କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକେ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ପିତୃମେଧମନ୍ତ୍ରାଃ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1
ପରେଯୁଵାଗ୍ଂସ-ମ୍ପ୍ରଵତୋ ମହୀରନୁ ବହୁଭ୍ଯଃ ପନ୍ଥାମନପସ୍ପଶାନମ୍ । ଵୈଵସ୍ଵତଗ୍ଂ ସଙ୍ଗମନ-ଞ୍ଜନାନାମ୍ ଁଯମଗ୍ଂ ରାଜାନଗ୍ଂ ହଵିଷା ଦୁଵସ୍ଯତ ॥ ଇଦ-ନ୍ତ୍ଵା ଵସ୍ତ୍ର-ମ୍ପ୍ରଥମ-ନ୍ନ୍ଵାଗନ୍ନପୈତଦୂହ ଯଦିହାବିଭଃ ପୁରା ।
ଇଷ୍ଟାପୂର୍ତମନୁ ସମ୍ପଶ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ ଁଯଥା ତେ ଦତ୍ତ-ମ୍ବହୁଧା ଵି ବନ୍ଧୁଷୁ ॥
ଇମୌ ଯୁନଜ୍ମି ତେ ଵହ୍ନୀ ଅସୁନୀଥାଯ ଵୋଢଵେ ।
ଯାଭ୍ଯାମ୍ ଁଯମସ୍ଯ ସାଦନଗ୍ଂ ସୁକୃତା-ଞ୍ଚାପି ଗଚ୍ଛତାତ୍ ॥ ପୂଷା ତ୍ଵେତଶ୍ଚ୍ଯାଵଯତୁ ପ୍ରଵିଦ୍ଵା-ନନଷ୍ଟପଶୁ-ର୍ଭୁଵନସ୍ଯ ଗୋପାଃ ।
ସ ତ୍ଵୈତେଭ୍ଯଃ ପରିଦଦା-ତ୍ପିତୃଭ୍ଯୋ-ଽଗ୍ନିର୍ଦେଵେଭ୍ଯଃ ସୁଵିଦତ୍ରେଭ୍ଯଃ ॥ ପୂଷେମା ଆଶା ଅନୁଵେଦ ସର୍ଵା-ସ୍ସୋ ଅସ୍ମାଗ୍ଂ ଅଭଯତମେନ ନେଷତ୍ ।
ସ୍ଵସ୍ତିଦା ଅଘୃଣି-ସ୍ସର୍ଵଵୀରୋ-ଽପ୍ରଯୁଚ୍ଛନ୍ପୁର ଏତୁ ପ୍ରଵିଦ୍ଵାନ୍ ॥ 1 ॥
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1
ପରେଯୁଵାଗ୍ଂସ-ମ୍ପ୍ରଵତୋ ମହୀରନୁ ବହୁଭ୍ଯଃ ପନ୍ଥାମନପସ୍ପଶାନମ୍ । ଵୈଵସ୍ଵତଗ୍ଂ ସଙ୍ଗମନ-ଞ୍ଜନାନାମ୍ ଁଯମଗ୍ଂ ରାଜାନଗ୍ଂ ହଵିଷା ଦୁଵସ୍ଯତ ॥ ଇଦ-ନ୍ତ୍ଵା ଵସ୍ତ୍ର-ମ୍ପ୍ରଥମ-ନ୍ନ୍ଵାଗନ୍ନପୈତଦୂହ ଯଦିହାବିଭଃ ପୁରା ।
ଇଷ୍ଟାପୂର୍ତମନୁ ସମ୍ପଶ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ ଁଯଥା ତେ ଦତ୍ତ-ମ୍ବହୁଧା ଵି ବନ୍ଧୁଷୁ ॥
ଇମୌ ଯୁନଜ୍ମି ତେ ଵହ୍ନୀ ଅସୁନୀଥାଯ ଵୋଢଵେ ।
ଯାଭ୍ଯାମ୍ ଁଯମସ୍ଯ ସାଦନଗ୍ଂ ସୁକୃତା-ଞ୍ଚାପି ଗଚ୍ଛତାତ୍ ॥ ପୂଷା ତ୍ଵେତଶ୍ଚ୍ଯାଵଯତୁ ପ୍ରଵିଦ୍ଵା-ନନଷ୍ଟପଶୁ-ର୍ଭୁଵନସ୍ଯ ଗୋପାଃ ।
ସ ତ୍ଵୈତେଭ୍ଯଃ ପରିଦଦା-ତ୍ପିତୃଭ୍ଯୋ-ଽଗ୍ନିର୍ଦେଵେଭ୍ଯଃ ସୁଵିଦତ୍ରେଭ୍ଯଃ ॥ ପୂଷେମା ଆଶା ଅନୁଵେଦ ସର୍ଵା-ସ୍ସୋ ଅସ୍ମାଗ୍ଂ ଅଭଯତମେନ ନେଷତ୍ ।
ସ୍ଵସ୍ତିଦା ଅଘୃଣି-ସ୍ସର୍ଵଵୀରୋ-ଽପ୍ରଯୁଚ୍ଛନ୍ପୁର ଏତୁ ପ୍ରଵିଦ୍ଵାନ୍ ॥ 1 ॥
ଆଯୁ-ର୍ଵିଶ୍ଵାଯୁଃ ପରିପାସତି ତ୍ଵା ପୂଷା ତ୍ଵା ପାତୁ ପ୍ରପଥେ ପୁରସ୍ତାତ୍ । ଯତ୍ରାସତେ ସୁକୃତୋ ଯତ୍ର ତେ ଯଯୁସ୍ତତ୍ର ତ୍ଵା ଦେଵ-ସ୍ସଵିତା ଦଧାତୁ ॥
ଭୁଵନସ୍ଯ ପତ ଇଦଗ୍ଂ ହଵିଃ ॥ ଅଗ୍ନଯେ ରଯିମତେ ସ୍ଵାହା ॥ ପୁରୁଷସ୍ଯ ସଯାଵର୍ଯପେଦଘାନି ମୃଜ୍ମହେ ।
ଯଥା ନୋ ଅତ୍ର ନାପରଃ ପୁରା ଜରସ ଆଯତି ॥
ପୁରୁଷସ୍ଯ ସଯାଵରି ଵି ତେ ପ୍ରାଣମସି ସ୍ରସମ୍ ।
ଶରୀରେଣ ମହୀମିହି ସ୍ଵଧଯେହି ପିତୄନୁପ ପ୍ରଜଯା-ଽସ୍ମାନିହାଵହ ॥ ମୈଵ-ମ୍ମାଗ୍ସ୍ତା ପ୍ରିଯେ-ଽହ-ନ୍ଦେଵୀ ସତୀ ପିତୃଲୋକମ୍ ଁଯଦୈଷି ।
ଵିଶ୍ଵଵାରା ନଭସା ସଂଵ୍ଯଁଯନ୍ତ୍ଯୁଭୌ ନୋ ଲୋକୌ
ପଯସା-ଽଭ୍ଯାଵଵୃଥ୍ସ୍ଵ ॥ 2 ॥
ଭୁଵନସ୍ଯ ପତ ଇଦଗ୍ଂ ହଵିଃ ॥ ଅଗ୍ନଯେ ରଯିମତେ ସ୍ଵାହା ॥ ପୁରୁଷସ୍ଯ ସଯାଵର୍ଯପେଦଘାନି ମୃଜ୍ମହେ ।
ଯଥା ନୋ ଅତ୍ର ନାପରଃ ପୁରା ଜରସ ଆଯତି ॥
ପୁରୁଷସ୍ଯ ସଯାଵରି ଵି ତେ ପ୍ରାଣମସି ସ୍ରସମ୍ ।
ଶରୀରେଣ ମହୀମିହି ସ୍ଵଧଯେହି ପିତୄନୁପ ପ୍ରଜଯା-ଽସ୍ମାନିହାଵହ ॥ ମୈଵ-ମ୍ମାଗ୍ସ୍ତା ପ୍ରିଯେ-ଽହ-ନ୍ଦେଵୀ ସତୀ ପିତୃଲୋକମ୍ ଁଯଦୈଷି ।
ଵିଶ୍ଵଵାରା ନଭସା ସଂଵ୍ଯଁଯନ୍ତ୍ଯୁଭୌ ନୋ ଲୋକୌ
ପଯସା-ଽଭ୍ଯାଵଵୃଥ୍ସ୍ଵ ॥ 2 ॥
ଇଯ-ନ୍ନାରୀ ପତିଲୋକମ୍ ଁଵୃଣାନା ନିପଦ୍ଯତ ଉପ ତ୍ଵା ମର୍ତ୍ଯ ପ୍ରେତମ୍ । ଵିଶ୍ଵ-ମ୍ପୁରାଣମନୁ ପାଲଯନ୍ତୀ ତସ୍ଯୈ ପ୍ରଜା-ନ୍ଦ୍ରଵିଣ-ଞ୍ଚେହ ଧେହି ॥ ଉଦୀର୍ଷ୍ଵ ନାର୍ଯଭି ଜୀଵଲୋକମିତାସୁମେତମୁପଶେଷ ଏହି ।
ହସ୍ତଗ୍ରାଭସ୍ଯ ଦିଧିଷୋସ୍ତ୍ଵମେତ-ତ୍ପତ୍ଯୁର୍ଜନିତ୍ଵମଭି ସମ୍ବଭୂଵ ॥
ସୁଵର୍ଣଗ୍ଂ ହସ୍ତାଦାଦଦାନା ମୃତସ୍ଯ ଶ୍ରିଯୈ ବ୍ରହ୍ମଣେ ତେଜସେ ବଲାଯ । ଅତ୍ରୈଵ ତ୍ଵମିହ ଵଯଗ୍ଂ ସୁଶେଵା ଵିଶ୍ଵା-ସ୍ସ୍ପୃଧୋ ଅଭିମାତୀର୍ଜଯେମ ॥
ଧନୁର୍ ହସ୍ତାଦାଦଦାନା ମୃତସ୍ଯ ଶ୍ରିଯୈ କ୍ଷତ୍ରାଯୌଜସେ ବଲାଯ । ଅତ୍ରୈଵ ତ୍ଵମିହ ଵଯଗ୍ଂ ସୁଶେଵା ଵିଶ୍ଵା-ସ୍ସ୍ପୃଧୋ ଅଭିମାତୀର୍ଜଯେମ ।
ମଣିଗ୍ଂ ହସ୍ତାଦାଦଦାନା ମୃତସ୍ଯ ଶ୍ରିଯୈ ଵିଶେ ପୁଷ୍ଟ୍ଯୈ ବଲାଯ । ଅତ୍ରୈଵ ତ୍ଵମିହ ଵଯଗ୍ଂ ସୁଶେଵା ଵିଶ୍ଵା-ସ୍ସ୍ପୃଧୋ ଅଭିମାତୀର୍ଜଯେମ ॥ 3 ॥
ହସ୍ତଗ୍ରାଭସ୍ଯ ଦିଧିଷୋସ୍ତ୍ଵମେତ-ତ୍ପତ୍ଯୁର୍ଜନିତ୍ଵମଭି ସମ୍ବଭୂଵ ॥
ସୁଵର୍ଣଗ୍ଂ ହସ୍ତାଦାଦଦାନା ମୃତସ୍ଯ ଶ୍ରିଯୈ ବ୍ରହ୍ମଣେ ତେଜସେ ବଲାଯ । ଅତ୍ରୈଵ ତ୍ଵମିହ ଵଯଗ୍ଂ ସୁଶେଵା ଵିଶ୍ଵା-ସ୍ସ୍ପୃଧୋ ଅଭିମାତୀର୍ଜଯେମ ॥
ଧନୁର୍ ହସ୍ତାଦାଦଦାନା ମୃତସ୍ଯ ଶ୍ରିଯୈ କ୍ଷତ୍ରାଯୌଜସେ ବଲାଯ । ଅତ୍ରୈଵ ତ୍ଵମିହ ଵଯଗ୍ଂ ସୁଶେଵା ଵିଶ୍ଵା-ସ୍ସ୍ପୃଧୋ ଅଭିମାତୀର୍ଜଯେମ ।
ମଣିଗ୍ଂ ହସ୍ତାଦାଦଦାନା ମୃତସ୍ଯ ଶ୍ରିଯୈ ଵିଶେ ପୁଷ୍ଟ୍ଯୈ ବଲାଯ । ଅତ୍ରୈଵ ତ୍ଵମିହ ଵଯଗ୍ଂ ସୁଶେଵା ଵିଶ୍ଵା-ସ୍ସ୍ପୃଧୋ ଅଭିମାତୀର୍ଜଯେମ ॥ 3 ॥
ଇମମଗ୍ନେ ଚମସ-ମ୍ମା ଵିଜୀହ୍ଵରଃ ପ୍ରିଯୋ ଦେଵାନାମୁତ ସୋମ୍ଯାନାମ୍ । ଏଷ ଯଶ୍ଚମସୋ ଦେଵପାନସ୍ତସ୍ମି-ନ୍ଦେଵା ଅମୃତା ମାଦଯନ୍ତାମ୍ ॥
ଅଗ୍ନେର୍ଵର୍ମ ପରି ଗୋଭିର୍ଵ୍ଯଯସ୍ଵ ସମ୍ପ୍ରୋର୍ଣୁଷ୍ଵ ମେଦସା ପୀଵସା ଚ । ନେତ୍ତ୍ଵା ଧୃଷ୍ଣୁର୍-ହରସା ଜର୍ହୃଷାଣୋ ଦଧ-ଦ୍ଵିଧକ୍ଷ୍ଯନ୍-ପର୍ଯଙ୍ଖଯାତୈ ॥
ମୈନମଗ୍ନେ ଵିଦହୋ ମା-ଽଭିଶୋଚୋ ମା-ଽସ୍ଯ ତ୍ଵଚ-ଞ୍ଚିକ୍ଷିପୋ ମା ଶରୀରମ୍ । ଯଦା ଶୃତ-ଙ୍କରଵୋ ଜାତଵେଦୋ-ଽଥେମେନ-ମ୍ପ୍ରହିଣୁତା-ତ୍ପିତୃଭ୍ଯଃ ॥
ଶୃତମ୍ ଁଯଦା କରସି ଜାତଵେଦୋ-ଽଥେମେନ-ମ୍ପରିଦତ୍ତା-ତ୍ପିତୃଭ୍ଯଃ । ଯଦା ଗଚ୍ଛାତ୍ଯସୁନୀତିମେତାମଥା ଦେଵାନାମ୍ ଁଵଶନୀର୍ଭଵାତି ॥ ସୂର୍ଯ-ନ୍ତେ ଚକ୍ଷୁ-ର୍ଗଚ୍ଛତୁ ଵାତମାତ୍ମା ଦ୍ଯା-ଞ୍ଚ ଗଚ୍ଛ ପୃଥିଵୀ-ଞ୍ଚ ଧର୍ମଣା ।
ଅପୋ ଵା ଗଚ୍ଛ ଯଦି ତତ୍ର ତେ ହିତମୋଷଧୀଷୁ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠା ଶରୀରୈଃ ॥ ଅଜୋ ଭାଗସ୍ତପସା ତ-ନ୍ତପସ୍ଵ ତ-ନ୍ତେ ଶୋଚିସ୍ତପତୁ ତ-ନ୍ତେ ଅର୍ଚିଃ ।
ଯାସ୍ତେ ଶିଵାସ୍ତନୁଵୋ ଜାତଵେଦସ୍ତାଭି-ର୍ଵହେମଗ୍ଂ ସୁକୃତାମ୍ ଁଯତ୍ର ଲୋକାଃ ॥ ଅଯମ୍ ଁଵୈ ତ୍ଵମସ୍ମାଦଧି ତ୍ଵମେତଦଯମ୍ ଁଵୈ ତଦସ୍ଯ ଯୋନିରସି । ଵୈଶ୍ଵାନରଃ ପୁତ୍ରଃ ପିତ୍ରେ ଲୋକକୃ-ଜ୍ଜାତଵେଦୋ ଵହେମଗ୍ଂ ସୁକୃତାମ୍ ଁଯତ୍ର ଲୋକାଃ ॥ 4 ॥
ଅଗ୍ନେର୍ଵର୍ମ ପରି ଗୋଭିର୍ଵ୍ଯଯସ୍ଵ ସମ୍ପ୍ରୋର୍ଣୁଷ୍ଵ ମେଦସା ପୀଵସା ଚ । ନେତ୍ତ୍ଵା ଧୃଷ୍ଣୁର୍-ହରସା ଜର୍ହୃଷାଣୋ ଦଧ-ଦ୍ଵିଧକ୍ଷ୍ଯନ୍-ପର୍ଯଙ୍ଖଯାତୈ ॥
ମୈନମଗ୍ନେ ଵିଦହୋ ମା-ଽଭିଶୋଚୋ ମା-ଽସ୍ଯ ତ୍ଵଚ-ଞ୍ଚିକ୍ଷିପୋ ମା ଶରୀରମ୍ । ଯଦା ଶୃତ-ଙ୍କରଵୋ ଜାତଵେଦୋ-ଽଥେମେନ-ମ୍ପ୍ରହିଣୁତା-ତ୍ପିତୃଭ୍ଯଃ ॥
ଶୃତମ୍ ଁଯଦା କରସି ଜାତଵେଦୋ-ଽଥେମେନ-ମ୍ପରିଦତ୍ତା-ତ୍ପିତୃଭ୍ଯଃ । ଯଦା ଗଚ୍ଛାତ୍ଯସୁନୀତିମେତାମଥା ଦେଵାନାମ୍ ଁଵଶନୀର୍ଭଵାତି ॥ ସୂର୍ଯ-ନ୍ତେ ଚକ୍ଷୁ-ର୍ଗଚ୍ଛତୁ ଵାତମାତ୍ମା ଦ୍ଯା-ଞ୍ଚ ଗଚ୍ଛ ପୃଥିଵୀ-ଞ୍ଚ ଧର୍ମଣା ।
ଅପୋ ଵା ଗଚ୍ଛ ଯଦି ତତ୍ର ତେ ହିତମୋଷଧୀଷୁ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠା ଶରୀରୈଃ ॥ ଅଜୋ ଭାଗସ୍ତପସା ତ-ନ୍ତପସ୍ଵ ତ-ନ୍ତେ ଶୋଚିସ୍ତପତୁ ତ-ନ୍ତେ ଅର୍ଚିଃ ।
ଯାସ୍ତେ ଶିଵାସ୍ତନୁଵୋ ଜାତଵେଦସ୍ତାଭି-ର୍ଵହେମଗ୍ଂ ସୁକୃତାମ୍ ଁଯତ୍ର ଲୋକାଃ ॥ ଅଯମ୍ ଁଵୈ ତ୍ଵମସ୍ମାଦଧି ତ୍ଵମେତଦଯମ୍ ଁଵୈ ତଦସ୍ଯ ଯୋନିରସି । ଵୈଶ୍ଵାନରଃ ପୁତ୍ରଃ ପିତ୍ରେ ଲୋକକୃ-ଜ୍ଜାତଵେଦୋ ଵହେମଗ୍ଂ ସୁକୃତାମ୍ ଁଯତ୍ର ଲୋକାଃ ॥ 4 ॥
(ଵିଦ୍ଵା-ନଭ୍ଯାଵଵୃଥ୍ସ୍ଵା - ଭିମାତୀର୍ଜଯେମ - ଶରୀରୈଶ୍ଚତ୍ଵାରି ଚ ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2
ଯ ଏତସ୍ଯ ପଥୋ ଗୋପ୍ତାରସ୍ତେଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା ଯ ଏତସ୍ଯ ପଥୋ ରକ୍ଷିତାରସ୍ତେଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା ଯ ଏତସ୍ଯ ପଥୋ-ଽଭିରକ୍ଷିତାରସ୍ତେଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା-ଽଽଖ୍ଯାତ୍ରେ ସ୍ଵାହା-ଽପାଖ୍ଯାତ୍ରେ ସ୍ଵାହା-ଽଭିଲାଲପତେ ସ୍ଵାହା-ଽପଲାଲପତେ ସ୍ଵାହା-ଽଗ୍ନଯେ କର୍ମକୃତେ ସ୍ଵାହା ଯମତ୍ର ନାଧୀମସ୍ତସ୍ମୈ ସ୍ଵାହା ॥
ଯସ୍ତ ଇଦ୍ଧ୍ମ-ଞ୍ଜଭର-ଥ୍ସିଷ୍ଵିଦାନୋ ମୂର୍ଧାନମ୍ ଁଵା ତତପତେ ତ୍ଵାଯା । ଦିଵୋ ଵିଶ୍ଵସ୍ମା-ଥ୍ସୀମଘାଯତ ଉରୁଷ୍ଯଃ ॥ ଅସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମଧି ଜାତୋ-ଽସି ତ୍ଵଦଯ-ଞ୍ଜାଯତା-ମ୍ପୁନଃ । ଅଗ୍ନଯେ ଵୈଶ୍ଵାନରାଯ ସୁଵର୍ଗାଯ ଲୋକାଯ ସ୍ଵାହା ॥ 5 ॥
ଅନୁଵାକଂ 2
ଯ ଏତସ୍ଯ ପଥୋ ଗୋପ୍ତାରସ୍ତେଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା ଯ ଏତସ୍ଯ ପଥୋ ରକ୍ଷିତାରସ୍ତେଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା ଯ ଏତସ୍ଯ ପଥୋ-ଽଭିରକ୍ଷିତାରସ୍ତେଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା-ଽଽଖ୍ଯାତ୍ରେ ସ୍ଵାହା-ଽପାଖ୍ଯାତ୍ରେ ସ୍ଵାହା-ଽଭିଲାଲପତେ ସ୍ଵାହା-ଽପଲାଲପତେ ସ୍ଵାହା-ଽଗ୍ନଯେ କର୍ମକୃତେ ସ୍ଵାହା ଯମତ୍ର ନାଧୀମସ୍ତସ୍ମୈ ସ୍ଵାହା ॥
ଯସ୍ତ ଇଦ୍ଧ୍ମ-ଞ୍ଜଭର-ଥ୍ସିଷ୍ଵିଦାନୋ ମୂର୍ଧାନମ୍ ଁଵା ତତପତେ ତ୍ଵାଯା । ଦିଵୋ ଵିଶ୍ଵସ୍ମା-ଥ୍ସୀମଘାଯତ ଉରୁଷ୍ଯଃ ॥ ଅସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମଧି ଜାତୋ-ଽସି ତ୍ଵଦଯ-ଞ୍ଜାଯତା-ମ୍ପୁନଃ । ଅଗ୍ନଯେ ଵୈଶ୍ଵାନରାଯ ସୁଵର୍ଗାଯ ଲୋକାଯ ସ୍ଵାହା ॥ 5 ॥
(ଯ ଏତସ୍ଯ ତ୍ଵ-ତ୍ପଞ୍ଚ ) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3
ପ୍ର କେତୁନା ବୃହତା ଭାତ୍ଯଗ୍ନିରାଵି-ର୍ଵିଶ୍ଵାନି ଵୃଷଭୋ ରୋରଵୀତି । ଦିଵଶ୍ଚିଦନ୍ତାଦୁପ ମାମୁଦାନଡପାମୁପସ୍ଥେ ମହିଷୋ ଵଵର୍ଧ ॥
ଇଦନ୍ତ ଏକ-ମ୍ପର ଊତ ଏକ-ନ୍ତୃତୀଯେନ ଜ୍ଯୋତିଷା ସଂଵିଁଶସ୍ଵ । ସଂଵେଁଶନସ୍ତନୁଵୈ ଚାରୁରେଧି ପ୍ରିଯୋ ଦେଵାନା-ମ୍ପରମେ ସଧସ୍ଥେ ॥
ନାକେ ସୁପର୍ଣମୁପ ଯ-ତ୍ପତନ୍ତଗ୍ଂ ହୃଦା ଵେନନ୍ତୋ ଅଭ୍ଯଚକ୍ଷତ ତ୍ଵା । ହିରଣ୍ଯପକ୍ଷମ୍ ଁଵରୁଣସ୍ଯ ଦୂତମ୍ ଁଯମସ୍ଯ ଯୋନୌ ଶକୁନ-ମ୍ଭୁରଣ୍ଯୁମ୍ ॥
ଅତିଦ୍ରଵ ସାରମେଯୌ ଶ୍ଵାନୌ ଚତୁରକ୍ଷୌ ଶବଲୌ ସାଧୁନା ପଥା । ଅଥା ପିତୄନ୍-ଥ୍ସୁଵିଦତ୍ରାଗ୍ଂ ଅପୀହି ଯମେନ ଯେ ସଧମାଦ-ମ୍ମଦନ୍ତି ॥
ଯୌ ତେ ଶ୍ଵାନୌ ଯମ ରକ୍ଷିତାରୌ ଚତୁରକ୍ଷୌ ପଥିରକ୍ଷୀ ନୃଚକ୍ଷସା ।
ତାଭ୍ଯାଗ୍ଂ ରାଜ-ନ୍ପରି ଦେହ୍ଯେନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵସ୍ତି ଚାସ୍ମା ଅନମୀଵ-ଞ୍ଚ ଧେହି ॥ 6 ॥
ଅନୁଵାକଂ 3
ପ୍ର କେତୁନା ବୃହତା ଭାତ୍ଯଗ୍ନିରାଵି-ର୍ଵିଶ୍ଵାନି ଵୃଷଭୋ ରୋରଵୀତି । ଦିଵଶ୍ଚିଦନ୍ତାଦୁପ ମାମୁଦାନଡପାମୁପସ୍ଥେ ମହିଷୋ ଵଵର୍ଧ ॥
ଇଦନ୍ତ ଏକ-ମ୍ପର ଊତ ଏକ-ନ୍ତୃତୀଯେନ ଜ୍ଯୋତିଷା ସଂଵିଁଶସ୍ଵ । ସଂଵେଁଶନସ୍ତନୁଵୈ ଚାରୁରେଧି ପ୍ରିଯୋ ଦେଵାନା-ମ୍ପରମେ ସଧସ୍ଥେ ॥
ନାକେ ସୁପର୍ଣମୁପ ଯ-ତ୍ପତନ୍ତଗ୍ଂ ହୃଦା ଵେନନ୍ତୋ ଅଭ୍ଯଚକ୍ଷତ ତ୍ଵା । ହିରଣ୍ଯପକ୍ଷମ୍ ଁଵରୁଣସ୍ଯ ଦୂତମ୍ ଁଯମସ୍ଯ ଯୋନୌ ଶକୁନ-ମ୍ଭୁରଣ୍ଯୁମ୍ ॥
ଅତିଦ୍ରଵ ସାରମେଯୌ ଶ୍ଵାନୌ ଚତୁରକ୍ଷୌ ଶବଲୌ ସାଧୁନା ପଥା । ଅଥା ପିତୄନ୍-ଥ୍ସୁଵିଦତ୍ରାଗ୍ଂ ଅପୀହି ଯମେନ ଯେ ସଧମାଦ-ମ୍ମଦନ୍ତି ॥
ଯୌ ତେ ଶ୍ଵାନୌ ଯମ ରକ୍ଷିତାରୌ ଚତୁରକ୍ଷୌ ପଥିରକ୍ଷୀ ନୃଚକ୍ଷସା ।
ତାଭ୍ଯାଗ୍ଂ ରାଜ-ନ୍ପରି ଦେହ୍ଯେନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵସ୍ତି ଚାସ୍ମା ଅନମୀଵ-ଞ୍ଚ ଧେହି ॥ 6 ॥
ଉରୁଣସା-ଵସୁତୃପା-ଵୁଲୁମ୍ବଲୌ ଯମସ୍ଯ ଦୂତୌ ଚରତୋ ଵଶାଗ୍ଂ ଅନୁ । ତାଵସ୍ମଭ୍ଯ-ନ୍ଦୃଶଯେ ସୂର୍ଯାଯ ପୁନର୍ଦ-ତ୍ତାଵସୁମଦ୍ଯେହ ଭଦ୍ରମ୍ ॥
ସୋମ ଏକେଭ୍ଯଃ ପଵତେ ଘୃତମେକ ଉପାସତେ ।
ଯେଭ୍ଯୋ ମଧୁ ପ୍ରଧାଵତି ତାଗ୍-ଶ୍ଚିଦେଵାପିଗଚ୍ଛତାତ୍ ॥
ଯେ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରଧନେଷୁ ଶୂରାସୋ ଯେ ତନୁତ୍ଯଜଃ । ଯେ ଵା ସହସ୍ରଦକ୍ଷିଣାସ୍ତାଗ୍ ଶ୍ଚିଦେଵାପିଗଚ୍ଛତାତ୍ ॥
ତପସା ଯେ ଅନାଧୃଷ୍ଯା-ସ୍ତପସା ଯେ ସୁଵର୍ଗତାଃ ।
ତପୋ ଯେ ଚକ୍ରିରେ ମହ-ତ୍ତାଗ୍-ଶ୍ଚିଦେଵାପିଗଚ୍ଛତାତ୍ ॥
ଅଶ୍ମନ୍ଵତୀ ରେଵତୀ-ସ୍ସଗ୍ଂରଭଦ୍ଧ୍ଵ-ମୁତ୍ତିଷ୍ଠତ ପ୍ରତରତା ସଖାଯଃ । ଅତ୍ରା ଜହାମ ଯେ ଅସନ୍ନଶେଵା-ଶ୍ଶିଵାନ୍. ଵଯମଭି ଵାଜାନୁତ୍ତରେମ ॥ 7 ॥
ସୋମ ଏକେଭ୍ଯଃ ପଵତେ ଘୃତମେକ ଉପାସତେ ।
ଯେଭ୍ଯୋ ମଧୁ ପ୍ରଧାଵତି ତାଗ୍-ଶ୍ଚିଦେଵାପିଗଚ୍ଛତାତ୍ ॥
ଯେ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରଧନେଷୁ ଶୂରାସୋ ଯେ ତନୁତ୍ଯଜଃ । ଯେ ଵା ସହସ୍ରଦକ୍ଷିଣାସ୍ତାଗ୍ ଶ୍ଚିଦେଵାପିଗଚ୍ଛତାତ୍ ॥
ତପସା ଯେ ଅନାଧୃଷ୍ଯା-ସ୍ତପସା ଯେ ସୁଵର୍ଗତାଃ ।
ତପୋ ଯେ ଚକ୍ରିରେ ମହ-ତ୍ତାଗ୍-ଶ୍ଚିଦେଵାପିଗଚ୍ଛତାତ୍ ॥
ଅଶ୍ମନ୍ଵତୀ ରେଵତୀ-ସ୍ସଗ୍ଂରଭଦ୍ଧ୍ଵ-ମୁତ୍ତିଷ୍ଠତ ପ୍ରତରତା ସଖାଯଃ । ଅତ୍ରା ଜହାମ ଯେ ଅସନ୍ନଶେଵା-ଶ୍ଶିଵାନ୍. ଵଯମଭି ଵାଜାନୁତ୍ତରେମ ॥ 7 ॥
ଯଦ୍ଵୈ ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁଃ ପଵିତ୍ରଗ୍ଂ ସହସ୍ରଧାରମ୍ ଁଵିତତମନ୍ତରିକ୍ଷେ । ଯେନାପୁନାଦିନ୍ଦ୍ରମନାର୍ତ-ମାର୍ତ୍ଯୈ ତେନାହ-ମ୍ମାଗ୍ଂ ସର୍ଵତନୁ-ମ୍ପୁନାମି ॥
ଯା ରାଷ୍ଟ୍ରା-ତ୍ପନ୍ନାଦପ ଯନ୍ତି ଶାଖା ଅଭିମୃତା ନୃପତିମିଚ୍ଛମାନାଃ । ଧାତୁସ୍ତା-ସ୍ସର୍ଵାଃ ପଵନେନ ପୂତାଃ ପ୍ରଜଯା-ଽସ୍ମାନ୍-ରଯ୍ଯା ଵର୍ଚସା ସଗ୍ଂସୃଜାଥ ॥
ଉଦ୍ଵଯ-ନ୍ତମସସ୍ପରି ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଜ୍ଯୋତିରୁତ୍ତରମ୍ ।
ଦେଵ-ନ୍ଦେଵତ୍ରା ସୂର୍ଯମଗନ୍ମ ଜ୍ଯୋତିରୁତ୍ତମମ୍ ॥
ଧାତା ପୁନାତୁ ସଵିତା ପୁନାତୁ । ଅଗ୍ନେସ୍ତେଜସା ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଵର୍ଚସା ॥ 8 ॥
ଯା ରାଷ୍ଟ୍ରା-ତ୍ପନ୍ନାଦପ ଯନ୍ତି ଶାଖା ଅଭିମୃତା ନୃପତିମିଚ୍ଛମାନାଃ । ଧାତୁସ୍ତା-ସ୍ସର୍ଵାଃ ପଵନେନ ପୂତାଃ ପ୍ରଜଯା-ଽସ୍ମାନ୍-ରଯ୍ଯା ଵର୍ଚସା ସଗ୍ଂସୃଜାଥ ॥
ଉଦ୍ଵଯ-ନ୍ତମସସ୍ପରି ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଜ୍ଯୋତିରୁତ୍ତରମ୍ ।
ଦେଵ-ନ୍ଦେଵତ୍ରା ସୂର୍ଯମଗନ୍ମ ଜ୍ଯୋତିରୁତ୍ତମମ୍ ॥
ଧାତା ପୁନାତୁ ସଵିତା ପୁନାତୁ । ଅଗ୍ନେସ୍ତେଜସା ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଵର୍ଚସା ॥ 8 ॥
(ଧେ - ହ୍ଯୁତ୍ତରେ - ମାଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4
ଯ-ନ୍ତେ ଅଗ୍ନିମମନ୍ଥାମ ଵୃଷଭାଯେଵ ପକ୍ତଵେ ।
ଇମ-ନ୍ତଗ୍ଂ ଶମଯାମସି କ୍ଷୀରେଣ ଚୋଦକେନ ଚ ॥
ଯନ୍ତ୍ଵମଗ୍ନେ ସମଦହସ୍ତ୍ଵମୁ ନିର୍ଵାପଯା ପୁନଃ ।
କ୍ଯାମ୍ବୂରତ୍ର ଜାଯତା-ମ୍ପାକଦୂର୍ଵା ଵ୍ଯଲ୍କଶା ॥
ଶୀତିକେ ଶୀତିକାଵତି ହ୍ଲାଦୁକେ ହ୍ଲାଦୁକାଵତି ।
ମଣ୍ଡୂକ୍ଯା ସୁସଙ୍ଗମଯେମଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵଗ୍ନିଗ୍ଂ ଶମଯ ॥ ଶ-ନ୍ତେ ଧନ୍ଵନ୍ଯା ଆପ-ଶ୍ଶମୁ ତେ ସନ୍ତ୍ଵନୂକ୍ଯାଃ । ଶ-ନ୍ତେ ସମୁଦ୍ରିଯା ଆପ-ଶ୍ଶମୁ ତେ ସନ୍ତୁ ଵର୍ଷ୍ଯାଃ ॥
ଶ-ନ୍ତେ ସ୍ରଵନ୍ତୀ-ସ୍ତନୁଵେ ଶମୁ ତେ ସନ୍ତୁ କୂପ୍ଯାଃ ।
ଶ-ନ୍ତେ ନୀହାରୋ ଵର୍ଷତୁ ଶମୁ ପୃଷ୍ଵା-ଽଵଶୀଯତାମ୍ ॥ 9 ॥
ଅନୁଵାକଂ 4
ଯ-ନ୍ତେ ଅଗ୍ନିମମନ୍ଥାମ ଵୃଷଭାଯେଵ ପକ୍ତଵେ ।
ଇମ-ନ୍ତଗ୍ଂ ଶମଯାମସି କ୍ଷୀରେଣ ଚୋଦକେନ ଚ ॥
ଯନ୍ତ୍ଵମଗ୍ନେ ସମଦହସ୍ତ୍ଵମୁ ନିର୍ଵାପଯା ପୁନଃ ।
କ୍ଯାମ୍ବୂରତ୍ର ଜାଯତା-ମ୍ପାକଦୂର୍ଵା ଵ୍ଯଲ୍କଶା ॥
ଶୀତିକେ ଶୀତିକାଵତି ହ୍ଲାଦୁକେ ହ୍ଲାଦୁକାଵତି ।
ମଣ୍ଡୂକ୍ଯା ସୁସଙ୍ଗମଯେମଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵଗ୍ନିଗ୍ଂ ଶମଯ ॥ ଶ-ନ୍ତେ ଧନ୍ଵନ୍ଯା ଆପ-ଶ୍ଶମୁ ତେ ସନ୍ତ୍ଵନୂକ୍ଯାଃ । ଶ-ନ୍ତେ ସମୁଦ୍ରିଯା ଆପ-ଶ୍ଶମୁ ତେ ସନ୍ତୁ ଵର୍ଷ୍ଯାଃ ॥
ଶ-ନ୍ତେ ସ୍ରଵନ୍ତୀ-ସ୍ତନୁଵେ ଶମୁ ତେ ସନ୍ତୁ କୂପ୍ଯାଃ ।
ଶ-ନ୍ତେ ନୀହାରୋ ଵର୍ଷତୁ ଶମୁ ପୃଷ୍ଵା-ଽଵଶୀଯତାମ୍ ॥ 9 ॥
ଅଵ ସୃଜ ପୁନରଗ୍ନେ ପିତୃଭ୍ଯୋ ଯସ୍ତ ଆହୁତଶ୍ଚରତି ସ୍ଵଧାଭିଃ । ଆଯୁର୍ଵସାନ ଉପ ଯାତୁ ଶେଷଗ୍ଂ ସଙ୍ଗଚ୍ଛତା-ନ୍ତନୁଵା ଜାତଵେଦଃ ॥
ସଙ୍ଗଚ୍ଛସ୍ଵ ପିତୃଭି-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵଧାଭି-ସ୍ସମିଷ୍ଟାପୂର୍ତେନ ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍ନ୍ ।
ଯତ୍ର ଭୂମ୍ଯୈ ଵୃଣସେ ତତ୍ର ଗଚ୍ଛ ତତ୍ର ତ୍ଵା ଦେଵ-ସ୍ସଵିତା ଦଧାତୁ ॥ ଯତ୍ତେ କୃଷ୍ଣ-ଶ୍ଶକୁନ ଆତୁତୋଦ ପିପୀଲ-ସ୍ସର୍ପ ଉତ ଵା ଶ୍ଵାପଦଃ ।
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟ-ଦ୍ଵିଶ୍ଵାଦନୃଣ-ଙ୍କୃଣୋତୁ ସୋମଶ୍ଚ ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣମାଵିଵେଶ ॥ ଉତ୍ତିଷ୍ଠାତ-ସ୍ତନୁଵଗ୍ଂ ସମ୍ଭରସ୍ଵ ମେହ ଗାତ୍ରମଵହା ମା ଶରୀରମ୍ ।
ଯତ୍ର ଭୂମ୍ଯୈ ଵୃଣସେ ତତ୍ର ଗଚ୍ଛ ତତ୍ର ତ୍ଵା ଦେଵ-ସ୍ସଵିତା ଦଧାତୁ ॥ ଇଦ-ନ୍ତ ଏକ-ମ୍ପର ଊତ ଏକ-ନ୍ତୃତୀଯେନ ଜ୍ଯୋତିଷା ସଂଵିଁଶସ୍ଵ ।
ସଂଵେଁଶନ-ସ୍ତନୁଵୈ ଚାରୁରେଧି ପ୍ରିଯୋ ଦେଵାନା-ମ୍ପରମେ ସଧସ୍ଥେ ॥ ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ପ୍ରେହି ପ୍ରଦ୍ରଵୌକଃ କୃଣୁଷ୍ଵ ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍ନ୍ । ଯମେନ ତ୍ଵମ୍ ଁଯମ୍ଯା ସଂଵିଁଦାନୋତ୍-ତମ-ନ୍ନାକମଧି ରୋହେମମ୍ ॥
ଅଶ୍ମନ୍ଵତୀ ରେଵତୀ-ସ୍ସଗ୍ଂ ରଭଦ୍ଧ୍ଵ ମୁତ୍ତିଷ୍ଠତ ପ୍ରତରତା ସଖାଯଃ । ଅତ୍ରା ଜହାମ ଯେ ଅସନ୍ନଶେଵା-ଶ୍ଶିଵାନ୍ ଵଯମଭି ଵାଜାନୁତ୍ତରେମ ॥ ଯଦ୍ଵୈ ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁଃ ପଵିତ୍ରଗ୍ଂ ସହସ୍ରଧାରମ୍ ଁଵିତତମନ୍ତରିକ୍ଷେ । ଯେନାପୁନାଦିନ୍ଦ୍ରମନାର୍ତ-ମାର୍ତ୍ଯୈ ତେନାହ-ମ୍ମାଗ୍ଂ ସର୍ଵତନୁ-ମ୍ପୁନାମି ॥ ଯା ରାଷ୍ଟ୍ରା-ତ୍ପନ୍ନାଦପ ଯନ୍ତି ଶାଖା ଅଭିମୃତା ନୃପତିମିଚ୍ଛମାନାଃ । ଧାତୁସ୍ତା-ସ୍ସର୍ଵାଃ ପଵନେନ ପୂତାଃ ପ୍ରଜଯା-ଽସ୍ମାନ୍-ରଯ୍ଯା ଵର୍ଚସା ସଗ୍ଂସୃଜାଥ ॥ ଯା ରାଷ୍ଟ୍ରା-ତ୍ପନ୍ନାଦପ ଯନ୍ତି ଶାଖା ଅଭିମୃତା ନୃପତିମିଚ୍ଛମାନାଃ । ଧାତୁସ୍ତା-ସ୍ସର୍ଵାଃ ପଵନେନ ପୂତାଃ ପ୍ରଜଯା-ଽସ୍ମାନ୍-ରଯ୍ଯା ଵର୍ଚସା ସଗ୍ଂସୃଜାଥ ॥ ଧାତା ପୁନାତୁ ସଵିତା ପୁନାତୁ । ଅଗ୍ନେସ୍ତେଜସା ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଵର୍ଚସା ॥
ଅସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମଧି ଜାତୋ-ଽସ୍ଯଯ-ନ୍ତ୍ଵଦଧିଜାଯତାମ୍ ।
ଅଗ୍ନଯେ ଵୈଶ୍ଵାନରାଯ ସୁଵର୍ଗାଯ ଲୋକାଯ ସ୍ଵାହା ॥ 10 ॥
ସଙ୍ଗଚ୍ଛସ୍ଵ ପିତୃଭି-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵଧାଭି-ସ୍ସମିଷ୍ଟାପୂର୍ତେନ ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍ନ୍ ।
ଯତ୍ର ଭୂମ୍ଯୈ ଵୃଣସେ ତତ୍ର ଗଚ୍ଛ ତତ୍ର ତ୍ଵା ଦେଵ-ସ୍ସଵିତା ଦଧାତୁ ॥ ଯତ୍ତେ କୃଷ୍ଣ-ଶ୍ଶକୁନ ଆତୁତୋଦ ପିପୀଲ-ସ୍ସର୍ପ ଉତ ଵା ଶ୍ଵାପଦଃ ।
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟ-ଦ୍ଵିଶ୍ଵାଦନୃଣ-ଙ୍କୃଣୋତୁ ସୋମଶ୍ଚ ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣମାଵିଵେଶ ॥ ଉତ୍ତିଷ୍ଠାତ-ସ୍ତନୁଵଗ୍ଂ ସମ୍ଭରସ୍ଵ ମେହ ଗାତ୍ରମଵହା ମା ଶରୀରମ୍ ।
ଯତ୍ର ଭୂମ୍ଯୈ ଵୃଣସେ ତତ୍ର ଗଚ୍ଛ ତତ୍ର ତ୍ଵା ଦେଵ-ସ୍ସଵିତା ଦଧାତୁ ॥ ଇଦ-ନ୍ତ ଏକ-ମ୍ପର ଊତ ଏକ-ନ୍ତୃତୀଯେନ ଜ୍ଯୋତିଷା ସଂଵିଁଶସ୍ଵ ।
ସଂଵେଁଶନ-ସ୍ତନୁଵୈ ଚାରୁରେଧି ପ୍ରିଯୋ ଦେଵାନା-ମ୍ପରମେ ସଧସ୍ଥେ ॥ ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ପ୍ରେହି ପ୍ରଦ୍ରଵୌକଃ କୃଣୁଷ୍ଵ ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍ନ୍ । ଯମେନ ତ୍ଵମ୍ ଁଯମ୍ଯା ସଂଵିଁଦାନୋତ୍-ତମ-ନ୍ନାକମଧି ରୋହେମମ୍ ॥
ଅଶ୍ମନ୍ଵତୀ ରେଵତୀ-ସ୍ସଗ୍ଂ ରଭଦ୍ଧ୍ଵ ମୁତ୍ତିଷ୍ଠତ ପ୍ରତରତା ସଖାଯଃ । ଅତ୍ରା ଜହାମ ଯେ ଅସନ୍ନଶେଵା-ଶ୍ଶିଵାନ୍ ଵଯମଭି ଵାଜାନୁତ୍ତରେମ ॥ ଯଦ୍ଵୈ ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁଃ ପଵିତ୍ରଗ୍ଂ ସହସ୍ରଧାରମ୍ ଁଵିତତମନ୍ତରିକ୍ଷେ । ଯେନାପୁନାଦିନ୍ଦ୍ରମନାର୍ତ-ମାର୍ତ୍ଯୈ ତେନାହ-ମ୍ମାଗ୍ଂ ସର୍ଵତନୁ-ମ୍ପୁନାମି ॥ ଯା ରାଷ୍ଟ୍ରା-ତ୍ପନ୍ନାଦପ ଯନ୍ତି ଶାଖା ଅଭିମୃତା ନୃପତିମିଚ୍ଛମାନାଃ । ଧାତୁସ୍ତା-ସ୍ସର୍ଵାଃ ପଵନେନ ପୂତାଃ ପ୍ରଜଯା-ଽସ୍ମାନ୍-ରଯ୍ଯା ଵର୍ଚସା ସଗ୍ଂସୃଜାଥ ॥ ଯା ରାଷ୍ଟ୍ରା-ତ୍ପନ୍ନାଦପ ଯନ୍ତି ଶାଖା ଅଭିମୃତା ନୃପତିମିଚ୍ଛମାନାଃ । ଧାତୁସ୍ତା-ସ୍ସର୍ଵାଃ ପଵନେନ ପୂତାଃ ପ୍ରଜଯା-ଽସ୍ମାନ୍-ରଯ୍ଯା ଵର୍ଚସା ସଗ୍ଂସୃଜାଥ ॥ ଧାତା ପୁନାତୁ ସଵିତା ପୁନାତୁ । ଅଗ୍ନେସ୍ତେଜସା ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଵର୍ଚସା ॥
ଅସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମଧି ଜାତୋ-ଽସ୍ଯଯ-ନ୍ତ୍ଵଦଧିଜାଯତାମ୍ ।
ଅଗ୍ନଯେ ଵୈଶ୍ଵାନରାଯ ସୁଵର୍ଗାଯ ଲୋକାଯ ସ୍ଵାହା ॥ 10 ॥
(ଅଵଶୀଯତାଗ୍ଂ - ସଧସ୍ଥେ ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5
ଆଯାତୁ ଦେଵ-ସ୍ସୁମନାଭି-ରୂତିଭି-ର୍ଯମୋ ହଵେହ ପ୍ରଯତାଭିରକ୍ତା । ଆସୀଦତାଗ୍ଂ ସୁପ୍ରଯତେହ ବର୍ହିଷ୍ଯୂର୍ଜାଯ ଜାତ୍ଯୈ ମମ ଶତ୍ରୁହତ୍ଯୈ ॥
ଯମେ ଇଵ ଯତମାନେ ଯଦୈତ-ମ୍ପ୍ରଵାମ୍ଭର-ନ୍ମାନୁଷା ଦେଵଯନ୍ତଃ । ଆସୀଦତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵମୁ ଲୋକମ୍ ଁଵିଦାନେ ସ୍ଵାସସ୍ଥେ ଭଵତମିନ୍ଦଵେ ନଃ ॥
ଯମାଯ ସୋମଗ୍ଂ ସୁନୁତ ଯମାଯ ଜୁହୁତା ହଵିଃ ।
ଯମଗ୍ଂ ହ ଯଜ୍ଞୋ ଗଚ୍ଛତ୍ଯଗ୍ନିଦୂତୋ ଅରଙ୍କୃତଃ ॥
ଯମାଯ ଘୃତଵଦ୍ଧଵିର୍ଜୁହୋତ ପ୍ର ଚ ତିଷ୍ଠତ ।
ସ ନୋ ଦେଵେଷ୍ଵାଯମ-ଦ୍ଦୀର୍ଘମାଯୁଃ ପ୍ର ଜୀଵସେ ॥
ଯମାଯ ମଧୁମତ୍ତମଗ୍ଂ ରାଜ୍ଞେ ହଵ୍ଯ-ଞ୍ଜୁହୋତନ । ଇଦ-ନ୍ନମ ଋଷିଭ୍ଯଃ ପୂର୍ଵଜେଭ୍ଯଃ ପୂର୍ଵେଭ୍ଯଃ ପଥିକୃଦ୍ଭ୍ଯଃ ॥ 11 ॥
ଅନୁଵାକଂ 5
ଆଯାତୁ ଦେଵ-ସ୍ସୁମନାଭି-ରୂତିଭି-ର୍ଯମୋ ହଵେହ ପ୍ରଯତାଭିରକ୍ତା । ଆସୀଦତାଗ୍ଂ ସୁପ୍ରଯତେହ ବର୍ହିଷ୍ଯୂର୍ଜାଯ ଜାତ୍ଯୈ ମମ ଶତ୍ରୁହତ୍ଯୈ ॥
ଯମେ ଇଵ ଯତମାନେ ଯଦୈତ-ମ୍ପ୍ରଵାମ୍ଭର-ନ୍ମାନୁଷା ଦେଵଯନ୍ତଃ । ଆସୀଦତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵମୁ ଲୋକମ୍ ଁଵିଦାନେ ସ୍ଵାସସ୍ଥେ ଭଵତମିନ୍ଦଵେ ନଃ ॥
ଯମାଯ ସୋମଗ୍ଂ ସୁନୁତ ଯମାଯ ଜୁହୁତା ହଵିଃ ।
ଯମଗ୍ଂ ହ ଯଜ୍ଞୋ ଗଚ୍ଛତ୍ଯଗ୍ନିଦୂତୋ ଅରଙ୍କୃତଃ ॥
ଯମାଯ ଘୃତଵଦ୍ଧଵିର୍ଜୁହୋତ ପ୍ର ଚ ତିଷ୍ଠତ ।
ସ ନୋ ଦେଵେଷ୍ଵାଯମ-ଦ୍ଦୀର୍ଘମାଯୁଃ ପ୍ର ଜୀଵସେ ॥
ଯମାଯ ମଧୁମତ୍ତମଗ୍ଂ ରାଜ୍ଞେ ହଵ୍ଯ-ଞ୍ଜୁହୋତନ । ଇଦ-ନ୍ନମ ଋଷିଭ୍ଯଃ ପୂର୍ଵଜେଭ୍ଯଃ ପୂର୍ଵେଭ୍ଯଃ ପଥିକୃଦ୍ଭ୍ଯଃ ॥ 11 ॥
ଯୋ-ଽସ୍ଯ କୌଷ୍ଠ୍ଯ ଜଗତଃ ପାର୍ଥିଵସ୍ଯୈକ ଇଦ୍ଵଶୀ ।
ଯମ-ମ୍ଭଙ୍ଗ୍ଯଶ୍ରଵୋ ଗାଯ ଯୋ ରାଜା-ଽନପରୋଦ୍ଧ୍ଯଃ ॥ ଯମ-ଙ୍ଗାଯ ଭଙ୍ଗ୍ଯଶ୍ରଵୋ ଯୋ ରାଜା-ଽନପରୋଦ୍ଧ୍ଯଃ । ଯେନାପୋ ନଦ୍ଯୋ ଧନ୍ଵାନି ଯେନ ଦ୍ଯୌଃ ପୃଥିଵୀ ଦୃଢା ॥ ହିରଣ୍ଯକକ୍ଷ୍ଯାନ୍-ଥ୍ସୁଧୁରାନ୍. ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷା-ନଯଶ୍ଶଫାନ୍ । ଅଶ୍ଵା-ନନଶ୍ଯତୋ ଦାନମ୍ ଁଯମୋ ରାଜା-ଽଭିତିଷ୍ଠତି ॥ ଯମୋ ଦାଧାର ପୃଥିଵୀଂ-ଯଁମୋ ଵିଶ୍ଵମିଦ-ଞ୍ଜଗତ୍ । ଯମାଯ ସର୍ଵମିତ୍ରସ୍ଥେ ଯ-ତ୍ପ୍ରାଣ-ଦ୍ଵାଯୁରକ୍ଷିତମ୍ ॥ ଯଥା ପଞ୍ଚ ଯଥା ଷଡ୍ ଯଥା ପଞ୍ଚ ଦଶର୍ଷଯଃ । ଯମମ୍ ଁଯୋ ଵିଦ୍ଯାଥ୍ସ ବ୍ରୂଯାଦ୍ଯଥୈକ ଋଷିର୍ଵିଜାନତେ ॥ 12 ॥
ଯମ-ମ୍ଭଙ୍ଗ୍ଯଶ୍ରଵୋ ଗାଯ ଯୋ ରାଜା-ଽନପରୋଦ୍ଧ୍ଯଃ ॥ ଯମ-ଙ୍ଗାଯ ଭଙ୍ଗ୍ଯଶ୍ରଵୋ ଯୋ ରାଜା-ଽନପରୋଦ୍ଧ୍ଯଃ । ଯେନାପୋ ନଦ୍ଯୋ ଧନ୍ଵାନି ଯେନ ଦ୍ଯୌଃ ପୃଥିଵୀ ଦୃଢା ॥ ହିରଣ୍ଯକକ୍ଷ୍ଯାନ୍-ଥ୍ସୁଧୁରାନ୍. ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷା-ନଯଶ୍ଶଫାନ୍ । ଅଶ୍ଵା-ନନଶ୍ଯତୋ ଦାନମ୍ ଁଯମୋ ରାଜା-ଽଭିତିଷ୍ଠତି ॥ ଯମୋ ଦାଧାର ପୃଥିଵୀଂ-ଯଁମୋ ଵିଶ୍ଵମିଦ-ଞ୍ଜଗତ୍ । ଯମାଯ ସର୍ଵମିତ୍ରସ୍ଥେ ଯ-ତ୍ପ୍ରାଣ-ଦ୍ଵାଯୁରକ୍ଷିତମ୍ ॥ ଯଥା ପଞ୍ଚ ଯଥା ଷଡ୍ ଯଥା ପଞ୍ଚ ଦଶର୍ଷଯଃ । ଯମମ୍ ଁଯୋ ଵିଦ୍ଯାଥ୍ସ ବ୍ରୂଯାଦ୍ଯଥୈକ ଋଷିର୍ଵିଜାନତେ ॥ 12 ॥
ତ୍ରିକଦ୍ରୁକେଭିଃ ପତତି ଷଡୁର୍ଵୀ-ରେକମି-ଦ୍ବୃହତ୍ ।
ଗାଯତ୍ରୀ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ସର୍ଵା ତା ଯମ ଆହିତା ॥
ଅହରହର୍ନଯମାନୋ ଗାମଶ୍ଵ-ମ୍ପୁରୁଷ-ଞ୍ଜଗତ୍ ।
ଵୈଵସ୍ଵତୋ ନ ତୃପ୍ଯତି ପଞ୍ଚଭିର୍ମାନଵୈର୍ଯମଃ ॥
ଵୈଵସ୍ଵତେ ଵିଵିଚ୍ଯନ୍ତେ ଯମେ ରାଜନି ତେ ଜନାଃ ।
ଯେ ଚେହ ସତ୍ଯେନେଚ୍ଛନ୍ତେ ଯ ଉ ଚାନୃତଵାଦିନଃ ॥
ତେ ରାଜନ୍ନିହ ଵିଵିଚ୍ଯନ୍ତେ-ଽଥା ଯନ୍ତି ତ୍ଵାମୁପ ।
ଦେଵାଗ୍ଶ୍ଚ ଯେ ନମସ୍ଯନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣାଗ୍ଶ୍ଚାପଚିତ୍ଯତି ॥
ଯସ୍ମିନ୍ ଵୃକ୍ଷେ ସୁପଲାଶେ ଦେଵୈ-ସ୍ସପିମ୍ବତେ ଯମଃ ।
ଅତ୍ରା ନୋ ଵିଶ୍ପତିଃ ପିତା ପୁରାଣା ଅନୁଵେନତି ॥ 13 ॥
ଗାଯତ୍ରୀ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ସର୍ଵା ତା ଯମ ଆହିତା ॥
ଅହରହର୍ନଯମାନୋ ଗାମଶ୍ଵ-ମ୍ପୁରୁଷ-ଞ୍ଜଗତ୍ ।
ଵୈଵସ୍ଵତୋ ନ ତୃପ୍ଯତି ପଞ୍ଚଭିର୍ମାନଵୈର୍ଯମଃ ॥
ଵୈଵସ୍ଵତେ ଵିଵିଚ୍ଯନ୍ତେ ଯମେ ରାଜନି ତେ ଜନାଃ ।
ଯେ ଚେହ ସତ୍ଯେନେଚ୍ଛନ୍ତେ ଯ ଉ ଚାନୃତଵାଦିନଃ ॥
ତେ ରାଜନ୍ନିହ ଵିଵିଚ୍ଯନ୍ତେ-ଽଥା ଯନ୍ତି ତ୍ଵାମୁପ ।
ଦେଵାଗ୍ଶ୍ଚ ଯେ ନମସ୍ଯନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣାଗ୍ଶ୍ଚାପଚିତ୍ଯତି ॥
ଯସ୍ମିନ୍ ଵୃକ୍ଷେ ସୁପଲାଶେ ଦେଵୈ-ସ୍ସପିମ୍ବତେ ଯମଃ ।
ଅତ୍ରା ନୋ ଵିଶ୍ପତିଃ ପିତା ପୁରାଣା ଅନୁଵେନତି ॥ 13 ॥
(ପଥିକୃଦ୍ଭ୍ଯୋ - ଵିଜାନତେ - ଽନୁଵେନତି) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6
ଵୈଶ୍ଵାନରେ ହଵିରିଦ-ଞ୍ଜୁହୋମି ସାହସ୍ର-ମୁଥ୍ସଗ୍ଂ ଶତଧାରମେତମ୍ । ତସ୍ମିନ୍ନେଷ ପିତର-ମ୍ପିତାମହ-ମ୍ପ୍ରପିତାମହ-ମ୍ବିଭର-ତ୍ପିନ୍ଵମାନେ ॥
ଦ୍ରଫ୍ସଶ୍ଚସ୍କନ୍ଦ ପୃଥିଵୀମନୁ ଦ୍ଯାମିମଞ୍ଚ ଯୋନିମନୁ ଯଶ୍ଚ ପୂର୍ଵଃ ।
ତୃତୀଯମ୍ ଁଯୋନିମନୁ ସଞ୍ଚରନ୍ତ-ନ୍ଦ୍ରଫ୍ସ-ଞ୍ଜୁହୋମ୍ଯନୁ ସପ୍ତ ହୋତ୍ରାଃ ॥
ଇମଗ୍ଂ ସମୁଦ୍ରଗ୍ଂ ଶତଧାରମୁଥ୍ସମ୍ ଁଵ୍ଯଚ୍ଯମାନ-ମ୍ଭୁଵନସ୍ଯ ମଦ୍ଧ୍ଯେ ।
ଘୃତ-ନ୍ଦୁହାନାମଦିତି-ଞ୍ଜନାଯାଗ୍ନେ ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍ନ୍ ॥ ଅପେତ ଵୀତ ଵି ଚ ସର୍ପତାତୋ ଯେ-ଽତ୍ର ସ୍ଥ ପୁରାଣା ଯେ ଚ ନୂତନାଃ ।
ଅହୋଭିରଦ୍ଭି-ରକ୍ତୁଭି-ର୍ଵ୍ଯକ୍ତମ୍ ଁଯମୋ ଦଦା-ତ୍ଵଵସାନମସ୍ମୈ ॥ ସଵିତୈତାନି ଶରୀରାଣି ପୃଥିଵ୍ଯୈ ମାତୁରୁପସ୍ଥ ଆଦଧେ ।
ତେଭି-ର୍ଯୁଜ୍ଯନ୍ତା-ମଘ୍ନିଯାଃ ॥ 14 ॥
ଅନୁଵାକଂ 6
ଵୈଶ୍ଵାନରେ ହଵିରିଦ-ଞ୍ଜୁହୋମି ସାହସ୍ର-ମୁଥ୍ସଗ୍ଂ ଶତଧାରମେତମ୍ । ତସ୍ମିନ୍ନେଷ ପିତର-ମ୍ପିତାମହ-ମ୍ପ୍ରପିତାମହ-ମ୍ବିଭର-ତ୍ପିନ୍ଵମାନେ ॥
ଦ୍ରଫ୍ସଶ୍ଚସ୍କନ୍ଦ ପୃଥିଵୀମନୁ ଦ୍ଯାମିମଞ୍ଚ ଯୋନିମନୁ ଯଶ୍ଚ ପୂର୍ଵଃ ।
ତୃତୀଯମ୍ ଁଯୋନିମନୁ ସଞ୍ଚରନ୍ତ-ନ୍ଦ୍ରଫ୍ସ-ଞ୍ଜୁହୋମ୍ଯନୁ ସପ୍ତ ହୋତ୍ରାଃ ॥
ଇମଗ୍ଂ ସମୁଦ୍ରଗ୍ଂ ଶତଧାରମୁଥ୍ସମ୍ ଁଵ୍ଯଚ୍ଯମାନ-ମ୍ଭୁଵନସ୍ଯ ମଦ୍ଧ୍ଯେ ।
ଘୃତ-ନ୍ଦୁହାନାମଦିତି-ଞ୍ଜନାଯାଗ୍ନେ ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍ନ୍ ॥ ଅପେତ ଵୀତ ଵି ଚ ସର୍ପତାତୋ ଯେ-ଽତ୍ର ସ୍ଥ ପୁରାଣା ଯେ ଚ ନୂତନାଃ ।
ଅହୋଭିରଦ୍ଭି-ରକ୍ତୁଭି-ର୍ଵ୍ଯକ୍ତମ୍ ଁଯମୋ ଦଦା-ତ୍ଵଵସାନମସ୍ମୈ ॥ ସଵିତୈତାନି ଶରୀରାଣି ପୃଥିଵ୍ଯୈ ମାତୁରୁପସ୍ଥ ଆଦଧେ ।
ତେଭି-ର୍ଯୁଜ୍ଯନ୍ତା-ମଘ୍ନିଯାଃ ॥ 14 ॥
ଶୁନମ୍ ଁଵାହା-ଶ୍ଶୁନ-ନ୍ନାରା-ଶ୍ଶୁନ-ଙ୍କୃଷତୁ ଲାଙ୍ଗଲମ୍ ।
ଶୁନମ୍ ଁଵରତ୍ରା ବଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତାଗ୍ଂ ଶୁନ-ମଷ୍ଟ୍ରା-ମୁଦିଙ୍ଗଯ ଶୁନାସୀରା ଶୁନମସ୍ମାସୁ ଧତ୍ତମ୍ ॥
ଶୁନାସୀରାଵିମାମ୍ ଁଵାଚମ୍ ଁଯ-ଦ୍ଦିଵି ଚକ୍ରଥୁଃ ପଯଃ । ତେନେମା-ମୁପସିଞ୍ଚତମ୍ ॥
ସୀତେ ଵନ୍ଦାମହେ ତ୍ଵା-ଽର୍ଵାଚୀ ସୁଭଗେ ଭଵ ।
ଯଥା ନ-ସ୍ସୁଭଗା ସସି ଯଥା ନ-ସ୍ସୁଫଲା ସସି ॥
ସଵିତୈତାନି ଶରୀରାଣି ପୃଥିଵ୍ଯୈ ମାତୁରୁପସ୍ଥ ଆଦଧେ । ତେଭିରଦିତେ ଶ-ମ୍ଭଵ ॥
ଵିମୁଚ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵ-ମଘ୍ନିଯା ଦେଵଯାନା ଅତାରିଷ୍ମ ତମସସ୍ପାରମସ୍ଯ ।
ଜ୍ଯୋତିରାପାମ ସୁଵରଗନ୍ମ ॥ 15 ॥
ଶୁନମ୍ ଁଵରତ୍ରା ବଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତାଗ୍ଂ ଶୁନ-ମଷ୍ଟ୍ରା-ମୁଦିଙ୍ଗଯ ଶୁନାସୀରା ଶୁନମସ୍ମାସୁ ଧତ୍ତମ୍ ॥
ଶୁନାସୀରାଵିମାମ୍ ଁଵାଚମ୍ ଁଯ-ଦ୍ଦିଵି ଚକ୍ରଥୁଃ ପଯଃ । ତେନେମା-ମୁପସିଞ୍ଚତମ୍ ॥
ସୀତେ ଵନ୍ଦାମହେ ତ୍ଵା-ଽର୍ଵାଚୀ ସୁଭଗେ ଭଵ ।
ଯଥା ନ-ସ୍ସୁଭଗା ସସି ଯଥା ନ-ସ୍ସୁଫଲା ସସି ॥
ସଵିତୈତାନି ଶରୀରାଣି ପୃଥିଵ୍ଯୈ ମାତୁରୁପସ୍ଥ ଆଦଧେ । ତେଭିରଦିତେ ଶ-ମ୍ଭଵ ॥
ଵିମୁଚ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵ-ମଘ୍ନିଯା ଦେଵଯାନା ଅତାରିଷ୍ମ ତମସସ୍ପାରମସ୍ଯ ।
ଜ୍ଯୋତିରାପାମ ସୁଵରଗନ୍ମ ॥ 15 ॥
ପ୍ର ଵାତା ଵାନ୍ତି ପତଯନ୍ତି ଵିଦ୍ଯୁତ ଉଦୋଷଧୀର୍ଜିହତେ ପିନ୍ଵତେ ସୁଵଃ । ଇରା ଵିଶ୍ଵସ୍ମୈ ଭୁଵନାଯ ଜାଯତେ ଯ-ତ୍ପର୍ଜନ୍ଯଃ ପୃଥିଵୀଗ୍ଂ ରେତସା-ଽଵତି ॥
ଯଥା ଯମାଯ ହାର୍ମ୍ଯ-ମଵପ-ନ୍ପଞ୍ଚମାନଵାଃ ।
ଏଵମ୍ ଁଵପାମି ହାର୍ମ୍ଯମ୍ ଁଯଥା-ଽସାମ ଜୀଵଲୋକେ ଭୂରଯଃ ॥ ଚିତଃ ସ୍ଥ ପରିଚିତ ଊର୍ଧ୍ଵଚିତଃ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵ-ମ୍ପିତରୋ ଦେଵତା ।
ପ୍ରଜାପତିର୍ଵ-ସ୍ସାଦଯତୁ ତଯା ଦେଵତଯା ॥
ଆ ପ୍ଯାଯସ୍ଵ ସମେତୁ ତେ ଵିଶ୍ଵତଃ ସୋମ ଵୃଷ୍ଣିଯମ୍ । ଭଵା ଵାଜସ୍ଯ ସଙ୍ଗଥେ ॥ ସ-ନ୍ତେ ପଯାଗ୍ଂସି ସମୁ ଯନ୍ତୁ ଵାଜା-ସ୍ସଂ-ଵୃଁଷ୍ଣିଯା-ନ୍ଯଭିମାତିଷାହଃ । ଆପ୍ଯାଯମାନୋ ଅମୃତାଯ ସୋମ ଦିଵି ଶ୍ରଵାଗ୍ସ୍ଯୁତ୍ତମାନି ଧିଷ୍ଵ ॥ 16 ॥
ଯଥା ଯମାଯ ହାର୍ମ୍ଯ-ମଵପ-ନ୍ପଞ୍ଚମାନଵାଃ ।
ଏଵମ୍ ଁଵପାମି ହାର୍ମ୍ଯମ୍ ଁଯଥା-ଽସାମ ଜୀଵଲୋକେ ଭୂରଯଃ ॥ ଚିତଃ ସ୍ଥ ପରିଚିତ ଊର୍ଧ୍ଵଚିତଃ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵ-ମ୍ପିତରୋ ଦେଵତା ।
ପ୍ରଜାପତିର୍ଵ-ସ୍ସାଦଯତୁ ତଯା ଦେଵତଯା ॥
ଆ ପ୍ଯାଯସ୍ଵ ସମେତୁ ତେ ଵିଶ୍ଵତଃ ସୋମ ଵୃଷ୍ଣିଯମ୍ । ଭଵା ଵାଜସ୍ଯ ସଙ୍ଗଥେ ॥ ସ-ନ୍ତେ ପଯାଗ୍ଂସି ସମୁ ଯନ୍ତୁ ଵାଜା-ସ୍ସଂ-ଵୃଁଷ୍ଣିଯା-ନ୍ଯଭିମାତିଷାହଃ । ଆପ୍ଯାଯମାନୋ ଅମୃତାଯ ସୋମ ଦିଵି ଶ୍ରଵାଗ୍ସ୍ଯୁତ୍ତମାନି ଧିଷ୍ଵ ॥ 16 ॥
(ଅଘ୍ନିଯା - ଅଗନ୍ମ - +ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7
ଉତ୍ତେ ତଭ୍ନୋମି ପୃଥିଵୀ-ନ୍ତ୍ଵତ୍ପରୀମମ୍ ଁଲୋକ-ନ୍ନିଦଧନ୍ମୋ ଅହଗ୍ଂ ରିଷମ୍ । ଏତାଗ୍ ସ୍ଥୂଣା-ମ୍ପିତରୋ ଧାରଯନ୍ତୁ ତେ-ଽତ୍ରା ଯମ-ସ୍ସାଦନାତ୍ତେ ମିନୋତୁ ॥
ଉପସର୍ପ ମାତର-ମ୍ଭୂମିମେତା-ମୁରୁଵ୍ଯଚସ-ମ୍ପୃଥିଵୀଗ୍ଂ ସୁଶେଵାମ୍ । ଊର୍ଣମ୍ରଦା ଯୁଵତି-ର୍ଦକ୍ଷିଣାଵତ୍ଯେଷା ତ୍ଵା ପାତୁ ନିର୍-ଋତ୍ଯା ଉପସ୍ଥେ ॥
ଉଚ୍ଛ୍ମଞ୍ଚସ୍ଵ ପୃଥିଵି ମା ଵିବାଧିଥା-ସ୍ସୂପାଯନା-ଽସ୍ମୈ ଭଵ ସୂପଵଞ୍ଚନା । ମାତା ପୁତ୍ରମ୍ ଁଯଥା ସିଚା-ଽଭ୍ଯେନ-ମ୍ଭୂମି ଵୃଣୁ ॥ ଉଚ୍ଛ୍ମଞ୍ଚମାନା ପୃଥିଵୀ ହି ତିଷ୍ଠସି ସହସ୍ରମ୍ମିତ ଉପ ହି ଶ୍ରଯନ୍ତାମ୍ ।
ତେ ଗୃହାସୋ ମଧୁଶ୍ଚୁତୋ ଵିଶ୍ଵାହାସ୍ମୈ ଶରଣା-ସ୍ସନ୍ତ୍ଵତ୍ର ॥ ଏଣୀର୍ଧାନା ହରିଣୀରର୍ଜୁନୀ-ସ୍ସନ୍ତୁ ଧେନଵଃ । ତିଲଵଥ୍ସା ଊର୍ଜମସ୍ମୈ ଦୁହାନା ଵିଶ୍ଵାହା ସନ୍ତ୍ଵନପସ୍ଫୁରନ୍ତୀଃ ॥ 17 ॥
ଅନୁଵାକଂ 7
ଉତ୍ତେ ତଭ୍ନୋମି ପୃଥିଵୀ-ନ୍ତ୍ଵତ୍ପରୀମମ୍ ଁଲୋକ-ନ୍ନିଦଧନ୍ମୋ ଅହଗ୍ଂ ରିଷମ୍ । ଏତାଗ୍ ସ୍ଥୂଣା-ମ୍ପିତରୋ ଧାରଯନ୍ତୁ ତେ-ଽତ୍ରା ଯମ-ସ୍ସାଦନାତ୍ତେ ମିନୋତୁ ॥
ଉପସର୍ପ ମାତର-ମ୍ଭୂମିମେତା-ମୁରୁଵ୍ଯଚସ-ମ୍ପୃଥିଵୀଗ୍ଂ ସୁଶେଵାମ୍ । ଊର୍ଣମ୍ରଦା ଯୁଵତି-ର୍ଦକ୍ଷିଣାଵତ୍ଯେଷା ତ୍ଵା ପାତୁ ନିର୍-ଋତ୍ଯା ଉପସ୍ଥେ ॥
ଉଚ୍ଛ୍ମଞ୍ଚସ୍ଵ ପୃଥିଵି ମା ଵିବାଧିଥା-ସ୍ସୂପାଯନା-ଽସ୍ମୈ ଭଵ ସୂପଵଞ୍ଚନା । ମାତା ପୁତ୍ରମ୍ ଁଯଥା ସିଚା-ଽଭ୍ଯେନ-ମ୍ଭୂମି ଵୃଣୁ ॥ ଉଚ୍ଛ୍ମଞ୍ଚମାନା ପୃଥିଵୀ ହି ତିଷ୍ଠସି ସହସ୍ରମ୍ମିତ ଉପ ହି ଶ୍ରଯନ୍ତାମ୍ ।
ତେ ଗୃହାସୋ ମଧୁଶ୍ଚୁତୋ ଵିଶ୍ଵାହାସ୍ମୈ ଶରଣା-ସ୍ସନ୍ତ୍ଵତ୍ର ॥ ଏଣୀର୍ଧାନା ହରିଣୀରର୍ଜୁନୀ-ସ୍ସନ୍ତୁ ଧେନଵଃ । ତିଲଵଥ୍ସା ଊର୍ଜମସ୍ମୈ ଦୁହାନା ଵିଶ୍ଵାହା ସନ୍ତ୍ଵନପସ୍ଫୁରନ୍ତୀଃ ॥ 17 ॥
ଏଷା ତେ ଯମସାଦନେ ସ୍ଵଧା ନିଧୀଯତେ ଗୃହେ । ଅକ୍ଷିତିର୍ନାମ ତେ ଅସୌ ॥ ଇଦ-ମ୍ପିତୃଭ୍ଯଃ ପ୍ରଭରେମ ବର୍ହି-ର୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଜୀଵନ୍ତ ଉତ୍ତର-ମ୍ଭରେମ ।
ତତ୍ତ୍ଵମାରୋହାସୋ ମେଘ୍ଯୋ ଭଵମ୍ ଁଯମେନ ତ୍ଵମ୍ ଁଯମ୍ଯା ସଂଵିଁଦାନଃ ॥ ମା ତ୍ଵା ଵୃକ୍ଷୌ ସମ୍ବାଧିଷ୍ଟା-ମ୍ମା ମାତା ପୃଥିଵି ତ୍ଵମ୍ ।
ପିତୄନ୍. ହି ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛାସ୍ଯେଧାସମ୍ ଁଯମରାଜ୍ଯେ ॥
ମା ତ୍ଵା ଵୃକ୍ଷୌ ସମ୍ବାଧେଥା-ମ୍ମା ମାତା ପୃଥିଵୀ ମହୀ । ଵୈଵସ୍ଵତଗ୍ଂ ହି ଗଚ୍ଛାସି ଯମରାଜ୍ଯେ ଵିରାଜସି ॥
ନଲ-ମ୍ପ୍ଲଵମାରୋହୈତ-ନ୍ନଲେନ ପଥୋ-ଽନ୍ଵିହି ।
ସ ତ୍ଵ-ନ୍ନଲପ୍ଲଵୋ ଭୂତ୍ଵା ସନ୍ତର ପ୍ରତରୋତ୍ତର ॥ 18 ॥
ତତ୍ତ୍ଵମାରୋହାସୋ ମେଘ୍ଯୋ ଭଵମ୍ ଁଯମେନ ତ୍ଵମ୍ ଁଯମ୍ଯା ସଂଵିଁଦାନଃ ॥ ମା ତ୍ଵା ଵୃକ୍ଷୌ ସମ୍ବାଧିଷ୍ଟା-ମ୍ମା ମାତା ପୃଥିଵି ତ୍ଵମ୍ ।
ପିତୄନ୍. ହି ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛାସ୍ଯେଧାସମ୍ ଁଯମରାଜ୍ଯେ ॥
ମା ତ୍ଵା ଵୃକ୍ଷୌ ସମ୍ବାଧେଥା-ମ୍ମା ମାତା ପୃଥିଵୀ ମହୀ । ଵୈଵସ୍ଵତଗ୍ଂ ହି ଗଚ୍ଛାସି ଯମରାଜ୍ଯେ ଵିରାଜସି ॥
ନଲ-ମ୍ପ୍ଲଵମାରୋହୈତ-ନ୍ନଲେନ ପଥୋ-ଽନ୍ଵିହି ।
ସ ତ୍ଵ-ନ୍ନଲପ୍ଲଵୋ ଭୂତ୍ଵା ସନ୍ତର ପ୍ରତରୋତ୍ତର ॥ 18 ॥
ସଵିତୈତାନି ଶରୀରାଣି ପୃଥିଵ୍ଯୈ ମାତୁରୁପସ୍ଥ ଆଦଧେ । ତେଭ୍ଯଃ ପୃଥିଵି ଶ-ମ୍ଭଵ ॥
ଷଡ୍ଢୋତା ସୂର୍ଯ-ନ୍ତେ ଚକ୍ଷୁ-ର୍ଗଚ୍ଛତୁ ଵାତମାତ୍ମା ଦ୍ଯା-ଞ୍ଚ ଗଚ୍ଛ ପୃଥିଵୀ-ଞ୍ଚ ଧର୍ମଣା ।
ଅପୋ ଵା ଗଚ୍ଛ ଯଦି ତତ୍ର ତେ ହିତମୋଷଧୀଷୁ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠା ଶରୀରୈଃ ॥ ପର-ମ୍ମୃତ୍ଯୋ ଅନୁ ପରେହି ପନ୍ଥାମ୍ ଁଯସ୍ତେ ସ୍ଵ ଇତରୋ ଦେଵଯାନାତ୍ ।
ଚକ୍ଷୁଷ୍ମତେ ଶୃଣ୍ଵତେ ତେ ବ୍ରଵୀମି ମା ନଃ ପ୍ରଜାଗ୍ଂ ରୀରିଷୋ ମୋତ ଵୀରାନ୍ ॥
ଶମ୍ ଁଵାତ-ଶ୍ଶଗ୍ଂ ହି ତେ ଘୃଣି-ଶ୍ଶମୁ ତେ ସନ୍ତ୍ଵୋଷଧୀଃ । କଲ୍ପନ୍ତା-ମ୍ମେ ଦିଶଃ ଶଗ୍ମାଃ ॥
ପୃଥିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ଵା ଲୋକେ ସାଦଯାମ୍ଯମୁଷ୍ଯ ଶର୍ମାସି ପିତରୋ ଦେଵତା । ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ ତଯା ଦେଵତଯା ॥ ଅନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯ ତ୍ଵା ଦିଵସ୍ତ୍ଵା ଦିଶା-ନ୍ତ୍ଵା ନାକସ୍ଯ ତ୍ଵା ପୃଷ୍ଠେ ବ୍ରଦ୍ଧ୍ନସ୍ଯ ତ୍ଵା ଵିଷ୍ଟପେ ସାଦଯାମ୍ଯମୁଷ୍ଯ ଶର୍ମାସି ପିତରୋ ଦେଵତା ।
ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ ତଯା ଦେଵତଯା ॥ 19 ॥
ଷଡ୍ଢୋତା ସୂର୍ଯ-ନ୍ତେ ଚକ୍ଷୁ-ର୍ଗଚ୍ଛତୁ ଵାତମାତ୍ମା ଦ୍ଯା-ଞ୍ଚ ଗଚ୍ଛ ପୃଥିଵୀ-ଞ୍ଚ ଧର୍ମଣା ।
ଅପୋ ଵା ଗଚ୍ଛ ଯଦି ତତ୍ର ତେ ହିତମୋଷଧୀଷୁ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠା ଶରୀରୈଃ ॥ ପର-ମ୍ମୃତ୍ଯୋ ଅନୁ ପରେହି ପନ୍ଥାମ୍ ଁଯସ୍ତେ ସ୍ଵ ଇତରୋ ଦେଵଯାନାତ୍ ।
ଚକ୍ଷୁଷ୍ମତେ ଶୃଣ୍ଵତେ ତେ ବ୍ରଵୀମି ମା ନଃ ପ୍ରଜାଗ୍ଂ ରୀରିଷୋ ମୋତ ଵୀରାନ୍ ॥
ଶମ୍ ଁଵାତ-ଶ୍ଶଗ୍ଂ ହି ତେ ଘୃଣି-ଶ୍ଶମୁ ତେ ସନ୍ତ୍ଵୋଷଧୀଃ । କଲ୍ପନ୍ତା-ମ୍ମେ ଦିଶଃ ଶଗ୍ମାଃ ॥
ପୃଥିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ଵା ଲୋକେ ସାଦଯାମ୍ଯମୁଷ୍ଯ ଶର୍ମାସି ପିତରୋ ଦେଵତା । ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ ତଯା ଦେଵତଯା ॥ ଅନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯ ତ୍ଵା ଦିଵସ୍ତ୍ଵା ଦିଶା-ନ୍ତ୍ଵା ନାକସ୍ଯ ତ୍ଵା ପୃଷ୍ଠେ ବ୍ରଦ୍ଧ୍ନସ୍ଯ ତ୍ଵା ଵିଷ୍ଟପେ ସାଦଯାମ୍ଯମୁଷ୍ଯ ଶର୍ମାସି ପିତରୋ ଦେଵତା ।
ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ ତଯା ଦେଵତଯା ॥ 19 ॥
(ଅନପସ୍ଫୁରନ୍ତୀ - ରୁତ୍ତର - ଦେଵତଯା ଦ୍ଵେ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8
ଅପୂପଵା-ନ୍ଘୃତଵାଗ୍ଶ୍ଚରୁରେହ ସୀଦତୂତ୍ତଭ୍ନୁଵ-ନ୍ପୃଥିଵୀ-ନ୍ଦ୍ଯାମୁତୋପରି । ଯୋନିକୃତଃ ପଥିକୃତଃ ସପର୍ଯତ ଯେ ଦେଵାନା-ଙ୍ଘୃତଭାଗା ଇହ ସ୍ଥ ।
ଏଷା ତେ ଯମସାଦନେ ସ୍ଵଧା ନିଧୀଯତେ ଗୃହେ-ଽସୌ ।
ଦଶାକ୍ଷରା ତାଗ୍ଂ ରକ୍ଷସ୍ଵ ତା-ଙ୍ଗୋପାଯସ୍ଵ ତା-ନ୍ତେ ପରି ଦଦାମି ତସ୍ଯା-ନ୍ତ୍ଵା ମା ଦଭ-ନ୍ପିତରୋ ଦେଵତା ।
ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ ତଯା ଦେଵତଯା ॥
ଅପୂପଵା-ଞ୍ଛୃତଵାନ୍-କ୍ଷୀରଵାନ୍-ଦଧିଵା-ନ୍ମଧୁମାଗ୍-ଶ୍ଚରୁରେହ ସୀଦତୂତ୍ତଭ୍ନୁଵନ୍-ପୃଥିଵୀ-ନ୍ଦ୍ଯାମୁତୋପରି । ଯୋନିକୃତଃ ପଥିକୃତଃ ସପର୍ଯତ ଯେ ଦେଵାନାଗ୍ଂ ଶୃତଭାଗାଃ, କ୍ଷୀରଭାଗା ଦଧିଭାଗା ମଧୁଭାଗା ଇହ ସ୍ଥ । ଏଷା ତେ ଯମସାଦନେ ସ୍ଵଧା ନିଧୀଯତେ ଗୃହେ-ଽସୌ । ଶତାକ୍ଷରା ସହସ୍ରାକ୍ଷରା-ଽଯୁତାକ୍ଷରା-ଽଚ୍ଯୁତାକ୍ଷରା ତାଗ୍ଂ ରକ୍ଷସ୍ଵ ତା-ଙ୍ଗୋପାଯସ୍ଵ ତା-ନ୍ତେ ପରିଦଦାମି ତସ୍ଯା-ନ୍ତ୍ଵା ମା ଦଭ-ନ୍ପିତରୋ ଦେଵତା । ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ ତଯା ଦେଵତଯା ॥ 20 ॥
ଅନୁଵାକଂ 8
ଅପୂପଵା-ନ୍ଘୃତଵାଗ୍ଶ୍ଚରୁରେହ ସୀଦତୂତ୍ତଭ୍ନୁଵ-ନ୍ପୃଥିଵୀ-ନ୍ଦ୍ଯାମୁତୋପରି । ଯୋନିକୃତଃ ପଥିକୃତଃ ସପର୍ଯତ ଯେ ଦେଵାନା-ଙ୍ଘୃତଭାଗା ଇହ ସ୍ଥ ।
ଏଷା ତେ ଯମସାଦନେ ସ୍ଵଧା ନିଧୀଯତେ ଗୃହେ-ଽସୌ ।
ଦଶାକ୍ଷରା ତାଗ୍ଂ ରକ୍ଷସ୍ଵ ତା-ଙ୍ଗୋପାଯସ୍ଵ ତା-ନ୍ତେ ପରି ଦଦାମି ତସ୍ଯା-ନ୍ତ୍ଵା ମା ଦଭ-ନ୍ପିତରୋ ଦେଵତା ।
ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ ତଯା ଦେଵତଯା ॥
ଅପୂପଵା-ଞ୍ଛୃତଵାନ୍-କ୍ଷୀରଵାନ୍-ଦଧିଵା-ନ୍ମଧୁମାଗ୍-ଶ୍ଚରୁରେହ ସୀଦତୂତ୍ତଭ୍ନୁଵନ୍-ପୃଥିଵୀ-ନ୍ଦ୍ଯାମୁତୋପରି । ଯୋନିକୃତଃ ପଥିକୃତଃ ସପର୍ଯତ ଯେ ଦେଵାନାଗ୍ଂ ଶୃତଭାଗାଃ, କ୍ଷୀରଭାଗା ଦଧିଭାଗା ମଧୁଭାଗା ଇହ ସ୍ଥ । ଏଷା ତେ ଯମସାଦନେ ସ୍ଵଧା ନିଧୀଯତେ ଗୃହେ-ଽସୌ । ଶତାକ୍ଷରା ସହସ୍ରାକ୍ଷରା-ଽଯୁତାକ୍ଷରା-ଽଚ୍ଯୁତାକ୍ଷରା ତାଗ୍ଂ ରକ୍ଷସ୍ଵ ତା-ଙ୍ଗୋପାଯସ୍ଵ ତା-ନ୍ତେ ପରିଦଦାମି ତସ୍ଯା-ନ୍ତ୍ଵା ମା ଦଭ-ନ୍ପିତରୋ ଦେଵତା । ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ ତଯା ଦେଵତଯା ॥ 20 ॥
(ଅପୂପଵାନସୌ ଦଶ) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9
ଏତାସ୍ତେ ସ୍ଵଧା ଅମୃତାଃ କରୋମି ଯାସ୍ତେ ଧାନାଃ ପରିକିରାମ୍ଯତ୍ର । ତାସ୍ତେ ଯମଃ ପିତୃଭିଃ ସଂଵିଁଦାନୋ-ଽତ୍ର ଧେନୂଃ କାମଦୁଘାଃ କରୋତୁ ॥
ତ୍ଵାମର୍ଜୁନୌଷଧୀନା-ମ୍ପଯୋ ବ୍ରହ୍ମାଣ ଇଦ୍ଵିଦୁଃ ।
ତାସା-ନ୍ତ୍ଵା ମଦ୍ଧ୍ଯାଦାଦଦେ ଚରୁଭ୍ଯୋ ଅପିଧାତଵେ ॥
ଦୂର୍ଵାଣାଗ୍ ସ୍ତମ୍ବମାହରୈତା-ମ୍ପ୍ରିଯତମା-ମ୍ମମ । ଇମା-ନ୍ଦିଶ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯାଣା-ମ୍ଭୂଯିଷ୍ଠା-ଽନୁ ଵି ରୋହତୁ ॥ କାଶାନାଗ୍ ସ୍ତମ୍ବମାହର ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ ।
ଯ ଏତସ୍ଯୈ ଦିଶଃ ପରାଭଵନ୍ନଘାଯଵୋ ଯଥା ତେ ନାଭଵା-ନ୍ପୁନଃ ॥ ଦର୍ଭାଣାଗ୍ ସ୍ତମ୍ବମାହର ପିତୃଣାମୋଷଧୀ-ମ୍ପ୍ରିଯାମ୍ । ଅନ୍ଵସ୍ଯୈ ମୂଲ-ଞ୍ଜୀଵାଦନୁ କାଣ୍ଡମଥୋ ଫଲମ୍ ॥ 21 ॥
ଅନୁଵାକଂ 9
ଏତାସ୍ତେ ସ୍ଵଧା ଅମୃତାଃ କରୋମି ଯାସ୍ତେ ଧାନାଃ ପରିକିରାମ୍ଯତ୍ର । ତାସ୍ତେ ଯମଃ ପିତୃଭିଃ ସଂଵିଁଦାନୋ-ଽତ୍ର ଧେନୂଃ କାମଦୁଘାଃ କରୋତୁ ॥
ତ୍ଵାମର୍ଜୁନୌଷଧୀନା-ମ୍ପଯୋ ବ୍ରହ୍ମାଣ ଇଦ୍ଵିଦୁଃ ।
ତାସା-ନ୍ତ୍ଵା ମଦ୍ଧ୍ଯାଦାଦଦେ ଚରୁଭ୍ଯୋ ଅପିଧାତଵେ ॥
ଦୂର୍ଵାଣାଗ୍ ସ୍ତମ୍ବମାହରୈତା-ମ୍ପ୍ରିଯତମା-ମ୍ମମ । ଇମା-ନ୍ଦିଶ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯାଣା-ମ୍ଭୂଯିଷ୍ଠା-ଽନୁ ଵି ରୋହତୁ ॥ କାଶାନାଗ୍ ସ୍ତମ୍ବମାହର ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ ।
ଯ ଏତସ୍ଯୈ ଦିଶଃ ପରାଭଵନ୍ନଘାଯଵୋ ଯଥା ତେ ନାଭଵା-ନ୍ପୁନଃ ॥ ଦର୍ଭାଣାଗ୍ ସ୍ତମ୍ବମାହର ପିତୃଣାମୋଷଧୀ-ମ୍ପ୍ରିଯାମ୍ । ଅନ୍ଵସ୍ଯୈ ମୂଲ-ଞ୍ଜୀଵାଦନୁ କାଣ୍ଡମଥୋ ଫଲମ୍ ॥ 21 ॥
ଲୋକ-ମ୍ପୃଣ ଛିଦ୍ର-ମ୍ପୃଣାଥୋ ସୀଦ ଶିଵା ତ୍ଵମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ତ୍ଵା ବୃହସ୍ପତିରସ୍ମିନ୍ ଯୋନାଵସୀଷଦନ୍ନ୍ ॥ ତା ଅସ୍ଯ ସୂଦଦୋହସ-ସ୍ସୋମଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରୀଣନ୍ତି ପୃଶ୍ନଯଃ । ଜନ୍ମ-ନ୍ଦେଵାନାଂ-ଵିଁଶସ୍ତ୍ରିଷ୍ଵା ରୋଚନେ ଦିଵଃ ॥
ଶମ୍ ଁଵାତ-ଶ୍ଶଗ୍ଂହି ତେ ଘୃଣି-ଶ୍ଶମୁ ତେ ସନ୍ତ୍ଵୋଷଧୀଃ । କଲ୍ପନ୍ତା-ନ୍ତେ ଦିଶ-ସ୍ସର୍ଵାଃ ॥ ଇଦମେଵ ମେତୋ-ଽପରାମାର୍ତିମାରାମ କାଞ୍ଚନ ।
ତଥା ତଦଶ୍ଵିଭ୍ଯା-ଙ୍କୃତ-ମ୍ମିତ୍ରେଣ ଵରୁଣେନ ଚ ॥
ଵରଣୋ ଵାରଯାଦିଦ-ନ୍ଦେଵୋ ଵନସ୍ପତିଃ ।
ଆର୍ତ୍ଯୈ ନିର୍-ଋତ୍ଯୈ ଦ୍ଵେଷାଚ୍ଚ ଵନସ୍ପତିଃ ॥
ଵିଧୃତିରସି ଵିଧାରଯାସ୍ମଦଘା ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂସି ଶମି ଶମଯାସ୍ମଦଘା ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂସି ଯଵ ଯଵଯାସ୍ମଦଘା ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂସି ॥
ପୃଥିଵୀ-ଙ୍ଗଚ୍ଛାନ୍ତରିକ୍ଷ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ଦିଵ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ଦିଶୋ ଗଚ୍ଛ ସୁଵର୍ଗଚ୍ଛ ସୁଵର୍ଗଚ୍ଛ ଦିଶୋ ଗଚ୍ଛ ଦିଵ-ଙ୍ଗଚ୍ଛାନ୍ତରିକ୍ଷ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ପୃଥିଵୀ-ଙ୍ଗଚ୍ଛାପୋ ଵା ଗଚ୍ଛ ଯଦି ତତ୍ର ତେ ହିତମୋଷଧୀଷୁ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠା ଶରୀରୈଃ ॥ ଲୋକ-ମ୍ପୃଣ ଛିଦ୍ର-ମ୍ପୃଣାଥୋ ସୀଦ ଶିଵା ତ୍ଵମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ତ୍ଵା ବୃହସ୍ପତିରସ୍ମିନ୍ ଯୋନାଵସୀଷଦନ୍ନ୍ ॥ ତା ଅସ୍ଯ ସୂଦଦୋହସ-ସ୍ସୋମଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରୀଣନ୍ତି ପୃଶ୍ନଯଃ । ଜନ୍ମ-ନ୍ଦେଵାନାଂ-ଵିଁଶସ୍ତ୍ରିଷ୍ଵା ରୋଚନେ ଦିଵଃ ॥
ଅଶ୍ମନ୍ଵତୀ ରେଵତୀ-ସ୍ସଗ୍ଂ ରଭଦ୍ଧ୍ଵ ମୁତ୍ତିଷ୍ଠତ ପ୍ରତରତା ସଖାଯଃ । ଅତ୍ରା ଜହାମ ଯେ ଅସନ୍ନଶେଵା-ଶ୍ଶିଵାନ୍ ଵଯମଭି ଵାଜାନୁତ୍ତରେମ ॥ ଯଦ୍ଵୈ ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁଃ ପଵିତ୍ରଗ୍ଂ ସହସ୍ରଧାରମ୍ ଁଵିତତମନ୍ତରିକ୍ଷେ । ଯେନାପୁନାଦିନ୍ଦ୍ରମନାର୍ତ-ମାର୍ତ୍ଯୈ ତେନାହ-ମ୍ମାଗ୍ଂ ସର୍ଵତନୁ-ମ୍ପୁନାମି ॥
ଧାତା ଯା ରାଷ୍ଟ୍ରା-ତ୍ପନ୍ନାଦପ ଯନ୍ତି ଶାଖା ଅଭିମୃତା ନୃପତିମିଚ୍ଛମାନାଃ । ଧାତୁସ୍ତା-ସ୍ସର୍ଵାଃ ପଵନେନ ପୂତାଃ ପ୍ରଜଯା-ଽସ୍ମାନ୍-ରଯ୍ଯା ଵର୍ଚସା ସଗ୍ଂସୃଜାଥ ॥( ) ॥ 22 ॥
ଶମ୍ ଁଵାତ-ଶ୍ଶଗ୍ଂହି ତେ ଘୃଣି-ଶ୍ଶମୁ ତେ ସନ୍ତ୍ଵୋଷଧୀଃ । କଲ୍ପନ୍ତା-ନ୍ତେ ଦିଶ-ସ୍ସର୍ଵାଃ ॥ ଇଦମେଵ ମେତୋ-ଽପରାମାର୍ତିମାରାମ କାଞ୍ଚନ ।
ତଥା ତଦଶ୍ଵିଭ୍ଯା-ଙ୍କୃତ-ମ୍ମିତ୍ରେଣ ଵରୁଣେନ ଚ ॥
ଵରଣୋ ଵାରଯାଦିଦ-ନ୍ଦେଵୋ ଵନସ୍ପତିଃ ।
ଆର୍ତ୍ଯୈ ନିର୍-ଋତ୍ଯୈ ଦ୍ଵେଷାଚ୍ଚ ଵନସ୍ପତିଃ ॥
ଵିଧୃତିରସି ଵିଧାରଯାସ୍ମଦଘା ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂସି ଶମି ଶମଯାସ୍ମଦଘା ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂସି ଯଵ ଯଵଯାସ୍ମଦଘା ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂସି ॥
ପୃଥିଵୀ-ଙ୍ଗଚ୍ଛାନ୍ତରିକ୍ଷ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ଦିଵ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ଦିଶୋ ଗଚ୍ଛ ସୁଵର୍ଗଚ୍ଛ ସୁଵର୍ଗଚ୍ଛ ଦିଶୋ ଗଚ୍ଛ ଦିଵ-ଙ୍ଗଚ୍ଛାନ୍ତରିକ୍ଷ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ପୃଥିଵୀ-ଙ୍ଗଚ୍ଛାପୋ ଵା ଗଚ୍ଛ ଯଦି ତତ୍ର ତେ ହିତମୋଷଧୀଷୁ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠା ଶରୀରୈଃ ॥ ଲୋକ-ମ୍ପୃଣ ଛିଦ୍ର-ମ୍ପୃଣାଥୋ ସୀଦ ଶିଵା ତ୍ଵମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ତ୍ଵା ବୃହସ୍ପତିରସ୍ମିନ୍ ଯୋନାଵସୀଷଦନ୍ନ୍ ॥ ତା ଅସ୍ଯ ସୂଦଦୋହସ-ସ୍ସୋମଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରୀଣନ୍ତି ପୃଶ୍ନଯଃ । ଜନ୍ମ-ନ୍ଦେଵାନାଂ-ଵିଁଶସ୍ତ୍ରିଷ୍ଵା ରୋଚନେ ଦିଵଃ ॥
ଅଶ୍ମନ୍ଵତୀ ରେଵତୀ-ସ୍ସଗ୍ଂ ରଭଦ୍ଧ୍ଵ ମୁତ୍ତିଷ୍ଠତ ପ୍ରତରତା ସଖାଯଃ । ଅତ୍ରା ଜହାମ ଯେ ଅସନ୍ନଶେଵା-ଶ୍ଶିଵାନ୍ ଵଯମଭି ଵାଜାନୁତ୍ତରେମ ॥ ଯଦ୍ଵୈ ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁଃ ପଵିତ୍ରଗ୍ଂ ସହସ୍ରଧାରମ୍ ଁଵିତତମନ୍ତରିକ୍ଷେ । ଯେନାପୁନାଦିନ୍ଦ୍ରମନାର୍ତ-ମାର୍ତ୍ଯୈ ତେନାହ-ମ୍ମାଗ୍ଂ ସର୍ଵତନୁ-ମ୍ପୁନାମି ॥
ଧାତା ଯା ରାଷ୍ଟ୍ରା-ତ୍ପନ୍ନାଦପ ଯନ୍ତି ଶାଖା ଅଭିମୃତା ନୃପତିମିଚ୍ଛମାନାଃ । ଧାତୁସ୍ତା-ସ୍ସର୍ଵାଃ ପଵନେନ ପୂତାଃ ପ୍ରଜଯା-ଽସ୍ମାନ୍-ରଯ୍ଯା ଵର୍ଚସା ସଗ୍ଂସୃଜାଥ ॥( ) ॥ 22 ॥
(ଅଥୋ ଫଲମ୍ - ଧାତା ପୁନାତୁ) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10
ଆରୋହତାଯୁ-ର୍ଜରସ-ଙ୍ଗୃଣାନା ଅନୁପୂର୍ଵମ୍ ଁଯତମାନା ଯତିଷ୍ଟ । ଇହ ତ୍ଵଷ୍ଟା ସୁଜନିମା ସୁରତ୍ନୋ ଦୀର୍ଘମାଯୁଃ କରତୁ ଜୀଵସେ ଵଃ ॥
ଯଥା-ଽହାନ୍ଯନୁପୂର୍ଵ-ମ୍ଭଵନ୍ତି ଯଥର୍ତଵ ଋତୁଭି-ର୍ଯନ୍ତି କ୍ଲୃପ୍ତାଃ । ଯଥା ନ ପୂର୍ଵମପରୋ ଜହାତ୍ଯେଵା ଧାତରାଯୂଗ୍ଂଷି କଲ୍ପଯୈଷାମ୍ ॥
ନ ହି ତେ ଅଗ୍ନେ ତନୁଵୈ କ୍ରୂର-ଞ୍ଚକାର ମର୍ତ୍ଯଃ ।
କପି-ର୍ବଭସ୍ତି ତେଜନ-ମ୍ପୁନର୍ଜରାଯୁ ଗୌରିଵ ।
ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମଗ୍ନେ ଶୁଶୁଦ୍ଧ୍ଯା ରଯିମ୍ ।
ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘ-ମ୍ମୃତ୍ଯଵେ ସ୍ଵାହା ॥
ଅନଡ୍ଵାହ-ମନ୍ଵାରଭାମହେ ସ୍ଵସ୍ତଯେ ।
ସ ନ ଇନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଵହ୍ନିଃ ସପାଂରଣୋ ଭଵ ॥ 23 ॥
ଅନୁଵାକଂ 10
ଆରୋହତାଯୁ-ର୍ଜରସ-ଙ୍ଗୃଣାନା ଅନୁପୂର୍ଵମ୍ ଁଯତମାନା ଯତିଷ୍ଟ । ଇହ ତ୍ଵଷ୍ଟା ସୁଜନିମା ସୁରତ୍ନୋ ଦୀର୍ଘମାଯୁଃ କରତୁ ଜୀଵସେ ଵଃ ॥
ଯଥା-ଽହାନ୍ଯନୁପୂର୍ଵ-ମ୍ଭଵନ୍ତି ଯଥର୍ତଵ ଋତୁଭି-ର୍ଯନ୍ତି କ୍ଲୃପ୍ତାଃ । ଯଥା ନ ପୂର୍ଵମପରୋ ଜହାତ୍ଯେଵା ଧାତରାଯୂଗ୍ଂଷି କଲ୍ପଯୈଷାମ୍ ॥
ନ ହି ତେ ଅଗ୍ନେ ତନୁଵୈ କ୍ରୂର-ଞ୍ଚକାର ମର୍ତ୍ଯଃ ।
କପି-ର୍ବଭସ୍ତି ତେଜନ-ମ୍ପୁନର୍ଜରାଯୁ ଗୌରିଵ ।
ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମଗ୍ନେ ଶୁଶୁଦ୍ଧ୍ଯା ରଯିମ୍ ।
ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘ-ମ୍ମୃତ୍ଯଵେ ସ୍ଵାହା ॥
ଅନଡ୍ଵାହ-ମନ୍ଵାରଭାମହେ ସ୍ଵସ୍ତଯେ ।
ସ ନ ଇନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଵହ୍ନିଃ ସପାଂରଣୋ ଭଵ ॥ 23 ॥
ଇମେ ଜୀଵା ଵିମୃତୈରାଵଵ-ର୍ତିନ୍ନଭୂ-ଦ୍ଭଦ୍ରା ଦେଵହୂତି-ନ୍ନୋ ଅଦ୍ଯ । ପ୍ରାଞ୍ଜୋ-ଽଗାମା ନୃତଯେ ହସାଯ ଦ୍ରାଘୀଯ ଆଯୁଃ ପ୍ରତରା-ନ୍ଦଧାନାଃ ॥
ମୃତ୍ଯୋଃ ପଦମ୍ ଁଯୋପଯନ୍ତୋ ଯଦୈମ ଦ୍ରାଘୀଯ ଆଯୁଃ ପ୍ରତରା-ନ୍ଦଧାନାଃ । ଆପ୍ଯାଯମାନାଃ ପ୍ରଜଯା ଧନେନ ଶୁଦ୍ଧାଃ ପୂତା ଭଵଥ ଯଜ୍ଞିଯାସଃ ॥
ଇମ-ଞ୍ଜୀଵେଭ୍ଯଃ ପରିଧି-ନ୍ଦଧାମି ମା ନୋ ନୁ ଗାଦପରୋ ଅର୍ଧମେତମ୍ ।
ଶତ-ଞ୍ଜୀଵନ୍ତୁ ଶରଦଃ ପୁରୂଚୀସ୍ତିରୋ ମୃତ୍ଯୁ-ନ୍ଦଦ୍ମହେ ପର୍ଵତେନ ॥ ଇମା ନାରୀରଵିଧଵା-ସ୍ସୁପତ୍ନୀରାଞ୍ଜନେନ ସର୍ପିଷା ସମ୍ମୃଶନ୍ତାମ୍ ।
ଅନଶ୍ରଵୋ ଅନମୀଵା-ସ୍ସୁଶେଵା ଆରୋହନ୍ତୁ ଜନଯୋ ଯୋନିମଗ୍ରେ ॥ ଯଦାଞ୍ଜନ-ନ୍ତ୍ରୈକକୁଦ-ଞ୍ଜାତଗ୍ଂ ହିମଵତସ୍ପରି ।
ତେନାମୃତସ୍ଯ ମୂଲେନାରାତୀ-ର୍ଜମ୍ଭଯାମସି ॥
ଯଥା ତ୍ଵ-ମୁଦ୍ଭିନ-ଥ୍ସ୍ଯୋଷଧେ ପୃଥିଵ୍ଯା ଅଧି ।
ଏଵମିମ ଉଦ୍ଭିନ୍ଦନ୍ତୁ କୀର୍ତ୍ଯା ଯଶସା ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ ॥ ଅଜୋ-ଽସ୍ଯଜାସ୍ମଦଘା ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂସି ଯଵୋ-ଽସି ଯଵଯାସ୍ମଦଘା ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂସି ॥ 24 ॥
ମୃତ୍ଯୋଃ ପଦମ୍ ଁଯୋପଯନ୍ତୋ ଯଦୈମ ଦ୍ରାଘୀଯ ଆଯୁଃ ପ୍ରତରା-ନ୍ଦଧାନାଃ । ଆପ୍ଯାଯମାନାଃ ପ୍ରଜଯା ଧନେନ ଶୁଦ୍ଧାଃ ପୂତା ଭଵଥ ଯଜ୍ଞିଯାସଃ ॥
ଇମ-ଞ୍ଜୀଵେଭ୍ଯଃ ପରିଧି-ନ୍ଦଧାମି ମା ନୋ ନୁ ଗାଦପରୋ ଅର୍ଧମେତମ୍ ।
ଶତ-ଞ୍ଜୀଵନ୍ତୁ ଶରଦଃ ପୁରୂଚୀସ୍ତିରୋ ମୃତ୍ଯୁ-ନ୍ଦଦ୍ମହେ ପର୍ଵତେନ ॥ ଇମା ନାରୀରଵିଧଵା-ସ୍ସୁପତ୍ନୀରାଞ୍ଜନେନ ସର୍ପିଷା ସମ୍ମୃଶନ୍ତାମ୍ ।
ଅନଶ୍ରଵୋ ଅନମୀଵା-ସ୍ସୁଶେଵା ଆରୋହନ୍ତୁ ଜନଯୋ ଯୋନିମଗ୍ରେ ॥ ଯଦାଞ୍ଜନ-ନ୍ତ୍ରୈକକୁଦ-ଞ୍ଜାତଗ୍ଂ ହିମଵତସ୍ପରି ।
ତେନାମୃତସ୍ଯ ମୂଲେନାରାତୀ-ର୍ଜମ୍ଭଯାମସି ॥
ଯଥା ତ୍ଵ-ମୁଦ୍ଭିନ-ଥ୍ସ୍ଯୋଷଧେ ପୃଥିଵ୍ଯା ଅଧି ।
ଏଵମିମ ଉଦ୍ଭିନ୍ଦନ୍ତୁ କୀର୍ତ୍ଯା ଯଶସା ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ ॥ ଅଜୋ-ଽସ୍ଯଜାସ୍ମଦଘା ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂସି ଯଵୋ-ଽସି ଯଵଯାସ୍ମଦଘା ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂସି ॥ 24 ॥
(ଭଵ - ଜମ୍ଭଯାମସି ତ୍ରୀଣି ଚ) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11
ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମଗ୍ନେ ଶୁଶୁଦ୍ଧ୍ଯା ରଯିମ୍ । ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥ ସୁକ୍ଷେତ୍ରିଯା ସୁଗାତୁଯା ଵସୂଯା ଚ ଯଜାମହେ । ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥
ପ୍ର ଯ-ଦ୍ଭନ୍ଦିଷ୍ଠ ଏଷା-ମ୍ପ୍ରାସ୍ମାକାସଶ୍ଚ ସୂରଯଃ । ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥ ପ୍ରଯଦଗ୍ନେ-ସ୍ସହସ୍ଵତୋ ଵିଶ୍ଵତୋ ଯନ୍ତି ସୂରଯଃ । ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥
ପ୍ରଯତ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ସୂରଯୋ ଜାଯେମହି ପ୍ର ତେ ଵଯମ୍ ।
ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥ 25 ॥
ଅନୁଵାକଂ 11
ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମଗ୍ନେ ଶୁଶୁଦ୍ଧ୍ଯା ରଯିମ୍ । ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥ ସୁକ୍ଷେତ୍ରିଯା ସୁଗାତୁଯା ଵସୂଯା ଚ ଯଜାମହେ । ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥
ପ୍ର ଯ-ଦ୍ଭନ୍ଦିଷ୍ଠ ଏଷା-ମ୍ପ୍ରାସ୍ମାକାସଶ୍ଚ ସୂରଯଃ । ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥ ପ୍ରଯଦଗ୍ନେ-ସ୍ସହସ୍ଵତୋ ଵିଶ୍ଵତୋ ଯନ୍ତି ସୂରଯଃ । ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥
ପ୍ରଯତ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ସୂରଯୋ ଜାଯେମହି ପ୍ର ତେ ଵଯମ୍ ।
ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥ 25 ॥
ତ୍ଵଗ୍ଂ ହି ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖ ଵିଶ୍ଵତଃ ପରିଭୂରସି । ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥ ଦ୍ଵିଷୋ ନୋ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖାତି ନାଵେଵ ପାରଯ । ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥ ସ ନ-ସ୍ସିନ୍ଧୁମିଵ ନାଵଯା-ଽତି ପର୍ଷା ସ୍ଵସ୍ତଯେ । ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥ ଆପଃ ପ୍ରଵଣାଦିଵ ଯତୀ-ରପାସ୍ମ-ଥ୍ସ୍ଯନ୍ଦତାମଘମ୍ । ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥ ଉଦ୍ଵନା-ଦୁଦକାନୀଵାପାସ୍ମ-ଥ୍ସ୍ଯନ୍ଦତାମଘମ୍ ।
ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥ ଆନନ୍ଦାଯ ପ୍ରମୋଦାଯ ପୁନରାଗାଗ୍ ସ୍ଵାନ୍ଗୃହାନ୍ । ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥ ନ ଵୈ ତତ୍ର ପ୍ରମୀଯତେ ଗୌରଶ୍ଵଃ ପୁରୁଷଃ ପଶୁଃ ।
ଯତ୍ରେଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ କ୍ରିଯତେ ପରିଧିର୍ଜୀଵନାଯ କମପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥ 26 ॥
ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥ ଆନନ୍ଦାଯ ପ୍ରମୋଦାଯ ପୁନରାଗାଗ୍ ସ୍ଵାନ୍ଗୃହାନ୍ । ଅପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥ ନ ଵୈ ତତ୍ର ପ୍ରମୀଯତେ ଗୌରଶ୍ଵଃ ପୁରୁଷଃ ପଶୁଃ ।
ଯତ୍ରେଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ କ୍ରିଯତେ ପରିଧିର୍ଜୀଵନାଯ କମପ ନ-ଶ୍ଶୋଶୁଚଦଘମ୍ ॥ 26 ॥
(ଅଘ - ମଘ-ଞ୍ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 11)
ଅନୁଵାକଂ 12
ଅପଶ୍ଯାମ ଯୁଵତି-ମାଚରନ୍ତୀ-ମ୍ମୃତାଯ ଜୀଵା-ମ୍ପରିଣୀଯମାନାମ୍ । ଅନ୍ଧେନ ଯା ତମସା ପ୍ରାଵୃତା-ଽସି ପ୍ରାଚୀମଵାଚୀ-ମଵଯ-ନ୍ନରିଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥
ମଯୈତା-ମ୍ମାଗ୍ସ୍ତା-ମ୍ଭ୍ରିଯମାଣା ଦେଵୀ ସତୀ ପିତୃଲୋକମ୍ ଁଯଦୈଷି । ଵିଶ୍ଵଵାରା ନଭସା ସଂଵ୍ଯଁଯନ୍ତ୍ଯୁଭୌ ନୋ ଲୋକୌ ପଯସା-ଽଽଵୃଣୀହି ॥
ରଯିଷ୍ଠାମଗ୍ନି-ମ୍ମଧୁମନ୍ତମୂର୍ମିଣମୂର୍ଜଃ ସନ୍ତ-ନ୍ତ୍ଵା ପଯସୋପ ସଗ୍ଂସଦେମ ।
ସଗ୍ଂ ରଯ୍ଯା ସମୁ ଵର୍ଚସା ସଚସ୍ଵା ନ-ସ୍ସ୍ଵସ୍ତଯେ ॥
ଯେ ଜୀଵା ଯେ ଚ ମୃତା ଯେ ଜାତା ଯେ ଚ ଜନ୍ତ୍ଯାଃ ।
ତେଭ୍ଯୋ ଘୃତସ୍ଯ ଧାରଯିତୁ-ମ୍ମଧୁଧାରା ଵ୍ଯୁନ୍ଦତୀ ॥
ମାତା ରୁଦ୍ରାଣା-ନ୍ଦୁହିତା ଵସୂନାଗ୍ ସ୍ଵସା-ଽଽଦିତ୍ଯାନାମ-ମୃତସ୍ଯ ନାଭିଃ ।
ପ୍ରଣୁଵୋଚ-ଞ୍ଚିକିତୁଷେ ଜନାଯ ମା ଗାମନାଗାମଦିତିମ୍ ଁଵଧିଷ୍ଟ ॥
ପିବତୂଦକ-ନ୍ତୃଣାନ୍ଯତ୍ତୁ । ଓମୁ-ଥ୍ସୃଜତ ॥ 27 ॥
(ଵଧିଷ୍ଟ ଦ୍ଵେ ଚ) (ଅ. 12)
(ପରେଯୁଵାଗ୍ଂସ-ମ୍ପ୍ର ଵିଦ୍ଵା-ନ୍ଭୁଵନସ୍ଯାଭ୍ଯାଵ ଵୃଥ୍ସ୍ଵା ଜୋ ଭାଗୋ-ଽଯମ୍ ଁଵୈ ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶତ୍ ।
ଯ ଏତସ୍ଯ ତ୍ଵ-ତ୍ପଞ୍ଚ । ପ୍ରକେତୁନେଦନ୍ତେ ନାକେ ସୁପର୍ଣମ୍ ଁଯୌ ତେ ଯେ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ତପସା-ଽଶ୍ମନ୍ଵତୀ ରେଵତୀ-ସ୍ସଗ୍ଂରଭଦ୍ଧ୍ଵମଷ୍ଟାଵିଗ୍ଂଶତିଃ । ଯ-ନ୍ତେ ଯତ୍ତ ଉତ୍ତିଷ୍ଠାତ ଇଦନ୍ତ ଉତ୍ତିଷ୍ଠ
ପ୍ରେହ୍ଯଶ୍ମନ୍. ଯଦ୍ଵା ଉଦ୍ଵଯମଯ-ମ୍ପଞ୍ଚଵିଗ୍ଂଶତିଃ । ଆଯାତୁ ତ୍ରିଗ୍ଂଶତ୍ । ଵୈଶ୍ଵାନରେ ତସ୍ମି-ନ୍ଦ୍ରଫ୍ସ ଇମମପେତାହୋଭି-ର୍ଯୁଜ୍ଯନ୍ତାମଘ୍ନିଯା ଅଦିତେ ପାରମ୍ ଁଵ ଆ ପ୍ଯାଯସ୍ଵ ସପ୍ତଵିଗ୍ଂଶତିଃ । ଉତ୍ତେ ଗୃହେ-ଽଖାଷିତିସ୍ତେଭ୍ଯଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଅନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯ ଦ୍ଵାତ୍ରିଗ୍ଂଶତ୍ । ଅପୂପଵାନସୌ ଦଶ ଶତ ଦଶ । ଏତାସ୍ତେ ତେ ଦିଶ-ସ୍ସର୍ଵା ଇଦମଶ୍ମନ୍ ଵିଗ୍ଂଶତିଃ । ଓରୋହତ ତନୁଵୈ କ୍ରୂର-ଞ୍ଚକାର ପୁନର୍ମୃତ୍ଯଵେ ମା ନୋ ନୁ ଗା-ଦ୍ଦଦ୍ମହ ଇମା ନାରୀଃ ପରି ତ୍ରଯୋଵିଗ୍ଂଶତିଃ ।
ଅପ ନ-ସ୍ସୁକ୍ଷେତ୍ରିଯା ପ୍ର ଯଦ୍ଭ-ନ୍ଦିଷ୍ଠଃ ପ୍ର ଯଦଗ୍ନେଃ ପ୍ର ଯତ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ତ୍ଵଗ୍ଂ ହି ଦ୍ଵିଷ-ସ୍ସ ନ-ସ୍ସିନ୍ଧୁମାପଃ ପ୍ରଵଣାଦୁ-ଦ୍ଵନାଦାନନ୍ଦାଯ ନ ଵୈ ତତ୍ର ଯତ୍ରେଦ-ଞ୍ଚତୁର୍ଵିଗ୍ଂଶତିଃ । ଅପଶ୍ଯାମାଵୃଣୀହି ଦ୍ଵାଦଶ ଦ୍ଵାଦଶ ।)
(ପରେଯୁଵାଗ୍ଂସ - ମାଯା - ତ୍ଵେତାସ୍ତେ ସପ୍ତଵିଗ୍ଂଶତିଃ )
(ପରେଯୁଵାଗ୍ଂସ - ମୋମୁଥ୍ସୃଜତ )
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକେ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
ଅନୁଵାକଂ 12
ଅପଶ୍ଯାମ ଯୁଵତି-ମାଚରନ୍ତୀ-ମ୍ମୃତାଯ ଜୀଵା-ମ୍ପରିଣୀଯମାନାମ୍ । ଅନ୍ଧେନ ଯା ତମସା ପ୍ରାଵୃତା-ଽସି ପ୍ରାଚୀମଵାଚୀ-ମଵଯ-ନ୍ନରିଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥
ମଯୈତା-ମ୍ମାଗ୍ସ୍ତା-ମ୍ଭ୍ରିଯମାଣା ଦେଵୀ ସତୀ ପିତୃଲୋକମ୍ ଁଯଦୈଷି । ଵିଶ୍ଵଵାରା ନଭସା ସଂଵ୍ଯଁଯନ୍ତ୍ଯୁଭୌ ନୋ ଲୋକୌ ପଯସା-ଽଽଵୃଣୀହି ॥
ରଯିଷ୍ଠାମଗ୍ନି-ମ୍ମଧୁମନ୍ତମୂର୍ମିଣମୂର୍ଜଃ ସନ୍ତ-ନ୍ତ୍ଵା ପଯସୋପ ସଗ୍ଂସଦେମ ।
ସଗ୍ଂ ରଯ୍ଯା ସମୁ ଵର୍ଚସା ସଚସ୍ଵା ନ-ସ୍ସ୍ଵସ୍ତଯେ ॥
ଯେ ଜୀଵା ଯେ ଚ ମୃତା ଯେ ଜାତା ଯେ ଚ ଜନ୍ତ୍ଯାଃ ।
ତେଭ୍ଯୋ ଘୃତସ୍ଯ ଧାରଯିତୁ-ମ୍ମଧୁଧାରା ଵ୍ଯୁନ୍ଦତୀ ॥
ମାତା ରୁଦ୍ରାଣା-ନ୍ଦୁହିତା ଵସୂନାଗ୍ ସ୍ଵସା-ଽଽଦିତ୍ଯାନାମ-ମୃତସ୍ଯ ନାଭିଃ ।
ପ୍ରଣୁଵୋଚ-ଞ୍ଚିକିତୁଷେ ଜନାଯ ମା ଗାମନାଗାମଦିତିମ୍ ଁଵଧିଷ୍ଟ ॥
ପିବତୂଦକ-ନ୍ତୃଣାନ୍ଯତ୍ତୁ । ଓମୁ-ଥ୍ସୃଜତ ॥ 27 ॥
(ଵଧିଷ୍ଟ ଦ୍ଵେ ଚ) (ଅ. 12)
(ପରେଯୁଵାଗ୍ଂସ-ମ୍ପ୍ର ଵିଦ୍ଵା-ନ୍ଭୁଵନସ୍ଯାଭ୍ଯାଵ ଵୃଥ୍ସ୍ଵା ଜୋ ଭାଗୋ-ଽଯମ୍ ଁଵୈ ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶତ୍ ।
ଯ ଏତସ୍ଯ ତ୍ଵ-ତ୍ପଞ୍ଚ । ପ୍ରକେତୁନେଦନ୍ତେ ନାକେ ସୁପର୍ଣମ୍ ଁଯୌ ତେ ଯେ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ତପସା-ଽଶ୍ମନ୍ଵତୀ ରେଵତୀ-ସ୍ସଗ୍ଂରଭଦ୍ଧ୍ଵମଷ୍ଟାଵିଗ୍ଂଶତିଃ । ଯ-ନ୍ତେ ଯତ୍ତ ଉତ୍ତିଷ୍ଠାତ ଇଦନ୍ତ ଉତ୍ତିଷ୍ଠ
ପ୍ରେହ୍ଯଶ୍ମନ୍. ଯଦ୍ଵା ଉଦ୍ଵଯମଯ-ମ୍ପଞ୍ଚଵିଗ୍ଂଶତିଃ । ଆଯାତୁ ତ୍ରିଗ୍ଂଶତ୍ । ଵୈଶ୍ଵାନରେ ତସ୍ମି-ନ୍ଦ୍ରଫ୍ସ ଇମମପେତାହୋଭି-ର୍ଯୁଜ୍ଯନ୍ତାମଘ୍ନିଯା ଅଦିତେ ପାରମ୍ ଁଵ ଆ ପ୍ଯାଯସ୍ଵ ସପ୍ତଵିଗ୍ଂଶତିଃ । ଉତ୍ତେ ଗୃହେ-ଽଖାଷିତିସ୍ତେଭ୍ଯଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଅନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯ ଦ୍ଵାତ୍ରିଗ୍ଂଶତ୍ । ଅପୂପଵାନସୌ ଦଶ ଶତ ଦଶ । ଏତାସ୍ତେ ତେ ଦିଶ-ସ୍ସର୍ଵା ଇଦମଶ୍ମନ୍ ଵିଗ୍ଂଶତିଃ । ଓରୋହତ ତନୁଵୈ କ୍ରୂର-ଞ୍ଚକାର ପୁନର୍ମୃତ୍ଯଵେ ମା ନୋ ନୁ ଗା-ଦ୍ଦଦ୍ମହ ଇମା ନାରୀଃ ପରି ତ୍ରଯୋଵିଗ୍ଂଶତିଃ ।
ଅପ ନ-ସ୍ସୁକ୍ଷେତ୍ରିଯା ପ୍ର ଯଦ୍ଭ-ନ୍ଦିଷ୍ଠଃ ପ୍ର ଯଦଗ୍ନେଃ ପ୍ର ଯତ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ତ୍ଵଗ୍ଂ ହି ଦ୍ଵିଷ-ସ୍ସ ନ-ସ୍ସିନ୍ଧୁମାପଃ ପ୍ରଵଣାଦୁ-ଦ୍ଵନାଦାନନ୍ଦାଯ ନ ଵୈ ତତ୍ର ଯତ୍ରେଦ-ଞ୍ଚତୁର୍ଵିଗ୍ଂଶତିଃ । ଅପଶ୍ଯାମାଵୃଣୀହି ଦ୍ଵାଦଶ ଦ୍ଵାଦଶ ।)
(ପରେଯୁଵାଗ୍ଂସ - ମାଯା - ତ୍ଵେତାସ୍ତେ ସପ୍ତଵିଗ୍ଂଶତିଃ )
(ପରେଯୁଵାଗ୍ଂସ - ମୋମୁଥ୍ସୃଜତ )
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକେ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥