6 - పితృమేధమన్త్రాః - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ ఆరణ్యక పాఠః - పరేయువాంసం ప్రవతః

కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ ఆరణ్యకే షష్ఠః ప్రపాఠకః - పితృమేధమన్త్రాః
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
అనువాకం 1
పరేయువాగ్ంస-మ్ప్రవతో మహీరను బహుభ్యః పన్థామనపస్పశానమ్ । వైవస్వతగ్ం సఙ్గమన-ఞ్జనానామ్ ఁయమగ్ం రాజానగ్ం హవిషా దువస్యత ॥ ఇద-న్త్వా వస్త్ర-మ్ప్రథమ-న్న్వాగన్నపైతదూహ యదిహాబిభః పురా ।
ఇష్టాపూర్తమను సమ్పశ్య దక్షిణామ్ ఁయథా తే దత్త-మ్బహుధా వి బన్ధుషు ॥
ఇమౌ యునజ్మి తే వహ్నీ అసునీథాయ వోఢవే ।
యాభ్యామ్ ఁయమస్య సాదనగ్ం సుకృతా-ఞ్చాపి గచ్ఛతాత్ ॥ పూషా త్వేతశ్చ్యావయతు ప్రవిద్వా-ననష్టపశు-ర్భువనస్య గోపాః ।
స త్వైతేభ్యః పరిదదా-త్పితృభ్యో-ఽగ్నిర్దేవేభ్యః సువిదత్రేభ్యః ॥ పూషేమా ఆశా అనువేద సర్వా-స్సో అస్మాగ్ం అభయతమేన నేషత్ ।
స్వస్తిదా అఘృణి-స్సర్వవీరో-ఽప్రయుచ్ఛన్పుర ఏతు ప్రవిద్వాన్ ॥ 1 ॥

ఆయు-ర్విశ్వాయుః పరిపాసతి త్వా పూషా త్వా పాతు ప్రపథే పురస్తాత్ । యత్రాసతే సుకృతో యత్ర తే యయుస్తత్ర త్వా దేవ-స్సవితా దధాతు ॥
భువనస్య పత ఇదగ్ం హవిః ॥ అగ్నయే రయిమతే స్వాహా ॥ పురుషస్య సయావర్యపేదఘాని మృజ్మహే ।
యథా నో అత్ర నాపరః పురా జరస ఆయతి ॥
పురుషస్య సయావరి వి తే ప్రాణమసి స్రసమ్ ।
శరీరేణ మహీమిహి స్వధయేహి పితౄనుప ప్రజయా-ఽస్మానిహావహ ॥ మైవ-మ్మాగ్స్తా ప్రియే-ఽహ-న్దేవీ సతీ పితృలోకమ్ ఁయదైషి ।
విశ్వవారా నభసా సంవ్యఁయన్త్యుభౌ నో లోకౌ
పయసా-ఽభ్యావవృథ్స్వ ॥ 2 ॥

ఇయ-న్నారీ పతిలోకమ్ ఁవృణానా నిపద్యత ఉప త్వా మర్త్య ప్రేతమ్ । విశ్వ-మ్పురాణమను పాలయన్తీ తస్యై ప్రజా-న్ద్రవిణ-ఞ్చేహ ధేహి ॥ ఉదీర్ష్వ నార్యభి జీవలోకమితాసుమేతముపశేష ఏహి ।
హస్తగ్రాభస్య దిధిషోస్త్వమేత-త్పత్యుర్జనిత్వమభి సమ్బభూవ ॥
సువర్ణగ్ం హస్తాదాదదానా మృతస్య శ్రియై బ్రహ్మణే తేజసే బలాయ । అత్రైవ త్వమిహ వయగ్ం సుశేవా విశ్వా-స్స్పృధో అభిమాతీర్జయేమ ॥
ధనుర్ హస్తాదాదదానా మృతస్య శ్రియై క్షత్రాయౌజసే బలాయ । అత్రైవ త్వమిహ వయగ్ం సుశేవా విశ్వా-స్స్పృధో అభిమాతీర్జయేమ ।
మణిగ్ం హస్తాదాదదానా మృతస్య శ్రియై విశే పుష్ట్యై బలాయ । అత్రైవ త్వమిహ వయగ్ం సుశేవా విశ్వా-స్స్పృధో అభిమాతీర్జయేమ ॥ 3 ॥

ఇమమగ్నే చమస-మ్మా విజీహ్వరః ప్రియో దేవానాముత సోమ్యానామ్ । ఏష యశ్చమసో దేవపానస్తస్మి-న్దేవా అమృతా మాదయన్తామ్ ॥
అగ్నేర్వర్మ పరి గోభిర్వ్యయస్వ సమ్ప్రోర్ణుష్వ మేదసా పీవసా చ । నేత్త్వా ధృష్ణుర్-హరసా జర్హృషాణో దధ-ద్విధక్ష్యన్-పర్యఙ్ఖయాతై ॥
మైనమగ్నే విదహో మా-ఽభిశోచో మా-ఽస్య త్వచ-ఞ్చిక్షిపో మా శరీరమ్ । యదా శృత-ఙ్కరవో జాతవేదో-ఽథేమేన-మ్ప్రహిణుతా-త్పితృభ్యః ॥
శృతమ్ ఁయదా కరసి జాతవేదో-ఽథేమేన-మ్పరిదత్తా-త్పితృభ్యః । యదా గచ్ఛాత్యసునీతిమేతామథా దేవానామ్ ఁవశనీర్భవాతి ॥ సూర్య-న్తే చక్షు-ర్గచ్ఛతు వాతమాత్మా ద్యా-ఞ్చ గచ్ఛ పృథివీ-ఞ్చ ధర్మణా ।
అపో వా గచ్ఛ యది తత్ర తే హితమోషధీషు ప్రతితిష్ఠా శరీరైః ॥ అజో భాగస్తపసా త-న్తపస్వ త-న్తే శోచిస్తపతు త-న్తే అర్చిః ।
యాస్తే శివాస్తనువో జాతవేదస్తాభి-ర్వహేమగ్ం సుకృతామ్ ఁయత్ర లోకాః ॥ అయమ్ ఁవై త్వమస్మాదధి త్వమేతదయమ్ ఁవై తదస్య యోనిరసి । వైశ్వానరః పుత్రః పిత్రే లోకకృ-జ్జాతవేదో వహేమగ్ం సుకృతామ్ ఁయత్ర లోకాః ॥ 4 ॥

(విద్వా-నభ్యావవృథ్స్వా - భిమాతీర్జయేమ - శరీరైశ్చత్వారి చ ) (అ. 1)
అనువాకం 2
య ఏతస్య పథో గోప్తారస్తేభ్య-స్స్వాహా య ఏతస్య పథో రక్షితారస్తేభ్య-స్స్వాహా య ఏతస్య పథో-ఽభిరక్షితారస్తేభ్య-స్స్వాహా-ఽఽఖ్యాత్రే స్వాహా-ఽపాఖ్యాత్రే స్వాహా-ఽభిలాలపతే స్వాహా-ఽపలాలపతే స్వాహా-ఽగ్నయే కర్మకృతే స్వాహా యమత్ర నాధీమస్తస్మై స్వాహా ॥
యస్త ఇద్ధ్మ-ఞ్జభర-థ్సిష్విదానో మూర్ధానమ్ ఁవా తతపతే త్వాయా । దివో విశ్వస్మా-థ్సీమఘాయత ఉరుష్యః ॥ అస్మాత్త్వమధి జాతో-ఽసి త్వదయ-ఞ్జాయతా-మ్పునః । అగ్నయే వైశ్వానరాయ సువర్గాయ లోకాయ స్వాహా ॥ 5 ॥

(య ఏతస్య త్వ-త్పఞ్చ ) (అ. 2)
అనువాకం 3
ప్ర కేతునా బృహతా భాత్యగ్నిరావి-ర్విశ్వాని వృషభో రోరవీతి । దివశ్చిదన్తాదుప మాముదానడపాముపస్థే మహిషో వవర్ధ ॥
ఇదన్త ఏక-మ్పర ఊత ఏక-న్తృతీయేన జ్యోతిషా సంవిఁశస్వ । సంవేఁశనస్తనువై చారురేధి ప్రియో దేవానా-మ్పరమే సధస్థే ॥
నాకే సుపర్ణముప య-త్పతన్తగ్ం హృదా వేనన్తో అభ్యచక్షత త్వా । హిరణ్యపక్షమ్ ఁవరుణస్య దూతమ్ ఁయమస్య యోనౌ శకున-మ్భురణ్యుమ్ ॥
అతిద్రవ సారమేయౌ శ్వానౌ చతురక్షౌ శబలౌ సాధునా పథా । అథా పితౄన్-థ్సువిదత్రాగ్ం అపీహి యమేన యే సధమాద-మ్మదన్తి ॥
యౌ తే శ్వానౌ యమ రక్షితారౌ చతురక్షౌ పథిరక్షీ నృచక్షసా ।
తాభ్యాగ్ం రాజ-న్పరి దేహ్యేనగ్గ్ స్వస్తి చాస్మా అనమీవ-ఞ్చ ధేహి ॥ 6 ॥

ఉరుణసా-వసుతృపా-వులుమ్బలౌ యమస్య దూతౌ చరతో వశాగ్ం అను । తావస్మభ్య-న్దృశయే సూర్యాయ పునర్ద-త్తావసుమద్యేహ భద్రమ్ ॥
సోమ ఏకేభ్యః పవతే ఘృతమేక ఉపాసతే ।
యేభ్యో మధు ప్రధావతి తాగ్-శ్చిదేవాపిగచ్ఛతాత్ ॥
యే యుద్ధ్యన్తే ప్రధనేషు శూరాసో యే తనుత్యజః । యే వా సహస్రదక్షిణాస్తాగ్ శ్చిదేవాపిగచ్ఛతాత్ ॥
తపసా యే అనాధృష్యా-స్తపసా యే సువర్గతాః ।
తపో యే చక్రిరే మహ-త్తాగ్-శ్చిదేవాపిగచ్ఛతాత్ ॥
అశ్మన్వతీ రేవతీ-స్సగ్ంరభద్ధ్వ-ముత్తిష్ఠత ప్రతరతా సఖాయః । అత్రా జహామ యే అసన్నశేవా-శ్శివాన్. వయమభి వాజానుత్తరేమ ॥ 7 ॥

యద్వై దేవస్య సవితుః పవిత్రగ్ం సహస్రధారమ్ ఁవితతమన్తరిక్షే । యేనాపునాదిన్ద్రమనార్త-మార్త్యై తేనాహ-మ్మాగ్ం సర్వతను-మ్పునామి ॥
యా రాష్ట్రా-త్పన్నాదప యన్తి శాఖా అభిమృతా నృపతిమిచ్ఛమానాః । ధాతుస్తా-స్సర్వాః పవనేన పూతాః ప్రజయా-ఽస్మాన్-రయ్యా వర్చసా సగ్ంసృజాథ ॥
ఉద్వయ-న్తమసస్పరి పశ్యన్తో జ్యోతిరుత్తరమ్ ।
దేవ-న్దేవత్రా సూర్యమగన్మ జ్యోతిరుత్తమమ్ ॥
ధాతా పునాతు సవితా పునాతు । అగ్నేస్తేజసా సూర్యస్య వర్చసా ॥ 8 ॥

(ధే - హ్యుత్తరే - మాష్టౌ చ) (అ. 3)
అనువాకం 4
య-న్తే అగ్నిమమన్థామ వృషభాయేవ పక్తవే ।
ఇమ-న్తగ్ం శమయామసి క్షీరేణ చోదకేన చ ॥
యన్త్వమగ్నే సమదహస్త్వము నిర్వాపయా పునః ।
క్యామ్బూరత్ర జాయతా-మ్పాకదూర్వా వ్యల్కశా ॥
శీతికే శీతికావతి హ్లాదుకే హ్లాదుకావతి ।
మణ్డూక్యా సుసఙ్గమయేమగ్గ్ స్వగ్నిగ్ం శమయ ॥ శ-న్తే ధన్వన్యా ఆప-శ్శము తే సన్త్వనూక్యాః । శ-న్తే సముద్రియా ఆప-శ్శము తే సన్తు వర్ష్యాః ॥
శ-న్తే స్రవన్తీ-స్తనువే శము తే సన్తు కూప్యాః ।
శ-న్తే నీహారో వర్షతు శము పృష్వా-ఽవశీయతామ్ ॥ 9 ॥

అవ సృజ పునరగ్నే పితృభ్యో యస్త ఆహుతశ్చరతి స్వధాభిః । ఆయుర్వసాన ఉప యాతు శేషగ్ం సఙ్గచ్ఛతా-న్తనువా జాతవేదః ॥
సఙ్గచ్ఛస్వ పితృభి-స్సగ్గ్ స్వధాభి-స్సమిష్టాపూర్తేన పరమే వ్యోమన్న్ ।
యత్ర భూమ్యై వృణసే తత్ర గచ్ఛ తత్ర త్వా దేవ-స్సవితా దధాతు ॥ యత్తే కృష్ణ-శ్శకున ఆతుతోద పిపీల-స్సర్ప ఉత వా శ్వాపదః ।
అగ్నిష్ట-ద్విశ్వాదనృణ-ఙ్కృణోతు సోమశ్చ యో బ్రాహ్మణమావివేశ ॥ ఉత్తిష్ఠాత-స్తనువగ్ం సమ్భరస్వ మేహ గాత్రమవహా మా శరీరమ్ ।
యత్ర భూమ్యై వృణసే తత్ర గచ్ఛ తత్ర త్వా దేవ-స్సవితా దధాతు ॥ ఇద-న్త ఏక-మ్పర ఊత ఏక-న్తృతీయేన జ్యోతిషా సంవిఁశస్వ ।
సంవేఁశన-స్తనువై చారురేధి ప్రియో దేవానా-మ్పరమే సధస్థే ॥ ఉత్తిష్ఠ ప్రేహి ప్రద్రవౌకః కృణుష్వ పరమే వ్యోమన్న్ । యమేన త్వమ్ ఁయమ్యా సంవిఁదానోత్-తమ-న్నాకమధి రోహేమమ్ ॥
అశ్మన్వతీ రేవతీ-స్సగ్ం రభద్ధ్వ ముత్తిష్ఠత ప్రతరతా సఖాయః । అత్రా జహామ యే అసన్నశేవా-శ్శివాన్ వయమభి వాజానుత్తరేమ ॥ యద్వై దేవస్య సవితుః పవిత్రగ్ం సహస్రధారమ్ ఁవితతమన్తరిక్షే । యేనాపునాదిన్ద్రమనార్త-మార్త్యై తేనాహ-మ్మాగ్ం సర్వతను-మ్పునామి ॥ యా రాష్ట్రా-త్పన్నాదప యన్తి శాఖా అభిమృతా నృపతిమిచ్ఛమానాః । ధాతుస్తా-స్సర్వాః పవనేన పూతాః ప్రజయా-ఽస్మాన్-రయ్యా వర్చసా సగ్ంసృజాథ ॥ యా రాష్ట్రా-త్పన్నాదప యన్తి శాఖా అభిమృతా నృపతిమిచ్ఛమానాః । ధాతుస్తా-స్సర్వాః పవనేన పూతాః ప్రజయా-ఽస్మాన్-రయ్యా వర్చసా సగ్ంసృజాథ ॥ ధాతా పునాతు సవితా పునాతు । అగ్నేస్తేజసా సూర్యస్య వర్చసా ॥
అస్మాత్త్వమధి జాతో-ఽస్యయ-న్త్వదధిజాయతామ్ ।
అగ్నయే వైశ్వానరాయ సువర్గాయ లోకాయ స్వాహా ॥ 10 ॥

(అవశీయతాగ్ం - సధస్థే పఞ్చ చ) (అ. 4)
అనువాకం 5
ఆయాతు దేవ-స్సుమనాభి-రూతిభి-ర్యమో హవేహ ప్రయతాభిరక్తా । ఆసీదతాగ్ం సుప్రయతేహ బర్హిష్యూర్జాయ జాత్యై మమ శత్రుహత్యై ॥
యమే ఇవ యతమానే యదైత-మ్ప్రవామ్భర-న్మానుషా దేవయన్తః । ఆసీదతగ్గ్ స్వము లోకమ్ ఁవిదానే స్వాసస్థే భవతమిన్దవే నః ॥
యమాయ సోమగ్ం సునుత యమాయ జుహుతా హవిః ।
యమగ్ం హ యజ్ఞో గచ్ఛత్యగ్నిదూతో అరఙ్కృతః ॥
యమాయ ఘృతవద్ధవిర్జుహోత ప్ర చ తిష్ఠత ।
స నో దేవేష్వాయమ-ద్దీర్ఘమాయుః ప్ర జీవసే ॥
యమాయ మధుమత్తమగ్ం రాజ్ఞే హవ్య-ఞ్జుహోతన । ఇద-న్నమ ఋషిభ్యః పూర్వజేభ్యః పూర్వేభ్యః పథికృద్భ్యః ॥ 11 ॥

యో-ఽస్య కౌష్ఠ్య జగతః పార్థివస్యైక ఇద్వశీ ।
యమ-మ్భఙ్గ్యశ్రవో గాయ యో రాజా-ఽనపరోద్ధ్యః ॥ యమ-ఙ్గాయ భఙ్గ్యశ్రవో యో రాజా-ఽనపరోద్ధ్యః । యేనాపో నద్యో ధన్వాని యేన ద్యౌః పృథివీ దృఢా ॥ హిరణ్యకక్ష్యాన్-థ్సుధురాన్. హిరణ్యాక్షా-నయశ్శఫాన్ । అశ్వా-ననశ్యతో దానమ్ ఁయమో రాజా-ఽభితిష్ఠతి ॥ యమో దాధార పృథివీం-యఁమో విశ్వమిద-ఞ్జగత్ । యమాయ సర్వమిత్రస్థే య-త్ప్రాణ-ద్వాయురక్షితమ్ ॥ యథా పఞ్చ యథా షడ్ యథా పఞ్చ దశర్షయః । యమమ్ ఁయో విద్యాథ్స బ్రూయాద్యథైక ఋషిర్విజానతే ॥ 12 ॥

త్రికద్రుకేభిః పతతి షడుర్వీ-రేకమి-ద్బృహత్ ।
గాయత్రీ త్రిష్టుప్ఛన్దాగ్ంసి సర్వా తా యమ ఆహితా ॥
అహరహర్నయమానో గామశ్వ-మ్పురుష-ఞ్జగత్ ।
వైవస్వతో న తృప్యతి పఞ్చభిర్మానవైర్యమః ॥
వైవస్వతే వివిచ్యన్తే యమే రాజని తే జనాః ।
యే చేహ సత్యేనేచ్ఛన్తే య ఉ చానృతవాదినః ॥
తే రాజన్నిహ వివిచ్యన్తే-ఽథా యన్తి త్వాముప ।
దేవాగ్శ్చ యే నమస్యన్తి బ్రాహ్మణాగ్శ్చాపచిత్యతి ॥
యస్మిన్ వృక్షే సుపలాశే దేవై-స్సపిమ్బతే యమః ।
అత్రా నో విశ్పతిః పితా పురాణా అనువేనతి ॥ 13 ॥

(పథికృద్భ్యో - విజానతే - ఽనువేనతి) (అ. 5)
అనువాకం 6
వైశ్వానరే హవిరిద-ఞ్జుహోమి సాహస్ర-ముథ్సగ్ం శతధారమేతమ్ । తస్మిన్నేష పితర-మ్పితామహ-మ్ప్రపితామహ-మ్బిభర-త్పిన్వమానే ॥
ద్రఫ్సశ్చస్కన్ద పృథివీమను ద్యామిమఞ్చ యోనిమను యశ్చ పూర్వః ।
తృతీయమ్ ఁయోనిమను సఞ్చరన్త-న్ద్రఫ్స-ఞ్జుహోమ్యను సప్త హోత్రాః ॥
ఇమగ్ం సముద్రగ్ం శతధారముథ్సమ్ ఁవ్యచ్యమాన-మ్భువనస్య మద్ధ్యే ।
ఘృత-న్దుహానామదితి-ఞ్జనాయాగ్నే మా హిగ్ంసీః పరమే వ్యోమన్న్ ॥ అపేత వీత వి చ సర్పతాతో యే-ఽత్ర స్థ పురాణా యే చ నూతనాః ।
అహోభిరద్భి-రక్తుభి-ర్వ్యక్తమ్ ఁయమో దదా-త్వవసానమస్మై ॥ సవితైతాని శరీరాణి పృథివ్యై మాతురుపస్థ ఆదధే ।
తేభి-ర్యుజ్యన్తా-మఘ్నియాః ॥ 14 ॥

శునమ్ ఁవాహా-శ్శున-న్నారా-శ్శున-ఙ్కృషతు లాఙ్గలమ్ ।
శునమ్ ఁవరత్రా బద్ధ్యన్తాగ్ం శున-మష్ట్రా-ముదిఙ్గయ శునాసీరా శునమస్మాసు ధత్తమ్ ॥
శునాసీరావిమామ్ ఁవాచమ్ ఁయ-ద్దివి చక్రథుః పయః । తేనేమా-ముపసిఞ్చతమ్ ॥
సీతే వన్దామహే త్వా-ఽర్వాచీ సుభగే భవ ।
యథా న-స్సుభగా ససి యథా న-స్సుఫలా ససి ॥
సవితైతాని శరీరాణి పృథివ్యై మాతురుపస్థ ఆదధే । తేభిరదితే శ-మ్భవ ॥
విముచ్యద్ధ్వ-మఘ్నియా దేవయానా అతారిష్మ తమసస్పారమస్య ।
జ్యోతిరాపామ సువరగన్మ ॥ 15 ॥

ప్ర వాతా వాన్తి పతయన్తి విద్యుత ఉదోషధీర్జిహతే పిన్వతే సువః । ఇరా విశ్వస్మై భువనాయ జాయతే య-త్పర్జన్యః పృథివీగ్ం రేతసా-ఽవతి ॥
యథా యమాయ హార్మ్య-మవప-న్పఞ్చమానవాః ।
ఏవమ్ ఁవపామి హార్మ్యమ్ ఁయథా-ఽసామ జీవలోకే భూరయః ॥ చితః స్థ పరిచిత ఊర్ధ్వచితః శ్రయద్ధ్వ-మ్పితరో దేవతా ।
ప్రజాపతిర్వ-స్సాదయతు తయా దేవతయా ॥
ఆ ప్యాయస్వ సమెతు తే విశ్వతః సోమ వృష్ణియమ్ । భవా వాజస్య సఙ్గథే ॥ స-న్తే పయాగ్ంసి సము యన్తు వాజా-స్సం-వృఁష్ణియా-న్యభిమాతిషాహః । ఆప్యాయమానో అమృతాయ సోమ దివి శ్రవాగ్స్యుత్తమాని ధిష్వ ॥ 16 ॥

(అఘ్నియా - అగన్మ - +సప్త చ) (అ. 6)
అనువాకం 7
ఉత్తే తభ్నోమి పృథివీ-న్త్వత్పరీమమ్ ఁలోక-న్నిదధన్మో అహగ్ం రిషమ్ । ఏతాగ్ స్థూణా-మ్పితరో ధారయన్తు తే-ఽత్రా యమ-స్సాదనాత్తే మినోతు ॥
ఉపసర్ప మాతర-మ్భూమిమేతా-మురువ్యచస-మ్పృథివీగ్ం సుశేవామ్ । ఊర్ణమ్రదా యువతి-ర్దక్షిణావత్యేషా త్వా పాతు నిర్-ఋత్యా ఉపస్థే ॥
ఉచ్ఛ్మఞ్చస్వ పృథివి మా విబాధిథా-స్సూపాయనా-ఽస్మై భవ సూపవఞ్చనా । మాతా పుత్రమ్ ఁయథా సిచా-ఽభ్యేన-మ్భూమి వృణు ॥ ఉచ్ఛ్మఞ్చమానా పృథివీ హి తిష్ఠసి సహస్రమ్మిత ఉప హి శ్రయన్తామ్ ।
తే గృహాసో మధుశ్చుతో విశ్వాహాస్మై శరణా-స్సన్త్వత్ర ॥ ఏణీర్ధానా హరిణీరర్జునీ-స్సన్తు ధేనవః । తిలవథ్సా ఊర్జమస్మై దుహానా విశ్వాహా సన్త్వనపస్ఫురన్తీః ॥ 17 ॥

ఏషా తే యమసాదనే స్వధా నిధీయతే గృహే । అక్షితిర్నామ తే అసౌ ॥ ఇద-మ్పితృభ్యః ప్రభరేమ బర్హి-ర్దేవేభ్యో జీవన్త ఉత్తర-మ్భరేమ ।
తత్త్వమారోహాసో మేఘ్యో భవమ్ ఁయమేన త్వమ్ ఁయమ్యా సంవిఁదానః ॥ మా త్వా వృక్షౌ సమ్బాధిష్టా-మ్మా మాతా పృథివి త్వమ్ ।
పితౄన్. హి యత్ర గచ్ఛాస్యేధాసమ్ ఁయమరాజ్యే ॥
మా త్వా వృక్షౌ సమ్బాధేథా-మ్మా మాతా పృథివీ మహీ । వైవస్వతగ్ం హి గచ్ఛాసి యమరాజ్యే విరాజసి ॥
నల-మ్ప్లవమారోహైత-న్నలేన పథో-ఽన్విహి ।
స త్వ-న్నలప్లవో భూత్వా సన్తర ప్రతరోత్తర ॥ 18 ॥

సవితైతాని శరీరాణి పృథివ్యై మాతురుపస్థ ఆదధే । తేభ్యః పృథివి శ-మ్భవ ॥
షడ్ఢోతా సూర్య-న్తే చక్షు-ర్గచ్ఛతు వాతమాత్మా ద్యా-ఞ్చ గచ్ఛ పృథివీ-ఞ్చ ధర్మణా ।
అపో వా గచ్ఛ యది తత్ర తే హితమోషధీషు ప్రతితిష్ఠా శరీరైః ॥ పర-మ్మృత్యో అను పరేహి పన్థామ్ ఁయస్తే స్వ ఇతరో దేవయానాత్ ।
చక్షుష్మతే శృణ్వతే తే బ్రవీమి మా నః ప్రజాగ్ం రీరిషో మోత వీరాన్ ॥
శమ్ ఁవాత-శ్శగ్ం హి తే ఘృణి-శ్శము తే సన్త్వోషధీః । కల్పన్తా-మ్మే దిశః శగ్మాః ॥
పృథివ్యాస్త్వా లోకే సాదయామ్యముష్య శర్మాసి పితరో దేవతా । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు తయా దేవతయా ॥ అన్తరిక్షస్య త్వా దివస్త్వా దిశా-న్త్వా నాకస్య త్వా పృష్ఠే బ్రద్ధ్నస్య త్వా విష్టపే సాదయామ్యముష్య శర్మాసి పితరో దేవతా ।
ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు తయా దేవతయా ॥ 19 ॥

(అనపస్ఫురన్తీ - రుత్తర - దేవతయా ద్వే చ) (అ. 7)
అనువాకం 8
అపూపవా-న్ఘృతవాగ్శ్చరురేహ సీదతూత్తభ్నువ-న్పృథివీ-న్ద్యాముతోపరి । యోనికృతః పథికృతః సపర్యత యే దేవానా-ఙ్ఘృతభాగా ఇహ స్థ ।
ఏషా తే యమసాదనే స్వధా నిధీయతే గృహే-ఽసౌ ।
దశాక్షరా తాగ్ం రక్షస్వ తా-ఙ్గోపాయస్వ తా-న్తే పరి దదామి తస్యా-న్త్వా మా దభ-న్పితరో దేవతా ।
ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు తయా దేవతయా ॥
అపూపవా-ఞ్ఛృతవాన్-క్షీరవాన్-దధివా-న్మధుమాగ్-శ్చరురేహ సీదతూత్తభ్నువన్-పృథివీ-న్ద్యాముతోపరి । యోనికృతః పథికృతః సపర్యత యే దేవానాగ్ం శృతభాగాః, క్షీరభాగా దధిభాగా మధుభాగా ఇహ స్థ । ఏషా తే యమసాదనే స్వధా నిధీయతే గృహే-ఽసౌ । శతాక్షరా సహస్రాక్షరా-ఽయుతాక్షరా-ఽచ్యుతాక్షరా తాగ్ం రక్షస్వ తా-ఙ్గోపాయస్వ తా-న్తే పరిదదామి తస్యా-న్త్వా మా దభ-న్పితరో దేవతా । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు తయా దేవతయా ॥ 20 ॥

(అపూపవానసౌ దశ) (అ. 8)
అనువాకం 9
ఏతాస్తే స్వధా అమృతాః కరోమి యాస్తే ధానాః పరికిరామ్యత్ర । తాస్తే యమః పితృభిః సంవిఁదానో-ఽత్ర ధేనూః కామదుఘాః కరోతు ॥
త్వామర్జునౌషధీనా-మ్పయో బ్రహ్మాణ ఇద్విదుః ।
తాసా-న్త్వా మద్ధ్యాదాదదే చరుభ్యో అపిధాతవే ॥
దూర్వాణాగ్ స్తమ్బమాహరైతా-మ్ప్రియతమా-మ్మమ । ఇమా-న్దిశ-మ్మనుష్యాణా-మ్భూయిష్ఠా-ఽను వి రోహతు ॥ కాశానాగ్ స్తమ్బమాహర రక్షసామపహత్యై ।
య ఏతస్యై దిశః పరాభవన్నఘాయవో యథా తే నాభవా-న్పునః ॥ దర్భాణాగ్ స్తమ్బమాహర పితృణామోషధీ-మ్ప్రియామ్ । అన్వస్యై మూల-ఞ్జీవాదను కాణ్డమథో ఫలమ్ ॥ 21 ॥

లోక-మ్పృణ ఛిద్ర-మ్పృణాథో సీద శివా త్వమ్ । ఇన్ద్రాగ్నీ త్వా బృహస్పతిరస్మిన్ యోనావసీషదన్న్ ॥ తా అస్య సూదదోహస-స్సోమగ్గ్ శ్రీణన్తి పృశ్నయః । జన్మ-న్దేవానాం-విఁశస్త్రిష్వా రోచనే దివః ॥
శమ్ ఁవాత-శ్శగ్ంహి తే ఘృణి-శ్శము తే సన్త్వోషధీః । కల్పన్తా-న్తే దిశ-స్సర్వాః ॥ ఇదమేవ మేతో-ఽపరామార్తిమారామ కాఞ్చన ।
తథా తదశ్విభ్యా-ఙ్కృత-మ్మిత్రేణ వరుణేన చ ॥
వరణో వారయాదిద-న్దేవో వనస్పతిః ।
ఆర్త్యై నిర్-ఋత్యై ద్వేషాచ్చ వనస్పతిః ॥
విధృతిరసి విధారయాస్మదఘా ద్వేషాగ్ంసి శమి శమయాస్మదఘా ద్వేషాగ్ంసి యవ యవయాస్మదఘా ద్వేషాగ్ంసి ॥
పృథివీ-ఙ్గచ్ఛాన్తరిక్ష-ఙ్గచ్ఛ దివ-ఙ్గచ్ఛ దిశో గచ్ఛ సువర్గచ్ఛ సువర్గచ్ఛ దిశో గచ్ఛ దివ-ఙ్గచ్ఛాన్తరిక్ష-ఙ్గచ్ఛ పృథివీ-ఙ్గచ్ఛాపో వా గచ్ఛ యది తత్ర తే హితమోషధీషు ప్రతితిష్ఠా శరీరైః ॥ లోక-మ్పృణ ఛిద్ర-మ్పృణాథో సీద శివా త్వమ్ । ఇన్ద్రాగ్నీ త్వా బృహస్పతిరస్మిన్ యోనావసీషదన్న్ ॥ తా అస్య సూదదోహస-స్సోమగ్గ్ శ్రీణన్తి పృశ్నయః । జన్మ-న్దేవానాం-విఁశస్త్రిష్వా రోచనే దివః ॥
అశ్మన్వతీ రేవతీ-స్సగ్ం రభద్ధ్వ ముత్తిష్ఠత ప్రతరతా సఖాయః । అత్రా జహామ యే అసన్నశేవా-శ్శివాన్ వయమభి వాజానుత్తరేమ ॥ యద్వై దేవస్య సవితుః పవిత్రగ్ం సహస్రధారమ్ ఁవితతమన్తరిక్షే । యేనాపునాదిన్ద్రమనార్త-మార్త్యై తేనాహ-మ్మాగ్ం సర్వతను-మ్పునామి ॥
ధాతా యా రాష్ట్రా-త్పన్నాదప యన్తి శాఖా అభిమృతా నృపతిమిచ్ఛమానాః । ధాతుస్తా-స్సర్వాః పవనేన పూతాః ప్రజయా-ఽస్మాన్-రయ్యా వర్చసా సగ్ంసృజాథ ॥( ) ॥ 22 ॥

(అథో ఫలమ్ - ధాతా పునాతు) (అ. 9)
అనువాకం 10
ఆరోహతాయు-ర్జరస-ఙ్గృణానా అనుపూర్వమ్ ఁయతమానా యతిష్ట । ఇహ త్వష్టా సుజనిమా సురత్నో దీర్ఘమాయుః కరతు జీవసే వః ॥
యథా-ఽహాన్యనుపూర్వ-మ్భవన్తి యథర్తవ ఋతుభి-ర్యన్తి క్లృప్తాః । యథా న పూర్వమపరో జహాత్యేవా ధాతరాయూగ్ంషి కల్పయైషామ్ ॥
న హి తే అగ్నే తనువై క్రూర-ఞ్చకార మర్త్యః ।
కపి-ర్బభస్తి తేజన-మ్పునర్జరాయు గౌరివ ।
అప న-శ్శోశుచదఘమగ్నే శుశుద్ధ్యా రయిమ్ ।
అప న-శ్శోశుచదఘ-మ్మృత్యవే స్వాహా ॥
అనడ్వాహ-మన్వారభామహే స్వస్తయే ।
స న ఇన్ద్ర ఇవ దేవేభ్యో వహ్నిః సపాంరణో భవ ॥ 23 ॥

ఇమే జీవా విమృతైరావవ-ర్తిన్నభూ-ద్భద్రా దేవహూతి-న్నో అద్య । ప్రాఞ్జో-ఽగామా నృతయే హసాయ ద్రాఘీయ ఆయుః ప్రతరా-న్దధానాః ॥
మృత్యోః పదమ్ ఁయోపయన్తో యదైమ ద్రాఘీయ ఆయుః ప్రతరా-న్దధానాః । ఆప్యాయమానాః ప్రజయా ధనేన శుద్ధాః పూతా భవథ యజ్ఞియాసః ॥
ఇమ-ఞ్జీవేభ్యః పరిధి-న్దధామి మా నో ను గాదపరో అర్ధమేతమ్ ।
శత-ఞ్జీవన్తు శరదః పురూచీస్తిరో మృత్యు-న్దద్మహే పర్వతేన ॥ ఇమా నారీరవిధవా-స్సుపత్నీరాఞ్జనేన సర్పిషా సమ్మృశన్తామ్ ।
అనశ్రవో అనమీవా-స్సుశేవా ఆరోహన్తు జనయో యోనిమగ్రే ॥ యదాఞ్జన-న్త్రైకకుద-ఞ్జాతగ్ం హిమవతస్పరి ।
తేనామృతస్య మూలేనారాతీ-ర్జమ్భయామసి ॥
యథా త్వ-ముద్భిన-థ్స్యోషధే పృథివ్యా అధి ।
ఏవమిమ ఉద్భిన్దన్తు కీర్త్యా యశసా బ్రహ్మవర్చసేన ॥ అజో-ఽస్యజాస్మదఘా ద్వేషాగ్ంసి యవో-ఽసి యవయాస్మదఘా ద్వేషాగ్ంసి ॥ 24 ॥

(భవ - జమ్భయామసి త్రీణి చ) (అ. 10)
అనువాకం 11
అప న-శ్శోశుచదఘమగ్నే శుశుద్ధ్యా రయిమ్ । అప న-శ్శోశుచదఘమ్ ॥ సుక్షేత్రియా సుగాతుయా వసూయా చ యజామహే । అప న-శ్శోశుచదఘమ్ ॥
ప్ర య-ద్భన్దిష్ఠ ఏషా-మ్ప్రాస్మాకాసశ్చ సూరయః । అప న-శ్శోశుచదఘమ్ ॥ ప్రయదగ్నే-స్సహస్వతో విశ్వతో యన్తి సూరయః । అప న-శ్శోశుచదఘమ్ ॥
ప్రయత్తే అగ్నే సూరయో జాయేమహి ప్ర తే వయమ్ ।
అప న-శ్శోశుచదఘమ్ ॥ 25 ॥

త్వగ్ం హి విశ్వతోముఖ విశ్వతః పరిభూరసి । అప న-శ్శోశుచదఘమ్ ॥ ద్విషో నో విశ్వతోముఖాతి నావేవ పారయ । అప న-శ్శోశుచదఘమ్ ॥ స న-స్సిన్ధుమివ నావయా-ఽతి పర్షా స్వస్తయే । అప న-శ్శోశుచదఘమ్ ॥ ఆపః ప్రవణాదివ యతీ-రపాస్మ-థ్స్యన్దతామఘమ్ । అప న-శ్శోశుచదఘమ్ ॥ ఉద్వనా-దుదకానీవాపాస్మ-థ్స్యన్దతామఘమ్ ।
అప న-శ్శోశుచదఘమ్ ॥ ఆనన్దాయ ప్రమోదాయ పునరాగాగ్ స్వాన్గృహాన్ । అప న-శ్శోశుచదఘమ్ ॥ న వై తత్ర ప్రమీయతే గౌరశ్వః పురుషః పశుః ।
యత్రేద-మ్బ్రహ్మ క్రియతే పరిధిర్జీవనాయ కమప న-శ్శోశుచదఘమ్ ॥ 26 ॥

(అఘ - మఘ-ఞ్చత్వారి చ) (అ. 11)
అనువాకం 12
అపశ్యామ యువతి-మాచరన్తీ-మ్మృతాయ జీవా-మ్పరిణీయమానామ్ । అన్ధేన యా తమసా ప్రావృతా-ఽసి ప్రాచీమవాచీ-మవయ-న్నరిష్ట్యై ॥
మయైతా-మ్మాగ్స్తా-మ్భ్రియమాణా దేవీ సతీ పితృలోకమ్ ఁయదైషి । విశ్వవారా నభసా సంవ్యఁయన్త్యుభౌ నో లోకౌ పయసా-ఽఽవృణీహి ॥
రయిష్ఠామగ్ని-మ్మధుమన్తమూర్మిణమూర్జః సన్త-న్త్వా పయసోప సగ్ంసదేమ ।
సగ్ం రయ్యా సము వర్చసా సచస్వా న-స్స్వస్తయే ॥
యే జీవా యే చ మృతా యే జాతా యే చ జన్త్యాః ।
తేభ్యో ఘృతస్య ధారయితు-మ్మధుధారా వ్యున్దతీ ॥
మాతా రుద్రాణా-న్దుహితా వసూనాగ్ స్వసా-ఽఽదిత్యానామ-మృతస్య నాభిః ।
ప్రణువోచ-ఞ్చికితుషే జనాయ మా గామనాగామదితిమ్ ఁవధిష్ట ॥
పిబతూదక-న్తృణాన్యత్తు । ఓము-థ్సృజత ॥ 27 ॥
(వధిష్ట ద్వే చ) (అ. 12)
(పరేయువాగ్ంస-మ్ప్ర విద్వా-న్భువనస్యాభ్యావ వృథ్స్వా జో భాగో-ఽయమ్ ఁవై చతుశ్చత్వారిగ్ంశత్ ।
య ఏతస్య త్వ-త్పఞ్చ । ప్రకేతునేదన్తే నాకే సుపర్ణమ్ ఁయౌ తే యే యుద్ధ్యన్తే తపసా-ఽశ్మన్వతీ రేవతీ-స్సగ్ంరభద్ధ్వమష్టావిగ్ంశతిః । య-న్తే యత్త ఉత్తిష్ఠాత ఇదన్త ఉత్తిష్ఠ
ప్రేహ్యశ్మన్. యద్వా ఉద్వయమయ-మ్పఞ్చవిగ్ంశతిః । ఆయాతు త్రిగ్ంశత్ । వైశ్వానరే తస్మి-న్ద్రఫ్స ఇమమపేతాహోభి-ర్యుజ్యన్తామఘ్నియా అదితే పారమ్ ఁవ ఆ ప్యాయస్వ సప్తవిగ్ంశతిః । ఉత్తే గృహే-ఽఖాషితిస్తేభ్యః పృథివ్యా అన్తరిక్షస్య ద్వాత్రిగ్ంశత్ । అపూపవానసౌ దశ శత దశ । ఏతాస్తే తే దిశ-స్సర్వా ఇదమశ్మన్ విగ్ంశతిః । ఓరోహత తనువై క్రూర-ఞ్చకార పునర్మృత్యవే మా నో ను గా-ద్దద్మహ ఇమా నారీః పరి త్రయోవిగ్ంశతిః ।
అప న-స్సుక్షేత్రియా ప్ర యద్భ-న్దిష్ఠః ప్ర యదగ్నేః ప్ర యత్తే అగ్నే త్వగ్ం హి ద్విష-స్స న-స్సిన్ధుమాపః ప్రవణాదు-ద్వనాదానన్దాయ న వై తత్ర యత్రేద-ఞ్చతుర్విగ్ంశతిః । అపశ్యామావృణీహి ద్వాదశ ద్వాదశ ।)
(పరేయువాగ్ంస - మాయా - త్వేతాస్తే సప్తవిగ్ంశతిః )
(పరేయువాగ్ంస - మోముథ్సృజత )
॥ హరిః ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ ఆరణ్యకే షష్ఠః ప్రపాఠక-స్సమాప్తః ॥