କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଦଶହୋତୃମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ କ୍ରତ୍ଵର୍ଥପୁରୁଷାର୍ଥପ୍ରଯୋଗୌ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମଯତ ପ୍ର॒ଜା-ସ୍ସୃ॑ଜେ॒ଯେତି॑ । ସ ଏ॒ତ-ନ୍ଦଶ॑ହୋତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ମନ॑ସା ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯ॑ ଦର୍ଭସ୍ତ॒ମ୍ବେ॑-ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତା ଅ॑ସ୍ମାଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟା ଅପା᳚କ୍ରାମନ୍ନ୍ । ତା ଗ୍ରହେ॑ଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହ॑ସ୍ଯ ଗ୍ରହ॒ତ୍ଵମ୍ । ଯଃ କା॒ମଯେ॑ତ॒ ପ୍ରଜା॑ଯେ॒ଯେତି॑ । ସ ଦଶ॑ହୋତାର॒-ମ୍ମନ॑ସା ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯ॑ ଦର୍ଭସ୍ତ॒ମ୍ବେ ଜୁ॑ହୁଯାତ୍ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ ଦଶ॑ହୋତା ॥ 1 ॥
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରେ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ର ଜା॑ଯତେ ॥ ମନ॑ସା ଜୁହୋତି । ମନ॑ ଇଵ॒ ହି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରାପ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ ପୂ॒ର୍ଣଯା॑ ଜୁହୋତି । ପୂ॒ର୍ଣ ଇ॑ଵ॒ ହି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରାପ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ ନ୍ଯୂ॑ନଯା ଜୁହୋତି । ନ୍ଯୂ॑ନା॒ଦ୍ଧି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅସୃ॑ଜତ । ପ୍ର॒ଜାନା॒ଗ୍ଂ॒ ସୃଷ୍ଟ୍ଯୈ᳚ ॥ 2 ॥
ଦ॒ର୍ଭ॒ସ୍ତ॒ମ୍ବେ ଜୁ॑ହୋତି । ଏ॒ତସ୍ମା॒ଦ୍ଵୈ ଯୋନେଃ᳚ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ଯସ୍ମା॑ଦେ॒ଵ ଯୋନେଃ᳚ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅସୃ॑ଜତ । ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵ ଯୋନେଃ॒ ପ୍ର ଜା॑ଯତେ ॥ ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତ ଉପା᳚ସ୍ତେ । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାନା॑-ମୁପଦ୍ର॒ଷ୍ଟା । ଉ॒ପ॒ଦ୍ର॒ଷ୍ଟୁ॒ମତ୍ଯେ॒ଵ ପ୍ର ଜା॑ଯତେ ॥ ଗ୍ରହୋ॑ ଭଵତି । ପ୍ର॒ଜାନାଗ୍ଂ॑ ସୃ॒ଷ୍ଟାନା॒-ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ᳚ ॥ ଯ-ମ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଯାଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାଗ୍ଂସଂ॒-ଯଁଶୋ॒ ନର୍ଚ୍ଛେତ୍ ॥ 3 ॥
ସୋ-ଽର॑ଣ୍ଯ-ମ୍ପ॒ରେତ୍ଯ॑ । ଦ॒ର୍ଭ॒ସ୍ତ॒ମ୍ବ-ମୁ॒ଦ୍ଗ୍ରତ୍ଥ୍ଯ॑ । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣ-ନ୍ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ନି॒ଷାଦ୍ଯ॑ । ଚତୁ॑ର୍ହୋତୄ॒ନ୍ ଵ୍ଯାଚ॑କ୍ଷୀତ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପର॒ମ-ଙ୍ଗୁହ୍ଯ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ । ଯଚ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତାରଃ । ତଦେ॒ଵ ପ୍ର॑କା॒ଶ-ଙ୍ଗ॑ମଯତି । ତଦେ॑ନ-ମ୍ପ୍ରକା॒ଶ-ଙ୍ଗ॒ତମ୍ । ପ୍ର॒କା॒ଶ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ଙ୍ଗମଯତି ॥ ଦ॒ର୍ଭ॒ସ୍ତ॒ମ୍ବ-ମୁ॒ଦ୍ଗ୍ରତ୍ଥ୍ଯ॒ ଵ୍ଯାଚ॑ଷ୍ଟେ ॥ 4 ॥
ଅ॒ଗ୍ନି॒ଵାନ୍. ଵୈ ଦ॑ର୍ଭସ୍ତ॒ମ୍ବଃ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଵତ୍ଯେ॒ଵ ଵ୍ଯାଚ॑ଷ୍ଟେ ॥ ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତ ଉପା᳚ସ୍ତେ । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାନା॑-ମୁପଦ୍ର॒ଷ୍ଟା । ଉ॒ପ॒ଦ୍ର॒ଷ୍ଟୁ॒-ମତ୍ଯେ॒ଵୈନଂ॒-ଯଁଶ॑ ଋଚ୍ଛତି ॥ ଈ॒ଶ୍ଵ॒ର-ନ୍ତଂ-ଯଁଶୋ-ଽର୍ତୋ॒ରିତ୍ଯା॑ହୁଃ । ଯସ୍ଯାନ୍ତେ᳚ ଵ୍ଯା॒ଚଷ୍ଟ॒ ଇତି॑ । ଵର॒ସ୍ତସ୍ମୈ॒ ଦେଯଃ॑ । ଯଦେ॒ଵୈନ॒-ନ୍ତତ୍ରୋ॑ପ॒ ନମ॑ତି । ତଦେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ॥ 5 ॥
ଅ॒ଗ୍ନିମା॒ଦଧା॑ନୋ॒ ଦଶ॑ହୋତ୍ରା॒ ଽରଣି॒ମଵ॑ଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ପ୍ରଜା॑ତମେ॒ଵୈନ॒-ମାଧ॑ତ୍ତେ । ତେନୈ॒ଵୋଦ୍ଦ୍ରୁତ୍ଯା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁ॑ହୁଯାତ୍ । ପ୍ରଜା॑ତମେ॒ଵୈନ॑ଜ୍ଜୁହୋତି । ହ॒ଵିର୍ନି॑ର୍ଵ॒ଫ୍ସ୍ଯନ୍-ଦଶ॑ହୋତାରଂ॒-ଵ୍ଯାଁଚ॑କ୍ଷୀତ । ପ୍ରଜା॑ତମେ॒ଵୈନ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ସା॒ମି॒ଧେ॒ନୀ-ର॑ନୁଵ॒କ୍ଷ୍ଯନ୍-ଦଶ॑ହୋତାରଂ॒-ଵ୍ଯାଁଚ॑କ୍ଷୀତ । ସା॒ମି॒ଧେ॒ନୀରେ॒ଵ ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ଯ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁତେ । ଅଥୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଦଶ॑ହୋତା । ଯ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵ ତ॑ନୁତେ ॥ 6 ॥
ଅ॒ଭି॒ଚର॒ନ୍-ଦଶ॑ହୋତାର-ଞ୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ନଵ॒ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷେ ପ୍ରା॒ଣାଃ । ନାଭି॑ର୍ଦଶ॒ମୀ । ସପ୍ରା॑ଣମେ॒ଵୈନ॑-ମ॒ଭିଚ॑ରତି । ଏ॒ତାଵ॒ଦ୍ଵୈ ପୁରୁ॑ଷସ୍ଯ॒ ସ୍ଵମ୍ । ଯାଵ॑-ତ୍ପ୍ରା॒ଣାଃ । ଯାଵ॑ଦେ॒ଵାସ୍ଯାସ୍ତି॑ । ତଦ॒ଭିଚ॑ରତି ॥ ସ୍ଵକୃ॑ତ॒ ଇରି॑ଣେ ଜୁହୋତି ପ୍ରଦ॒ରେ ଵା᳚ । ଏ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ସ୍ଯୈ ନିର୍-ଋ॑ତିଗୃହୀତମ୍ । ନିର୍-ଋ॑ତି ଗୃହୀତ ଏ॒ଵୈନ॒-ନ୍ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯା ଗ୍ରାହଯତି ॥ ଯ-ଦ୍ଵା॒ଚଃ କ୍ରୂ॒ରମ୍ । ତେନ॒ ଵଷ॑ଟ୍କରୋତି । ଵା॒ଚ ଏ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କ୍ରୂ॒ରେଣ॒ ପ୍ର ଵୃ॑ଶ୍ଚତି । ତା॒ଜଗାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି ॥ 7 ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଦଶହୋତୃମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ କ୍ରତ୍ଵର୍ଥପୁରୁଷାର୍ଥପ୍ରଯୋଗୌ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମଯତ ପ୍ର॒ଜା-ସ୍ସୃ॑ଜେ॒ଯେତି॑ । ସ ଏ॒ତ-ନ୍ଦଶ॑ହୋତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ମନ॑ସା ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯ॑ ଦର୍ଭସ୍ତ॒ମ୍ବେ॑-ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତା ଅ॑ସ୍ମାଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟା ଅପା᳚କ୍ରାମନ୍ନ୍ । ତା ଗ୍ରହେ॑ଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହ॑ସ୍ଯ ଗ୍ରହ॒ତ୍ଵମ୍ । ଯଃ କା॒ମଯେ॑ତ॒ ପ୍ରଜା॑ଯେ॒ଯେତି॑ । ସ ଦଶ॑ହୋତାର॒-ମ୍ମନ॑ସା ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯ॑ ଦର୍ଭସ୍ତ॒ମ୍ବେ ଜୁ॑ହୁଯାତ୍ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ ଦଶ॑ହୋତା ॥ 1 ॥
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରେ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ର ଜା॑ଯତେ ॥ ମନ॑ସା ଜୁହୋତି । ମନ॑ ଇଵ॒ ହି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରାପ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ ପୂ॒ର୍ଣଯା॑ ଜୁହୋତି । ପୂ॒ର୍ଣ ଇ॑ଵ॒ ହି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରାପ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ ନ୍ଯୂ॑ନଯା ଜୁହୋତି । ନ୍ଯୂ॑ନା॒ଦ୍ଧି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅସୃ॑ଜତ । ପ୍ର॒ଜାନା॒ଗ୍ଂ॒ ସୃଷ୍ଟ୍ଯୈ᳚ ॥ 2 ॥
ଦ॒ର୍ଭ॒ସ୍ତ॒ମ୍ବେ ଜୁ॑ହୋତି । ଏ॒ତସ୍ମା॒ଦ୍ଵୈ ଯୋନେଃ᳚ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ଯସ୍ମା॑ଦେ॒ଵ ଯୋନେଃ᳚ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅସୃ॑ଜତ । ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵ ଯୋନେଃ॒ ପ୍ର ଜା॑ଯତେ ॥ ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତ ଉପା᳚ସ୍ତେ । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାନା॑-ମୁପଦ୍ର॒ଷ୍ଟା । ଉ॒ପ॒ଦ୍ର॒ଷ୍ଟୁ॒ମତ୍ଯେ॒ଵ ପ୍ର ଜା॑ଯତେ ॥ ଗ୍ରହୋ॑ ଭଵତି । ପ୍ର॒ଜାନାଗ୍ଂ॑ ସୃ॒ଷ୍ଟାନା॒-ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ᳚ ॥ ଯ-ମ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଯାଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାଗ୍ଂସଂ॒-ଯଁଶୋ॒ ନର୍ଚ୍ଛେତ୍ ॥ 3 ॥
ସୋ-ଽର॑ଣ୍ଯ-ମ୍ପ॒ରେତ୍ଯ॑ । ଦ॒ର୍ଭ॒ସ୍ତ॒ମ୍ବ-ମୁ॒ଦ୍ଗ୍ରତ୍ଥ୍ଯ॑ । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣ-ନ୍ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ନି॒ଷାଦ୍ଯ॑ । ଚତୁ॑ର୍ହୋତୄ॒ନ୍ ଵ୍ଯାଚ॑କ୍ଷୀତ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପର॒ମ-ଙ୍ଗୁହ୍ଯ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ । ଯଚ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତାରଃ । ତଦେ॒ଵ ପ୍ର॑କା॒ଶ-ଙ୍ଗ॑ମଯତି । ତଦେ॑ନ-ମ୍ପ୍ରକା॒ଶ-ଙ୍ଗ॒ତମ୍ । ପ୍ର॒କା॒ଶ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ଙ୍ଗମଯତି ॥ ଦ॒ର୍ଭ॒ସ୍ତ॒ମ୍ବ-ମୁ॒ଦ୍ଗ୍ରତ୍ଥ୍ଯ॒ ଵ୍ଯାଚ॑ଷ୍ଟେ ॥ 4 ॥
ଅ॒ଗ୍ନି॒ଵାନ୍. ଵୈ ଦ॑ର୍ଭସ୍ତ॒ମ୍ବଃ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଵତ୍ଯେ॒ଵ ଵ୍ଯାଚ॑ଷ୍ଟେ ॥ ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତ ଉପା᳚ସ୍ତେ । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାନା॑-ମୁପଦ୍ର॒ଷ୍ଟା । ଉ॒ପ॒ଦ୍ର॒ଷ୍ଟୁ॒-ମତ୍ଯେ॒ଵୈନଂ॒-ଯଁଶ॑ ଋଚ୍ଛତି ॥ ଈ॒ଶ୍ଵ॒ର-ନ୍ତଂ-ଯଁଶୋ-ଽର୍ତୋ॒ରିତ୍ଯା॑ହୁଃ । ଯସ୍ଯାନ୍ତେ᳚ ଵ୍ଯା॒ଚଷ୍ଟ॒ ଇତି॑ । ଵର॒ସ୍ତସ୍ମୈ॒ ଦେଯଃ॑ । ଯଦେ॒ଵୈନ॒-ନ୍ତତ୍ରୋ॑ପ॒ ନମ॑ତି । ତଦେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ॥ 5 ॥
ଅ॒ଗ୍ନିମା॒ଦଧା॑ନୋ॒ ଦଶ॑ହୋତ୍ରା॒ ଽରଣି॒ମଵ॑ଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ପ୍ରଜା॑ତମେ॒ଵୈନ॒-ମାଧ॑ତ୍ତେ । ତେନୈ॒ଵୋଦ୍ଦ୍ରୁତ୍ଯା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁ॑ହୁଯାତ୍ । ପ୍ରଜା॑ତମେ॒ଵୈନ॑ଜ୍ଜୁହୋତି । ହ॒ଵିର୍ନି॑ର୍ଵ॒ଫ୍ସ୍ଯନ୍-ଦଶ॑ହୋତାରଂ॒-ଵ୍ଯାଁଚ॑କ୍ଷୀତ । ପ୍ରଜା॑ତମେ॒ଵୈନ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ସା॒ମି॒ଧେ॒ନୀ-ର॑ନୁଵ॒କ୍ଷ୍ଯନ୍-ଦଶ॑ହୋତାରଂ॒-ଵ୍ଯାଁଚ॑କ୍ଷୀତ । ସା॒ମି॒ଧେ॒ନୀରେ॒ଵ ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ଯ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁତେ । ଅଥୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଦଶ॑ହୋତା । ଯ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵ ତ॑ନୁତେ ॥ 6 ॥
ଅ॒ଭି॒ଚର॒ନ୍-ଦଶ॑ହୋତାର-ଞ୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ନଵ॒ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷେ ପ୍ରା॒ଣାଃ । ନାଭି॑ର୍ଦଶ॒ମୀ । ସପ୍ରା॑ଣମେ॒ଵୈନ॑-ମ॒ଭିଚ॑ରତି । ଏ॒ତାଵ॒ଦ୍ଵୈ ପୁରୁ॑ଷସ୍ଯ॒ ସ୍ଵମ୍ । ଯାଵ॑-ତ୍ପ୍ରା॒ଣାଃ । ଯାଵ॑ଦେ॒ଵାସ୍ଯାସ୍ତି॑ । ତଦ॒ଭିଚ॑ରତି ॥ ସ୍ଵକୃ॑ତ॒ ଇରି॑ଣେ ଜୁହୋତି ପ୍ରଦ॒ରେ ଵା᳚ । ଏ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ସ୍ଯୈ ନିର୍-ଋ॑ତିଗୃହୀତମ୍ । ନିର୍-ଋ॑ତି ଗୃହୀତ ଏ॒ଵୈନ॒-ନ୍ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯା ଗ୍ରାହଯତି ॥ ଯ-ଦ୍ଵା॒ଚଃ କ୍ରୂ॒ରମ୍ । ତେନ॒ ଵଷ॑ଟ୍କରୋତି । ଵା॒ଚ ଏ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କ୍ରୂ॒ରେଣ॒ ପ୍ର ଵୃ॑ଶ୍ଚତି । ତା॒ଜଗାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି ॥ 7 ॥
(ଦଶ॑ହୋତା॒ - ସୃଷ୍ଟ୍ଯା॑ - ଋ॒ଚ୍ଛେ-ଦ୍- ଵ୍ଯାଚ॑ଷ୍ଟେ - ରୁନ୍ଧ - ଏ॒ଵ ତ॑ନୁତେ॒ - ନିର୍-ଋ॑ତିଗୃହୀତ॒-ମ୍ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଚତୁର୍ହୋତ୍ରାଦିମନ୍ତ୍ରାଣା-ଙ୍କ୍ରତ୍ଵର୍ଥପ୍ରଯୋଗଃ
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଚତୁର୍ହୋତ୍ରାଦିମନ୍ତ୍ରାଣା-ଙ୍କ୍ରତ୍ଵର୍ଥପ୍ରଯୋଗଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମଯତ ଦର୍ଶପୂର୍ଣମା॒ସୌ ସୃ॑ଜେ॒ଯେତି॑ । ସ ଏ॒ତ-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯା॑ ହଵ॒ନୀଯେ॑-ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ଦ॑ର୍ଶପୂର୍ଣମା॒ସାଵ॑ସୃଜତ । ତାଵ॑ସ୍ମା-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟାଵପା᳚କ୍ରାମତାମ୍ । ତୌ ଗ୍ରହେ॑ଣା ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହ॑ସ୍ଯ ଗ୍ରହ॒ତ୍ଵମ୍ । ଦ॒ର୍॒ଶ॒ପୂ॒ର୍ଣ॒ମା॒ସା-ଵା॒ଲଭ॑ମାନଃ । ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର॒-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯା॑-ହଵ॒ନୀଯେ॑ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଦ॒ର୍॒ଶ॒ପୂ॒ର୍ଣ॒ମା॒ସାଵେ॒ଵ ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ଯ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁତେ ॥ 8 ॥
ଗ୍ରହୋ॑ ଭଵତି । ଦ॒ର୍॒ଶ॒ପୂ॒ର୍ଣ॒ମା॒ସଯୋ᳚-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟଯୋ॒ର୍ଧୃତ୍ଯୈ᳚ ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ ଚାତୁର୍ମା॒ସ୍ଯାନି॑ ସୃଜେ॒ଯେତି॑ । ସ ଏ॒ତ-ମ୍ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯା॑ ହଵ॒ନୀଯେ॑-ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ଚା॑ତୁର୍ମା॒ସ୍ଯାନ୍ଯ॑ସୃଜତ । ତାନ୍ଯ॑ସ୍ମା-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟାନ୍ଯପା᳚କ୍ରାମନ୍ନ୍ । ତାନି॒ ଗ୍ରହେ॑ଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହ॑ସ୍ଯ ଗ୍ରହ॒ତ୍ଵମ୍ । ଚା॒ତୁ॒ର୍ମା॒ସ୍ଯାନ୍ଯା॒ଲଭ॑ମାନଃ ॥ 9 ॥
ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର॒-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯା॑ ହଵ॒ନୀଯେ॑ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଚା॒ତୁ॒ର୍ମା॒ସ୍ଯାନ୍ଯେ॒ଵ ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ଯ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁତେ । ଗ୍ରହୋ॑ ଭଵତି । ଚା॒ତୁ॒ର୍ମା॒ସ୍ଯାନାଗ୍ଂ॑ ସୃ॒ଷ୍ଟାନା॒-ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ᳚ ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ ପଶୁବ॒ନ୍ଧଗ୍ଂ ସୃ॑ଜେ॒ଯେତି॑ । ସ ଏ॒ତଗ୍ଂ ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯା॑ ହଵ॒ନୀଯେ॑-ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ପ॑ଶୁବ॒ନ୍ଧମ॑ସୃଜତ । ସୋ᳚-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟୋ ଽପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତ-ଙ୍ଗ୍ରହେ॑ଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ ॥ 10 ॥
ତଦ୍ଗ୍ରହ॑ସ୍ଯ ଗ୍ରହ॒ତ୍ଵମ୍ । ପ॒ଶୁ॒ବ॒ନ୍ଧେନ॑ ଯ॒କ୍ଷ୍ଯମା॑ଣଃ । ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର॒-ମ୍ମନ॑ସା ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯା॑ ହଵ॒ନୀଯେ॑ ଜୁହୁଯାତ୍ । ପ॒ଶୁ॒ବ॒ନ୍ଧମେ॒ଵ ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ଯ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁତେ । ଗ୍ରହୋ॑ ଭଵତି । ପ॒ଶୁ॒ବ॒ନ୍ଧସ୍ଯ॑ ସୃ॒ଷ୍ଟସ୍ଯ॒ ଧୃତ୍ଯୈ᳚ ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ ସୌ॒ମ୍ଯ-ମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରଗ୍ଂ ସୃ॑ଜେ॒ଯେତି॑ । ସ ଏ॒ତଗ୍ଂ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯା॑ ହଵ॒ନୀଯେ॑ ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ସୌ॒ମ୍ଯ-ମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର-ମ॑ସୃଜତ ॥ 11 ॥
ସୋ᳚-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟୋ-ଽପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତ-ଙ୍ଗ୍ରହେ॑ଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହ॑ସ୍ଯ ଗ୍ରହ॒ତ୍ଵମ୍ । ଦୀ॒କ୍ଷି॒ଷ୍ଯମା॑ଣଃ । ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର॒-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯା॑ ହଵ॒ନୀଯେ॑ ଜୁହୁଯାତ୍ । ସୌ॒ମ୍ଯମେ॒ଵାଦ୍ଧ୍ଵ॒ରଗ୍ଂ ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ଯ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁତେ । ଗ୍ରହୋ॑ ଭଵତି । ସୌ॒ମ୍ଯସ୍ଯା᳚-ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରସ୍ଯ॑ ସୃ॒ଷ୍ଟସ୍ଯ॒ ଧୃତ୍ଯୈ᳚ ॥ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॒ ଵୈ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ନ ପ୍ରାଭ॑ଵତ୍ । ତମେ॑ତାଵ॒ଚ୍ଛ-ସ୍ସମ॑ଭରନ୍ନ୍ ॥ 12 ॥
ଯ-ଥ୍ସ॑ଭାଂ॒ରାଃ । ତତୋ॒ ଵୈ ତେଭ୍ଯୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞଃ ପ୍ରାଭ॑ଵତ୍ । ଯ-ଥ୍ସ॑ଭାଂ॒ରା ଭଵ॑ନ୍ତି । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ପ୍ରଭୂ᳚ତ୍ଯୈ ॥ ଆ॒ତି॒ତ୍ଥ୍ଯମା॒ସାଦ୍ଯ॒ ଵ୍ଯାଚ॑ଷ୍ଟେ । ଯ॒ଜ୍ଞ॒ମୁ॒ଖଂ-ଵାଁ ଆ॑ତି॒ଥ୍ଯମ୍ । ମୁ॒ଖ॒ତ ଏ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ସ॒ଭୃନ୍ତ୍ଯ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁତେ ॥ ଅଯ॑ଜ୍ଞୋ॒ ଵା ଏ॒ଷଃ । ଯୋ॑-ଽପ॒ତ୍ନୀକଃ॑ । ନ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ର ଜା॑ଯେରନ୍ନ୍ । ପତ୍ନୀ॒ର୍ଵ୍ଯାଚ॑ଷ୍ଟେ । ଯ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାକଃ॑ । ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ପ୍ର॒ଜନ॑ନାଯ ॥ ଉ॒ପ॒ସଥ୍ସୁ॒ ଵ୍ଯାଚ॑ଷ୍ଟେ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ପତ୍ନୀ॑ନା-ମା॒ଯତ॑ନମ୍ । ସ୍ଵ ଏ॒ଵୈନା॑ ଆ॒ଯତ॒ନେ-ଽଵ॑ କଲ୍ପଯତି ॥ 13 ॥
ଗ୍ରହୋ॑ ଭଵତି । ଦ॒ର୍॒ଶ॒ପୂ॒ର୍ଣ॒ମା॒ସଯୋ᳚-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟଯୋ॒ର୍ଧୃତ୍ଯୈ᳚ ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ ଚାତୁର୍ମା॒ସ୍ଯାନି॑ ସୃଜେ॒ଯେତି॑ । ସ ଏ॒ତ-ମ୍ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯା॑ ହଵ॒ନୀଯେ॑-ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ଚା॑ତୁର୍ମା॒ସ୍ଯାନ୍ଯ॑ସୃଜତ । ତାନ୍ଯ॑ସ୍ମା-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟାନ୍ଯପା᳚କ୍ରାମନ୍ନ୍ । ତାନି॒ ଗ୍ରହେ॑ଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହ॑ସ୍ଯ ଗ୍ରହ॒ତ୍ଵମ୍ । ଚା॒ତୁ॒ର୍ମା॒ସ୍ଯାନ୍ଯା॒ଲଭ॑ମାନଃ ॥ 9 ॥
ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର॒-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯା॑ ହଵ॒ନୀଯେ॑ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଚା॒ତୁ॒ର୍ମା॒ସ୍ଯାନ୍ଯେ॒ଵ ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ଯ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁତେ । ଗ୍ରହୋ॑ ଭଵତି । ଚା॒ତୁ॒ର୍ମା॒ସ୍ଯାନାଗ୍ଂ॑ ସୃ॒ଷ୍ଟାନା॒-ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ᳚ ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ ପଶୁବ॒ନ୍ଧଗ୍ଂ ସୃ॑ଜେ॒ଯେତି॑ । ସ ଏ॒ତଗ୍ଂ ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯା॑ ହଵ॒ନୀଯେ॑-ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ପ॑ଶୁବ॒ନ୍ଧମ॑ସୃଜତ । ସୋ᳚-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟୋ ଽପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତ-ଙ୍ଗ୍ରହେ॑ଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ ॥ 10 ॥
ତଦ୍ଗ୍ରହ॑ସ୍ଯ ଗ୍ରହ॒ତ୍ଵମ୍ । ପ॒ଶୁ॒ବ॒ନ୍ଧେନ॑ ଯ॒କ୍ଷ୍ଯମା॑ଣଃ । ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର॒-ମ୍ମନ॑ସା ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯା॑ ହଵ॒ନୀଯେ॑ ଜୁହୁଯାତ୍ । ପ॒ଶୁ॒ବ॒ନ୍ଧମେ॒ଵ ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ଯ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁତେ । ଗ୍ରହୋ॑ ଭଵତି । ପ॒ଶୁ॒ବ॒ନ୍ଧସ୍ଯ॑ ସୃ॒ଷ୍ଟସ୍ଯ॒ ଧୃତ୍ଯୈ᳚ ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ ସୌ॒ମ୍ଯ-ମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରଗ୍ଂ ସୃ॑ଜେ॒ଯେତି॑ । ସ ଏ॒ତଗ୍ଂ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯା॑ ହଵ॒ନୀଯେ॑ ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ସୌ॒ମ୍ଯ-ମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର-ମ॑ସୃଜତ ॥ 11 ॥
ସୋ᳚-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟୋ-ଽପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତ-ଙ୍ଗ୍ରହେ॑ଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହ॑ସ୍ଯ ଗ୍ରହ॒ତ୍ଵମ୍ । ଦୀ॒କ୍ଷି॒ଷ୍ଯମା॑ଣଃ । ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର॒-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ଯା॑ ହଵ॒ନୀଯେ॑ ଜୁହୁଯାତ୍ । ସୌ॒ମ୍ଯମେ॒ଵାଦ୍ଧ୍ଵ॒ରଗ୍ଂ ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ଯ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁତେ । ଗ୍ରହୋ॑ ଭଵତି । ସୌ॒ମ୍ଯସ୍ଯା᳚-ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରସ୍ଯ॑ ସୃ॒ଷ୍ଟସ୍ଯ॒ ଧୃତ୍ଯୈ᳚ ॥ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॒ ଵୈ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ନ ପ୍ରାଭ॑ଵତ୍ । ତମେ॑ତାଵ॒ଚ୍ଛ-ସ୍ସମ॑ଭରନ୍ନ୍ ॥ 12 ॥
ଯ-ଥ୍ସ॑ଭାଂ॒ରାଃ । ତତୋ॒ ଵୈ ତେଭ୍ଯୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞଃ ପ୍ରାଭ॑ଵତ୍ । ଯ-ଥ୍ସ॑ଭାଂ॒ରା ଭଵ॑ନ୍ତି । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ପ୍ରଭୂ᳚ତ୍ଯୈ ॥ ଆ॒ତି॒ତ୍ଥ୍ଯମା॒ସାଦ୍ଯ॒ ଵ୍ଯାଚ॑ଷ୍ଟେ । ଯ॒ଜ୍ଞ॒ମୁ॒ଖଂ-ଵାଁ ଆ॑ତି॒ଥ୍ଯମ୍ । ମୁ॒ଖ॒ତ ଏ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ସ॒ଭୃନ୍ତ୍ଯ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁତେ ॥ ଅଯ॑ଜ୍ଞୋ॒ ଵା ଏ॒ଷଃ । ଯୋ॑-ଽପ॒ତ୍ନୀକଃ॑ । ନ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ର ଜା॑ଯେରନ୍ନ୍ । ପତ୍ନୀ॒ର୍ଵ୍ଯାଚ॑ଷ୍ଟେ । ଯ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାକଃ॑ । ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ପ୍ର॒ଜନ॑ନାଯ ॥ ଉ॒ପ॒ସଥ୍ସୁ॒ ଵ୍ଯାଚ॑ଷ୍ଟେ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ପତ୍ନୀ॑ନା-ମା॒ଯତ॑ନମ୍ । ସ୍ଵ ଏ॒ଵୈନା॑ ଆ॒ଯତ॒ନେ-ଽଵ॑ କଲ୍ପଯତି ॥ 13 ॥
(ତ॒ନୁ॒ତ॒ - ଆ॒ଲଭ॑ମାନୋ - ଽଗୃହ୍ଣା - ଦସୃଜ - ତାଭର - ଞ୍ଜାଯେର॒ନ୍-ଥ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଚତୁର୍ହୋତୃପଞ୍ଚହୋତୃମନ୍ତ୍ରଗ୍ରହଭାଗଯୋଃ ପୁରୁଷାର୍ଥ ପ୍ରଯୋଗଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରକାମଯତ॒ ପ୍ର ଜା॑ଯେ॒ଯେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ସ ତ୍ରି॒ଵୃତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତୋମ॑-ମସୃଜତ । ତ-ମ୍ପ॑ଞ୍ଚଦ॒ଶସ୍ତୋମୋ॑ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଉଦ॑ତୃଣତ୍ । ତୌ ପୂ᳚ର୍ଵପ॒କ୍ଷଶ୍ଚା॑ପରପ॒କ୍ଷଶ୍ଚା॑ଭଵତାମ୍ । ପୂ॒ର୍ଵ॒ପ॒କ୍ଷ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅନ୍ଵସୃ॑ଜ୍ଯନ୍ତ । ଅ॒ପ॒ର॒ପ॒କ୍ଷ-ମନ୍ଵସୁ॑ରାଃ । ତତୋ॑ ଦେ॒ଵା ଅଭ॑ଵନ୍ନ୍ । ପରା-ଽସୁ॑ରାଃ । ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ॒ ଵସୀ॑ଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ଦିତି॑ ॥ 14 ॥
ତ-ମ୍ପୂ᳚ର୍ଵପ॒କ୍ଷେ ଯା॑ଜଯେତ୍ । ଵସୀ॑ଯାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ॒ ପାପୀ॑ଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ଦିତି॑ । ତମ॑ପରପ॒କ୍ଷେ ଯା॑ଜଯେତ୍ । ପାପୀ॑ଯାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପୂର୍ଵପ॒କ୍ଷୋ॑ ¶ପ॒କ୍ଷାତ୍-କ॑ରୁ॒ଣ୍ଯ॑ତରଃ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ ଦଶ॑ହୋତା । ଚତୁ॑ର୍ହୋତା॒ ପଞ୍ଚ॑ହୋତା । ଷଡ୍ଢୋ॑ତା ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା । ଋ॒ତଵଃ॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ ॥ 15 ॥
ପ୍ର॒ଜାଃ ପ॒ଶଵ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଯ ଏ॒ଵ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ବ॒ହୋର୍ଭୂଯାଗ୍ଂ॑ସଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ବ॒ହୋରେ॒ଵ ଭୂଯା᳚-ନ୍ଭଵତି ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଦେଵାସୁ॒ରାନ॑ସୃଜତ । ସ ଇନ୍ଦ୍ର॒ମପି॒ ନାସୃ॑ଜତ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॑-ନ୍ନୋ ଜନ॒ଯେତି॑ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ଯଥା॒ ଽହଂ-ଯୁଁ॒ଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତପ॒ସା ଽସୃ॑କ୍ଷି । ଏ॒ଵମିନ୍ଦ୍ର॑-ଞ୍ଜନଯଦ୍ଧ୍ଵ॒ମିତି॑ ॥ 16 ॥
ତେ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯନ୍ତ । ତ ଆ॒ତ୍ମନ୍ନିନ୍ଦ୍ର॑-ମପଶ୍ଯନ୍ନ୍ । ତମ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଜାଯ॒ସ୍ଵେତି॑ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କି-ମ୍ଭା॑ଗ॒ଧେଯ॑-ମ॒ଭିଜ॑ନିଷ୍ଯ॒ ଇତି॑ । ଋ॒ତୂନ୍-ଥ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରମ୍ । ପ୍ର॒ଜାଃ ପ॒ଶୂନ୍ । ଇ॒ମାଲ୍ ଁଲୋ॒କାନିତ୍ଯ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ତଂ-ଵୈଁ ମା-ଽଽହୁ॑ତ୍ଯା॒ ପ୍ରଜ॑ନଯ॒ତେତ୍ଯ॑ବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 17 ॥
ତ-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତ୍ରା॒ ପ୍ରାଜ॑ନଯନ୍ନ୍ ॥ ଯଃ କା॒ମଯେ॑ତ ଵୀ॒ରୋ ମ॒ ଆ ଜା॑ଯେ॒ତେତି॑ । ସ ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର-ଞ୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତା । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରେ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ରଜା॑ଯତେ । ଜ॒ଜନ॒ଦିନ୍ଦ୍ର॑-ମିନ୍ଦ୍ରି॒ଯାଯ॒ ସ୍ଵାହେତି॒ ଗ୍ରହେ॑ଣ ଜୁହୋତି । ଆ-ଽସ୍ଯ॑ ଵୀ॒ରୋ ଜା॑ଯତେ । ଵୀ॒ରଗ୍ଂ ହି ଦେ॒ଵା ଏ॒ତଯା ଽଽହୁ॑ତ୍ଯା॒ ପ୍ରାଜ॑ନଯନ୍ନ୍ ॥ ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାଶ୍ଚାଙ୍ଗି॑ରସଶ୍ଚ ସୁଵ॒ର୍ଗେ ଲୋ॒କେ᳚ ଽସ୍ପର୍ଧନ୍ତ । ଵ॒ଯ-ମ୍ପୂର୍ଵେ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମି॑ଯାମ ଵ॒ଯ-ମ୍ପୂର୍ଵ॒ ଇତି॑ ॥ 18 ॥
ତ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯା ଏ॒ତ-ମ୍ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର-ମପଶ୍ଯନ୍ନ୍ । ତ-ମ୍ପୁ॒ରା ପ୍ରା॑ତରନୁଵା॒କାଦାଗ୍ନୀ᳚ଦ୍ଧ୍ରେ ଽଜୁହଵୁଃ । ତତୋ॒ ଵୈ ତେ ପୂର୍ଵେ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ଯନ୍ନ୍ । ଯ-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗକା॑ମ॒-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ସ ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର-ମ୍ପୁ॒ରା ପ୍ରା॑ତରନୁଵା॒କାଦାଗ୍ନୀ᳚ଦ୍ଧ୍ରେ ଜୁହୁଯାତ୍ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵୈ ପଞ୍ଚ॑ହୋତା । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର ଏ॒ଵର୍ତୁଷୁ॑ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାଯ॑ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି ॥ ତେ᳚ବ୍ରୁଵ॒-ନ୍ନଙ୍ଗି॑ରସ ଆଦି॒ତ୍ଯାନ୍ ॥ 19 ॥
କ୍ଵ॑ ସ୍ଥ । କ୍ଵ॑ ଵ-ସ୍ସ॒ଦ୍ଭ୍ଯୋ ହ॒ଵ୍ଯଂ-ଵଁ॑କ୍ଷ୍ଯାମ॒ ଇତି॑ । ଛନ୍ଦ॒-ସ୍ସ୍ଵିତ୍ଯ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଗା॒ଯ॒ତ୍ରି॒ଯା-ନ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭି॒-ଜଗ॑ତ୍ଯା॒ମିତି॑ । ତସ୍ମା॒ଚ୍ଛନ୍ଦଃ॑ ସୁ ସ॒ଦ୍ଭ୍ଯ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯେଭ୍ଯଃ॑ । ଆ॒ଙ୍ଗୀ॒ର॒ସୀଃ ପ୍ର॒ଜା ହ॒ଵ୍ଯଂ-ଵଁ॑ହନ୍ତି । ଵହ॑ନ୍ତ୍ଯସ୍ମୈ ପ୍ର॒ଜା ବ॒ଲିମ୍ । ଐନ॒ମପ୍ର॑ତିଖ୍ଯାତ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସାଃ॒ ପଞ୍ଚ॒ର୍ତଵଃ॑ । ତ୍ରଯ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଅ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ଯ ଏ॑କଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶଃ । ଏ॒ତସ୍ମି॒ନ୍ ଵା ଏ॒ଷ ଶ୍ରି॒ତଃ । ଏ॒ତସ୍ମି॒ନ୍-ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତଃ । ଯ ଏ॒ଵମେ॒ତଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରି॒ତ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ପ୍ରତ୍ଯେ॒ଵ ତି॑ଷ୍ଠତି ॥ 20 ॥
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଚତୁର୍ହୋତୃପଞ୍ଚହୋତୃମନ୍ତ୍ରଗ୍ରହଭାଗଯୋଃ ପୁରୁଷାର୍ଥ ପ୍ରଯୋଗଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରକାମଯତ॒ ପ୍ର ଜା॑ଯେ॒ଯେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ସ ତ୍ରି॒ଵୃତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତୋମ॑-ମସୃଜତ । ତ-ମ୍ପ॑ଞ୍ଚଦ॒ଶସ୍ତୋମୋ॑ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଉଦ॑ତୃଣତ୍ । ତୌ ପୂ᳚ର୍ଵପ॒କ୍ଷଶ୍ଚା॑ପରପ॒କ୍ଷଶ୍ଚା॑ଭଵତାମ୍ । ପୂ॒ର୍ଵ॒ପ॒କ୍ଷ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅନ୍ଵସୃ॑ଜ୍ଯନ୍ତ । ଅ॒ପ॒ର॒ପ॒କ୍ଷ-ମନ୍ଵସୁ॑ରାଃ । ତତୋ॑ ଦେ॒ଵା ଅଭ॑ଵନ୍ନ୍ । ପରା-ଽସୁ॑ରାଃ । ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ॒ ଵସୀ॑ଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ଦିତି॑ ॥ 14 ॥
ତ-ମ୍ପୂ᳚ର୍ଵପ॒କ୍ଷେ ଯା॑ଜଯେତ୍ । ଵସୀ॑ଯାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ॒ ପାପୀ॑ଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ଦିତି॑ । ତମ॑ପରପ॒କ୍ଷେ ଯା॑ଜଯେତ୍ । ପାପୀ॑ଯାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପୂର୍ଵପ॒କ୍ଷୋ॑ ¶ପ॒କ୍ଷାତ୍-କ॑ରୁ॒ଣ୍ଯ॑ତରଃ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ ଦଶ॑ହୋତା । ଚତୁ॑ର୍ହୋତା॒ ପଞ୍ଚ॑ହୋତା । ଷଡ୍ଢୋ॑ତା ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା । ଋ॒ତଵଃ॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ ॥ 15 ॥
ପ୍ର॒ଜାଃ ପ॒ଶଵ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଯ ଏ॒ଵ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ବ॒ହୋର୍ଭୂଯାଗ୍ଂ॑ସଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ବ॒ହୋରେ॒ଵ ଭୂଯା᳚-ନ୍ଭଵତି ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଦେଵାସୁ॒ରାନ॑ସୃଜତ । ସ ଇନ୍ଦ୍ର॒ମପି॒ ନାସୃ॑ଜତ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॑-ନ୍ନୋ ଜନ॒ଯେତି॑ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ଯଥା॒ ଽହଂ-ଯୁଁ॒ଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତପ॒ସା ଽସୃ॑କ୍ଷି । ଏ॒ଵମିନ୍ଦ୍ର॑-ଞ୍ଜନଯଦ୍ଧ୍ଵ॒ମିତି॑ ॥ 16 ॥
ତେ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯନ୍ତ । ତ ଆ॒ତ୍ମନ୍ନିନ୍ଦ୍ର॑-ମପଶ୍ଯନ୍ନ୍ । ତମ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଜାଯ॒ସ୍ଵେତି॑ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କି-ମ୍ଭା॑ଗ॒ଧେଯ॑-ମ॒ଭିଜ॑ନିଷ୍ଯ॒ ଇତି॑ । ଋ॒ତୂନ୍-ଥ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରମ୍ । ପ୍ର॒ଜାଃ ପ॒ଶୂନ୍ । ଇ॒ମାଲ୍ ଁଲୋ॒କାନିତ୍ଯ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ତଂ-ଵୈଁ ମା-ଽଽହୁ॑ତ୍ଯା॒ ପ୍ରଜ॑ନଯ॒ତେତ୍ଯ॑ବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 17 ॥
ତ-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତ୍ରା॒ ପ୍ରାଜ॑ନଯନ୍ନ୍ ॥ ଯଃ କା॒ମଯେ॑ତ ଵୀ॒ରୋ ମ॒ ଆ ଜା॑ଯେ॒ତେତି॑ । ସ ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର-ଞ୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତା । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରେ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ରଜା॑ଯତେ । ଜ॒ଜନ॒ଦିନ୍ଦ୍ର॑-ମିନ୍ଦ୍ରି॒ଯାଯ॒ ସ୍ଵାହେତି॒ ଗ୍ରହେ॑ଣ ଜୁହୋତି । ଆ-ଽସ୍ଯ॑ ଵୀ॒ରୋ ଜା॑ଯତେ । ଵୀ॒ରଗ୍ଂ ହି ଦେ॒ଵା ଏ॒ତଯା ଽଽହୁ॑ତ୍ଯା॒ ପ୍ରାଜ॑ନଯନ୍ନ୍ ॥ ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାଶ୍ଚାଙ୍ଗି॑ରସଶ୍ଚ ସୁଵ॒ର୍ଗେ ଲୋ॒କେ᳚ ଽସ୍ପର୍ଧନ୍ତ । ଵ॒ଯ-ମ୍ପୂର୍ଵେ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମି॑ଯାମ ଵ॒ଯ-ମ୍ପୂର୍ଵ॒ ଇତି॑ ॥ 18 ॥
ତ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯା ଏ॒ତ-ମ୍ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର-ମପଶ୍ଯନ୍ନ୍ । ତ-ମ୍ପୁ॒ରା ପ୍ରା॑ତରନୁଵା॒କାଦାଗ୍ନୀ᳚ଦ୍ଧ୍ରେ ଽଜୁହଵୁଃ । ତତୋ॒ ଵୈ ତେ ପୂର୍ଵେ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ଯନ୍ନ୍ । ଯ-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗକା॑ମ॒-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ସ ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର-ମ୍ପୁ॒ରା ପ୍ରା॑ତରନୁଵା॒କାଦାଗ୍ନୀ᳚ଦ୍ଧ୍ରେ ଜୁହୁଯାତ୍ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵୈ ପଞ୍ଚ॑ହୋତା । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର ଏ॒ଵର୍ତୁଷୁ॑ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାଯ॑ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି ॥ ତେ᳚ବ୍ରୁଵ॒-ନ୍ନଙ୍ଗି॑ରସ ଆଦି॒ତ୍ଯାନ୍ ॥ 19 ॥
କ୍ଵ॑ ସ୍ଥ । କ୍ଵ॑ ଵ-ସ୍ସ॒ଦ୍ଭ୍ଯୋ ହ॒ଵ୍ଯଂ-ଵଁ॑କ୍ଷ୍ଯାମ॒ ଇତି॑ । ଛନ୍ଦ॒-ସ୍ସ୍ଵିତ୍ଯ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଗା॒ଯ॒ତ୍ରି॒ଯା-ନ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭି॒-ଜଗ॑ତ୍ଯା॒ମିତି॑ । ତସ୍ମା॒ଚ୍ଛନ୍ଦଃ॑ ସୁ ସ॒ଦ୍ଭ୍ଯ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯେଭ୍ଯଃ॑ । ଆ॒ଙ୍ଗୀ॒ର॒ସୀଃ ପ୍ର॒ଜା ହ॒ଵ୍ଯଂ-ଵଁ॑ହନ୍ତି । ଵହ॑ନ୍ତ୍ଯସ୍ମୈ ପ୍ର॒ଜା ବ॒ଲିମ୍ । ଐନ॒ମପ୍ର॑ତିଖ୍ଯାତ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସାଃ॒ ପଞ୍ଚ॒ର୍ତଵଃ॑ । ତ୍ରଯ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଅ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ଯ ଏ॑କଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶଃ । ଏ॒ତସ୍ମି॒ନ୍ ଵା ଏ॒ଷ ଶ୍ରି॒ତଃ । ଏ॒ତସ୍ମି॒ନ୍-ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତଃ । ଯ ଏ॒ଵମେ॒ତଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରି॒ତ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ପ୍ରତ୍ଯେ॒ଵ ତି॑ଷ୍ଠତି ॥ 20 ॥
(ସ୍ଯା॒ଦିତି॑ - ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରୋ - ଜ॑ନଯଦ୍ଧ୍ଵ॒ମିତୀ - ତ୍ଯ॑ବ୍ରଵୀ॒ତ୍ - ପୂର୍ଵ॒ ଇତ୍ଯା॑ - ଦି॒ତ୍ଯାନ୍ - ଋ॒ତଵ॒-ଷ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଜଗ-ଥ୍ସୃଷ୍ଟିକଥନମୁଖେନ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରପ୍ରଶଂସା
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଜଗ-ଥ୍ସୃଷ୍ଟିକଥନମୁଖେନ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରପ୍ରଶଂସା
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରକାମଯତ॒ ପ୍ରଜା॑ଯେ॒ଯେତି॑ । ସ ଏ॒ତ-ନ୍ଦଶ॑ହୋତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତେନ॑ ଦଶ॒ଧା ଽଽତ୍ମାନଂ॑-ଵିଁ॒ଧାଯ॑ । ଦଶ॑ହୋତ୍ରା ଽତପ୍ଯତ । ତସ୍ଯ॒ ଚିତ୍ତି॒-ସ୍ସ୍ରୁଗାସୀ᳚ତ୍ । ଚି॒ତ୍ତମାଜ୍ଯ᳚ମ୍ । ତସ୍ଯୈ॒ତାଵ୍॑ଅତ୍ଯେ॒ଵ ଵାଗାସୀ᳚ତ୍ । ଏ॒ତାଵାନ୍॑. ଯଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁଃ ॥ ସ ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର-ମସୃଜତ । ସୋ॑-ଽନନ୍ଦତ୍ ॥ 21 ॥
ଅସୃ॑କ୍ଷି॒ ଵା ଇ॒ମମିତି॑ । ତସ୍ଯ॒ ସୋମୋ॑ ହ॒ଵିରାସୀ᳚ତ୍ । ସ ଚତୁ॑ର୍ହୋତ୍ରା ଽତପ୍ଯତ । ସୋ॑-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ଭୂରିତି॒ ଵ୍ଯାହ॑ରତ୍ । ସ ଭୂମି॑ମସୃଜତ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ର-ନ୍ଦ॑ର୍ଶପୂର୍ଣମା॒ସୌ ଯଜୂଗ୍ଂ॑ଷି । ସ ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॑ମତପ୍ଯତ । ସୋ॑-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ଭୁଵ॒ ଇତି॒ ଵ୍ଯାହ॑ରତ୍ ॥ 22 ॥
ସୋ᳚-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ମସୃଜତ । ଚା॒ତୁ॒ର୍ମା॒ସ୍ଯାନି॒ ସାମା॑ନି । ସ ତୃ॒ତୀଯ॑ମତପ୍ଯତ । ସୋ॑-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ସୁଵ॒ରିତି॒ ଵ୍ଯାହ॑ରତ୍ । ସ ଦିଵ॑ମସୃଜତ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଷ୍ଟୋ॒ମ-ମୁ॒କ୍ଥ୍ଯ॑-ମତିରା॒ତ୍ରମୃଚଃ॑ । ଏ॒ତା ଵୈ ଵ୍ଯାହୃ॑ତଯ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଇ॒ମା-ନ୍ଖଲୁ॒ ଵୈ ଲୋ॒କାନନୁ॑ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ॒ଶଵ॒ଶ୍ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ପ୍ରାଜା॑ଯନ୍ତ । ଯ ଏ॒ଵମେ॒ତାଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେଃ ପ୍ରଥ॒ମା ଵ୍ଯାହୃ॑ତୀଃ॒ ପ୍ରଜା॑ତା॒ ଵେଦ॑ ॥ 23 ॥
ପ୍ର ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ମିଥୁ॒ନୈ-ର୍ଜା॑ଯତେ ॥ ସ ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର-ମସୃଜତ । ସ ହ॒ଵିର୍ନା-ଵି॑ନ୍ଦତ । ତସ୍ମୈ॒ ସୋମ॑-ସ୍ତ॒ନୁଵ॒-ମ୍ପ୍ରାଯ॑ଚ୍ଛତ୍ । ଏ॒ତ-ତ୍ତେ॑ ହ॒ଵିରିତି॑ । ସ ପଞ୍ଚ॑ହୋତ୍ରା ଽତପ୍ଯତ । ସୋ॑-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ପ୍ର॒ତ୍ଯଙ୍ଙ॑ବାଧତ । ସୋ-ଽସୁ॑ରା-ନସୃଜତ । ତଦ॒ସ୍ଯା ପ୍ରି॑ଯମାସୀତ୍ ॥ 24 ॥
ତ-ଦ୍ଦୁ॒ର୍ଵର୍ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ହିର॑ଣ୍ଯମଭଵତ୍ । ତ-ଦ୍ଦୁ॒ର୍ଵର୍ଣ॑ସ୍ଯ॒ ହିର॑ଣ୍ଯସ୍ଯ॒ ଜନ୍ମ॑ । ସ ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॑ମତପ୍ଯତ । ସୋ॑-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ପ୍ରାଂଅ॑ବାଧତ । ସ ଦେ॒ଵାନ॑ସୃଜତ । ତଦ॑ସ୍ଯ ପ୍ରି॒ଯମା॑ସୀତ୍ । ତ-ଥ୍ସୁ॒ଵର୍ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ହିର॑ଣ୍ଯମଭଵତ୍ । ତ-ଥ୍ସୁ॒ଵର୍ଣ॑ସ୍ଯ॒ ହିର॑ଣ୍ଯସ୍ଯ॒ ଜନ୍ମ॑ । ଯ ଏ॒ଵଗ୍ଂ ସୁ॒ଵର୍ଣ॑ସ୍ଯ॒ ହିର॑ଣ୍ଯସ୍ଯ॒ ଜନ୍ମ॒ ଵେଦ॑ ॥ 25 ॥
ସୁ॒ଵର୍ଣ॑ ଆ॒ତ୍ମନା॑ ଭଵତି । ଦୁ॒ର୍ଵର୍ଣୋ᳚-ଽସ୍ଯ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯଃ । ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସୁ॒ଵର୍ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ହିର॑ଣ୍ଯ-ମ୍ଭା॒ର୍ଯ᳚ମ୍ । ସୁ॒ଵର୍ଣ॑ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ଐନ॑-ମ୍ପ୍ରି॒ଯ-ଙ୍ଗ॑ଚ୍ଛତି॒ ନାପ୍ରି॑ଯମ୍ ॥ ସ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର-ମସୃଜତ । ସ ସ॒ପ୍ତହୋ᳚ତ୍ରୈ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମୈ᳚ତ୍ ॥ ତ୍ରି॒ଣ॒ଵେନ॒ ସ୍ତୋମେ॑ନୈ॒ଭ୍ଯୋ ଲୋ॒କେଭ୍ଯୋ-ଽସୁ॑ରା॒-ନ୍ପ୍ରାଣୁ॑ଦତ । ତ୍ର॒ଯ॒ସ୍ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶେନ॒ ପ୍ରତ୍ଯ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେନ॒ ରୁଚ॑ମଧତ୍ତ ॥ 26 ॥
ସ॒ପ୍ତ॒ଦ॒ଶେନ॒ ପ୍ରାଜା॑ଯତ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସୋମେ॑ନ॒ ଯଜ॑ତେ । ସ॒ପ୍ତହୋ᳚ତ୍ରୈ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି । ତ୍ରି॒ଣ॒ଵେନ॒ ସ୍ତୋମେ॑ନୈ॒ଭ୍ଯୋ ଲୋ॒କେଭ୍ଯୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା॒ନ୍-ପ୍ରଣୁ॑ଦତେ । ତ୍ର॒ଯ॒ସ୍ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶେନ॒ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି । ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେନ॒ ରୁଚ॑-ନ୍ଧତ୍ତେ । ସ॒ପ୍ତ॒ଦ॒ଶେନ॒ ପ୍ରଜା॑ଯତେ । ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସପ୍ତଦ॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମୋ॒ ନ ନି॒ର୍॒ହୃତ୍ଯଃ॑ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ ର୍ଵୈ ସ॑ପ୍ତଦ॒ଶଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିମେ॒ଵ ମ॑ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ପ୍ରଜା᳚ତ୍ଯୈ ॥ 27 ॥
ଅସୃ॑କ୍ଷି॒ ଵା ଇ॒ମମିତି॑ । ତସ୍ଯ॒ ସୋମୋ॑ ହ॒ଵିରାସୀ᳚ତ୍ । ସ ଚତୁ॑ର୍ହୋତ୍ରା ଽତପ୍ଯତ । ସୋ॑-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ଭୂରିତି॒ ଵ୍ଯାହ॑ରତ୍ । ସ ଭୂମି॑ମସୃଜତ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ର-ନ୍ଦ॑ର୍ଶପୂର୍ଣମା॒ସୌ ଯଜୂଗ୍ଂ॑ଷି । ସ ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॑ମତପ୍ଯତ । ସୋ॑-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ଭୁଵ॒ ଇତି॒ ଵ୍ଯାହ॑ରତ୍ ॥ 22 ॥
ସୋ᳚-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ମସୃଜତ । ଚା॒ତୁ॒ର୍ମା॒ସ୍ଯାନି॒ ସାମା॑ନି । ସ ତୃ॒ତୀଯ॑ମତପ୍ଯତ । ସୋ॑-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ସୁଵ॒ରିତି॒ ଵ୍ଯାହ॑ରତ୍ । ସ ଦିଵ॑ମସୃଜତ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଷ୍ଟୋ॒ମ-ମୁ॒କ୍ଥ୍ଯ॑-ମତିରା॒ତ୍ରମୃଚଃ॑ । ଏ॒ତା ଵୈ ଵ୍ଯାହୃ॑ତଯ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଇ॒ମା-ନ୍ଖଲୁ॒ ଵୈ ଲୋ॒କାନନୁ॑ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ॒ଶଵ॒ଶ୍ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ପ୍ରାଜା॑ଯନ୍ତ । ଯ ଏ॒ଵମେ॒ତାଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେଃ ପ୍ରଥ॒ମା ଵ୍ଯାହୃ॑ତୀଃ॒ ପ୍ରଜା॑ତା॒ ଵେଦ॑ ॥ 23 ॥
ପ୍ର ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ମିଥୁ॒ନୈ-ର୍ଜା॑ଯତେ ॥ ସ ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର-ମସୃଜତ । ସ ହ॒ଵିର୍ନା-ଵି॑ନ୍ଦତ । ତସ୍ମୈ॒ ସୋମ॑-ସ୍ତ॒ନୁଵ॒-ମ୍ପ୍ରାଯ॑ଚ୍ଛତ୍ । ଏ॒ତ-ତ୍ତେ॑ ହ॒ଵିରିତି॑ । ସ ପଞ୍ଚ॑ହୋତ୍ରା ଽତପ୍ଯତ । ସୋ॑-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ପ୍ର॒ତ୍ଯଙ୍ଙ॑ବାଧତ । ସୋ-ଽସୁ॑ରା-ନସୃଜତ । ତଦ॒ସ୍ଯା ପ୍ରି॑ଯମାସୀତ୍ ॥ 24 ॥
ତ-ଦ୍ଦୁ॒ର୍ଵର୍ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ହିର॑ଣ୍ଯମଭଵତ୍ । ତ-ଦ୍ଦୁ॒ର୍ଵର୍ଣ॑ସ୍ଯ॒ ହିର॑ଣ୍ଯସ୍ଯ॒ ଜନ୍ମ॑ । ସ ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॑ମତପ୍ଯତ । ସୋ॑-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ପ୍ରାଂଅ॑ବାଧତ । ସ ଦେ॒ଵାନ॑ସୃଜତ । ତଦ॑ସ୍ଯ ପ୍ରି॒ଯମା॑ସୀତ୍ । ତ-ଥ୍ସୁ॒ଵର୍ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ହିର॑ଣ୍ଯମଭଵତ୍ । ତ-ଥ୍ସୁ॒ଵର୍ଣ॑ସ୍ଯ॒ ହିର॑ଣ୍ଯସ୍ଯ॒ ଜନ୍ମ॑ । ଯ ଏ॒ଵଗ୍ଂ ସୁ॒ଵର୍ଣ॑ସ୍ଯ॒ ହିର॑ଣ୍ଯସ୍ଯ॒ ଜନ୍ମ॒ ଵେଦ॑ ॥ 25 ॥
ସୁ॒ଵର୍ଣ॑ ଆ॒ତ୍ମନା॑ ଭଵତି । ଦୁ॒ର୍ଵର୍ଣୋ᳚-ଽସ୍ଯ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯଃ । ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସୁ॒ଵର୍ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ହିର॑ଣ୍ଯ-ମ୍ଭା॒ର୍ଯ᳚ମ୍ । ସୁ॒ଵର୍ଣ॑ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ଐନ॑-ମ୍ପ୍ରି॒ଯ-ଙ୍ଗ॑ଚ୍ଛତି॒ ନାପ୍ରି॑ଯମ୍ ॥ ସ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର-ମସୃଜତ । ସ ସ॒ପ୍ତହୋ᳚ତ୍ରୈ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମୈ᳚ତ୍ ॥ ତ୍ରି॒ଣ॒ଵେନ॒ ସ୍ତୋମେ॑ନୈ॒ଭ୍ଯୋ ଲୋ॒କେଭ୍ଯୋ-ଽସୁ॑ରା॒-ନ୍ପ୍ରାଣୁ॑ଦତ । ତ୍ର॒ଯ॒ସ୍ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶେନ॒ ପ୍ରତ୍ଯ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେନ॒ ରୁଚ॑ମଧତ୍ତ ॥ 26 ॥
ସ॒ପ୍ତ॒ଦ॒ଶେନ॒ ପ୍ରାଜା॑ଯତ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସୋମେ॑ନ॒ ଯଜ॑ତେ । ସ॒ପ୍ତହୋ᳚ତ୍ରୈ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି । ତ୍ରି॒ଣ॒ଵେନ॒ ସ୍ତୋମେ॑ନୈ॒ଭ୍ଯୋ ଲୋ॒କେଭ୍ଯୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା॒ନ୍-ପ୍ରଣୁ॑ଦତେ । ତ୍ର॒ଯ॒ସ୍ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶେନ॒ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି । ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେନ॒ ରୁଚ॑-ନ୍ଧତ୍ତେ । ସ॒ପ୍ତ॒ଦ॒ଶେନ॒ ପ୍ରଜା॑ଯତେ । ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସପ୍ତଦ॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମୋ॒ ନ ନି॒ର୍॒ହୃତ୍ଯଃ॑ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ ର୍ଵୈ ସ॑ପ୍ତଦ॒ଶଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିମେ॒ଵ ମ॑ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ପ୍ରଜା᳚ତ୍ଯୈ ॥ 27 ॥
(ଅ॒ନ॒ନ୍ଦ॒-ଦ୍- ଭୁଵ॒ ଇତି॒ ଵ୍ଯାହ॑ର॒-ଦ୍- ଵେଦା॑ - ସୀ॒-ଦ୍- ଵେଦା॑ - ଧତ୍ତ॒ - ପ୍ରଜା᳚ତ୍ଯୈ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଦକ୍ଷିଣାପ୍ରତିଗ୍ରହମନ୍ତ୍ରଵ୍ଯାଖ୍ଯାନମ୍
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଦକ୍ଷିଣାପ୍ରତିଗ୍ରହମନ୍ତ୍ରଵ୍ଯାଖ୍ଯାନମ୍
ଦେ॒ଵା ଵୈ ଵରୁ॑ଣମଯାଜଯନ୍ନ୍ । ସ ଯସ୍ଯୈ॑ ଯସ୍ଯୈ ଦେ॒ଵତା॑ଯୈ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ମନ॑ଯତ୍ । ତାମ॑ଵ୍ଲୀନାତ୍ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଵ୍ଯା॒ଵୃତ୍ଯ॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାମ । ତଥା॑ ନୋ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ନ ଵ୍ଲେ᳚ଷ୍ଯ॒ତୀତି॑ । ତେ ଵ୍ଯା॒ଵୃତ୍ଯ॒ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣନ୍ନ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ତା-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ନାଵ୍ଲୀ॑ନାତ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍ ଵ୍ଯା॒ଵୃତ୍ଯ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା-ମ୍ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ନୈନ॒-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣା ଵ୍ଲୀନାତି ॥ 28 ॥
ରାଜା᳚ ତ୍ଵା॒ ଵରୁ॑ଣୋ ନଯତୁ ଦେଵି ଦକ୍ଷିଣେ॒-ଽଗ୍ନଯେ॒ ହିର॑ଣ୍ଯ॒ମିତ୍ଯା॑ହ । ଆ॒ଗ୍ନେ॒ଯଂ-ଵୈଁ ହିର॑ଣ୍ଯମ୍ । ସ୍ଵଯୈ॒ଵୈନ॑-ଦ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ସୋମା॑ଯ॒ ଵାସ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ସୌ॒ମ୍ଯଂ-ଵୈଁ ଵାସଃ॑ । ସ୍ଵଯୈ॒ଵୈନ॑-ଦ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॒ ଗାମିତ୍ଯା॑ହ । ରୌ॒ଦ୍ରୀ ଵୈ ଗୌଃ । ସ୍ଵଯୈ॒ଵୈନା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ଵରୁ॑ଣା॒ଯାଶ୍ଵ॒ମିତ୍ଯା॑ହ ॥ 29 ॥
ଵା॒ରୁ॒ଣୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ସ୍ଵଯୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତଯେ॒ ପୁରୁ॑ଷ॒ମିତ୍ଯା॑ହ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ଯୋ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷଃ । ସ୍ଵଯୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ମନ॑ଵେ॒ ତଲ୍ପ॒ମିତ୍ଯା॑ହ । ମା॒ନ॒ଵୋ ଵୈ ତଲ୍ପଃ॑ । ସ୍ଵଯୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ଉ॒ତ୍ତା॒ନାଯା᳚ଙ୍ଗୀର॒ସାଯାନ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଉ॑ତ୍ତା॒ନ ଆ᳚ଙ୍ଗୀର॒ସଃ ॥ 30 ॥
ଅ॒ନଯୈ॒ଵୈନ॒ତ୍-ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି ॥ ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ର୍ଯର୍ଚା ରଥ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରୋ ଵୈ ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ରଥଃ॑ । ସ୍ଵଯୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି ॥ ତେନା॑ମୃତ॒ତ୍ଵମ॑ଶ୍ଯା॒-ମିତ୍ଯା॑ହ । ଅ॒ମୃତ॑ମେ॒ଵାତ୍ମନ୍-ଧ॑ତ୍ତେ ॥ ଵଯୋ॑ ଦା॒ତ୍ର ଇତ୍ଯା॑ହ । ଵଯ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମଯତି ॥ ମଯୋ॒ ମହ୍ଯ॑ମସ୍ତୁ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀ॒ତ୍ର ଇତ୍ଯା॑ହ ॥ 31 ॥
ଯଦ୍ଵୈ ଶି॒ଵମ୍ । ତନ୍ମଯଃ॑ । ଆ॒ତ୍ମନ॑ ଏ॒ଵୈଷା ପରୀ᳚ତ୍ତିଃ ॥ କ ଇ॒ଦ-ଙ୍କସ୍ମା॑ ଅଦା॒ଦିତ୍ଯା॑ହ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ କଃ । ସ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତଯେ ଦଦାତି ॥ କାମଃ॒ କାମା॒ଯେତ୍ଯା॑ହ । କାମେ॑ନ॒ ହି ଦଦା॑ତି । କାମେ॑ନ ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ ॥ କାମୋ॑ ଦା॒ତା କାମଃ॑ ପ୍ରତି ଗ୍ରହୀ॒ତେତ୍ଯା॑ହ ॥ 32 ॥
କାମୋ॒ ହି ଦା॒ତା । କାମଃ॑ ପ୍ରତି ଗ୍ରହୀ॒ତା ॥ କାମଗ୍ଂ॑ ସମୁ॒ଦ୍ର-ମାଵି॒ଶେତ୍ଯା॑ହ । ସ॒ମୁ॒ଦ୍ର ଇ॑ଵ॒ ହି କାମଃ॑ । ନେଵ॒ ହି କାମ॒ସ୍ଯାନ୍ତୋ-ଽସ୍ତି॑ । ନ ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ॥ କାମେ॑ନ ତ୍ଵା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣା॒ମୀତ୍ଯା॑ହ । ଯେନ॒ କାମେ॑ନ ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ସ ଏ॒ଵୈନ॑ମ॒ମୁଷ୍ମି॑ଲ୍ ଁଲୋ॒କେ କାମ॒ ଆଗ॑ଚ୍ଛତି ॥ କାମୈ॒ତତ୍ତ॑ ଏ॒ଷା ତେ॑ କାମ॒ ଦକ୍ଷି॒ଣେତ୍ଯା॑ହ । କାମ॑ ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନୋ॒-ଽମୁଷ୍ମି॑ଲ୍ ଁଲୋ॒କେ ଦକ୍ଷି॑ଣାମିଚ୍ଛତି । ନ ପ୍ର॑ତିଗ୍ରହୀ॒ତରି॑ ॥ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍-ଦକ୍ଷି॑ଣା-ମ୍ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅ॒ନୃ॒ଣାମେ॒ଵୈନା॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି ॥ 33 ॥
ରାଜା᳚ ତ୍ଵା॒ ଵରୁ॑ଣୋ ନଯତୁ ଦେଵି ଦକ୍ଷିଣେ॒-ଽଗ୍ନଯେ॒ ହିର॑ଣ୍ଯ॒ମିତ୍ଯା॑ହ । ଆ॒ଗ୍ନେ॒ଯଂ-ଵୈଁ ହିର॑ଣ୍ଯମ୍ । ସ୍ଵଯୈ॒ଵୈନ॑-ଦ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ସୋମା॑ଯ॒ ଵାସ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ସୌ॒ମ୍ଯଂ-ଵୈଁ ଵାସଃ॑ । ସ୍ଵଯୈ॒ଵୈନ॑-ଦ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॒ ଗାମିତ୍ଯା॑ହ । ରୌ॒ଦ୍ରୀ ଵୈ ଗୌଃ । ସ୍ଵଯୈ॒ଵୈନା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ଵରୁ॑ଣା॒ଯାଶ୍ଵ॒ମିତ୍ଯା॑ହ ॥ 29 ॥
ଵା॒ରୁ॒ଣୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ସ୍ଵଯୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତଯେ॒ ପୁରୁ॑ଷ॒ମିତ୍ଯା॑ହ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ଯୋ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷଃ । ସ୍ଵଯୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ମନ॑ଵେ॒ ତଲ୍ପ॒ମିତ୍ଯା॑ହ । ମା॒ନ॒ଵୋ ଵୈ ତଲ୍ପଃ॑ । ସ୍ଵଯୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ଉ॒ତ୍ତା॒ନାଯା᳚ଙ୍ଗୀର॒ସାଯାନ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଉ॑ତ୍ତା॒ନ ଆ᳚ଙ୍ଗୀର॒ସଃ ॥ 30 ॥
ଅ॒ନଯୈ॒ଵୈନ॒ତ୍-ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି ॥ ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ର୍ଯର୍ଚା ରଥ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରୋ ଵୈ ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ରଥଃ॑ । ସ୍ଵଯୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି ॥ ତେନା॑ମୃତ॒ତ୍ଵମ॑ଶ୍ଯା॒-ମିତ୍ଯା॑ହ । ଅ॒ମୃତ॑ମେ॒ଵାତ୍ମନ୍-ଧ॑ତ୍ତେ ॥ ଵଯୋ॑ ଦା॒ତ୍ର ଇତ୍ଯା॑ହ । ଵଯ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମଯତି ॥ ମଯୋ॒ ମହ୍ଯ॑ମସ୍ତୁ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀ॒ତ୍ର ଇତ୍ଯା॑ହ ॥ 31 ॥
ଯଦ୍ଵୈ ଶି॒ଵମ୍ । ତନ୍ମଯଃ॑ । ଆ॒ତ୍ମନ॑ ଏ॒ଵୈଷା ପରୀ᳚ତ୍ତିଃ ॥ କ ଇ॒ଦ-ଙ୍କସ୍ମା॑ ଅଦା॒ଦିତ୍ଯା॑ହ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ କଃ । ସ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତଯେ ଦଦାତି ॥ କାମଃ॒ କାମା॒ଯେତ୍ଯା॑ହ । କାମେ॑ନ॒ ହି ଦଦା॑ତି । କାମେ॑ନ ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ ॥ କାମୋ॑ ଦା॒ତା କାମଃ॑ ପ୍ରତି ଗ୍ରହୀ॒ତେତ୍ଯା॑ହ ॥ 32 ॥
କାମୋ॒ ହି ଦା॒ତା । କାମଃ॑ ପ୍ରତି ଗ୍ରହୀ॒ତା ॥ କାମଗ୍ଂ॑ ସମୁ॒ଦ୍ର-ମାଵି॒ଶେତ୍ଯା॑ହ । ସ॒ମୁ॒ଦ୍ର ଇ॑ଵ॒ ହି କାମଃ॑ । ନେଵ॒ ହି କାମ॒ସ୍ଯାନ୍ତୋ-ଽସ୍ତି॑ । ନ ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ॥ କାମେ॑ନ ତ୍ଵା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣା॒ମୀତ୍ଯା॑ହ । ଯେନ॒ କାମେ॑ନ ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ସ ଏ॒ଵୈନ॑ମ॒ମୁଷ୍ମି॑ଲ୍ ଁଲୋ॒କେ କାମ॒ ଆଗ॑ଚ୍ଛତି ॥ କାମୈ॒ତତ୍ତ॑ ଏ॒ଷା ତେ॑ କାମ॒ ଦକ୍ଷି॒ଣେତ୍ଯା॑ହ । କାମ॑ ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନୋ॒-ଽମୁଷ୍ମି॑ଲ୍ ଁଲୋ॒କେ ଦକ୍ଷି॑ଣାମିଚ୍ଛତି । ନ ପ୍ର॑ତିଗ୍ରହୀ॒ତରି॑ ॥ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍-ଦକ୍ଷି॑ଣା-ମ୍ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅ॒ନୃ॒ଣାମେ॒ଵୈନା॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି ॥ 33 ॥
(ଵ୍ଲୀ॒ନା॒ତ୍ଯ - ଶ୍ଵ॒ମିତ୍ଯା॑ହା - ଙ୍ଗିର॒ସଃ - ପ୍ର॑ତିଗ୍ରହୀ॒ତ୍ର ଇତ୍ଯା॑ହ - ପ୍ରତିଗ୍ରହୀ॒ତେତ୍ଯା॑ହ॒ - ଦକ୍ଷି॒ଣେତ୍ଯା॑ହ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଦ୍ଵାଦଶାହଦଶମେ-ଽହନି ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଃ
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଦ୍ଵାଦଶାହଦଶମେ-ଽହନି ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଃ
ଅନ୍ତୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ । ଯ-ଦ୍ଦ॑ଶ॒ମମହଃ॑ । ଦ॒ଶ॒ମେ-ଽହ᳚ନ୍-ଥ୍ସର୍ପରା॒ଜ୍ଞିଯା॑ ଋ॒ଗ୍ଭି-ସ୍ସ୍ତୁ॑ଵନ୍ତି । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯୈ॒ଵାନ୍ତ॑-ଙ୍ଗ॒ତ୍ଵା । ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ଯ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧତେ ॥ ତି॒ସୃଭିଃ॑ ସ୍ତୁଵନ୍ତି । ତ୍ରଯ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଭ୍ଯ ଏ॒ଵ ଲୋ॒କେଭ୍ଯୋ॒-ଽନ୍ନାଦ୍ଯ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧତେ । ପୃଶ୍ନି॑ଵତୀ-ର୍ଭଵନ୍ତି । ଅନ୍ନଂ॒-ଵୈଁ ପୃଶ୍ନି॑ ॥ 34 ॥
ଅନ୍ନ॑ମେ॒ଵାଵ॑-ରୁନ୍ଧତେ ॥ ମନ॑ସା॒ ପ୍ରସ୍ତୌ॑ତି । ମନ॒ସୋଦ୍ଗା॑ଯତି । ମନ॑ସା॒ ପ୍ରତି॑ ହରତି । ମନ॑ ଇଵ॒ ହି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରାପ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ ଦେ॒ଵା ଵୈ ସ॒ର୍ପାଃ । ତେଷା॑ମି॒ଯଗ୍ଂ ରାଜ୍ଞୀ᳚ । ଯ-ଥ୍ସ॑ର୍ପରା॒ଜ୍ଞିଯା॑ ଋ॒ଗ୍ଭି-ସ୍ସ୍ତୁ॒ଵନ୍ତି॑ । ଅ॒ସ୍ଯାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ 35 ॥
ଚତୁ॑ର୍ହୋତୄ॒ନ୍॒. ହୋତା॒ ଵ୍ଯାଚ॑ଷ୍ଟେ । ସ୍ତୁ॒ତମନୁ॑ଶଗ୍ଂସତି॒ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ ଅନ୍ତୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ । ଯ-ଦ୍ଦ॑ଶ॒ମମହଃ॑ । ଏ॒ତ-ତ୍ଖଲୁ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପର॒ମ-ଙ୍ଗୁହ୍ଯ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ । ଯଚ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତାରଃ । ଦ॒ଶ॒ମେ-ଽହ॒ଗ୍ଗ୍॒-ଶ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତୄ॒ନ୍ ଵ୍ଯାଚ॑ଷ୍ଟେ । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯୈ॒ଵାନ୍ତ॑-ଙ୍ଗ॒ତ୍ଵା । ପ॒ର॒ମ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ଙ୍ଗୁହ୍ଯ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ତଦେ॒ଵ ପ୍ର॑କା॒ଶ-ଙ୍ଗ॑ମଯତି ॥ 36 ॥
ତଦେ॑ନ-ମ୍ପ୍ରକା॒ଶ-ଙ୍ଗ॒ତମ୍ । ପ୍ର॒କା॒ଶ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ଙ୍ଗମଯତି ॥ ଵାଚଂ॑-ଯଁଚ୍ଛତି । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଧୃତ୍ଯୈ᳚ ॥ ଯ॒ଜ॒ମା॒ନ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ଯଂ॑-ଵାଁ ଅହଃ॑ । ଭ୍ରା॒ତୃ॒ଵ୍ଯ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ଯା॑ ରାତ୍ରିଃ॑ । ଅହ୍ନା॒ ରାତ୍ରି॑-ନ୍ଧ୍ଯାଯେତ୍ । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯସ୍ଯୈ॒ଵ ତଲ୍ଲୋ॒କଂ-ଵୃଁ॑ଙ୍କ୍ତେ । ଯଦ୍ଦିଵା॒ ଵାଚଂ॑-ଵିଁସୃ॒ଜେତ୍ । ଅହ॒ର୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା॒ଯୋଚ୍ଛିଗ୍ଂ॑ଷେତ୍ । ଯନ୍ନକ୍ତଂ॑-ଵିଁସୃ॒ଜେତ୍ । ରାତ୍ରି॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା॒ଯୋଚ୍ଛିଗ୍ଂ॑ଷେତ୍ । ଅ॒ଧି॒ଵୃ॒କ୍ଷ॒ସୂ॒ର୍ଯେ ଵାଚଂ॒-ଵିଁସୃ॑ଜତି । ଏ॒ତାଵ॑ନ୍ତମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଲୋ॒କମୁଚ୍ଛିଗ୍ଂ॑ଷତି । ଯାଵ॑ଦାଦି॒ତ୍ଯୋ᳚-ଽସ୍ତ॒ମେତି॑ ॥ 37 ॥
ଅନ୍ନ॑ମେ॒ଵାଵ॑-ରୁନ୍ଧତେ ॥ ମନ॑ସା॒ ପ୍ରସ୍ତୌ॑ତି । ମନ॒ସୋଦ୍ଗା॑ଯତି । ମନ॑ସା॒ ପ୍ରତି॑ ହରତି । ମନ॑ ଇଵ॒ ହି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରାପ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ ଦେ॒ଵା ଵୈ ସ॒ର୍ପାଃ । ତେଷା॑ମି॒ଯଗ୍ଂ ରାଜ୍ଞୀ᳚ । ଯ-ଥ୍ସ॑ର୍ପରା॒ଜ୍ଞିଯା॑ ଋ॒ଗ୍ଭି-ସ୍ସ୍ତୁ॒ଵନ୍ତି॑ । ଅ॒ସ୍ଯାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ 35 ॥
ଚତୁ॑ର୍ହୋତୄ॒ନ୍॒. ହୋତା॒ ଵ୍ଯାଚ॑ଷ୍ଟେ । ସ୍ତୁ॒ତମନୁ॑ଶଗ୍ଂସତି॒ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ ଅନ୍ତୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ । ଯ-ଦ୍ଦ॑ଶ॒ମମହଃ॑ । ଏ॒ତ-ତ୍ଖଲୁ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପର॒ମ-ଙ୍ଗୁହ୍ଯ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ । ଯଚ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତାରଃ । ଦ॒ଶ॒ମେ-ଽହ॒ଗ୍ଗ୍॒-ଶ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତୄ॒ନ୍ ଵ୍ଯାଚ॑ଷ୍ଟେ । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯୈ॒ଵାନ୍ତ॑-ଙ୍ଗ॒ତ୍ଵା । ପ॒ର॒ମ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ଙ୍ଗୁହ୍ଯ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ତଦେ॒ଵ ପ୍ର॑କା॒ଶ-ଙ୍ଗ॑ମଯତି ॥ 36 ॥
ତଦେ॑ନ-ମ୍ପ୍ରକା॒ଶ-ଙ୍ଗ॒ତମ୍ । ପ୍ର॒କା॒ଶ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ଙ୍ଗମଯତି ॥ ଵାଚଂ॑-ଯଁଚ୍ଛତି । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଧୃତ୍ଯୈ᳚ ॥ ଯ॒ଜ॒ମା॒ନ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ଯଂ॑-ଵାଁ ଅହଃ॑ । ଭ୍ରା॒ତୃ॒ଵ୍ଯ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ଯା॑ ରାତ୍ରିଃ॑ । ଅହ୍ନା॒ ରାତ୍ରି॑-ନ୍ଧ୍ଯାଯେତ୍ । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯସ୍ଯୈ॒ଵ ତଲ୍ଲୋ॒କଂ-ଵୃଁ॑ଙ୍କ୍ତେ । ଯଦ୍ଦିଵା॒ ଵାଚଂ॑-ଵିଁସୃ॒ଜେତ୍ । ଅହ॒ର୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା॒ଯୋଚ୍ଛିଗ୍ଂ॑ଷେତ୍ । ଯନ୍ନକ୍ତଂ॑-ଵିଁସୃ॒ଜେତ୍ । ରାତ୍ରି॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା॒ଯୋଚ୍ଛିଗ୍ଂ॑ଷେତ୍ । ଅ॒ଧି॒ଵୃ॒କ୍ଷ॒ସୂ॒ର୍ଯେ ଵାଚଂ॒-ଵିଁସୃ॑ଜତି । ଏ॒ତାଵ॑ନ୍ତମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଲୋ॒କମୁଚ୍ଛିଗ୍ଂ॑ଷତି । ଯାଵ॑ଦାଦି॒ତ୍ଯୋ᳚-ଽସ୍ତ॒ମେତି॑ ॥ 37 ॥
(ପୃଶ୍ନି॑ - ତିଷ୍ଠନ୍ତି - ଗମଯତି - ଶିଗ୍ଂଷେ॒-ତ୍ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ସପ୍ତହୋତୃମନ୍ତ୍ରସାଧ୍ଯଯଜ୍ଞପ୍ରଶଂସା
ଅନୁଵାକଂ 7 - ସପ୍ତହୋତୃମନ୍ତ୍ରସାଧ୍ଯଯଜ୍ଞପ୍ରଶଂସା
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତା-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟା-ସ୍ସମ॑ଶ୍ଲିଷ୍ଯନ୍ନ୍ । ତା ରୂ॒ପେଣାନୁ॒ ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ । ତସ୍ମା॑ଦାହୁଃ । ରୂ॒ପଂ-ଵୈଁ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ରିତି॑ । ତା ନାମ୍ନା-ଽନୁ॒ ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ । ତସ୍ମା॑ଦାହୁଃ । ନାମ॒ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ରିତି॑ । ତସ୍ମା॒ଦପ୍ଯା॑ ଽମି॒ତ୍ରୌ ସ॒ଗନ୍ତ୍ଯ॑ । ନାମ୍ନା॒ ଚେଦ୍ଧ୍ଵଯେ॑ତେ ॥ 38 ॥
ମି॒ତ୍ରମେ॒ଵ ଭ॑ଵତଃ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଦେଵାସୁ॒ରାନ॑ସୃଜତ । ସ ଇନ୍ଦ୍ର॒ମପି॒ ନାସୃ॑ଜତ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॑-ନ୍ନୋ ଜନ॒ଯେତି॑ । ସ ଆ॒ତ୍ମ-ନ୍ନିନ୍ଦ୍ର॑-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତମ॑ସୃଜତ । ତ-ନ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଗ୍-ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ମ୍ଭୂ॒ତ୍ଵା-ଽନୁ॒ ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ । ତସ୍ଯ॒ ଵଜ୍ରଃ॑ ପଞ୍ଚଦ॒ଶୋ ହସ୍ତ॒ ଆପ॑ଦ୍ଯତ । ତେନୋ॒ଦଯ୍ଯାସୁ॑ରାନ॒ଭ୍ଯ॑ ଭଵତ୍ ॥ 39 ॥
ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଅ॒ଭି ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ ତେ ଦେ॒ଵା ଅସୁ॑ରୈ-ର୍ଵି॒ଜିତ୍ଯ॑ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ଯନ୍ନ୍ । ତେ॑-ଽମୁଷ୍ମି॑ଲ୍ ଁଲୋ॒କେ ଵ୍ଯ॑କ୍ଷୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ନ୍ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଅ॒ମୁତଃ॑ ପ୍ରଦାନଂ॒-ଵାଁ ଉପ॑ଜିଜୀଵି॒ମେତି॑ । ତେ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାରଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞଂ-ଵିଁ॒ଧାଯା॒ଯାସ୍ଯ᳚ମ୍ । ଆ॒ଙ୍ଗୀ॒ର॒ସ-ମ୍ପ୍ରାହି॑ଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ଏ॒ତେନା॒ମୁତ୍ର॑ କଲ୍ପ॒ଯେତି॑ ॥ 40 ॥
ତସ୍ଯ॒ ଵା ଇ॒ଯ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତିଃ॑ । ଯଦି॒ଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ॑ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । କଲ୍ପ॑ତେ-ଽସ୍ମୈ । ସ ଵା ଅ॒ଯ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯେ॑ଷୁ ଯ॒ଜ୍ଞ-ସ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା । ଅ॒ମୁତ୍ର॑ ସ॒ଦ୍ଭ୍ଯୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ହ॒ଵ୍ଯଂ-ଵଁ॑ହତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଉପୈ॑ନଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞୋ ନ॑ମତି ॥ ସୋ॑-ଽମନ୍ଯତ । ଅ॒ଭି ଵା ଇ॒ମେ᳚-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କାଦ॒ମୁଂଲୋଁ॒କ-ଙ୍କ॑ମିଷ୍ଯନ୍ତ॒ ଇତି॑ । ସ ଵାଚ॑ସ୍ପତେ॒ ହୃଦିତି॒ ଵ୍ଯାହ॑ରତ୍ । ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପୁ॒ତ୍ରୋ ହୃଦ॑ଯମ୍ । ତସ୍ମା॑ଦ॒ସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କାଦ॒ମୁଂ-ଲୋଁ॒କ-ନ୍ନାଭିକା॑ମଯନ୍ତେ । ପୁ॒ତ୍ରୋ ହି ହୃଦ॑ଯମ୍ ॥ 41 ॥
ମି॒ତ୍ରମେ॒ଵ ଭ॑ଵତଃ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଦେଵାସୁ॒ରାନ॑ସୃଜତ । ସ ଇନ୍ଦ୍ର॒ମପି॒ ନାସୃ॑ଜତ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॑-ନ୍ନୋ ଜନ॒ଯେତି॑ । ସ ଆ॒ତ୍ମ-ନ୍ନିନ୍ଦ୍ର॑-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତମ॑ସୃଜତ । ତ-ନ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଗ୍-ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ମ୍ଭୂ॒ତ୍ଵା-ଽନୁ॒ ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ । ତସ୍ଯ॒ ଵଜ୍ରଃ॑ ପଞ୍ଚଦ॒ଶୋ ହସ୍ତ॒ ଆପ॑ଦ୍ଯତ । ତେନୋ॒ଦଯ୍ଯାସୁ॑ରାନ॒ଭ୍ଯ॑ ଭଵତ୍ ॥ 39 ॥
ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଅ॒ଭି ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ ତେ ଦେ॒ଵା ଅସୁ॑ରୈ-ର୍ଵି॒ଜିତ୍ଯ॑ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ଯନ୍ନ୍ । ତେ॑-ଽମୁଷ୍ମି॑ଲ୍ ଁଲୋ॒କେ ଵ୍ଯ॑କ୍ଷୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ନ୍ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଅ॒ମୁତଃ॑ ପ୍ରଦାନଂ॒-ଵାଁ ଉପ॑ଜିଜୀଵି॒ମେତି॑ । ତେ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାରଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞଂ-ଵିଁ॒ଧାଯା॒ଯାସ୍ଯ᳚ମ୍ । ଆ॒ଙ୍ଗୀ॒ର॒ସ-ମ୍ପ୍ରାହି॑ଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ଏ॒ତେନା॒ମୁତ୍ର॑ କଲ୍ପ॒ଯେତି॑ ॥ 40 ॥
ତସ୍ଯ॒ ଵା ଇ॒ଯ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତିଃ॑ । ଯଦି॒ଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ॑ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । କଲ୍ପ॑ତେ-ଽସ୍ମୈ । ସ ଵା ଅ॒ଯ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯେ॑ଷୁ ଯ॒ଜ୍ଞ-ସ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା । ଅ॒ମୁତ୍ର॑ ସ॒ଦ୍ଭ୍ଯୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ହ॒ଵ୍ଯଂ-ଵଁ॑ହତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଉପୈ॑ନଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞୋ ନ॑ମତି ॥ ସୋ॑-ଽମନ୍ଯତ । ଅ॒ଭି ଵା ଇ॒ମେ᳚-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କାଦ॒ମୁଂଲୋଁ॒କ-ଙ୍କ॑ମିଷ୍ଯନ୍ତ॒ ଇତି॑ । ସ ଵାଚ॑ସ୍ପତେ॒ ହୃଦିତି॒ ଵ୍ଯାହ॑ରତ୍ । ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପୁ॒ତ୍ରୋ ହୃଦ॑ଯମ୍ । ତସ୍ମା॑ଦ॒ସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କାଦ॒ମୁଂ-ଲୋଁ॒କ-ନ୍ନାଭିକା॑ମଯନ୍ତେ । ପୁ॒ତ୍ରୋ ହି ହୃଦ॑ଯମ୍ ॥ 41 ॥
(ହ୍ଵଯେ॑ତ - ଅଭଵତ୍ - କଲ୍ପ॒ଯେ - ତୀତି॑ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣାଂ ସୋମଯାଗାଙ୍ଗତ୍ଵମ୍
ଅନୁଵାକଂ 8 - ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣାଂ ସୋମଯାଗାଙ୍ଗତ୍ଵମ୍
ଦେ॒ଵା ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଭି-ର୍ଯ॒ଜ୍ଞମ॑ତନ୍ଵତ । ତେ ଵି ପା॒ପ୍ମନା॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯେ॒ଣାଜ॑ଯନ୍ତ । ଅ॒ଭି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମ॑ଜଯନ୍ନ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାଗ୍-ଶ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଭିର୍ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ତ॑ନୁ॒ତେ । ଵି ପା॒ପ୍ମନା॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯେଣ ଜଯତେ । ଅ॒ଭି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଞ୍ଜ॑ଯତି ॥ ଷଡ୍ଢୋ᳚ତ୍ରା ପ୍ରାଯ॒ଣୀଯ॒ମାସା॑ଦଯତି । ଅ॒ମୁଷ୍ମୈ॒ ଵୈ ଲୋ॒କାଯ॒ ଷଡ୍ଢୋ॑ତା । ଘ୍ନନ୍ତି॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଥ୍ସୋମ᳚ମ୍ । ଯଦ॑ଭିଷୁ॒ଣ୍ଵନ୍ତି॑ ॥ 42 ॥
ଋ॒ଜୁ॒ଧୈଵୈନ॑ମ॒ମୁଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମଯତି । ଚତୁ॑ର୍ହୋତ୍ରା ଽଽତି॒ତ୍ଥ୍ଯମ୍ । ଯଶୋ॒ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତା । ଯଶ॑ ଏ॒ଵାତ୍ମନ୍-ଧ॑ତ୍ତେ । ପଞ୍ଚ॑ହୋତ୍ରା ପ॒ଶୁମୁପ॑ ସାଦଯତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗ୍ଯୋ॑ ଵୈ ପଞ୍ଚ॑ହୋତା । ଯଜ॑ମାନଃ ପ॒ଶୁଃ । ଯଜ॑ମାନମେ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମଯତି । ଗ୍ରହା᳚ନ୍-ଗୃହୀ॒ତ୍ଵା ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯଂ-ଵୈଁ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା ॥ 43 ॥
ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯମେ॒ଵାତ୍ମନ୍-ଧ॑ତ୍ତେ ॥ ଯୋ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୄ-ନନୁସଵ॒ନ-ନ୍ତ॒ର୍ପଯ॑ତି । ତୃପ୍ଯ॑ତି ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ । ଉପୈ॑ନଗ୍ଂ ସୋମପୀ॒ଥୋ ନ॑ମତି । ବ॒ହି॒ଷ୍ପଵ॒ମା॒ନେ ଦଶ॑ହୋତାରଂ॒-ଵ୍ଯାଁଚ॑କ୍ଷୀତ । ମାଦ୍ଧ୍ଯ॑ନ୍ଦିନେ॒ ପଵ॑ମାନେ॒ ଚତୁ॑ର୍ହୋତାରମ୍ । ଆର୍ଭ॑ଵେ॒ ପଵ॑ମାନେ॒ ପଞ୍ଚ॑ହୋତାରମ୍ । ପି॒ତୃ॒ଯ॒ଜ୍ଞେ ଷଡ୍ଢୋ॑ତାରମ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞା॒ଯ॒ଜ୍ଞିଯ॑ସ୍ଯ ସ୍ତୋ॒ତ୍ରେ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାରମ୍ । ଅ॒ନୁ॒ସ॒ଵ॒ନମେ॒ଵୈନାଗ୍॑ ସ୍ତର୍ପଯତି ॥ 44 ॥
ତୃପ୍ଯ॑ତି ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ । ଉପୈ॑ନଗ୍ଂ ସୋମପୀ॒ଥୋ ନ॑ମତି ॥ ଦେ॒ଵା ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଭି-ସ୍ସ॒ତ୍ରମା॑ସତ । ଋଦ୍ଧି॑ପରିମିତଂ॒-ଯଁଶ॑ସ୍କାମାଃ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଯନ୍ନଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମଂ-ଯଁଶ॑ ଋ॒ଚ୍ଛାତ୍ । ସର୍ଵେ॑ଷା-ନ୍ନ॒ସ୍ତ-ଥ୍ସ॒ହାସ॒ଦିତି॑ । ସୋମ॒ଶ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତ୍ରା । ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପଞ୍ଚ॑ହୋତ୍ରା । ଧା॒ତା ଷଡ୍ଢୋ᳚ତ୍ରା ॥ 45 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ ସ॒ପ୍ତହୋ᳚ତ୍ରା । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ର୍ଦଶ॑ହୋତ୍ରା । ତେଷା॒ଗ୍ଂ॒ ସୋମ॒ଗ୍ଂ॒ ରାଜା॑ନଂ॒-ଯଁଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ ॥ ତନ୍ନ୍ଯ॑କାମଯତ । ତେନାପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତେନ॑ ପ୍ର॒ଲାଯ॑ମଚରତ୍ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵାଃ ପ୍ରୈ॒ଷୈଃ ପ୍ରୈଷ॑ମୈଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ତତ୍-ପ୍ରୈ॒ଷାଣା᳚-ମ୍ପ୍ରୈଷ॒ତ୍ଵମ୍ । ନି॒ଵିଦ୍ଭି॒ର୍ନ୍ଯ॑ଵେଦଯନ୍ନ୍ । ତନ୍ନି॒ଵିଦା᳚-ନ୍ନିଵି॒ତ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ 46 ॥
ଆ॒ପ୍ରୀଭି॑ରାପ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତଦା॒ପ୍ରୀଣା॑ମାପ୍ରି॒ତ୍ଵମ୍ । ତମ॑ଘ୍ନନ୍ନ୍ । ତସ୍ଯ॒ ଯଶୋ॒ ଵ୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣତ । ତେ ଗ୍ରହା॑ ଅଭଵନ୍ନ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହା॑ଣା-ଙ୍ଗ୍ରହ॒ତ୍ଵମ୍ । ଯସ୍ଯୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷୋ॒ ଗ୍ରହା॑ ଗୃ॒ହ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ତସ୍ଯ॒ ତ୍ଵେ॑ଵ ଗୃ॑ହୀ॒ତାଃ ॥ ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଯୋ ଵୈ ନ॒-ଶ୍ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ-ଽଭୂ᳚ତ୍ ॥ 47 ॥
ତମ॑ଵଧିଷ୍ମ । ପୁନ॑ରି॒ମଗ୍ଂ ସୁ॑ଵାମହା॒ ଇତି॑ । ତ-ଞ୍ଛନ୍ଦୋ॑ଭି-ରସୁଵନ୍ତ । ତଚ୍ଛନ୍ଦ॑ସା-ଞ୍ଛନ୍ଦ॒ସ୍ତ୍ଵମ୍ । ସାମ୍ନା॒ ସମାନ॑ଯନ୍ନ୍ । ତ-ଥ୍ସାମ୍ନଃ॑ ସାମ॒ତ୍ଵମ୍ । ଉ॒କ୍ଥୈ-ରୁଦ॑ସ୍ଥାପଯନ୍ନ୍ । ତଦୁ॒କ୍ଥାନା॑-ମୁକ୍ଥ॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ପ୍ରତ୍ଯେ॒ଵ ତି॑ଷ୍ଠତି ॥ 48 ॥
ସର୍ଵ॒ମାଯୁ॑ରେତି ॥ ସୋମୋ॒ ଵୈ ଯଶଃ॑ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସୋମ॑ମା॒ଗଚ୍ଛ॑ତି । ଯଶ॑ ଏ॒ଵୈନ॑ମୃଚ୍ଛତି । ତସ୍ମା॑ଦାହୁଃ । ଯଶ୍ଚୈ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॒ ଯଶ୍ଚ॒ ନ । ତାଵୁ॒ଭୌ ସୋମ॒-ମାଗ॑ଚ୍ଛତଃ । ସୋମୋ॒ ହି ଯଶଃ॑ । ତ-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଵ ଯଶ॑ ଋଚ୍ଛ॒ତୀତ୍ଯା॑ହୁଃ । ଯ-ସ୍ସୋମେ॒ ସୋମ॒-ମ୍ପ୍ରାହେତି॑ । ତସ୍ମା॒-ଥ୍ସୋମେ॒ ସୋମଃ॒ ପ୍ରୋଚ୍ଯଃ॑ । ଯଶ॑ ଏ॒ଵୈନ॑ମୃଚ୍ଛତି ॥ 49 ॥
ଋ॒ଜୁ॒ଧୈଵୈନ॑ମ॒ମୁଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମଯତି । ଚତୁ॑ର୍ହୋତ୍ରା ଽଽତି॒ତ୍ଥ୍ଯମ୍ । ଯଶୋ॒ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତା । ଯଶ॑ ଏ॒ଵାତ୍ମନ୍-ଧ॑ତ୍ତେ । ପଞ୍ଚ॑ହୋତ୍ରା ପ॒ଶୁମୁପ॑ ସାଦଯତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗ୍ଯୋ॑ ଵୈ ପଞ୍ଚ॑ହୋତା । ଯଜ॑ମାନଃ ପ॒ଶୁଃ । ଯଜ॑ମାନମେ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମଯତି । ଗ୍ରହା᳚ନ୍-ଗୃହୀ॒ତ୍ଵା ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯଂ-ଵୈଁ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା ॥ 43 ॥
ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯମେ॒ଵାତ୍ମନ୍-ଧ॑ତ୍ତେ ॥ ଯୋ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୄ-ନନୁସଵ॒ନ-ନ୍ତ॒ର୍ପଯ॑ତି । ତୃପ୍ଯ॑ତି ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ । ଉପୈ॑ନଗ୍ଂ ସୋମପୀ॒ଥୋ ନ॑ମତି । ବ॒ହି॒ଷ୍ପଵ॒ମା॒ନେ ଦଶ॑ହୋତାରଂ॒-ଵ୍ଯାଁଚ॑କ୍ଷୀତ । ମାଦ୍ଧ୍ଯ॑ନ୍ଦିନେ॒ ପଵ॑ମାନେ॒ ଚତୁ॑ର୍ହୋତାରମ୍ । ଆର୍ଭ॑ଵେ॒ ପଵ॑ମାନେ॒ ପଞ୍ଚ॑ହୋତାରମ୍ । ପି॒ତୃ॒ଯ॒ଜ୍ଞେ ଷଡ୍ଢୋ॑ତାରମ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞା॒ଯ॒ଜ୍ଞିଯ॑ସ୍ଯ ସ୍ତୋ॒ତ୍ରେ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାରମ୍ । ଅ॒ନୁ॒ସ॒ଵ॒ନମେ॒ଵୈନାଗ୍॑ ସ୍ତର୍ପଯତି ॥ 44 ॥
ତୃପ୍ଯ॑ତି ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ । ଉପୈ॑ନଗ୍ଂ ସୋମପୀ॒ଥୋ ନ॑ମତି ॥ ଦେ॒ଵା ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଭି-ସ୍ସ॒ତ୍ରମା॑ସତ । ଋଦ୍ଧି॑ପରିମିତଂ॒-ଯଁଶ॑ସ୍କାମାଃ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଯନ୍ନଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମଂ-ଯଁଶ॑ ଋ॒ଚ୍ଛାତ୍ । ସର୍ଵେ॑ଷା-ନ୍ନ॒ସ୍ତ-ଥ୍ସ॒ହାସ॒ଦିତି॑ । ସୋମ॒ଶ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତ୍ରା । ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପଞ୍ଚ॑ହୋତ୍ରା । ଧା॒ତା ଷଡ୍ଢୋ᳚ତ୍ରା ॥ 45 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ ସ॒ପ୍ତହୋ᳚ତ୍ରା । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ର୍ଦଶ॑ହୋତ୍ରା । ତେଷା॒ଗ୍ଂ॒ ସୋମ॒ଗ୍ଂ॒ ରାଜା॑ନଂ॒-ଯଁଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ ॥ ତନ୍ନ୍ଯ॑କାମଯତ । ତେନାପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତେନ॑ ପ୍ର॒ଲାଯ॑ମଚରତ୍ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵାଃ ପ୍ରୈ॒ଷୈଃ ପ୍ରୈଷ॑ମୈଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ତତ୍-ପ୍ରୈ॒ଷାଣା᳚-ମ୍ପ୍ରୈଷ॒ତ୍ଵମ୍ । ନି॒ଵିଦ୍ଭି॒ର୍ନ୍ଯ॑ଵେଦଯନ୍ନ୍ । ତନ୍ନି॒ଵିଦା᳚-ନ୍ନିଵି॒ତ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ 46 ॥
ଆ॒ପ୍ରୀଭି॑ରାପ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତଦା॒ପ୍ରୀଣା॑ମାପ୍ରି॒ତ୍ଵମ୍ । ତମ॑ଘ୍ନନ୍ନ୍ । ତସ୍ଯ॒ ଯଶୋ॒ ଵ୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣତ । ତେ ଗ୍ରହା॑ ଅଭଵନ୍ନ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହା॑ଣା-ଙ୍ଗ୍ରହ॒ତ୍ଵମ୍ । ଯସ୍ଯୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷୋ॒ ଗ୍ରହା॑ ଗୃ॒ହ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ତସ୍ଯ॒ ତ୍ଵେ॑ଵ ଗୃ॑ହୀ॒ତାଃ ॥ ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଯୋ ଵୈ ନ॒-ଶ୍ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ-ଽଭୂ᳚ତ୍ ॥ 47 ॥
ତମ॑ଵଧିଷ୍ମ । ପୁନ॑ରି॒ମଗ୍ଂ ସୁ॑ଵାମହା॒ ଇତି॑ । ତ-ଞ୍ଛନ୍ଦୋ॑ଭି-ରସୁଵନ୍ତ । ତଚ୍ଛନ୍ଦ॑ସା-ଞ୍ଛନ୍ଦ॒ସ୍ତ୍ଵମ୍ । ସାମ୍ନା॒ ସମାନ॑ଯନ୍ନ୍ । ତ-ଥ୍ସାମ୍ନଃ॑ ସାମ॒ତ୍ଵମ୍ । ଉ॒କ୍ଥୈ-ରୁଦ॑ସ୍ଥାପଯନ୍ନ୍ । ତଦୁ॒କ୍ଥାନା॑-ମୁକ୍ଥ॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ପ୍ରତ୍ଯେ॒ଵ ତି॑ଷ୍ଠତି ॥ 48 ॥
ସର୍ଵ॒ମାଯୁ॑ରେତି ॥ ସୋମୋ॒ ଵୈ ଯଶଃ॑ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସୋମ॑ମା॒ଗଚ୍ଛ॑ତି । ଯଶ॑ ଏ॒ଵୈନ॑ମୃଚ୍ଛତି । ତସ୍ମା॑ଦାହୁଃ । ଯଶ୍ଚୈ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॒ ଯଶ୍ଚ॒ ନ । ତାଵୁ॒ଭୌ ସୋମ॒-ମାଗ॑ଚ୍ଛତଃ । ସୋମୋ॒ ହି ଯଶଃ॑ । ତ-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଵ ଯଶ॑ ଋଚ୍ଛ॒ତୀତ୍ଯା॑ହୁଃ । ଯ-ସ୍ସୋମେ॒ ସୋମ॒-ମ୍ପ୍ରାହେତି॑ । ତସ୍ମା॒-ଥ୍ସୋମେ॒ ସୋମଃ॒ ପ୍ରୋଚ୍ଯଃ॑ । ଯଶ॑ ଏ॒ଵୈନ॑ମୃଚ୍ଛତି ॥ 49 ॥
(ଅ॒ଭି॒ଷୁ॒ଣ୍ଵନ୍ତି॑ - ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା - ତର୍ପଯତି॒ - ଷଡ୍ଢୋ᳚ତ୍ରା - ନିଵି॒ତ୍ତ୍ଵ - ମଭୂ᳚ତ୍ - ତିଷ୍ଠତି॒ - ପ୍ରାହେତି॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ହୋତୃମନ୍ତ୍ରୋତ୍ପତ୍ତିକଥନପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଜଗ-ଥ୍ସୃଷ୍ଟିଃ
ଅନୁଵାକଂ 9 - ହୋତୃମନ୍ତ୍ରୋତ୍ପତ୍ତିକଥନପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଜଗ-ଥ୍ସୃଷ୍ଟିଃ
ଇ॒ଦଂ-ଵାଁ ଅଗ୍ରେ॒ ନୈଵ କିଞ୍ଚ॒ନାସୀ᳚ତ୍ । ନ ଦ୍ଯୌରା॑ସୀତ୍ । ନ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ । ନାନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ତଦସ॑ଦେ॒ଵ ସନ୍ମନୋ॑ ଽକୁରୁତ॒ ସ୍ଯାମିତି॑ । ତଦ॑ତପ୍ଯତ । ତସ୍ମା᳚ତ୍-ତେପା॒ନାଦ୍ଧୂ॒ମୋ॑-ଽଜାଯତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ତସ୍ମା᳚ତ୍-ତେପା॒ନାଦ॒ଗ୍ନି-ର॑ଜାଯତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ॑-ଽତପ୍ଯତ ॥ 50 ॥
ତସ୍ମା᳚ତ୍-ତେପା॒ନାଜ୍ଜ୍ଯୋତି॑-ରଜାଯତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ତସ୍ମା᳚ତ୍-ତେପା॒ନାଦ॒ର୍ଚି-ର॑ଜାଯତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ତସ୍ମା᳚ତ୍-ତେପା॒ନାନ୍ମରୀ॑ଚଯୋ-ଽଜାଯନ୍ତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ତସ୍ମା᳚ତ୍-ତେପା॒ନାଦୁ॑ଦା॒ରା ଅ॑ଜାଯନ୍ତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ତଦ॒ଭ୍ରମି॑ଵ॒ ସମ॑ହନ୍ଯତ ॥ ତ-ଦ୍ଵ॒ସ୍ତିମ॑ଭିନତ୍ ॥ 51 ॥
ସ ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସମୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॒ ନ ପି॑ବନ୍ତି । ପ୍ର॒ଜନ॑ନମିଵ॒ ହି ମନ୍ଯ॑ନ୍ତେ । ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପ॒ଶୋ-ର୍ଜାଯ॑ମାନା॒ଦାପଃ॑ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ଯନ୍ତି ॥ ତ-ଦ୍ଦଶ॑ହୋ॒ତା-ଽନ୍ଵ॑ସୃଜ୍ଯତ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ ଦଶ॑ ହୋତା ॥ ଯ ଏ॒ଵ-ନ୍ତପ॑ସୋ ଵୀ॒ର୍ଯଂ॑-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାଗ୍ସ୍ତପ୍ଯ॑ତେ । ଭଵ॑ତ୍ଯେ॒ଵ ॥ ତଦ୍ଵା ଇ॒ଦମାପଃ॑ ସଲି॒ଲ-ମା॑ସୀତ୍ । ସୋ॑-ଽରୋଦୀତ୍-ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ॥ 52 ॥
ସ କସ୍ମା॑ ଅଜ୍ଞି । ଯ-ଦ୍ଯ॒ସ୍ଯା ଅପ୍ର॑ତିଷ୍ଠାଯା॒ ଇତି॑ । ଯଦ॒ଫ୍ସ୍ଵ॑-ଵାପ॑ଦ୍ଯତ । ସା ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯ॑ଭଵତ୍ । ଯଦ୍ଵ୍ଯମୃ॑ଷ୍ଟ । ତଦ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ମଭଵତ୍ । ଯଦୂ॒ର୍ଧ୍ଵ-ମୁ॒ଦମୃ॑ଷ୍ଟ । ସା ଦ୍ଯୌର॑ଭଵତ୍ । ଯଦରୋ॑ଦୀତ୍ । ତଦ॒ନଯୋ॑ ରୋଦ॒ସ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ 53 ॥
ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ନାସ୍ଯ॑ ଗୃ॒ହେ ରୁ॑ଦନ୍ତି । ଏ॒ତଦ୍ଵା ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॒-ଞ୍ଜନ୍ମ॑ । ଯ ଏ॒ଵମେ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॒-ଞ୍ଜନ୍ମ॒ ଵେଦ॑ । ନୈଷୁ ଲୋ॒କେ-ଷ୍ଵାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି । ସ ଇ॒ମା-ମ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା-ମ॑ଵିନ୍ଦତ ॥ ସ ଇ॒ମା-ମ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାଂ-ଵିଁ॒ତ୍ତ୍ଵା ଽକା॑ମଯତ॒ ପ୍ରଜା॑ଯେ॒ଯେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ସୋ᳚-ଽନ୍ତର୍ଵା॑ନଭଵତ୍ । ସ ଜ॒ଘନା॒ଦସୁ॑ରା-ନସୃଜତ ॥ 54 ॥
ତେଭ୍ଯୋ॑ ମୃ॒ନ୍ମଯେ॒ ପାତ୍ରେ-ଽନ୍ନ॑ମଦୁହତ୍ । ଯା-ଽସ୍ଯ॒ ସା ତ॒ନୂରାସୀ᳚ତ୍ । ତାମପା॑ହତ । ସା ତମି॑ସ୍ରା-ଽଭଵତ୍ ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ॒ ପ୍ରଜା॑ଯେ॒ଯେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ସୋ᳚-ଽନ୍ତର୍ଵା॑-ନଭଵତ୍ । ସ ପ୍ର॒ଜନ॑ନାଦେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତସ୍ମା॑ଦି॒ମା ଭୂଯି॑ଷ୍ଠାଃ । ପ୍ର॒ଜନ॑ନା॒ଦ୍ଧ୍ଯେ॑ନା॒ ଅସୃ॑ଜତ ॥ 55 ॥
ତାଭ୍ଯୋ॑ ଦାରୁ॒ମଯେ॒ ପାତ୍ରେ॒ ପଯୋ॑-ଽଦୁହତ୍ । ଯା-ଽସ୍ଯ॒ ସା ତ॒ନୂରାସୀ᳚ତ୍ । ତାମପା॑ହତ । ସା ଜୋଥ୍ସ୍ନା॑ ଽଭଵତ୍ ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ॒ ପ୍ରଜା॑ଯେ॒ଯେତି॑ । ସତପୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ସୋ᳚-ଽନ୍ତର୍ଵା॑-ନଭଵତ୍ । ସ ଉ॑ପପ॒କ୍ଷାଭ୍ଯା॑-ମେ॒ଵର୍ତୂନ॑ସୃଜତ । ତେଭ୍ଯୋ॑ ରଜ॒ତେ ପାତ୍ରେ॑ ଘୃ॒ତମ॑ଦୁହତ୍ । ଯା-ଽସ୍ଯ॒ ସା ତ॒ନୂରାସୀ᳚ତ୍ ॥ 56 ॥
ତାମପା॑ହତ । ସୋ॑-ଽହୋରା॒ତ୍ରଯୋ᳚-ସ୍ସ॒ନ୍ଧି-ର॑ଭଵତ୍ ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ॒ ପ୍ରଜା॑ଯେ॒ଯେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ସୋ᳚-ଽନ୍ତର୍ଵା॑-ନଭଵତ୍ । ସ ମୁଖା᳚-ଦ୍ଦେ॒ଵା-ନ॑ସୃଜତ । ତେଭ୍ଯୋ॒ ହରି॑ତେ॒ ପାତ୍ରେ॒ ସୋମ॑ମଦୁହତ୍ । ଯା-ଽସ୍ଯ॒ ସା ତ॒ନୂରାସୀ᳚ତ୍ । ତାମପା॑ହତ । ତଦହ॑ରଭଵତ୍ ॥ 57 ॥
ଏ॒ତେ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ର୍ଦୋହାଃ᳚ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଦୁ॒ହ ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାଃ ॥ ଦିଵା॒ ଵୈ ନୋ॑-ଽଭୂ॒ଦିତି॑ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେଵ॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏ॒ଵ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେଵ॒ତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଦେ॒ଵଵା॑ନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ ଏ॒ତଦ୍ଵା ଅ॑ହୋରା॒ତ୍ରାଣା॒-ଞ୍ଜନ୍ମ॑ । ଯ ଏ॒ଵମ॑ହୋରା॒ତ୍ରାଣା॒-ଞ୍ଜନ୍ମ॒ ଵେଦ॑ । ନାହୋ॑ରା॒ତ୍ରେଷ୍ଵାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି ॥ 58 ॥
ଅସ॒ତୋ-ଽଧି॒ ମନୋ॑-ଽସୃଜ୍ଯତ । ମନଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମସୃଜତ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତଦ୍ଵା ଇ॒ଦ-ମ୍ମନ॑ସ୍ଯେ॒ଵ ପ॑ର॒ମ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତମ୍ । ଯଦି॒ଦ-ଙ୍କିଞ୍ଚ॑ । ତଦେ॒ତଚ୍ଛ୍ଵୋ॑ଵସ୍ଯ॒ ସନ୍ନାମ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ ॥ ଵ୍ଯୁ॒ଚ୍ଛନ୍ତୀ᳚ ଵ୍ଯୁଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯସ୍ମୈ॒ ଵସ୍ଯ॑ସୀ ଵସ୍ଯସୀ॒ ଵ୍ଯୁ॑ଚ୍ଛତି । ପ୍ରଜା॑ଯତେ ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ । ପ୍ର ପ॑ରମେ॒ଷ୍ଠିନୋ॒ ମାତ୍ରା॑-ମାପ୍ନୋତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 59 ॥
ତସ୍ମା᳚ତ୍-ତେପା॒ନାଜ୍ଜ୍ଯୋତି॑-ରଜାଯତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ତସ୍ମା᳚ତ୍-ତେପା॒ନାଦ॒ର୍ଚି-ର॑ଜାଯତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ତସ୍ମା᳚ତ୍-ତେପା॒ନାନ୍ମରୀ॑ଚଯୋ-ଽଜାଯନ୍ତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ତସ୍ମା᳚ତ୍-ତେପା॒ନାଦୁ॑ଦା॒ରା ଅ॑ଜାଯନ୍ତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ତଦ॒ଭ୍ରମି॑ଵ॒ ସମ॑ହନ୍ଯତ ॥ ତ-ଦ୍ଵ॒ସ୍ତିମ॑ଭିନତ୍ ॥ 51 ॥
ସ ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସମୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॒ ନ ପି॑ବନ୍ତି । ପ୍ର॒ଜନ॑ନମିଵ॒ ହି ମନ୍ଯ॑ନ୍ତେ । ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପ॒ଶୋ-ର୍ଜାଯ॑ମାନା॒ଦାପଃ॑ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ଯନ୍ତି ॥ ତ-ଦ୍ଦଶ॑ହୋ॒ତା-ଽନ୍ଵ॑ସୃଜ୍ଯତ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ ଦଶ॑ ହୋତା ॥ ଯ ଏ॒ଵ-ନ୍ତପ॑ସୋ ଵୀ॒ର୍ଯଂ॑-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାଗ୍ସ୍ତପ୍ଯ॑ତେ । ଭଵ॑ତ୍ଯେ॒ଵ ॥ ତଦ୍ଵା ଇ॒ଦମାପଃ॑ ସଲି॒ଲ-ମା॑ସୀତ୍ । ସୋ॑-ଽରୋଦୀତ୍-ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ॥ 52 ॥
ସ କସ୍ମା॑ ଅଜ୍ଞି । ଯ-ଦ୍ଯ॒ସ୍ଯା ଅପ୍ର॑ତିଷ୍ଠାଯା॒ ଇତି॑ । ଯଦ॒ଫ୍ସ୍ଵ॑-ଵାପ॑ଦ୍ଯତ । ସା ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯ॑ଭଵତ୍ । ଯଦ୍ଵ୍ଯମୃ॑ଷ୍ଟ । ତଦ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ମଭଵତ୍ । ଯଦୂ॒ର୍ଧ୍ଵ-ମୁ॒ଦମୃ॑ଷ୍ଟ । ସା ଦ୍ଯୌର॑ଭଵତ୍ । ଯଦରୋ॑ଦୀତ୍ । ତଦ॒ନଯୋ॑ ରୋଦ॒ସ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ 53 ॥
ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ନାସ୍ଯ॑ ଗୃ॒ହେ ରୁ॑ଦନ୍ତି । ଏ॒ତଦ୍ଵା ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॒-ଞ୍ଜନ୍ମ॑ । ଯ ଏ॒ଵମେ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॒-ଞ୍ଜନ୍ମ॒ ଵେଦ॑ । ନୈଷୁ ଲୋ॒କେ-ଷ୍ଵାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି । ସ ଇ॒ମା-ମ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା-ମ॑ଵିନ୍ଦତ ॥ ସ ଇ॒ମା-ମ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାଂ-ଵିଁ॒ତ୍ତ୍ଵା ଽକା॑ମଯତ॒ ପ୍ରଜା॑ଯେ॒ଯେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ସୋ᳚-ଽନ୍ତର୍ଵା॑ନଭଵତ୍ । ସ ଜ॒ଘନା॒ଦସୁ॑ରା-ନସୃଜତ ॥ 54 ॥
ତେଭ୍ଯୋ॑ ମୃ॒ନ୍ମଯେ॒ ପାତ୍ରେ-ଽନ୍ନ॑ମଦୁହତ୍ । ଯା-ଽସ୍ଯ॒ ସା ତ॒ନୂରାସୀ᳚ତ୍ । ତାମପା॑ହତ । ସା ତମି॑ସ୍ରା-ଽଭଵତ୍ ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ॒ ପ୍ରଜା॑ଯେ॒ଯେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ସୋ᳚-ଽନ୍ତର୍ଵା॑-ନଭଵତ୍ । ସ ପ୍ର॒ଜନ॑ନାଦେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତସ୍ମା॑ଦି॒ମା ଭୂଯି॑ଷ୍ଠାଃ । ପ୍ର॒ଜନ॑ନା॒ଦ୍ଧ୍ଯେ॑ନା॒ ଅସୃ॑ଜତ ॥ 55 ॥
ତାଭ୍ଯୋ॑ ଦାରୁ॒ମଯେ॒ ପାତ୍ରେ॒ ପଯୋ॑-ଽଦୁହତ୍ । ଯା-ଽସ୍ଯ॒ ସା ତ॒ନୂରାସୀ᳚ତ୍ । ତାମପା॑ହତ । ସା ଜୋଥ୍ସ୍ନା॑ ଽଭଵତ୍ ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ॒ ପ୍ରଜା॑ଯେ॒ଯେତି॑ । ସତପୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ସୋ᳚-ଽନ୍ତର୍ଵା॑-ନଭଵତ୍ । ସ ଉ॑ପପ॒କ୍ଷାଭ୍ଯା॑-ମେ॒ଵର୍ତୂନ॑ସୃଜତ । ତେଭ୍ଯୋ॑ ରଜ॒ତେ ପାତ୍ରେ॑ ଘୃ॒ତମ॑ଦୁହତ୍ । ଯା-ଽସ୍ଯ॒ ସା ତ॒ନୂରାସୀ᳚ତ୍ ॥ 56 ॥
ତାମପା॑ହତ । ସୋ॑-ଽହୋରା॒ତ୍ରଯୋ᳚-ସ୍ସ॒ନ୍ଧି-ର॑ଭଵତ୍ ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ॒ ପ୍ରଜା॑ଯେ॒ଯେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ଯତ । ସୋ᳚-ଽନ୍ତର୍ଵା॑-ନଭଵତ୍ । ସ ମୁଖା᳚-ଦ୍ଦେ॒ଵା-ନ॑ସୃଜତ । ତେଭ୍ଯୋ॒ ହରି॑ତେ॒ ପାତ୍ରେ॒ ସୋମ॑ମଦୁହତ୍ । ଯା-ଽସ୍ଯ॒ ସା ତ॒ନୂରାସୀ᳚ତ୍ । ତାମପା॑ହତ । ତଦହ॑ରଭଵତ୍ ॥ 57 ॥
ଏ॒ତେ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ର୍ଦୋହାଃ᳚ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଦୁ॒ହ ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାଃ ॥ ଦିଵା॒ ଵୈ ନୋ॑-ଽଭୂ॒ଦିତି॑ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେଵ॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏ॒ଵ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେଵ॒ତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଦେ॒ଵଵା॑ନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ ଏ॒ତଦ୍ଵା ଅ॑ହୋରା॒ତ୍ରାଣା॒-ଞ୍ଜନ୍ମ॑ । ଯ ଏ॒ଵମ॑ହୋରା॒ତ୍ରାଣା॒-ଞ୍ଜନ୍ମ॒ ଵେଦ॑ । ନାହୋ॑ରା॒ତ୍ରେଷ୍ଵାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି ॥ 58 ॥
ଅସ॒ତୋ-ଽଧି॒ ମନୋ॑-ଽସୃଜ୍ଯତ । ମନଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମସୃଜତ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତଦ୍ଵା ଇ॒ଦ-ମ୍ମନ॑ସ୍ଯେ॒ଵ ପ॑ର॒ମ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତମ୍ । ଯଦି॒ଦ-ଙ୍କିଞ୍ଚ॑ । ତଦେ॒ତଚ୍ଛ୍ଵୋ॑ଵସ୍ଯ॒ ସନ୍ନାମ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ ॥ ଵ୍ଯୁ॒ଚ୍ଛନ୍ତୀ᳚ ଵ୍ଯୁଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯସ୍ମୈ॒ ଵସ୍ଯ॑ସୀ ଵସ୍ଯସୀ॒ ଵ୍ଯୁ॑ଚ୍ଛତି । ପ୍ରଜା॑ଯତେ ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ । ପ୍ର ପ॑ରମେ॒ଷ୍ଠିନୋ॒ ମାତ୍ରା॑-ମାପ୍ନୋତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 59 ॥
(ଅ॒ଗ୍ନିର॑ଜାଯତ॒ ତଦ୍ଭୂଯୋ॑-ଽତପ୍ଯତା - ଭିନଦ - ରୋଦୀ-ତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୀ - ରୋଦ॒ସ୍ତ୍ଵ - ମ॑ସୃଜ॒ - ତାସୃ॑ଜତ - ଘୃ॒ତମ॑ଦୁହ॒ଦ୍ଯା-ଽସ୍ଯ॒ ସା ତ॒ନୂରାସୀ॒ - ଦହ॑ରଭଵ-ଦ୍- ଋଚ୍ଛତି॒ - ଵେଦ॑) (ଅ. 9)
(ଇ॒ଦ-ନ୍ଧୂ॒ମୋ᳚ ଽଗ୍ନି-ର୍ଜ୍ଯୋତି॑ ର॒ର୍ଚି-ର୍ମରୀ॑ଚଯ ଉଦା॒ରା ସ୍ତଦ॒ଭ୍ରଗ୍ଂ /
(ଇ॒ଦ-ନ୍ଧୂ॒ମୋ᳚ ଽଗ୍ନି-ର୍ଜ୍ଯୋତି॑ ର॒ର୍ଚି-ର୍ମରୀ॑ଚଯ ଉଦା॒ରା ସ୍ତଦ॒ଭ୍ରଗ୍ଂ /
ସ ଜ॒ଘନା॒-ଥ୍ସା ତମି॑ସ୍ରା॒ ସ ପ୍ର॒ଜନ॑ନା॒-ଥ୍ସା ଜୋଥ୍ସ୍ନା॒ ସ ଉ॑ପପ॒କ୍ଷାଭ୍ଯା॒ଗ୍ଂ॒ ସୋ॑ ଽହୋରା॒ତ୍ରଯୋ᳚-ସ୍ସ॒ନ୍ଧି-ସ୍ସମୁଖା॒-ତ୍ତଦହ॑-ର୍ଦେ॒ଵଵା᳚ନ୍ / ମୃ॒ନ୍ମଯେ॑ ଦାରୁ॒ମଯେ॑ ରଜ॒ତେ ହରି॑ତେ॒ ତେଭ୍ଯ॒ସ୍ତାଭ୍ଯୋ॒ ଦ୍ଵେ ତେଭ୍ଯୋ-ଽନ୍ନ॒-ମ୍ପଯୋ॑
ଘୃ॒ତଗ୍ଂ ସୋମ᳚ମ୍)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଦେଵସୃଷ୍ଟିମଧ୍ଯେ-ଽଵସ୍ଥିତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦେଵତାଧିପତିତ୍ଵମ୍
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଦେଵସୃଷ୍ଟିମଧ୍ଯେ-ଽଵସ୍ଥିତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦେଵତାଧିପତିତ୍ଵମ୍
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ରିନ୍ଦ୍ର॑ମସୃଜ-ତାନୁଜାଵ॒ର-ନ୍ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ତ-ମ୍ପ୍ରାହି॑ଣୋତ୍ । ପରେ॑ହି । ଏ॒ତେଷା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ମଧି॑ପତିରେ॒ଧୀତି॑ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । କସ୍ତ୍ଵମସି॑ । ଵ॒ଯଂ-ଵୈଁ ତ୍ଵଚ୍ଛ୍ରେଯାଗ୍ଂ॑ସ-ସ୍ସ୍ମ॒ ଇତି॑ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କସ୍ତ୍ଵମସି॑ ଵ॒ଯଂ-ଵୈଁ ତ୍ଵଚ୍ଛ୍ରେଯାଗ୍ଂ॑ସ-ସ୍ସ୍ମ॒ ଇତି॑ ମା ଦେ॒ଵା ଅ॑ଵୋଚ॒ନ୍ନିତି॑ ॥ ଅଥ॒ ଵା ଇ॒ଦ-ନ୍ତର୍ହି॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୌ॒ ହର॑ ଆସୀତ୍ ॥ 60 ॥
ଯଦ॒ସ୍ମିନ୍ନା॑ଦି॒ତ୍ଯେ । ତଦେ॑ନମବ୍ରଵୀତ୍ । ଏ॒ତନ୍ମେ॒ ପ୍ରଯ॑ଚ୍ଛ । ଅଥା॒ହମେ॒ତେଷା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ମଧି॑ପତି-ର୍ଭଵିଷ୍ଯା॒ମୀତି॑ । କୋ॑ହଗ୍ଗ୍-ସ୍ଯା॒ମିତ୍ଯ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ଏ॒ତ-ତ୍ପ୍ର॒ଦାଯେତି॑ । ଏ॒ତ-ଥ୍ସ୍ଯା॒ ଇତ୍ଯ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ଯଦେ॒ତଦ୍ବ୍ରଵୀ॒ଷୀତି॑ । କୋ ହ॒ ଵୈ ନାମ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 61 ॥
ଵି॒ଦୁରେ॑ନ॒-ନ୍ନାମ୍ନା᳚ । ତଦ॑ସ୍ମୈ ରୁ॒କ୍ମ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯ॑ମୁଞ୍ଚତ୍ । ତତୋ॒ ଵା ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॒-ମଧି॑ପତି-ରଭଵତ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଅଧି॑ପତିରେ॒ଵ ସ॑ମା॒ନାନା᳚-ମ୍ଭଵତି ॥ ସୋ॑-ଽମନ୍ଯତ । କି-ଙ୍କିଂ॒-ଵାଁ ଅ॑କର॒ମିତି॑ । ସ ଚ॒ନ୍ଦ୍ର-ମ୍ମ॒ ଆହ॒ରେତି॒ ପ୍ରାଲ॑ପତ୍ । ତଚ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସ-ଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମ॒ସ୍ତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 62 ॥
ଚ॒ନ୍ଦ୍ରଵା॑ନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ସୁ॒ଵୀର୍ଯୋ॑ ଽମର୍ଯା॒ ଯଥା॑ ଗୋପା॒ଯତ॒ ଇତି॑ । ତ-ଥ୍ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ସୂର୍ଯ॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ନୈନ॑-ନ୍ଦଭ୍ନୋତି ॥ କଶ୍ଚ॒ ନାସ୍ମି॒ନ୍ଵା ଇ॒ଦମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯ॑ସ୍ଥା॒ଦିତି॑ । ତଦିନ୍ଦ୍ର॑-ସ୍ଯେନ୍ଦ୍ର॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯା॒ଵ୍ଯେ॑ଵ ଭ॑ଵତି ॥ 63 ॥
ଅ॒ଯଂ-ଵାଁ ଇ॒ଦ-ମ୍ପ॑ର॒ମୋ॑-ଽଭୂ॒ଦିତି॑ । ତତ୍-ପ॑ରମେ॒ଷ୍ଠିନଃ॑ ପରମେଷ୍ଠି॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ପ॒ର॒ମାମେ॒ଵ କାଷ୍ଠା᳚-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ସ॑ମ॒ନ୍ତ-ମ୍ପର୍ଯ॑ଵିଶନ୍ନ୍ । ଵସ॑ଵଃ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ରୁ॒ଦ୍ରା ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାଃ ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଉ॑ତ୍ତର॒ତଃ । ଅଙ୍ଗି॑ରସଃ ପ୍ର॒ତ୍ଯଞ୍ଚ᳚ମ୍ ॥ 64 ॥
ସା॒ଦ୍ଧ୍ଯାଃ ପରା᳚ଞ୍ଚମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଉପୈ॑ନଗ୍ଂ ସମା॒ନା-ସ୍ସଂ-ଵିଁ॑ଶନ୍ତି ॥ ସ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରେ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଜା ଆଵ॑ଯତ୍ । ତା ଅ॑ସ୍ମୈ॒ ନାତି॑ଷ୍ଠନ୍ତା॒ନ୍ନାଦ୍ଯା॑ଯ । ତା ମୁଖ॑-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ତ୍-ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତୀଃ । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତଃ ପର୍ଯା॑ଯନ୍ନ୍ । ସ ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତଃ ପର୍ଯ॑ଵର୍ତଯତ । ତା ମୁଖ॑-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ତ୍-ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତୀଃ । ମୁଖ॑-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ ॥ 65 ॥
ପ॒ଶ୍ଚାତ୍-ପର୍ଯା॑ଯନ୍ନ୍ । ସ ପ॒ଶ୍ଚାତ୍-ପର୍ଯ॑ଵର୍ତଯତ । ତା ମୁଖ॑-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ତ୍-ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତୀଃ । ମୁଖ॑-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ । ମୁଖ॑-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତଃ ପର୍ଯା॑ଯନ୍ନ୍ । ସ ଉ॑ତ୍ତର॒ତଃ ପର୍ଯ॑ଵର୍ତଯତ । ତା ମୁଖ॑-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ତ୍-ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତୀଃ । ମୁଖ॑-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ । ମୁଖ॑-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ ॥ 66 ॥
ମୁଖ॑ମୁତ୍ତର॒ତଃ । ଊ॒ର୍ଧ୍ଵା ଉଦା॑ଯନ୍ନ୍ । ସ ଉ॒ପରି॑ଷ୍ଟା॒ନ୍ନ୍ଯ॑-ଵର୍ତଯତ । ତା-ସ୍ସ॒ର୍ଵତୋ॑ମୁଖୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ଽଽଵ॑ଯତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ତସ୍ମୈ᳚ ପ୍ର॒ଜା ଅତି॑ଷ୍ଠନ୍ତା॒ନ୍ନାଦ୍ଯା॑ଯ ॥ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵା-ନ୍ପରି॑ ଚ ଵ॒ର୍ତଯ॑ତେ॒ ନି ଚ॑ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରେ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ତ୍ତି । ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତେ-ଽସ୍ମୈ ପ୍ର॒ଜା ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ଯା॑ଯ । ଅ॒ନ୍ନା॒ଦ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ 67 ॥
ଯଦ॒ସ୍ମିନ୍ନା॑ଦି॒ତ୍ଯେ । ତଦେ॑ନମବ୍ରଵୀତ୍ । ଏ॒ତନ୍ମେ॒ ପ୍ରଯ॑ଚ୍ଛ । ଅଥା॒ହମେ॒ତେଷା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ମଧି॑ପତି-ର୍ଭଵିଷ୍ଯା॒ମୀତି॑ । କୋ॑ହଗ୍ଗ୍-ସ୍ଯା॒ମିତ୍ଯ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ଏ॒ତ-ତ୍ପ୍ର॒ଦାଯେତି॑ । ଏ॒ତ-ଥ୍ସ୍ଯା॒ ଇତ୍ଯ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ଯଦେ॒ତଦ୍ବ୍ରଵୀ॒ଷୀତି॑ । କୋ ହ॒ ଵୈ ନାମ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 61 ॥
ଵି॒ଦୁରେ॑ନ॒-ନ୍ନାମ୍ନା᳚ । ତଦ॑ସ୍ମୈ ରୁ॒କ୍ମ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯ॑ମୁଞ୍ଚତ୍ । ତତୋ॒ ଵା ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॒-ମଧି॑ପତି-ରଭଵତ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଅଧି॑ପତିରେ॒ଵ ସ॑ମା॒ନାନା᳚-ମ୍ଭଵତି ॥ ସୋ॑-ଽମନ୍ଯତ । କି-ଙ୍କିଂ॒-ଵାଁ ଅ॑କର॒ମିତି॑ । ସ ଚ॒ନ୍ଦ୍ର-ମ୍ମ॒ ଆହ॒ରେତି॒ ପ୍ରାଲ॑ପତ୍ । ତଚ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସ-ଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମ॒ସ୍ତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 62 ॥
ଚ॒ନ୍ଦ୍ରଵା॑ନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ସୁ॒ଵୀର୍ଯୋ॑ ଽମର୍ଯା॒ ଯଥା॑ ଗୋପା॒ଯତ॒ ଇତି॑ । ତ-ଥ୍ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ସୂର୍ଯ॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ନୈନ॑-ନ୍ଦଭ୍ନୋତି ॥ କଶ୍ଚ॒ ନାସ୍ମି॒ନ୍ଵା ଇ॒ଦମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯ॑ସ୍ଥା॒ଦିତି॑ । ତଦିନ୍ଦ୍ର॑-ସ୍ଯେନ୍ଦ୍ର॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯା॒ଵ୍ଯେ॑ଵ ଭ॑ଵତି ॥ 63 ॥
ଅ॒ଯଂ-ଵାଁ ଇ॒ଦ-ମ୍ପ॑ର॒ମୋ॑-ଽଭୂ॒ଦିତି॑ । ତତ୍-ପ॑ରମେ॒ଷ୍ଠିନଃ॑ ପରମେଷ୍ଠି॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ପ॒ର॒ମାମେ॒ଵ କାଷ୍ଠା᳚-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ସ॑ମ॒ନ୍ତ-ମ୍ପର୍ଯ॑ଵିଶନ୍ନ୍ । ଵସ॑ଵଃ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ରୁ॒ଦ୍ରା ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାଃ ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଉ॑ତ୍ତର॒ତଃ । ଅଙ୍ଗି॑ରସଃ ପ୍ର॒ତ୍ଯଞ୍ଚ᳚ମ୍ ॥ 64 ॥
ସା॒ଦ୍ଧ୍ଯାଃ ପରା᳚ଞ୍ଚମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଉପୈ॑ନଗ୍ଂ ସମା॒ନା-ସ୍ସଂ-ଵିଁ॑ଶନ୍ତି ॥ ସ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରେ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଜା ଆଵ॑ଯତ୍ । ତା ଅ॑ସ୍ମୈ॒ ନାତି॑ଷ୍ଠନ୍ତା॒ନ୍ନାଦ୍ଯା॑ଯ । ତା ମୁଖ॑-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ତ୍-ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତୀଃ । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତଃ ପର୍ଯା॑ଯନ୍ନ୍ । ସ ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତଃ ପର୍ଯ॑ଵର୍ତଯତ । ତା ମୁଖ॑-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ତ୍-ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତୀଃ । ମୁଖ॑-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ ॥ 65 ॥
ପ॒ଶ୍ଚାତ୍-ପର୍ଯା॑ଯନ୍ନ୍ । ସ ପ॒ଶ୍ଚାତ୍-ପର୍ଯ॑ଵର୍ତଯତ । ତା ମୁଖ॑-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ତ୍-ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତୀଃ । ମୁଖ॑-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ । ମୁଖ॑-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତଃ ପର୍ଯା॑ଯନ୍ନ୍ । ସ ଉ॑ତ୍ତର॒ତଃ ପର୍ଯ॑ଵର୍ତଯତ । ତା ମୁଖ॑-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ତ୍-ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତୀଃ । ମୁଖ॑-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ । ମୁଖ॑-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ ॥ 66 ॥
ମୁଖ॑ମୁତ୍ତର॒ତଃ । ଊ॒ର୍ଧ୍ଵା ଉଦା॑ଯନ୍ନ୍ । ସ ଉ॒ପରି॑ଷ୍ଟା॒ନ୍ନ୍ଯ॑-ଵର୍ତଯତ । ତା-ସ୍ସ॒ର୍ଵତୋ॑ମୁଖୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ଽଽଵ॑ଯତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ତସ୍ମୈ᳚ ପ୍ର॒ଜା ଅତି॑ଷ୍ଠନ୍ତା॒ନ୍ନାଦ୍ଯା॑ଯ ॥ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵା-ନ୍ପରି॑ ଚ ଵ॒ର୍ତଯ॑ତେ॒ ନି ଚ॑ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରେ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ତ୍ତି । ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତେ-ଽସ୍ମୈ ପ୍ର॒ଜା ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ଯା॑ଯ । ଅ॒ନ୍ନା॒ଦ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ 67 ॥
(ଆ॒ସୀ॒-ଦ୍- ଵେଦ॑ - ଚନ୍ଦ୍ରମ॒ସ୍ତ୍ଵଂ-ଯଁ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦେ᳚ - ନ୍ଦ୍ରିଯା॒ଵ୍ଯେ॑ଵ ଭ॑ଵତି - ପ୍ର॒ତ୍ଯଞ୍ଚ॒ - ମୁଖ॑-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ - ମୁଖ॑-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାନ୍ - +ନଵ॑ ଚ) (ଆ10 )
ଅନୁଵାକଂ 11 - ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ମ୍ପୁରୁଷାର୍ଥପ୍ରଯୋଗଃ
ଅନୁଵାକଂ 11 - ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ମ୍ପୁରୁଷାର୍ଥପ୍ରଯୋଗଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରକାମଯତ ବ॒ହୋର୍ଭୂଯା᳚ନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ମିତି॑ । ସ ଏ॒ତ-ନ୍ଦଶ॑ହୋତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ପ୍ରାଯୁ॑ଙ୍କ୍ତ । ତସ୍ଯ॒ ପ୍ରଯୁ॑କ୍ତି ବ॒ହୋର୍ଭୂଯା॑ନଭଵତ୍ । ଯଃ କା॒ମଯେ॑ତ ବ॒ହୋର୍ଭୂଯା᳚ନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ମିତି॑ । ସ ଦଶ॑ହୋତାର॒-ମ୍ପ୍ରଯୁ॑ଞ୍ଜୀତ । ବ॒ହୋରେ॒ଵ ଭୂଯା᳚ନ୍-ଭଵତି ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ ଵୀ॒ରୋ ମ॒ ଆଜା॑ଯେ॒ତେତି॑ । ସ ଦଶ॑ହୋତୁ॒ଶ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର॒-ନ୍ନିର॑ମିମୀତ । ତ-ମ୍ପ୍ରାଯୁ॑ଙ୍କ୍ତ ॥ 68 ॥
ତସ୍ଯ॒ ପ୍ରଯୁ॒କ୍ତୀନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଽଜାଯତ । ଯଃ କା॒ମଯେ॑ତ ଵୀ॒ରୋ ମ॒ ଆଜା॑ଯେ॒ତେତି॑ । ସ ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର॒-ମ୍ପ୍ରଯୁ॑ଞ୍ଜୀତ । ଆ-ଽସ୍ଯ॑ ଵୀ॒ରୋ ଜା॑ଯତେ ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ ପଶୁ॒ମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ମିତି॑ । ସ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୁଃ॒ ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର॒-ନ୍ନିର॑ମିମୀତ । ତ-ମ୍ପ୍ରାଯୁ॑ଙ୍କ୍ତ । ତସ୍ଯ॒ ପ୍ରଯୁ॑କ୍ତି ପଶୁ॒ମାନ॑ଭଵତ୍ । ଯଃ କା॒ମଯେ॑ତ ପଶୁ॒ମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ମିତି॑ । ସ ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର॒-ମ୍ପ୍ରଯୁ॑ଞ୍ଜୀତ ॥ 69 ॥
ପ॒ଶୁ॒ମାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ॒ର୍ତଵୋ॑ ମେ କଲ୍ପେର॒ନ୍ନିତି॑ । ସ ପଞ୍ଚ॑ହୋତୁ॒-ଷ୍ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର॒-ନ୍ନିର॑ମିମୀତ । ତ-ମ୍ପ୍ରାଯୁ॑ଙ୍କ୍ତ । ତସ୍ଯ॒ ପ୍ରଯୁ॑କ୍ତ୍ଯୃ॒ତଵୋ᳚-ଽସ୍ମା ଅକଲ୍ପନ୍ତ । ଯଃ କା॒ମଯେ॑ତ॒ର୍ତଵୋ॑ ମେ କଲ୍ପେର॒ନ୍ନିତି॑ । ସ ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର॒-ମ୍ପ୍ରଯୁ॑ଞ୍ଜୀତ । କଲ୍ପ॑ନ୍ତେ-ଽସ୍ମା ଋ॒ତଵଃ॑ ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମଯା॒ଜୀ ସ୍ଯା᳚ମ୍ । ଆ ମେ॑ ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମଯା॒ଜୀ ଜା॑ଯେ॒ତେତି॑ ॥ 70 ॥
ସ ଷଡ୍ଢୋ॑ତୁ-ସ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର॒-ନ୍ନିର॑ମିମୀତ । ତ-ମ୍ପ୍ରାଯୁ॑ଙ୍କ୍ତ । ତସ୍ଯ॒ ପ୍ରଯୁ॑କ୍ତି ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମଯା॒ଜ୍ଯ॑ଭଵତ୍ । ଆ-ଽସ୍ଯ॑ ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମଯା॒ଜ୍ଯ॑ଜାଯତ । ଯଃ କା॒ମଯେ॑ତ ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମଯା॒ଜୀ ସ୍ଯା᳚ମ୍ । ଆ ମେ॑ ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମଯା॒ଜୀ ଜା॑ଯେ॒ତେତି॑ । ସ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର॒-ମ୍ପ୍ରଯୁ॑ଞ୍ଜୀତ । ସୋ॒ମ॒ପ ଏ॒ଵ ସୋ॑ମଯା॒ଜୀ ଭ॑ଵତି । ଆ-ଽସ୍ଯ॑ ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମଯା॒ଜୀ ଜା॑ଯତେ ॥ ସ ଵା ଏ॒ଷ ପ॒ଶୁଃ ପ॑ଞ୍ଚ॒ଧା ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି ॥ 71 ॥
ପ॒ଦ୍ଭିର୍ମୁଖେ॑ନ ॥ ତେ ଦେ॒ଵାଃ ପ॒ଶୂନ୍. ଵି॒ତ୍ତ୍ଵା । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ଯନ୍ନ୍ ॥ ତେ॑-ଽମୁଷ୍ମି॑ଲ୍ ଁଲୋ॒କେ ଵ୍ଯ॑କ୍ଷୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ନ୍ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଅ॒ମୁତଃ॑ ପ୍ରଦାନଂ॒-ଵାଁ ଉପ॑ଜିଜୀଵି॒ମେତି॑ । ତେ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାରଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞଂ-ଵିଁ॒ଧାଯା॒ଯାସ୍ଯ᳚ମ୍ । ଆ॒ଙ୍ଗୀ॒ର॒ସ-ମ୍ପ୍ରାହି॑ଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ଏ॒ତେନା॒ମୁତ୍ର॑ କଲ୍ପ॒ଯେତି॑ । ତସ୍ଯ॒ ଵା ଇ॒ଯ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତିଃ॑ ॥ 72 ॥
ଯଦି॒ଦ-ଙ୍କିଞ୍ଚ॑ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । କଲ୍ପ॑ତେ-ଽସ୍ମୈ । ସ ଵା ଅ॒ଯ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯେ॑ଷୁ ଯ॒ଜ୍ଞ-ସ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା । ଅ॒ମୁତ୍ର॑ ସ॒ଦ୍ଭ୍ଯୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ହ॒ଵ୍ଯଂ-ଵଁ॑ହତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଉପୈ॑ନଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞୋ ନ॑ମତି ॥ ଯୋ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଣା-ନ୍ନି॒ଦାନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ନି॒ଦାନ॑ଵା-ନ୍ଭଵତି । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରଂ-ଵୈଁ ଦଶ॑ହୋତୁର୍ନି॒ଦାନ᳚ମ୍ । ଦ॒ର୍॒ଶ॒ପୂ॒ର୍ଣ॒ମା॒ସୌ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୁଃ । ଚା॒ତୁ॒ର୍ମା॒ସ୍ଯାନି॒ ପଞ୍ଚ॑ ହୋତୁଃ । ପ॒ଶୁ॒ବ॒ନ୍ଧ-ଷ୍ଷଡ୍ଢୋ॑ତୁଃ । ସୌ॒ମ୍ଯୋ᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର-ସ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତୁଃ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଣା-ନ୍ନି॒ଦାନ᳚ମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ନି॒ଦାନ॑ଵା-ନ୍ଭଵତି ॥ 73 ॥
ତସ୍ଯ॒ ପ୍ରଯୁ॒କ୍ତୀନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଽଜାଯତ । ଯଃ କା॒ମଯେ॑ତ ଵୀ॒ରୋ ମ॒ ଆଜା॑ଯେ॒ତେତି॑ । ସ ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର॒-ମ୍ପ୍ରଯୁ॑ଞ୍ଜୀତ । ଆ-ଽସ୍ଯ॑ ଵୀ॒ରୋ ଜା॑ଯତେ ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ ପଶୁ॒ମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ମିତି॑ । ସ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୁଃ॒ ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର॒-ନ୍ନିର॑ମିମୀତ । ତ-ମ୍ପ୍ରାଯୁ॑ଙ୍କ୍ତ । ତସ୍ଯ॒ ପ୍ରଯୁ॑କ୍ତି ପଶୁ॒ମାନ॑ଭଵତ୍ । ଯଃ କା॒ମଯେ॑ତ ପଶୁ॒ମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ମିତି॑ । ସ ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର॒-ମ୍ପ୍ରଯୁ॑ଞ୍ଜୀତ ॥ 69 ॥
ପ॒ଶୁ॒ମାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ॒ର୍ତଵୋ॑ ମେ କଲ୍ପେର॒ନ୍ନିତି॑ । ସ ପଞ୍ଚ॑ହୋତୁ॒-ଷ୍ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର॒-ନ୍ନିର॑ମିମୀତ । ତ-ମ୍ପ୍ରାଯୁ॑ଙ୍କ୍ତ । ତସ୍ଯ॒ ପ୍ରଯୁ॑କ୍ତ୍ଯୃ॒ତଵୋ᳚-ଽସ୍ମା ଅକଲ୍ପନ୍ତ । ଯଃ କା॒ମଯେ॑ତ॒ର୍ତଵୋ॑ ମେ କଲ୍ପେର॒ନ୍ନିତି॑ । ସ ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର॒-ମ୍ପ୍ରଯୁ॑ଞ୍ଜୀତ । କଲ୍ପ॑ନ୍ତେ-ଽସ୍ମା ଋ॒ତଵଃ॑ ॥ ସୋ॑-ଽକାମଯତ ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମଯା॒ଜୀ ସ୍ଯା᳚ମ୍ । ଆ ମେ॑ ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମଯା॒ଜୀ ଜା॑ଯେ॒ତେତି॑ ॥ 70 ॥
ସ ଷଡ୍ଢୋ॑ତୁ-ସ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର॒-ନ୍ନିର॑ମିମୀତ । ତ-ମ୍ପ୍ରାଯୁ॑ଙ୍କ୍ତ । ତସ୍ଯ॒ ପ୍ରଯୁ॑କ୍ତି ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମଯା॒ଜ୍ଯ॑ଭଵତ୍ । ଆ-ଽସ୍ଯ॑ ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମଯା॒ଜ୍ଯ॑ଜାଯତ । ଯଃ କା॒ମଯେ॑ତ ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମଯା॒ଜୀ ସ୍ଯା᳚ମ୍ । ଆ ମେ॑ ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମଯା॒ଜୀ ଜା॑ଯେ॒ତେତି॑ । ସ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର॒-ମ୍ପ୍ରଯୁ॑ଞ୍ଜୀତ । ସୋ॒ମ॒ପ ଏ॒ଵ ସୋ॑ମଯା॒ଜୀ ଭ॑ଵତି । ଆ-ଽସ୍ଯ॑ ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମଯା॒ଜୀ ଜା॑ଯତେ ॥ ସ ଵା ଏ॒ଷ ପ॒ଶୁଃ ପ॑ଞ୍ଚ॒ଧା ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି ॥ 71 ॥
ପ॒ଦ୍ଭିର୍ମୁଖେ॑ନ ॥ ତେ ଦେ॒ଵାଃ ପ॒ଶୂନ୍. ଵି॒ତ୍ତ୍ଵା । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ଯନ୍ନ୍ ॥ ତେ॑-ଽମୁଷ୍ମି॑ଲ୍ ଁଲୋ॒କେ ଵ୍ଯ॑କ୍ଷୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ନ୍ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଅ॒ମୁତଃ॑ ପ୍ରଦାନଂ॒-ଵାଁ ଉପ॑ଜିଜୀଵି॒ମେତି॑ । ତେ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାରଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞଂ-ଵିଁ॒ଧାଯା॒ଯାସ୍ଯ᳚ମ୍ । ଆ॒ଙ୍ଗୀ॒ର॒ସ-ମ୍ପ୍ରାହି॑ଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ଏ॒ତେନା॒ମୁତ୍ର॑ କଲ୍ପ॒ଯେତି॑ । ତସ୍ଯ॒ ଵା ଇ॒ଯ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତିଃ॑ ॥ 72 ॥
ଯଦି॒ଦ-ଙ୍କିଞ୍ଚ॑ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । କଲ୍ପ॑ତେ-ଽସ୍ମୈ । ସ ଵା ଅ॒ଯ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯେ॑ଷୁ ଯ॒ଜ୍ଞ-ସ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା । ଅ॒ମୁତ୍ର॑ ସ॒ଦ୍ଭ୍ଯୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ହ॒ଵ୍ଯଂ-ଵଁ॑ହତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଉପୈ॑ନଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞୋ ନ॑ମତି ॥ ଯୋ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଣା-ନ୍ନି॒ଦାନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ନି॒ଦାନ॑ଵା-ନ୍ଭଵତି । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରଂ-ଵୈଁ ଦଶ॑ହୋତୁର୍ନି॒ଦାନ᳚ମ୍ । ଦ॒ର୍॒ଶ॒ପୂ॒ର୍ଣ॒ମା॒ସୌ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୁଃ । ଚା॒ତୁ॒ର୍ମା॒ସ୍ଯାନି॒ ପଞ୍ଚ॑ ହୋତୁଃ । ପ॒ଶୁ॒ବ॒ନ୍ଧ-ଷ୍ଷଡ୍ଢୋ॑ତୁଃ । ସୌ॒ମ୍ଯୋ᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର-ସ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତୁଃ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଣା-ନ୍ନି॒ଦାନ᳚ମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ନି॒ଦାନ॑ଵା-ନ୍ଭଵତି ॥ 73 ॥
(ଅ॒ମି॒ମୀ॒ତ॒ ତ-ମ୍ପ୍ରାଯୁ॑ଙ୍କ୍ତ॒ - ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର॒-ମ୍ପ୍ରଯୁ॑ଞ୍ଜିତ - ଜାଯେ॒ତେତି॑ - ତିଷ୍ଠତି॒ - କ୍ଲୃପ୍ତି॒--ର୍ ଦଶ॑ହୋତୁ-ର୍ନି॒ଦାନଗ୍ଂ॑ ସ॒ପ୍ତ ଚ॑ ) (ଅ. 11)
(ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମଯତ ପ୍ର॒ଜା-ସ୍ସୃ॑ଜେ॒ଯେତି॑ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମଯତ ଦର୍ଶପୂର୍ଣମା॒ସୌ ସୃ॑ଜେ॒ଯେତି॑ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମଯତ॒ ପ୍ରଜା॑ଯେ॒ଯେତି॒ ସ ତପ॒-ସ୍ସ ତ୍ରି॒ଵୃତଂ॑ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମଯତ॒ ଦଶ॑ହୋତାର॒-ନ୍ତେନ॑ ଦଶ॒ଧା-ଽଽତ୍ମାନଂ॑ - ଦେ॒ଵା ଵୈ ଵରୁ॑ଣ॒ - ମନ୍ତୋ॒ ଵୈ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ସ୍ତା-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟା-ସ୍ସମ॑ଶ୍ଲିଷ୍ଯନ୍ - ଦେ॒ଵା ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଭି - ରି॒ଦଂ-ଵାଁ ଅଗ୍ରେ᳚ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ରିନ୍ଦ୍ରଂ॑ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମଯତ ବ॒ହୋର୍ଭୂଯା॒ନେକା॑ଦଶ)
(ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ - ସ୍ତଦ୍ଗ୍ରହ॑ସ୍ଯ - ପ୍ର॒ଜା॑ପତିରକାମଯତା॒ - ନଯୈ॒ଵୈନ॒ତ୍ - ତସ୍ଯ॒ ଵା ଇ॒ଯ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତି॒ - ସ୍ତସ୍ମା᳚-ତ୍ତେପା॒ନାଜ୍ଜ୍ଯୋତି॒--ର୍ ଯଦ॒ସ୍ମିନ୍ନା॑ଦି॒ତ୍ଯେ -ସଷଡ୍ଢୋ॑ତୁ-ସ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର॒-ନ୍ତ୍ରିସ॑ପ୍ତତିଃ)
(ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମଯତ - ନି॒ଦାନ॑ଵାନ୍ଭଵତି)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥