কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয আৰণ্যকে নৱমঃ প্ৰপাঠকঃ - ভৃগুৱল্লী
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
ভৃগু ৱল্লী
সহ না ৱৱতু । সহ নৌ ভুনক্তু । সহ ৱীৰ্য-ঙ্কৰৱাৱহৈ । তেজস্ৱিনা ৱধীতমস্তু মা ৱিদ্ৱিষাৱহৈ ॥
ওঁ শান্তি-শ্শান্তি-শ্শান্তিঃ ॥
অনুৱাকং 15
ভৃগুৰ্ৱৈ ৱাৰুণিঃ । ৱৰুণ-ম্পিতৰ-মুপসসাৰ । অধীহি ভগৱো ব্ৰহ্মেতি ॥ তস্মা এত-ত্প্ৰোৱাচ । অন্ন-ম্প্ৰাণ-ঞ্চক্ষু-শ্শ্ৰোত্ৰ-ম্মনো ৱাচমিতি ॥
তগ্ং হোৱাচ । যতো ৱা ইমানি ভূতানি জাযন্তে ।
যেন জাতানি জীৱন্তি । য-ত্প্ৰযন্ত্যভি সংৱিঁশন্তি ।
ত-দ্ৱিজিজ্ঞাসস্ৱ । ত-দ্ব্ৰহ্মেতি ॥
স তপো-ঽতপ্যত । স তপ-স্তপ্ত্ৱা ॥ 35 ॥
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
ভৃগু ৱল্লী
সহ না ৱৱতু । সহ নৌ ভুনক্তু । সহ ৱীৰ্য-ঙ্কৰৱাৱহৈ । তেজস্ৱিনা ৱধীতমস্তু মা ৱিদ্ৱিষাৱহৈ ॥
ওঁ শান্তি-শ্শান্তি-শ্শান্তিঃ ॥
অনুৱাকং 15
ভৃগুৰ্ৱৈ ৱাৰুণিঃ । ৱৰুণ-ম্পিতৰ-মুপসসাৰ । অধীহি ভগৱো ব্ৰহ্মেতি ॥ তস্মা এত-ত্প্ৰোৱাচ । অন্ন-ম্প্ৰাণ-ঞ্চক্ষু-শ্শ্ৰোত্ৰ-ম্মনো ৱাচমিতি ॥
তগ্ং হোৱাচ । যতো ৱা ইমানি ভূতানি জাযন্তে ।
যেন জাতানি জীৱন্তি । য-ত্প্ৰযন্ত্যভি সংৱিঁশন্তি ।
ত-দ্ৱিজিজ্ঞাসস্ৱ । ত-দ্ব্ৰহ্মেতি ॥
স তপো-ঽতপ্যত । স তপ-স্তপ্ত্ৱা ॥ 35 ॥
অন্ন-ম্ব্ৰহ্মেতি ৱ্যজানাত্ । অন্নাদ্ধ্যেৱ খল্ৱিমানি ভূতানি জাযন্তে । অন্নেন জাতানি জীৱন্তি । অন্ন-ম্প্ৰযন্ত্যভি-সংৱিঁশন্তীতি ॥ ত-দ্ৱিজ্ঞায । পুনৰেৱ ৱৰুণ-ম্পিতৰ-মুপসসাৰ । অধীহি ভগৱো ব্ৰহ্মেতি । তগ্ং হোৱাচ । তপসা ব্ৰহ্ম ৱিজিজ্ঞাসস্ৱ ।
তপো ব্ৰহ্মেতি । স তপো-ঽতপ্যত । স তপ-স্তপ্ত্ৱা ॥ 36 ॥
তপো ব্ৰহ্মেতি । স তপো-ঽতপ্যত । স তপ-স্তপ্ত্ৱা ॥ 36 ॥
প্ৰাণো ব্ৰহ্মেতি ৱ্যজানাত্ । প্ৰাণাদ্ধ্যেৱ খল্ৱিমানি ভূতানি জাযন্তে । প্ৰাণেন জাতানি জীৱন্তি ।
প্ৰাণ-ম্প্ৰযন্ত্যভি-সংৱিঁশন্তীতি ॥ ত-দ্ৱিজ্ঞায ।
পুনৰেৱ ৱৰুণ-ম্পিতৰ-মুপসসাৰ । অধীহি ভগৱো ব্ৰহ্মেতি । তগ্ং হোৱাচ । তপসা ব্ৰহ্ম ৱিজিজ্ঞাসস্ৱ । তপো ব্ৰহ্মেতি । স তপো-ঽতপ্যত । স তপ-স্তপ্ত্ৱা ॥ 37 ॥
প্ৰাণ-ম্প্ৰযন্ত্যভি-সংৱিঁশন্তীতি ॥ ত-দ্ৱিজ্ঞায ।
পুনৰেৱ ৱৰুণ-ম্পিতৰ-মুপসসাৰ । অধীহি ভগৱো ব্ৰহ্মেতি । তগ্ং হোৱাচ । তপসা ব্ৰহ্ম ৱিজিজ্ঞাসস্ৱ । তপো ব্ৰহ্মেতি । স তপো-ঽতপ্যত । স তপ-স্তপ্ত্ৱা ॥ 37 ॥
মনো ব্ৰহ্মেতি ৱ্যজানাত্ । মনসো হ্যেৱ খল্ৱিমানি ভূতানি জাযন্তে । মনসা জাতানি জীৱন্তি । মনঃ প্ৰযন্ত্যভি-সংৱিঁশন্তীতি ॥ ত-দ্ৱিজ্ঞায । পুনৰেৱ ৱৰুণ-ম্পিতৰ-মুপসসাৰ । অধীহি ভগৱো ব্ৰহ্মেতি । তগ্ং হোৱাচ । তপসা ব্ৰহ্ম ৱিজিজ্ঞাসস্ৱ ।
তপো ব্ৰহ্মেতি । স তপো-ঽতপ্যত । স তপ-স্তপ্ত্ৱা ॥ 38 ॥
তপো ব্ৰহ্মেতি । স তপো-ঽতপ্যত । স তপ-স্তপ্ত্ৱা ॥ 38 ॥
ৱিজ্ঞান-ম্ব্ৰহ্মেতি ৱ্যজানাত্ ।
ৱিজ্ঞানা-দ্ধ্যেৱ খল্ৱিমানি ভূতানি জাযন্তে ।
ৱিজ্ঞানেন জাতানি জীৱন্তি । ৱিজ্ঞান-ম্প্ৰযন্ত্যভি-সংৱিঁশন্তীতি ॥
ত-দ্ৱিজ্ঞায । পুনৰেৱ ৱৰুণ-ম্পিতৰ-মুপসসাৰ । অধীহি ভগৱো ব্ৰহ্মেতি । তগ্ং হোৱাচ । তপসা ব্ৰহ্ম ৱিজিজ্ঞাসস্ৱ । তপো ব্ৰহ্মেতি । স তপো-ঽতপ্যত । স তপ-স্তপ্ত্ৱা ॥ 39 ॥
ৱিজ্ঞানা-দ্ধ্যেৱ খল্ৱিমানি ভূতানি জাযন্তে ।
ৱিজ্ঞানেন জাতানি জীৱন্তি । ৱিজ্ঞান-ম্প্ৰযন্ত্যভি-সংৱিঁশন্তীতি ॥
ত-দ্ৱিজ্ঞায । পুনৰেৱ ৱৰুণ-ম্পিতৰ-মুপসসাৰ । অধীহি ভগৱো ব্ৰহ্মেতি । তগ্ং হোৱাচ । তপসা ব্ৰহ্ম ৱিজিজ্ঞাসস্ৱ । তপো ব্ৰহ্মেতি । স তপো-ঽতপ্যত । স তপ-স্তপ্ত্ৱা ॥ 39 ॥
আনন্দো ব্ৰহ্মেতি ৱ্যজানাত্ । আনন্দা-দ্ধ্যেৱ-খল্ৱিমানি ভূতানি জাযন্তে ।
আনন্দেন জাতানি জীৱন্তি । আনন্দ-ম্প্ৰযন্ত্যভি-সংৱিঁশন্তীতি ॥ সৈষা ভাৰ্গৱী ৱাৰুণী ৱিদ্যা । পৰমে ৱ্যোম-ন্প্ৰতিষ্ঠিতা ॥ য এৱং-ৱেঁদ প্ৰতিতিষ্ঠতি । অন্নৱানন্নাদো ভৱতি ।
মহা-ন্ভৱতি প্ৰজযা পশুভি-ৰ্ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন ।
মহান্ কীৰ্ত্যা ॥ 40 ॥
আনন্দেন জাতানি জীৱন্তি । আনন্দ-ম্প্ৰযন্ত্যভি-সংৱিঁশন্তীতি ॥ সৈষা ভাৰ্গৱী ৱাৰুণী ৱিদ্যা । পৰমে ৱ্যোম-ন্প্ৰতিষ্ঠিতা ॥ য এৱং-ৱেঁদ প্ৰতিতিষ্ঠতি । অন্নৱানন্নাদো ভৱতি ।
মহা-ন্ভৱতি প্ৰজযা পশুভি-ৰ্ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন ।
মহান্ কীৰ্ত্যা ॥ 40 ॥
অন্ন-ন্ন নিন্দ্যাত্ । ত-দ্ৱ্ৰতম্ ॥ প্ৰাণো ৱা অন্নম্ । শৰীৰমন্নাদম্ । প্ৰাণে শৰীৰ-ম্প্ৰতিষ্ঠিতম্ । শৰীৰে প্ৰাণঃ প্ৰতিষ্ঠিতঃ ।
তদেত-দন্ন-মন্নে প্ৰতিষ্ঠিতম্ ॥
স য এত-দন্ন-মন্নে প্ৰতিষ্ঠিতং-ৱেঁদ প্ৰতিতিষ্ঠতি । অন্নৱা-নন্নাদো ভৱতি ।
মহা-ন্ভৱতি প্ৰজযা পশুভি-ৰ্ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন ।
মহান্ কীৰ্ত্যা ॥ 41 ॥
তদেত-দন্ন-মন্নে প্ৰতিষ্ঠিতম্ ॥
স য এত-দন্ন-মন্নে প্ৰতিষ্ঠিতং-ৱেঁদ প্ৰতিতিষ্ঠতি । অন্নৱা-নন্নাদো ভৱতি ।
মহা-ন্ভৱতি প্ৰজযা পশুভি-ৰ্ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন ।
মহান্ কীৰ্ত্যা ॥ 41 ॥
অন্ন-ন্ন পৰিচক্ষীত । ত-দ্ৱ্ৰতম্ । আপো ৱা অন্নম্ । জ্যোতিৰন্নাদম্ । অফ্সু জ্যোতিঃ প্ৰতিষ্ঠিতম্ । জ্যোতিষ্যাপঃ প্ৰতিষ্ঠিতাঃ ।
তদেত-দন্ন-মন্নে প্ৰতিষ্ঠিতম্ ॥
স য এত-দন্ন-মন্নে প্ৰতিষ্ঠিতং-ৱেঁদ প্ৰতিতিষ্ঠতি । অন্নৱা-নন্নাদো ভৱতি । মহা-ন্ভৱতি প্ৰজযা পশুভি-ৰ্ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন ।
মহান্ কীৰ্ত্যা ॥ 42 ॥
তদেত-দন্ন-মন্নে প্ৰতিষ্ঠিতম্ ॥
স য এত-দন্ন-মন্নে প্ৰতিষ্ঠিতং-ৱেঁদ প্ৰতিতিষ্ঠতি । অন্নৱা-নন্নাদো ভৱতি । মহা-ন্ভৱতি প্ৰজযা পশুভি-ৰ্ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন ।
মহান্ কীৰ্ত্যা ॥ 42 ॥
অন্ন-ম্বহু কুৰ্ৱীত । ত-দ্ৱ্ৰতম্ ॥ পৃথিৱী ৱা অন্নম্ । আকাশো-ঽন্নাদঃ । পৃথিৱ্যা-মাকাশঃ প্ৰতিষ্ঠিতঃ । আকাশে পৃথিৱী প্ৰতিষ্ঠিতা ।
তদেত-দন্ন-মন্নে প্ৰতিষ্ঠিতম্ ॥
স য এত-দন্ন-মন্নে প্ৰতিষ্ঠিতং-ৱেঁদ প্ৰতিতিষ্ঠতি । অন্নৱানন্নাদো ভৱতি । মহা-ন্ভৱতি প্ৰজযা পশুভি-ৰ্ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন ।
মহান্ কীৰ্ত্যা ॥ 43 ॥
ন কঞ্চন ৱসতৌ প্ৰত্যাচক্ষীত । ত-দ্ৱ্ৰতম্ ॥
তস্মাদ্যযা কযা চ ৱিধযা বহ্ৱন্ন-ম্প্ৰাপ্নুযাত্ ॥
অৰাদ্ধ্যস্মা অন্নমিত্যাচক্ষতে ॥ এতদ্ৱৈ মুখতো-ঽন্নগ্ং ৰাদ্ধম্ ।
মুখতো-ঽস্মা অন্নগ্ং ৰাদ্ধ্যতে । এতদ্ৱৈ মদ্ধ্যতো-ঽন্নগ্ং ৰাদ্ধম্ ।
মদ্ধ্যতো-ঽস্মা অন্নগ্ং ৰাদ্ধ্যতে ।
এদদ্ৱা অন্ততো-ঽন্নগ্ং ৰাদ্ধম্ ।
অন্ততো-ঽস্মা অন্নগ্ং ৰাদ্ধ্যতে । ॥ 44-ঽ ॥
য এৱং-ৱেঁদ ॥ ক্ষেম ইতি ৱাচি । যোগক্ষেম
তদেত-দন্ন-মন্নে প্ৰতিষ্ঠিতম্ ॥
স য এত-দন্ন-মন্নে প্ৰতিষ্ঠিতং-ৱেঁদ প্ৰতিতিষ্ঠতি । অন্নৱানন্নাদো ভৱতি । মহা-ন্ভৱতি প্ৰজযা পশুভি-ৰ্ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন ।
মহান্ কীৰ্ত্যা ॥ 43 ॥
ন কঞ্চন ৱসতৌ প্ৰত্যাচক্ষীত । ত-দ্ৱ্ৰতম্ ॥
তস্মাদ্যযা কযা চ ৱিধযা বহ্ৱন্ন-ম্প্ৰাপ্নুযাত্ ॥
অৰাদ্ধ্যস্মা অন্নমিত্যাচক্ষতে ॥ এতদ্ৱৈ মুখতো-ঽন্নগ্ং ৰাদ্ধম্ ।
মুখতো-ঽস্মা অন্নগ্ং ৰাদ্ধ্যতে । এতদ্ৱৈ মদ্ধ্যতো-ঽন্নগ্ং ৰাদ্ধম্ ।
মদ্ধ্যতো-ঽস্মা অন্নগ্ং ৰাদ্ধ্যতে ।
এদদ্ৱা অন্ততো-ঽন্নগ্ং ৰাদ্ধম্ ।
অন্ততো-ঽস্মা অন্নগ্ং ৰাদ্ধ্যতে । ॥ 44-ঽ ॥
য এৱং-ৱেঁদ ॥ ক্ষেম ইতি ৱাচি । যোগক্ষেম
ইতি প্ৰাণাপানযোঃ । কৰ্মেতি হস্তযোঃ । গতি-ৰিতি পাদযোঃ । ৱিমুক্তি-ৰিতি পাযৌ । ইতি মানুষী-স্সমাজ্ঞাঃ ॥ অথ দৈৱীঃ । তৃপ্তি-ৰিতি ৱৃষ্টৌ । বল-মিতি ৱিদ্যুতি । ॥ 44.ব্ ॥
যশ ইতি পশুষু । জ্যোতিৰিতি নক্ষত্ৰেষু ।
প্ৰজাতি-ৰমৃত-মানন্দ ইত্যুপস্থে । সৰ্ৱ মিত্যাকাশে ॥
ত-ত্প্ৰতিষ্ঠে-ত্যুপাসীত । প্ৰতিষ্ঠাৱা-ন্ভৱতি । তন্মহ ইত্যুপাসীত । মহা-ন্ভৱতি । তন্মন ইত্যুপাসীত । মানৱা-ন্ভৱতি । ॥ 44.চ্ ॥
তন্নম ইত্যুপাসীত । নম্যন্তে-ঽস্মৈ কামাঃ । তদ্ব্ৰহ্মে-ত্যুপাসীত । ব্ৰহ্মৱা-ন্ভৱতি । ত-দ্ব্ৰহ্মণঃ পৰিমৰ ইত্যুপাসীত । পৰ্যেণ-ম্ম্ৰিযন্তে দ্ৱিষন্তঃ সপত্নাঃ । পৰি যে-ঽপ্ৰিযা ভ্ৰাতৃৱ্যাঃ ॥ স যশ্চায-ম্পুৰুষে । যশ্চাসা-ৱাদিত্যে । স একঃ । ॥ 44.দ্ ॥
স য এৱং-ৱিঁত্ । অস্মাল্-লোকা-ত্প্ৰেত্য ।
এতমন্নময-মাত্মান-মুপসঙ্ক্ৰম্য ।
এত-ম্প্ৰাণময-মাত্মান-মুপসঙ্ক্ৰম্য ।
এত-ম্মনোময-মাত্মান-মুপসঙ্ক্ৰম্য ।
এতং-ৱিঁজ্ঞানময-মাত্মান-মুপসঙ্ক্ৰম্য ।
এত মানন্দময মাত্মান মুপসঙ্ক্ৰম্য ।
ইমান্ ঁলোকান্ কামান্নী কাম-ৰূপ্যনুসঞ্চৰন্ন্ ।
এত-থ্সাম গাযন্নাস্তে ॥ হা(3) ৱু হা(3) ৱু হা(3) ৱু । ॥ 44এ ॥
অহ-মন্ন-মহ-মন্ন-মহমন্নম্ ।
অহমন্নাদো(2)-ঽহমন্নাদো(2) ঽহমন্নাদঃ ।
অহগ্গ্ শ্লোককৃ-দহগ্গ্ শ্লোককৃ-দহগ্গ্ শ্লোককৃত্ । অহমস্মি প্ৰথমজা ঋতা(3) স্য ।
পূৰ্ৱ-ন্দেৱেভ্যো অমৃতস্য না(3) ভা ই ।
যো মা দদাতি স ইদেৱ মা(3)ৱাঃ ।
অহ-মন্ন-মন্ন-মদন্ত-মা(3) দ্মি ।
অহং-ৱিঁশ্ৱ-ম্ভুৱন-মভ্যভৱাম্ । সুৱৰ্ন জ্যোতীঃ ॥ য এৱং-ৱেঁদ ॥ ইত্যুপনিষত্ ॥ 44.f ॥
সহ না ৱৱতু । সহ নৌ ভুনক্তু । সহ ৱীৰ্য-ঙ্কৰৱাৱহৈ । তেজস্ৱিনা ৱধীতমস্তু মা ৱিদ্ৱিষাৱহৈ ॥ ওঁ শান্তি-শ্শান্তি-শ্শান্তিঃ ॥
(ভৃগুস্ত্ৰযোদশা - ন্নম্ - প্ৰাণো - মনো - ৱিজ্ঞান-ন্দ্ৱাদশ দ্ৱাদশা - নন্দো দশা - ন্ন-ন্ন নিন্দ্যা - দন্ন-ন্ন পৰিচক্ষীতা -ন্ন-ম্বহুকুৰ্ৱি তৈকাদশৈকাদশ - ন কঞ্চ নৈকষষ্টিৰ্দশ ) (অ. 15)
॥ ইতি ভৃগুৱল্লী সমাপ্তা ॥
(শ-ন্নঃ - শীক্ষাগ্ং - সহ নৌ - য 007আ;ছন্দসাম্ - ভূঃ - স যঃ - পৃথি - ৱ্যোমি - ত্যৃত-ঞ্চা - হম্ - ঁৱেদমনুচ্য - শ-ন্নঃ - সহ নাৱৱতু - ব্ৰহ্মৱি-দ্- ভৃগুঃ পঞ্চদশ)
(শ-ন্নো - মহ ইত্যাদিত্যো - নো ইতৰাণ্য - সন্নেৱা - ন্ন-ন্ন নিন্দ্যাচ্চতুশ্চত্ৱাৰিগ্ংশত্ )
(শন্ন - ইত্যুপনিষত্ )
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয আৰণ্যকে নৱমঃ প্ৰপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥