Brahman (The Supreme Reality)

9 - ભૃગુવલ્લી - કૃષ્ણ યજુર્વેદ તૈત્તિરીય આરણ્યક પાઠઃ - ભૃગુર્વૈ વારુણિઃ

(Bhrigu Valli in Gujarati)

From Taittiriya Aranyaka, Krishna Yajurveda

Bhrigu Valli is the ninth section of the Taittiriya Aranyaka, forming an essential part of the Upanishadic wisdom within the Krishna Yajurveda. It narrates the profound dialogue between the sage Bhrigu and his father, Varuna, regarding the nature of Brahman. Through rigorous penance and internal inquiry, Bhrigu gradually realizes that matter, life, mind, intellect, and finally bliss constitute the layers of the Divine. Chanting this sacred text is considered the path to Atma-Jnana or self-realization, helping the practitioner transcend material limitations to experience the eternal, blissful consciousness that resides at the core of all existence.

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય આરણ્યકે નવમઃ પ્રપાઠકઃ - ભૃગુવલ્લી
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥
ભૃગુ વલ્લી
સ॒હ ના॑ વવતુ । સ॒હ નૌ॑ ભુનક્તુ । સ॒હ વી॒ર્ય॑-ઙ્કરવાવહૈ । તે॒જ॒સ્વિના॒ વધી॑તમસ્તુ॒ મા વિ॑દ્વિષા॒વહૈ᳚ ॥
ૐ શાન્તિ॒-શ્શાન્તિ॒-શ્શાન્તિઃ॑ ॥
અનુવાકં 15
ભૃગુ॒ર્વૈ વા॑રુ॒ણિઃ । વરુ॑ણ॒-મ્પિત॑ર॒-મુપ॑સસાર । અધી॑હિ ભગવો॒ બ્રહ્મેતિ॑ ॥ તસ્મા॑ એ॒ત-ત્પ્રો॑વાચ । અન્ન॑-મ્પ્રા॒ણ-ઞ્ચક્ષુ॒-શ્શ્રોત્ર॒-મ્મનો॒ વાચ॒મિતિ॑ ॥
તગ્ં હો॑વાચ । યતો॒ વા ઇ॒માનિ॒ ભૂતા॑નિ॒ જાય॑ન્તે ।
યેન॒ જાતા॑નિ॒ જીવ॑ન્તિ । ય-ત્પ્રય॑ન્ત્ય॒ભિ સં​વિઁ॑શન્તિ ।
ત-દ્વિજિ॑જ્ઞાસસ્વ । ત-દ્બ્રહ્મેતિ॑ ॥
સ તપો॑-ઽતપ્યત । સ તપ॑-સ્ત॒પ્ત્વા ॥ 35 ॥
અન્ન॒-મ્બ્રહ્મેતિ॒ વ્ય॑જાનાત્ । અ॒ન્નાદ્ધ્યે॑વ ખલ્વિ॒માનિ॒ ભૂતા॑નિ॒ જાય॑ન્તે । અન્ને॑ન॒ જાતા॑નિ॒ જીવ॑ન્તિ । અન્ન॒-મ્પ્રય॑ન્ત્ય॒ભિ-સં​વિઁ॑શ॒ન્તીતિ॑ ॥ ત-દ્વિ॒જ્ઞાય॑ । પુન॑રે॒વ વરુ॑ણ॒-મ્પિત॑ર॒-મુપ॑સસાર । અધી॑હિ ભગવો॒ બ્રહ્મેતિ॑ । તગ્ં હો॑વાચ । તપ॑સા॒ બ્રહ્મ॒ વિજિ॑જ્ઞાસસ્વ ।
તપો॒ બ્રહ્મેતિ॑ । સ તપો॑-ઽતપ્યત । સ તપ॑-સ્ત॒પ્ત્વા ॥ 36 ॥
પ્રા॒ણો બ્ર॒હ્મેતિ॒ વ્ય॑જાનાત્ । પ્રા॒ણાદ્ધ્યે॑વ ખલ્વિ॒માનિ॒ ભૂતા॑નિ॒ જાય॑ન્તે । પ્રા॒ણેન॒ જાતા॑નિ॒ જીવ॑ન્તિ ।
પ્રા॒ણ-મ્પ્રય॑ન્ત્ય॒ભિ-સં​વિઁ॑શ॒ન્તીતિ॑ ॥ ત-દ્વિ॒જ્ઞાય॑ ।
પુન॑રે॒વ વરુ॑ણ॒-મ્પિત॑ર॒-મુપ॑સસાર । અધી॑હિ ભગવો॒ બ્રહ્મેતિ॑ । તગ્ં હો॑વાચ । તપ॑સા॒ બ્રહ્મ॒ વિજિ॑જ્ઞાસસ્વ । તપો॒ બ્રહ્મેતિ॑ । સ તપો॑-ઽતપ્યત । સ તપ॑-સ્ત॒પ્ત્વા ॥ 37 ॥
મનો॒ બ્રહ્મેતિ॒ વ્ય॑જાનાત્ । મન॑સો॒ હ્યે॑વ ખલ્વિ॒માનિ॒ ભૂતા॑નિ॒ જાય॑ન્તે । મન॑સા॒ જાતા॑નિ॒ જીવ॑ન્તિ । મનઃ॒ પ્રય॑ન્ત્ય॒ભિ-સં​વિઁ॑શ॒ન્તીતિ॑ ॥ ત-દ્વિ॒જ્ઞાય॑ । પુન॑રે॒વ વરુ॑ણ॒-મ્પિત॑ર॒-મુપ॑સસાર । અધી॑હિ ભગવો॒ બ્રહ્મેતિ॑ । તગ્ં હો॑વાચ । તપ॑સા॒ બ્રહ્મ॒ વિજિ॑જ્ઞાસસ્વ ।
તપો॒ બ્રહ્મેતિ॑ । સ તપો॑-ઽતપ્યત । સ તપ॑-સ્ત॒પ્ત્વા ॥ 38 ॥
વિ॒જ્ઞાન॒-મ્બ્રહ્મેતિ॒ વ્ય॑જાનાત્ ।
વિ॒જ્ઞાના॒-દ્ધ્યે॑વ ખલ્વિ॒માનિ॒ ભૂતા॑નિ॒ જાય॑ન્તે ।
વિ॒જ્ઞાને॑ન॒ જાતા॑નિ॒ જીવ॑ન્તિ । વિ॒જ્ઞાન॒-મ્પ્રય॑ન્ત્ય॒ભિ-સં​વિઁ॑શ॒ન્તીતિ॑ ॥
ત-દ્વિ॒જ્ઞાય॑ । પુન॑રે॒વ વરુ॑ણ॒-મ્પિત॑ર॒-મુપ॑સસાર । અધી॑હિ ભગવો॒ બ્રહ્મેતિ॑ । તગ્ં હો॑વાચ । તપ॑સા॒ બ્રહ્મ॒ વિજિ॑જ્ઞાસસ્વ । તપો॒ બ્રહ્મેતિ॑ । સ તપો॑-ઽતપ્યત । સ તપ॑-સ્ત॒પ્ત્વા ॥ 39 ॥
આ॒ન॒ન્દો બ્ર॒હ્મેતિ॒ વ્ય॑જાનાત્ । આ॒નન્દા॒-દ્ધ્યે॑વ-ખલ્વિ॒માનિ॒ ભૂતા॑નિ॒ જાય॑ન્તે ।
આ॒ન॒ન્દેન॒ જાતા॑નિ॒ જીવ॑ન્તિ । આ॒ન॒ન્દ-મ્પ્રય॑ન્ત્ય॒ભિ-સં​વિઁ॑શ॒ન્તીતિ॑ ॥ સૈષા ભા᳚ર્ગ॒વી વા॑રુ॒ણી વિ॒દ્યા । પ॒ર॒મે વ્યો॑મ॒-ન્પ્રતિ॑ષ્ઠિતા ॥ ય એ॒વં-વેઁદ॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ । અન્ન॑વાનન્ના॒દો ભ॑વતિ ।
મ॒હા-ન્ભ॑વતિ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑-ર્બ્રહ્મવર્ચ॒સેન॑ ।
મ॒હાન્ કી॒ર્ત્યા ॥ 40 ॥
અન્ન॒-ન્ન નિ॑ન્દ્યાત્ । ત-દ્વ્ર॒તમ્ ॥ પ્રા॒ણો વા અન્ન᳚મ્ । શરી॑રમન્ના॒દમ્ । પ્રા॒ણે શરી॑ર॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિતમ્ । શરી॑રે પ્રા॒ણઃ પ્રતિ॑ષ્ઠિતઃ ।
તદે॒ત-દન્ન॒-મન્ને॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતમ્ ॥
સ ય એ॒ત-દન્ન॒-મન્ને॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતં॒-વેઁદ॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ । અન્ન॑વા-નન્ના॒દો ભ॑વતિ ।
મ॒હા-ન્ભ॑વતિ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑-ર્બ્રહ્મવર્ચ॒સેન॑ ।
મ॒હાન્ કી॒ર્ત્યા ॥ 41 ॥
અન્ન॒-ન્ન પરિ॑ચક્ષીત । ત-દ્વ્ર॒તમ્ । આપો॒ વા અન્ન᳚મ્ । જ્યોતિ॑રન્ના॒દમ્ । અ॒ફ્સુ જ્યોતિઃ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતમ્ । જ્યોતિ॒ષ્યાપઃ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતાઃ ।
તદે॒ત-દન્ન॒-મન્ને॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતમ્ ॥
સ ય એ॒ત-દન્ન॒-મન્ને॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતં॒-વેઁદ॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ । અન્ન॑વા-નન્ના॒દો ભ॑વતિ । મ॒હા-ન્ભ॑વતિ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑-ર્બ્રહ્મવર્ચ॒સેન॑ ।
મ॒હાન્ કીર્ત્યા ॥ 42 ॥
અન્ન॑-મ્બ॒હુ કુ॑ર્વીત । ત-દ્વ્ર॒તમ્ ॥ પૃ॒થિ॒વી વા અન્ન᳚મ્ । આ॒કા॒શો᳚-ઽન્ના॒દઃ । પૃ॒થિ॒વ્યા-મા॑કા॒શઃ પ્રતિ॑ષ્ઠિતઃ । આ॒કા॒શે પૃ॑થિ॒વી પ્રતિ॑ષ્ઠિતા ।
તદે॒ત-દન્ન॒-મન્ને॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતમ્ ॥
સ ય એ॒ત-દન્ન॒-મન્ને॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતં॒-વેઁદ॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ । અન્ન॑વાનન્ના॒દો ભ॑વતિ । મ॒હા-ન્ભ॑વતિ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑-ર્બ્રહ્મવર્ચ॒સેન॑ ।
મ॒હાન્ કી॒ર્ત્યા ॥ 43 ॥
ન કઞ્ચન વસતૌ પ્રત્યા॑ચક્ષી॒ત । ત-દ્વ્ર॒તમ્ ॥
તસ્માદ્યયા કયા ચ વિધયા બહ્વ॑ન્ન-મ્પ્રા॒પ્નુયાત્ ॥
અરાદ્ધ્યસ્મા અન્નમિ॑ત્યાચ॒ક્ષતે ॥ એતદ્વૈ મુખતો᳚-ઽન્નગ્ં રા॒દ્ધમ્ ।
મુખતો-ઽસ્મા અ॑ન્નગ્ં રા॒દ્ધ્યતે । એતદ્વૈ મદ્ધ્યતો᳚-ઽન્નગ્ં રા॒દ્ધમ્ ।
મદ્ધ્યતો-ઽસ્મા અ॑ન્નગ્ં રા॒દ્ધ્યતે ।
એદદ્વા અન્તતો᳚-ઽન્નગ્ં રા॒દ્ધમ્ ।
અન્તતો-ઽસ્મા અ॑ન્નગ્ં રા॒દ્ધ્યતે । ॥ 44-ઽ ॥
ય એ॑વં-વેઁ॒દ ॥ ક્ષેમ ઇ॑તિ વા॒ચિ । યોગક્ષેમ
ઇતિ પ્રા॑ણાપા॒નયોઃ । કર્મે॑તિ હ॒સ્તયોઃ । ગતિ-રિ॑તિ પા॒દયોઃ । વિમુક્તિ-રિ॑તિ પા॒યૌ । ઇતિ માનુષી᳚-સ્સમા॒જ્ઞાઃ ॥ અથ દૈ॒વીઃ । તૃપ્તિ-રિ॑તિ વૃ॒ષ્ટૌ । બલ-મિ॑તિ વિ॒દ્યુતિ । ॥ 44.બ્ ॥ યશ ઇ॑તિ પ॒શુષુ । જ્યોતિરિતિ ન॑ક્ષત્રે॒ષુ । પ્રજાતિ-રમૃત-માનન્દ ઇ॑ત્યુપ॒સ્થે । સર્વ મિ॑ત્યાકા॒શે ॥ ત-ત્પ્રતિષ્ઠે-ત્યુ॑પાસી॒ત । પ્રતિષ્ઠા॑વા-ન્ભ॒વતિ । તન્મહ ઇત્યુ॑પાસી॒ત । મ॑હા-ન્ભ॒વતિ । તન્મન ઇત્યુ॑પાસી॒ત । માન॑વા-ન્ભ॒વતિ । ॥ 44.ચ્ ॥ તન્નમ ઇત્યુ॑પાસી॒ત । નમ્યન્તે᳚-ઽસ્મૈ કા॒માઃ । તદ્બ્રહ્મે-ત્યુ॑પાસી॒ત । બ્રહ્મ॑વા-ન્ભ॒વતિ । ત-દ્બ્રહ્મણઃ પરિમર ઇત્યુ॑પાસી॒ત । પર્યેણ-મ્મ્રિયન્તે દ્વિષન્તઃ॑ સપ॒ત્નાઃ । પરિ યે᳚-ઽપ્રિયા᳚ ભ્રાતૃ॒વ્યાઃ ॥ સ યશ્ચા॑ય-મ્પુ॒રુષે । યશ્ચાસા॑-વાદિ॒ત્યે । સ એકઃ॑ । ॥ 44.દ્ ॥ સ ય॑ એવં॒-વિઁત્ । અસ્માલ્-લો॑કા-ત્પ્રે॒ત્ય । એતમન્નમય-માત્માન-મુપ॑સઙ્ક્ર॒મ્ય । એત-મ્પ્રાણમય-માત્માન-મુપ॑સઙ્ક્ર॒મ્ય । એત-મ્મનોમય-માત્માન-મુપ॑સઙ્ક્ર॒મ્ય । એતં-વિઁજ્ઞાનમય-માત્માન-મુપ॑સઙ્ક્ર॒મ્ય । એત માનન્દમય માત્માન મુપ॑સઙ્ક્ર॒મ્ય । ઇમાન્ ઁલોકાન્ કામાન્ની કામ-રૂપ્ય॑નુસ॒ઞ્ચરન્ન્ । એત-થ્સામ ગા॑યન્ના॒સ્તે ॥ હા(3) વુ॒ હા(3) વુ॒ હા(3) વુ॑ । ॥ 44ऎ ॥ અ॒હ-મન્ન-મ॒હ-મન્ન-મ॒હમન્નમ્ । અ॒હમન્ના॒દો(2)-ઽહમન્ના॒દો(2) ઽહમન્ના॒દઃ । અ॒હગ્ગ્​ શ્લોક॒કૃ-દ॒હગ્ગ્​ શ્લોક॒કૃ-દ॒હગ્ગ્​ શ્લોક॒કૃત્ । અ॒હમસ્મિ પ્રથમજા ઋતા(3) સ્ય॒ । પૂર્વ-ન્દેવેભ્યો અમૃતસ્ય ના(3) ભા॒ ઇ॒ । યો મા દદાતિ સ ઇદેવ મા(3)વાઃ॒ । અ॒હ-મન્ન॒-મન્ન॑-મ॒દન્ત॒-મા(3) દ્મિ॒ । અ॒હં-વિઁશ્વ॒-મ્ભુવ॑ન॒-મભ્ય॑ભ॒વામ્ । સુવ॒ર્ન જ્યોતીઃ᳚ ॥ ય એ॒વં-વેઁદ॑ ॥ ઇત્યુ॑પ॒નિષ॑ત્ ॥ 44.f ॥ સ॒હ ના॑ વવતુ । સ॒હ નૌ॑ ભુનક્તુ । સ॒હ વી॒ર્ય॑-ઙ્કરવાવહૈ । તે॒જ॒સ્વિના॒ વધી॑તમસ્તુ॒ મા વિ॑દ્વિષા॒વહૈ᳚ ॥ ૐ શાન્તિ॒-શ્શાન્તિ॒-શ્શાન્તિઃ॑ ॥ (ભૃગુ॒સ્ત્રયો॑દ॒શા - ન્ન॑મ્ - પ્રા॒ણો - મનો॑ - વિ॒જ્ઞાન॒-ન્દ્વાદ॑શ દ્વાદશા - ન॒ન્દો દશા - ન્ન॒-ન્ન નિ॑ન્દ્યા॒ - દન્ન॒-ન્ન પરિ॑ચક્ષી॒તા -ન્ન॑-મ્બ॒હુકુ॑ર્વિ॒ તૈકા॑દશૈકાદશ॒ - ન કઞ્ચ નૈક॑ષષ્ટિ॒ર્દશ॑ ) (અ. 15) ॥ ઇતિ ભૃગુવલ્લી સમાપ્તા ॥ (શ-ન્નઃ॒ - શીક્ષાગ્ં - સ॒હ નૌ॒ - ય ॑007આ;છન્દ॑સા॒મ્ - ભૂઃ - સ યઃ - પૃ॑થિ॒ - વ્યોમિ - ત્યૃત-ઞ્ચા॒ - હમ્ - ઁવેદમનુચ્ય - શ-ન્નઃ॑ - સ॒હ ના॑વવતુ - બ્રહ્મ॒વિ-દ્- ભૃગુઃ॒ પઞ્ચ॑દશ) (શ-ન્નો॒ - મહ॒ ઇત્યા॑દિ॒ત્યો - નો ઇ॑તરા॒ણ્ય - સ॑ન્ને॒વા - ન્ન॒-ન્ન નિ॑ન્દ્યા॒ચ્ચતુ॑શ્ચત્વારિગ્ંશત્ ) (શન્ન॒ - ઇત્યુ॑પ॒નિષ॑ત્ ) ॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥ ॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય આરણ્યકે નવમઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥

Explore More