమనియమముఖ్యైః సుకరణైః ఇదమ్ చిత్తమ్ నిరుధ్య సకలమ్ విమలమ్ హృది ఆనీయ యమ్ ఈడ్యమ్ మాయినమ్ పశ్యన్తి అసౌ శరణ్యః
chandas Śikhariṇī, 17 syllables in each of 4 pādas
యమనియమ yama and niyama — The first two of the eight steps of yoga: what to hold back from, and what to keep up. The verse names them as the beginning of the road to seeing him.
మాయినమ్ the one who wields maya — Māyin is the holder of maya, the power by which the world is spread out. The word is used of a conjurer as well, one who makes what is seen.
note Three words in this verse were corrected: నిర్యేరుధ్యేదం to నిరుధ్యేదం, which is నిరుధ్య and ఇదమ్ joined, హ్రది to హృది, and యమీడయం to యమీడ్యమ్. Some editions read విలయమానీయ, brought to rest, where this text reads విమలమానీయ, brought clean; the gloss follows the text as it stands. The fourth pāda is the shortened refrain.
నియన్తారం ధ్యేయం మునిసురనృణాం మోక్షదమసౌ । శరణ్యో. ।।4।।
- పృథివ్యామ్ (pṛthivyām)in the earth
- తిష్ఠన్ (tiṣṭhan)standing
- యః (yaḥ)who
- యమయతి (yamayati)holds in check
- మహీమ్ (mahīm)the earth
- వేద (veda)knows
- న (na)not
- ధరా (dharā)the earth
- యమ్ (yam)whom
- ఇతి (iti)in these words
- ఆదౌ (ādau)at the beginning
- వేదః (vedaḥ)the Veda
- వదతి (vadati)speaks
- జగతామ్ (jagatām)of the worlds
- ఈశమ్ (īśam)the lord
- అమలమ్ (amalam)spotless
- నియన్తారమ్ (niyantāram)the one who holds all in check
- ధ్యేయమ్ (dhyeyam)to be meditated on
- మునిసురనృణామ్ (munisuranṛṇām)by sages, gods and men
- మోక్షదమ్ (mokṣadam)the giver of release
- అసౌ (asau)he
- శరణ్యః (śaraṇyaḥ)the refuge
anvaya యః పృథివ్యామ్ తిష్ఠన్ మహీమ్ యమయతి ధరా యమ్ న వేద ఇతి ఆదౌ వేదః వదతి జగతామ్ ఈశమ్ అమలమ్ నియన్తారమ్ మునిసురనృణామ్ ధ్యేయమ్ మోక్షదమ్ అసౌ శరణ్యః
chandas Śikhariṇī, 17 syllables in each of 4 pādas
పృథివ్యాం తిష్ఠన్ standing in the earth — The words come from the Antaryamin passage of the Brihadaranyaka Upanishad, where the one who is inside the earth is described in just this way, unknown to what he is inside.
నియన్తారమ్ the one who holds all in check — A niyantā is a driver, the one with the reins. The verse uses the verb of the same root twice before it names him.
note The text read ప్రథివ్యాం, corrected to పృథివ్యాం. The fourth pāda is the shortened refrain.
కవిత్వాదేర్గర్వం పరిహరతి యోఽసౌ విజయినః । శరణ్యో. ।।5।।
- మహేన్ద్రాదిః (mahendrādiḥ)Mahendra and the rest
- దేవః (devaḥ)the god
- జయతి (jayati)wins
- దితిజాన్ (ditijān)over the sons of Diti
- అస్య (asya)his
- బలతః (balataḥ)by the strength
- న (na)not
- కస్య (kasya)of anyone
- స్వాతన్త్ర్యమ్ (svātantryam)being one's own master
- క్వచిత్ (kvacit)anywhere
- అపి (api)even
- కృతౌ (kṛtau)in what is done
- యత్కృతిమ్ (yatkṛtim)his doing
- ఋతే (ṛte)apart from
- కవిత్వాదేః (kavitvādeḥ)in poetry and the rest
- గర్వమ్ (garvam)the pride
- పరిహరతి (pariharati)takes away
- యః (yaḥ)who
- అసౌ (asau)he
- విజయినః (vijayinaḥ)of the winner
- శరణ్యః (śaraṇyaḥ)the refuge
anvaya మహేన్ద్రాదిః దేవః అస్య బలతః దితిజాన్ జయతి యత్కృతిమ్ ఋతే కస్య అపి కృతౌ క్వచిత్ స్వాతన్త్ర్యమ్ న యః అసౌ విజయినః కవిత్వాదేః గర్వమ్ పరిహరతి శరణ్యః
chandas Śikhariṇī, 17 syllables in each of 4 pādas
దితిజాన్ the sons of Diti — Diti's children are the daityas, who stand against the gods. Their half-brothers, the sons of Aditi, are the gods themselves.
స్వాతన్త్ర్యమ్ being one's own master — Svātantrya is doing a thing on one's own account. The verse takes it away from everyone except him.
కవిత్వాదేః గర్వమ్ the pride taken in poetry and the rest — A poet writing a hymn names his own kind of pride first. The line is a check on the one saying it.
note The printed fourth pāda is the shortened refrain.
వినా యస్య స్మృత్యా కృమిశతజనిం యాతి స విభుః । శరణ్యో. ।।6।।
- వినా (vinā)without
- యస్య (yasya)his
- ధ్యానమ్ (dhyānam)meditation
- వ్రజతి (vrajati)goes down to
- పశుతామ్ (paśutām)the state of an animal
- సూకరముఖామ్ (sūkaramukhām)with a boar's face
- వినా (vinā)without
- యస్య (yasya)his
- జ్ఞానమ్ (jñānam)knowledge
- జనిమృతిభయమ్ (janimṛtibhayam)the fear of birth and death
- యాతి (yāti)comes to
- జనతా (janatā)people
- వినా (vinā)without
- యస్య (yasya)his
- స్మృత్యా (smṛtyā)by remembering
- కృమిశతజనిమ్ (kṛmiśatajanim)a hundred births as a worm
- యాతి (yāti)comes to
- సః (saḥ)he
- విభుః (vibhuḥ)the one who holds it all
- శరణ్యః (śaraṇyaḥ)the refuge
anvaya యస్య ధ్యానమ్ వినా పశుతామ్ సూకరముఖామ్ వ్రజతి యస్య జ్ఞానమ్ వినా జనతా జనిమృతిభయమ్ యాతి యస్య స్మృత్యా వినా కృమిశతజనిమ్ యాతి సః విభుః శరణ్యః
chandas Śikhariṇī, 17 syllables in each of 4 pādas
వినా without — The word opens each of the three lines and gives the verse its shape: without meditating, without knowing, without remembering.
కృమిశతజనిమ్ a hundred births as a worm — The text read क्रमि, corrected to कृमि, a worm. The smallest birth there is gets set against the sight of God the verse asks for.
note The three lines are a warning rather than a description, which makes this verse the hardest in the hymn. The fourth pāda is the shortened refrain.
స్వయమ్భూర్భూతానాం జనక ఉచితాచారసుఖదః । శరణ్యో. ।।7।।
- నరాతంకోత్తంకః (narātaṃkottaṃkaḥ)who roots out the fears that afflict people
- శరణశరణః (śaraṇaśaraṇaḥ)the refuge of all who look for refuge
- భ్రాన్తిహరణః (bhrāntiharaṇaḥ)who takes away the whirl of confusion
- ఘనశ్యామః (ghanaśyāmaḥ)dark as a rain cloud
- కామః (kāmaḥ)the one who is wanted
- వ్రజశిశువయస్యః (vrajaśiśuvayasyaḥ)playmate of the children of Vraja
- అర్జునసఖః (arjunasakhaḥ)friend of Arjuna
- స్వయమ్భూః (svayambhūḥ)self-existent
- భూతానామ్ (bhūtānām)of all beings
- జనకః (janakaḥ)the father
- ఉచితాచారసుఖదః (ucitācārasukhadaḥ)who gives joy to those whose conduct is right
- శరణ్యః (śaraṇyaḥ)the refuge
anvaya శరణశరణః భ్రాన్తిహరణః ఘనశ్యామః కామః వ్రజశిశువయస్యః అర్జునసఖః స్వయమ్భూః భూతానామ్ జనకః ఉచితాచారసుఖదః నరాతంకోత్తంకః శరణ్యః
chandas Śikhariṇī, 17 syllables in each of 4 pādas
నరాతంకోత్తంకః who roots out the fears that afflict people — Narātaṅka is the fear or the pain that people suffer. Uttaṅka is a rare word, and published translations of this hymn read the compound as the uprooting of that pain, which is the sense given here.
వ్రజశిశువయస్యః playmate of the children of Vraja — Vayasya is someone of the same age, a companion in play. After six verses on the maker of the world, this is the first mention of the cowherd boy.
ఘనశ్యామః dark as a rain cloud — Ghana is a heavy cloud. The colour is his own, and the name Krishna means dark.
note The verse turns from God as the cause of the world to Krishna in Vraja, playmate and friend. Some editions read ఘనశ్యామో వామో, dark and lovely, where this text reads ఘనశ్యామః కామో. The fourth pāda is the shortened refrain.
సతాం ధాతా స్వచ్ఛో నిగమగణగీతో వ్రజపతిః । శరణ్యో ।।8।।
- యదా (yadā)when
- ధర్మగ్లానిః (dharmaglāniḥ)the weakening of dharma
- భవతి (bhavati)comes about
- జగతామ్ (jagatām)of the worlds
- క్షోభకరణీ (kṣobhakaraṇī)which sets them shaking
- తదా (tadā)then
- లోకస్వామీ (lokasvāmī)the lord of the world
- ప్రకటితవపుః (prakaṭitavapuḥ)showing himself in a body
- సేతుధృక్ (setudhṛk)who holds the dam in place
- అజః (ajaḥ)unborn
- సతామ్ (satām)of the good
- ధాతా (dhātā)the carrier
- స్వచ్ఛః (svacchaḥ)clear through and through
- నిగమగణగీతః (nigamagaṇagītaḥ)sung by the books of the Veda
- వ్రజపతిః (vrajapatiḥ)lord of Vraja
- శరణ్యః (śaraṇyaḥ)the refuge
anvaya యదా జగతామ్ క్షోభకరణీ ధర్మగ్లానిః భవతి తదా అజః లోకస్వామీ సేతుధృక్ ప్రకటితవపుః సతామ్ ధాతా స్వచ్ఛః నిగమగణగీతః వ్రజపతిః శరణ్యః
chandas Śikhariṇī, 17 syllables in each of 4 pādas
ధర్మగ్లానిః the weakening of dharma — The same words Krishna uses of himself in the Gita, yadā yadā hi dharmasya glānir bhavati. The verse is written to be heard against that line.
సేతుధృక్ who holds the dam in place — A setu is a dam or a causeway, and dharma is spoken of as one: what keeps the water where it belongs. He is the one who holds it.
అజః unborn — Set beside prakaṭitavapuḥ, showing himself in a body, in the same line. The one who is never born is the one who takes birth.
note The eighth verse completes the set of eight. The printed fourth pāda is the shortened refrain.
యతివరనికటే శ్రీయుక్త ఆవిర్బభూవ స్వగుణవృత ఉదారః శంఖచక్రాబ్జహస్తః ।।9।।
- ఇతి (iti)so
- హరిః (hariḥ)Hari
- అఖిలాత్మా (akhilātmā)the self of all
- ఆరాధితః (ārādhitaḥ)was worshipped
- శంకరేణ (śaṃkareṇa)by Shankara
- శ్రుతివిశదగుణః (śrutiviśadaguṇaḥ)whose qualities the Veda sets out plainly
- అసౌ (asau)he
- మాతృమోక్షార్థమ్ (mātṛmokṣārtham)for his mother's release
- ఆద్యః (ādyaḥ)the first of all
- యతివరనికటే (yativaranikaṭe)beside that best of ascetics
- శ్రీయుక్తః (śrīyuktaḥ)with Shri beside him
- ఆవిర్బభూవ (āvirbabhūva)appeared
- స్వగుణవృతః (svaguṇavṛtaḥ)held about by his own qualities
- ఉదారః (udāraḥ)open-handed
- శంఖచక్రాబ్జహస్తః (śaṃkhacakrābjahastaḥ)with conch, discus and lotus in his hands
anvaya ఇతి అఖిలాత్మా శ్రుతివిశదగుణః ఆద్యః అసౌ హరిః మాతృమోక్షార్థమ్ శంకరేణ ఆరాధితః యతివరనికటే శ్రీయుక్తః స్వగుణవృతః ఉదారః శంఖచక్రాబ్జహస్తః ఆవిర్బభూవ
chandas Mālinī, 15 syllables in each of 4 pādas
మాతృమోక్షార్థమ్ for his mother's release — Shankara is said to have sung this hymn at his mother's deathbed, having promised her that she would see Vishnu at the end. This verse is the record of that.
యతివరనికటే beside the best of ascetics — The yati is Shankara himself, and the verse speaks of him in the third person, as a pupil's closing verse would.
note A ninth verse standing outside the eight, in a different metre, telling the occasion of the hymn rather than praising Krishna. It is why the work is given to Shankaracharya.