କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଦଶହୋତୃମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ କ୍ରତ୍ଵର୍ଥପୁରୁଷାର୍ଥପ୍ରଯୋଗୌ
ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତ ପ୍ରଜା-ସ୍ସୃଜେଯେତି । ସ ଏତ-ନ୍ଦଶହୋତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ମନସା ଽନୁଦ୍ରୁତ୍ଯ ଦର୍ଭସ୍ତମ୍ବେ-ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ ଵୈ ସ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ତା ଅସ୍ମାଥ୍ସୃଷ୍ଟା ଅପାକ୍ରାମନ୍ନ୍ । ତା ଗ୍ରହେଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହସ୍ଯ ଗ୍ରହତ୍ଵମ୍ । ଯଃ କାମଯେତ ପ୍ରଜାଯେଯେତି । ସ ଦଶହୋତାର-ମ୍ମନସା ଽନୁଦ୍ରୁତ୍ଯ ଦର୍ଭସ୍ତମ୍ବେ ଜୁହୁଯାତ୍ । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ ଦଶହୋତା ॥ 1 ॥
ପ୍ରଜାପତିରେଵ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ର ଜାଯତେ ॥ ମନସା ଜୁହୋତି । ମନ ଇଵ ହି ପ୍ରଜାପତିଃ । ପ୍ରଜାପତେରାପ୍ତ୍ଯୈ ॥ ପୂର୍ଣଯା ଜୁହୋତି । ପୂର୍ଣ ଇଵ ହି ପ୍ରଜାପତିଃ । ପ୍ରଜାପତେରାପ୍ତ୍ଯୈ ॥ ନ୍ଯୂନଯା ଜୁହୋତି । ନ୍ଯୂନାଦ୍ଧି ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ପ୍ରଜାନାଗ୍ଂ ସୃଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ 2 ॥
ଦର୍ଭସ୍ତମ୍ବେ ଜୁହୋତି । ଏତସ୍ମାଦ୍ଵୈ ଯୋନେଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ଯସ୍ମାଦେଵ ଯୋନେଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ତସ୍ମାଦେଵ ଯୋନେଃ ପ୍ର ଜାଯତେ ॥ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଦକ୍ଷିଣତ ଉପାସ୍ତେ । ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵୈ ପ୍ରଜାନା-ମୁପଦ୍ରଷ୍ଟା । ଉପଦ୍ରଷ୍ଟୁମତ୍ଯେଵ ପ୍ର ଜାଯତେ ॥ ଗ୍ରହୋ ଭଵତି । ପ୍ରଜାନାଗ୍ଂ ସୃଷ୍ଟାନା-ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ ॥ ଯ-ମ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଂ-ଵିଁଦ୍ଯାଂ-ଵିଁଦ୍ଵାଗ୍ଂସଂ-ଯଁଶୋ ନର୍ଚ୍ଛେତ୍ ॥ 3 ॥
ସୋ-ଽରଣ୍ଯ-ମ୍ପରେତ୍ଯ । ଦର୍ଭସ୍ତମ୍ବ-ମୁଦ୍ଗ୍ରତ୍ଥ୍ଯ । ବ୍ରାହ୍ମଣ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣତୋ ନିଷାଦ୍ଯ । ଚତୁର୍ହୋତୄନ୍ ଵ୍ଯାଚକ୍ଷୀତ । ଏତଦ୍ଵୈ ଦେଵାନା-ମ୍ପରମ-ଙ୍ଗୁହ୍ଯ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ । ଯଚ୍ଚତୁର୍ହୋତାରଃ । ତଦେଵ ପ୍ରକାଶ-ଙ୍ଗମଯତି । ତଦେନ-ମ୍ପ୍ରକାଶ-ଙ୍ଗତମ୍ । ପ୍ରକାଶ-ମ୍ପ୍ରଜାନା-ଙ୍ଗମଯତି ॥ ଦର୍ଭସ୍ତମ୍ବ-ମୁଦ୍ଗ୍ରତ୍ଥ୍ଯ ଵ୍ଯାଚଷ୍ଟେ ॥ 4 ॥
ଅଗ୍ନିଵାନ୍. ଵୈ ଦର୍ଭସ୍ତମ୍ବଃ । ଅଗ୍ନିଵତ୍ଯେଵ ଵ୍ଯାଚଷ୍ଟେ ॥ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଦକ୍ଷିଣତ ଉପାସ୍ତେ । ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵୈ ପ୍ରଜାନା-ମୁପଦ୍ରଷ୍ଟା । ଉପଦ୍ରଷ୍ଟୁ-ମତ୍ଯେଵୈନଂ-ଯଁଶ ଋଚ୍ଛତି ॥ ଈଶ୍ଵର-ନ୍ତଂ-ଯଁଶୋ-ଽର୍ତୋରିତ୍ଯାହୁଃ । ଯସ୍ଯାନ୍ତେ ଵ୍ଯାଚଷ୍ଟ ଇତି । ଵରସ୍ତସ୍ମୈ ଦେଯଃ । ଯଦେଵୈନ-ନ୍ତତ୍ରୋପ ନମତି । ତଦେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ ॥ 5 ॥
ଅଗ୍ନିମାଦଧାନୋ ଦଶହୋତ୍ରା ଽରଣିମଵଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ପ୍ରଜାତମେଵୈନ-ମାଧତ୍ତେ । ତେନୈଵୋଦ୍ଦ୍ରୁତ୍ଯାଗ୍ନିହୋତ୍ର-ଞ୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ପ୍ରଜାତମେଵୈନଜ୍ଜୁହୋତି । ହଵିର୍ନିର୍ଵଫ୍ସ୍ଯନ୍-ଦଶହୋତାରଂ-ଵ୍ଯାଁଚକ୍ଷୀତ । ପ୍ରଜାତମେଵୈନ-ନ୍ନିର୍ଵପତି । ସାମିଧେନୀ-ରନୁଵକ୍ଷ୍ଯନ୍-ଦଶହୋତାରଂ-ଵ୍ଯାଁଚକ୍ଷୀତ । ସାମିଧେନୀରେଵ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ଯ ପ୍ର ତନୁତେ । ଅଥୋ ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ଦଶହୋତା । ଯଜ୍ଞମେଵ ତନୁତେ ॥ 6 ॥
ଅଭିଚରନ୍-ଦଶହୋତାର-ଞ୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ନଵ ଵୈ ପୁରୁଷେ ପ୍ରାଣାଃ । ନାଭିର୍ଦଶମୀ । ସପ୍ରାଣମେଵୈନ-ମଭିଚରତି । ଏତାଵଦ୍ଵୈ ପୁରୁଷସ୍ଯ ସ୍ଵମ୍ । ଯାଵ-ତ୍ପ୍ରାଣାଃ । ଯାଵଦେଵାସ୍ଯାସ୍ତି । ତଦଭିଚରତି ॥ ସ୍ଵକୃତ ଇରିଣେ ଜୁହୋତି ପ୍ରଦରେ ଵା । ଏତଦ୍ଵା ଅସ୍ଯୈ ନିର୍-ଋତିଗୃହୀତମ୍ । ନିର୍-ଋତି ଗୃହୀତ ଏଵୈନ-ନ୍ନିର୍-ଋତ୍ଯା ଗ୍ରାହଯତି ॥ ଯ-ଦ୍ଵାଚଃ କ୍ରୂରମ୍ । ତେନ ଵଷଟ୍କରୋତି । ଵାଚ ଏଵୈନ-ଙ୍କ୍ରୂରେଣ ପ୍ର ଵୃଶ୍ଚତି । ତାଜଗାର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି ॥ 7 ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଦଶହୋତୃମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ କ୍ରତ୍ଵର୍ଥପୁରୁଷାର୍ଥପ୍ରଯୋଗୌ
ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତ ପ୍ରଜା-ସ୍ସୃଜେଯେତି । ସ ଏତ-ନ୍ଦଶହୋତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ମନସା ଽନୁଦ୍ରୁତ୍ଯ ଦର୍ଭସ୍ତମ୍ବେ-ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ ଵୈ ସ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ତା ଅସ୍ମାଥ୍ସୃଷ୍ଟା ଅପାକ୍ରାମନ୍ନ୍ । ତା ଗ୍ରହେଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହସ୍ଯ ଗ୍ରହତ୍ଵମ୍ । ଯଃ କାମଯେତ ପ୍ରଜାଯେଯେତି । ସ ଦଶହୋତାର-ମ୍ମନସା ଽନୁଦ୍ରୁତ୍ଯ ଦର୍ଭସ୍ତମ୍ବେ ଜୁହୁଯାତ୍ । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ ଦଶହୋତା ॥ 1 ॥
ପ୍ରଜାପତିରେଵ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ର ଜାଯତେ ॥ ମନସା ଜୁହୋତି । ମନ ଇଵ ହି ପ୍ରଜାପତିଃ । ପ୍ରଜାପତେରାପ୍ତ୍ଯୈ ॥ ପୂର୍ଣଯା ଜୁହୋତି । ପୂର୍ଣ ଇଵ ହି ପ୍ରଜାପତିଃ । ପ୍ରଜାପତେରାପ୍ତ୍ଯୈ ॥ ନ୍ଯୂନଯା ଜୁହୋତି । ନ୍ଯୂନାଦ୍ଧି ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ପ୍ରଜାନାଗ୍ଂ ସୃଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ 2 ॥
ଦର୍ଭସ୍ତମ୍ବେ ଜୁହୋତି । ଏତସ୍ମାଦ୍ଵୈ ଯୋନେଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ଯସ୍ମାଦେଵ ଯୋନେଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ତସ୍ମାଦେଵ ଯୋନେଃ ପ୍ର ଜାଯତେ ॥ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଦକ୍ଷିଣତ ଉପାସ୍ତେ । ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵୈ ପ୍ରଜାନା-ମୁପଦ୍ରଷ୍ଟା । ଉପଦ୍ରଷ୍ଟୁମତ୍ଯେଵ ପ୍ର ଜାଯତେ ॥ ଗ୍ରହୋ ଭଵତି । ପ୍ରଜାନାଗ୍ଂ ସୃଷ୍ଟାନା-ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ ॥ ଯ-ମ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଂ-ଵିଁଦ୍ଯାଂ-ଵିଁଦ୍ଵାଗ୍ଂସଂ-ଯଁଶୋ ନର୍ଚ୍ଛେତ୍ ॥ 3 ॥
ସୋ-ଽରଣ୍ଯ-ମ୍ପରେତ୍ଯ । ଦର୍ଭସ୍ତମ୍ବ-ମୁଦ୍ଗ୍ରତ୍ଥ୍ଯ । ବ୍ରାହ୍ମଣ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣତୋ ନିଷାଦ୍ଯ । ଚତୁର୍ହୋତୄନ୍ ଵ୍ଯାଚକ୍ଷୀତ । ଏତଦ୍ଵୈ ଦେଵାନା-ମ୍ପରମ-ଙ୍ଗୁହ୍ଯ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ । ଯଚ୍ଚତୁର୍ହୋତାରଃ । ତଦେଵ ପ୍ରକାଶ-ଙ୍ଗମଯତି । ତଦେନ-ମ୍ପ୍ରକାଶ-ଙ୍ଗତମ୍ । ପ୍ରକାଶ-ମ୍ପ୍ରଜାନା-ଙ୍ଗମଯତି ॥ ଦର୍ଭସ୍ତମ୍ବ-ମୁଦ୍ଗ୍ରତ୍ଥ୍ଯ ଵ୍ଯାଚଷ୍ଟେ ॥ 4 ॥
ଅଗ୍ନିଵାନ୍. ଵୈ ଦର୍ଭସ୍ତମ୍ବଃ । ଅଗ୍ନିଵତ୍ଯେଵ ଵ୍ଯାଚଷ୍ଟେ ॥ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଦକ୍ଷିଣତ ଉପାସ୍ତେ । ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵୈ ପ୍ରଜାନା-ମୁପଦ୍ରଷ୍ଟା । ଉପଦ୍ରଷ୍ଟୁ-ମତ୍ଯେଵୈନଂ-ଯଁଶ ଋଚ୍ଛତି ॥ ଈଶ୍ଵର-ନ୍ତଂ-ଯଁଶୋ-ଽର୍ତୋରିତ୍ଯାହୁଃ । ଯସ୍ଯାନ୍ତେ ଵ୍ଯାଚଷ୍ଟ ଇତି । ଵରସ୍ତସ୍ମୈ ଦେଯଃ । ଯଦେଵୈନ-ନ୍ତତ୍ରୋପ ନମତି । ତଦେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ ॥ 5 ॥
ଅଗ୍ନିମାଦଧାନୋ ଦଶହୋତ୍ରା ଽରଣିମଵଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ପ୍ରଜାତମେଵୈନ-ମାଧତ୍ତେ । ତେନୈଵୋଦ୍ଦ୍ରୁତ୍ଯାଗ୍ନିହୋତ୍ର-ଞ୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ପ୍ରଜାତମେଵୈନଜ୍ଜୁହୋତି । ହଵିର୍ନିର୍ଵଫ୍ସ୍ଯନ୍-ଦଶହୋତାରଂ-ଵ୍ଯାଁଚକ୍ଷୀତ । ପ୍ରଜାତମେଵୈନ-ନ୍ନିର୍ଵପତି । ସାମିଧେନୀ-ରନୁଵକ୍ଷ୍ଯନ୍-ଦଶହୋତାରଂ-ଵ୍ଯାଁଚକ୍ଷୀତ । ସାମିଧେନୀରେଵ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ଯ ପ୍ର ତନୁତେ । ଅଥୋ ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ଦଶହୋତା । ଯଜ୍ଞମେଵ ତନୁତେ ॥ 6 ॥
ଅଭିଚରନ୍-ଦଶହୋତାର-ଞ୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ନଵ ଵୈ ପୁରୁଷେ ପ୍ରାଣାଃ । ନାଭିର୍ଦଶମୀ । ସପ୍ରାଣମେଵୈନ-ମଭିଚରତି । ଏତାଵଦ୍ଵୈ ପୁରୁଷସ୍ଯ ସ୍ଵମ୍ । ଯାଵ-ତ୍ପ୍ରାଣାଃ । ଯାଵଦେଵାସ୍ଯାସ୍ତି । ତଦଭିଚରତି ॥ ସ୍ଵକୃତ ଇରିଣେ ଜୁହୋତି ପ୍ରଦରେ ଵା । ଏତଦ୍ଵା ଅସ୍ଯୈ ନିର୍-ଋତିଗୃହୀତମ୍ । ନିର୍-ଋତି ଗୃହୀତ ଏଵୈନ-ନ୍ନିର୍-ଋତ୍ଯା ଗ୍ରାହଯତି ॥ ଯ-ଦ୍ଵାଚଃ କ୍ରୂରମ୍ । ତେନ ଵଷଟ୍କରୋତି । ଵାଚ ଏଵୈନ-ଙ୍କ୍ରୂରେଣ ପ୍ର ଵୃଶ୍ଚତି । ତାଜଗାର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି ॥ 7 ॥
(ଦଶହୋତା - ସୃଷ୍ଟ୍ଯା - ଋଚ୍ଛେ-ଦ୍- ଵ୍ଯାଚଷ୍ଟେ - ରୁନ୍ଧ - ଏଵ ତନୁତେ - ନିର୍-ଋତିଗୃହୀତ-ମ୍ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଚତୁର୍ହୋତ୍ରାଦିମନ୍ତ୍ରାଣା-ଙ୍କ୍ରତ୍ଵର୍ଥପ୍ରଯୋଗଃ
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଚତୁର୍ହୋତ୍ରାଦିମନ୍ତ୍ରାଣା-ଙ୍କ୍ରତ୍ଵର୍ଥପ୍ରଯୋଗଃ
ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତ ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସୌ ସୃଜେଯେତି । ସ ଏତ-ଞ୍ଚତୁର୍ହୋତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ମନସା-ଽନୁଦ୍ରୁତ୍ଯା ହଵନୀଯେ-ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ ଵୈ ସ ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସାଵସୃଜତ । ତାଵସ୍ମା-ଥ୍ସୃଷ୍ଟାଵପାକ୍ରାମତାମ୍ । ତୌ ଗ୍ରହେଣା ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହସ୍ଯ ଗ୍ରହତ୍ଵମ୍ । ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସା-ଵାଲଭମାନଃ । ଚତୁର୍ହୋତାର-ମ୍ମନସା-ଽନୁଦ୍ରୁତ୍ଯା-ହଵନୀଯେ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସାଵେଵ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ଯ ପ୍ର ତନୁତେ ॥ 8 ॥
ଗ୍ରହୋ ଭଵତି । ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସଯୋ-ସ୍ସୃଷ୍ଟଯୋର୍ଧୃତ୍ଯୈ ॥ ସୋ-ଽକାମଯତ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନି ସୃଜେଯେତି । ସ ଏତ-ମ୍ପଞ୍ଚହୋତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ମନସା-ଽନୁଦ୍ରୁତ୍ଯା ହଵନୀଯେ-ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ ଵୈ ସ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନ୍ଯସୃଜତ । ତାନ୍ଯସ୍ମା-ଥ୍ସୃଷ୍ଟାନ୍ଯପାକ୍ରାମନ୍ନ୍ । ତାନି ଗ୍ରହେଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହସ୍ଯ ଗ୍ରହତ୍ଵମ୍ । ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନ୍ଯାଲଭମାନଃ ॥ 9 ॥
ପଞ୍ଚହୋତାର-ମ୍ମନସା-ଽନୁଦ୍ରୁତ୍ଯା ହଵନୀଯେ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନ୍ଯେଵ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ଯ ପ୍ର ତନୁତେ । ଗ୍ରହୋ ଭଵତି । ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନାଗ୍ଂ ସୃଷ୍ଟାନା-ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ ॥ ସୋ-ଽକାମଯତ ପଶୁବନ୍ଧଗ୍ଂ ସୃଜେଯେତି । ସ ଏତଗ୍ଂ ଷଡ୍ଢୋତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ମନସା-ଽନୁଦ୍ରୁତ୍ଯା ହଵନୀଯେ-ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ ଵୈ ସ ପଶୁବନ୍ଧମସୃଜତ । ସୋ-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସୃଷ୍ଟୋ ଽପାକ୍ରାମତ୍ । ତ-ଙ୍ଗ୍ରହେଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ ॥ 10 ॥
ତଦ୍ଗ୍ରହସ୍ଯ ଗ୍ରହତ୍ଵମ୍ । ପଶୁବନ୍ଧେନ ଯକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ । ଷଡ୍ଢୋତାର-ମ୍ମନସା ଽନୁଦ୍ରୁତ୍ଯା ହଵନୀଯେ ଜୁହୁଯାତ୍ । ପଶୁବନ୍ଧମେଵ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ଯ ପ୍ର ତନୁତେ । ଗ୍ରହୋ ଭଵତି । ପଶୁବନ୍ଧସ୍ଯ ସୃଷ୍ଟସ୍ଯ ଧୃତ୍ଯୈ ॥ ସୋ-ଽକାମଯତ ସୌମ୍ଯ-ମଦ୍ଧ୍ଵରଗ୍ଂ ସୃଜେଯେତି । ସ ଏତଗ୍ଂ ସପ୍ତହୋତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ମନସା-ଽନୁଦ୍ରୁତ୍ଯା ହଵନୀଯେ ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ ଵୈ ସ ସୌମ୍ଯ-ମଦ୍ଧ୍ଵର-ମସୃଜତ ॥ 11 ॥
ସୋ-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସୃଷ୍ଟୋ-ଽପାକ୍ରାମତ୍ । ତ-ଙ୍ଗ୍ରହେଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହସ୍ଯ ଗ୍ରହତ୍ଵମ୍ । ଦୀକ୍ଷିଷ୍ଯମାଣଃ । ସପ୍ତହୋତାର-ମ୍ମନସା-ଽନୁଦ୍ରୁତ୍ଯା ହଵନୀଯେ ଜୁହୁଯାତ୍ । ସୌମ୍ଯମେଵାଦ୍ଧ୍ଵରଗ୍ଂ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ଯ ପ୍ର ତନୁତେ । ଗ୍ରହୋ ଭଵତି । ସୌମ୍ଯସ୍ଯା-ଦ୍ଧ୍ଵରସ୍ଯ ସୃଷ୍ଟସ୍ଯ ଧୃତ୍ଯୈ ॥ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଵୈ ଯଜ୍ଞୋ ନ ପ୍ରାଭଵତ୍ । ତମେତାଵଚ୍ଛ-ସ୍ସମଭରନ୍ନ୍ ॥ 12 ॥
ଯ-ଥ୍ସଭାଂରାଃ । ତତୋ ଵୈ ତେଭ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରାଭଵତ୍ । ଯ-ଥ୍ସଭାଂରା ଭଵନ୍ତି । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ପ୍ରଭୂତ୍ଯୈ ॥ ଆତିତ୍ଥ୍ଯମାସାଦ୍ଯ ଵ୍ଯାଚଷ୍ଟେ । ଯଜ୍ଞମୁଖଂ-ଵାଁ ଆତିଥ୍ଯମ୍ । ମୁଖତ ଏଵ ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ସଭୃନ୍ତ୍ଯ ପ୍ର ତନୁତେ ॥ ଅଯଜ୍ଞୋ ଵା ଏଷଃ । ଯୋ-ଽପତ୍ନୀକଃ । ନ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ର ଜାଯେରନ୍ନ୍ । ପତ୍ନୀର୍ଵ୍ଯାଚଷ୍ଟେ । ଯଜ୍ଞମେଵାକଃ । ପ୍ରଜାନା-ମ୍ପ୍ରଜନନାଯ ॥ ଉପସଥ୍ସୁ ଵ୍ଯାଚଷ୍ଟେ । ଏତଦ୍ଵୈ ପତ୍ନୀନା-ମାଯତନମ୍ । ସ୍ଵ ଏଵୈନା ଆଯତନେ-ଽଵ କଲ୍ପଯତି ॥ 13 ॥
ଗ୍ରହୋ ଭଵତି । ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସଯୋ-ସ୍ସୃଷ୍ଟଯୋର୍ଧୃତ୍ଯୈ ॥ ସୋ-ଽକାମଯତ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନି ସୃଜେଯେତି । ସ ଏତ-ମ୍ପଞ୍ଚହୋତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ମନସା-ଽନୁଦ୍ରୁତ୍ଯା ହଵନୀଯେ-ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ ଵୈ ସ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନ୍ଯସୃଜତ । ତାନ୍ଯସ୍ମା-ଥ୍ସୃଷ୍ଟାନ୍ଯପାକ୍ରାମନ୍ନ୍ । ତାନି ଗ୍ରହେଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହସ୍ଯ ଗ୍ରହତ୍ଵମ୍ । ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନ୍ଯାଲଭମାନଃ ॥ 9 ॥
ପଞ୍ଚହୋତାର-ମ୍ମନସା-ଽନୁଦ୍ରୁତ୍ଯା ହଵନୀଯେ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନ୍ଯେଵ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ଯ ପ୍ର ତନୁତେ । ଗ୍ରହୋ ଭଵତି । ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନାଗ୍ଂ ସୃଷ୍ଟାନା-ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ ॥ ସୋ-ଽକାମଯତ ପଶୁବନ୍ଧଗ୍ଂ ସୃଜେଯେତି । ସ ଏତଗ୍ଂ ଷଡ୍ଢୋତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ମନସା-ଽନୁଦ୍ରୁତ୍ଯା ହଵନୀଯେ-ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ ଵୈ ସ ପଶୁବନ୍ଧମସୃଜତ । ସୋ-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସୃଷ୍ଟୋ ଽପାକ୍ରାମତ୍ । ତ-ଙ୍ଗ୍ରହେଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ ॥ 10 ॥
ତଦ୍ଗ୍ରହସ୍ଯ ଗ୍ରହତ୍ଵମ୍ । ପଶୁବନ୍ଧେନ ଯକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ । ଷଡ୍ଢୋତାର-ମ୍ମନସା ଽନୁଦ୍ରୁତ୍ଯା ହଵନୀଯେ ଜୁହୁଯାତ୍ । ପଶୁବନ୍ଧମେଵ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ଯ ପ୍ର ତନୁତେ । ଗ୍ରହୋ ଭଵତି । ପଶୁବନ୍ଧସ୍ଯ ସୃଷ୍ଟସ୍ଯ ଧୃତ୍ଯୈ ॥ ସୋ-ଽକାମଯତ ସୌମ୍ଯ-ମଦ୍ଧ୍ଵରଗ୍ଂ ସୃଜେଯେତି । ସ ଏତଗ୍ଂ ସପ୍ତହୋତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ମନସା-ଽନୁଦ୍ରୁତ୍ଯା ହଵନୀଯେ ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ ଵୈ ସ ସୌମ୍ଯ-ମଦ୍ଧ୍ଵର-ମସୃଜତ ॥ 11 ॥
ସୋ-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସୃଷ୍ଟୋ-ଽପାକ୍ରାମତ୍ । ତ-ଙ୍ଗ୍ରହେଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହସ୍ଯ ଗ୍ରହତ୍ଵମ୍ । ଦୀକ୍ଷିଷ୍ଯମାଣଃ । ସପ୍ତହୋତାର-ମ୍ମନସା-ଽନୁଦ୍ରୁତ୍ଯା ହଵନୀଯେ ଜୁହୁଯାତ୍ । ସୌମ୍ଯମେଵାଦ୍ଧ୍ଵରଗ୍ଂ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ଯ ପ୍ର ତନୁତେ । ଗ୍ରହୋ ଭଵତି । ସୌମ୍ଯସ୍ଯା-ଦ୍ଧ୍ଵରସ୍ଯ ସୃଷ୍ଟସ୍ଯ ଧୃତ୍ଯୈ ॥ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଵୈ ଯଜ୍ଞୋ ନ ପ୍ରାଭଵତ୍ । ତମେତାଵଚ୍ଛ-ସ୍ସମଭରନ୍ନ୍ ॥ 12 ॥
ଯ-ଥ୍ସଭାଂରାଃ । ତତୋ ଵୈ ତେଭ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରାଭଵତ୍ । ଯ-ଥ୍ସଭାଂରା ଭଵନ୍ତି । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ପ୍ରଭୂତ୍ଯୈ ॥ ଆତିତ୍ଥ୍ଯମାସାଦ୍ଯ ଵ୍ଯାଚଷ୍ଟେ । ଯଜ୍ଞମୁଖଂ-ଵାଁ ଆତିଥ୍ଯମ୍ । ମୁଖତ ଏଵ ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ସଭୃନ୍ତ୍ଯ ପ୍ର ତନୁତେ ॥ ଅଯଜ୍ଞୋ ଵା ଏଷଃ । ଯୋ-ଽପତ୍ନୀକଃ । ନ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ର ଜାଯେରନ୍ନ୍ । ପତ୍ନୀର୍ଵ୍ଯାଚଷ୍ଟେ । ଯଜ୍ଞମେଵାକଃ । ପ୍ରଜାନା-ମ୍ପ୍ରଜନନାଯ ॥ ଉପସଥ୍ସୁ ଵ୍ଯାଚଷ୍ଟେ । ଏତଦ୍ଵୈ ପତ୍ନୀନା-ମାଯତନମ୍ । ସ୍ଵ ଏଵୈନା ଆଯତନେ-ଽଵ କଲ୍ପଯତି ॥ 13 ॥
(ତନୁତ - ଆଲଭମାନୋ - ଽଗୃହ୍ଣା - ଦସୃଜ - ତାଭର - ଞ୍ଜାଯେରନ୍-ଥ୍ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଚତୁର୍ହୋତୃପଞ୍ଚହୋତୃମନ୍ତ୍ରଗ୍ରହଭାଗଯୋଃ ପୁରୁଷାର୍ଥ ପ୍ରଯୋଗଃ
ପ୍ରଜାପତି-ରକାମଯତ ପ୍ର ଜାଯେଯେତି । ସ ତପୋ-ଽତପ୍ଯତ । ସ ତ୍ରିଵୃତଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୋମ-ମସୃଜତ । ତ-ମ୍ପଞ୍ଚଦଶସ୍ତୋମୋ ମଦ୍ଧ୍ଯତ ଉଦତୃଣତ୍ । ତୌ ପୂର୍ଵପକ୍ଷଶ୍ଚାପରପକ୍ଷଶ୍ଚାଭଵତାମ୍ । ପୂର୍ଵପକ୍ଷ-ନ୍ଦେଵା ଅନ୍ଵସୃଜ୍ଯନ୍ତ । ଅପରପକ୍ଷ-ମନ୍ଵସୁରାଃ । ତତୋ ଦେଵା ଅଭଵନ୍ନ୍ । ପରା-ଽସୁରାଃ । ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ଵସୀଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତି ॥ 14 ॥
ତ-ମ୍ପୂର୍ଵପକ୍ଷେ ଯାଜଯେତ୍ । ଵସୀଯାନେଵ ଭଵତି । ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ପାପୀଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତି । ତମପରପକ୍ଷେ ଯାଜଯେତ୍ । ପାପୀଯାନେଵ ଭଵତି । ତସ୍ମା-ତ୍ପୂର୍ଵପକ୍ଷୋ ¶ପକ୍ଷାତ୍-କରୁଣ୍ଯତରଃ ॥ ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ ଦଶହୋତା । ଚତୁର୍ହୋତା ପଞ୍ଚହୋତା । ଷଡ୍ଢୋତା ସପ୍ତହୋତା । ଋତଵଃ ସଂଵଁଥ୍ସରଃ ॥ 15 ॥
ପ୍ରଜାଃ ପଶଵ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଯ ଏଵ-ମ୍ପ୍ରଜାପତି-ମ୍ବହୋର୍ଭୂଯାଗ୍ଂସଂ-ଵେଁଦ । ବହୋରେଵ ଭୂଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଦେଵାସୁରାନସୃଜତ । ସ ଇନ୍ଦ୍ରମପି ନାସୃଜତ । ତ-ନ୍ଦେଵା ଅବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର-ନ୍ନୋ ଜନଯେତି । ସୋ-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ଯଥା ଽହଂ-ଯୁଁଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତପସା ଽସୃକ୍ଷି । ଏଵମିନ୍ଦ୍ର-ଞ୍ଜନଯଦ୍ଧ୍ଵମିତି ॥ 16 ॥
ତେ ତପୋ-ଽତପ୍ଯନ୍ତ । ତ ଆତ୍ମନ୍ନିନ୍ଦ୍ର-ମପଶ୍ଯନ୍ନ୍ । ତମବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଜାଯସ୍ଵେତି । ସୋ-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କି-ମ୍ଭାଗଧେଯ-ମଭିଜନିଷ୍ଯ ଇତି । ଋତୂନ୍-ଥ୍ସଂଵଁଥ୍ସରମ୍ । ପ୍ରଜାଃ ପଶୂନ୍ । ଇମାଲ୍ ଁଲୋକାନିତ୍ଯବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ତଂ-ଵୈଁ ମା-ଽଽହୁତ୍ଯା ପ୍ରଜନଯତେତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 17 ॥
ତ-ଞ୍ଚତୁର୍ହୋତ୍ରା ପ୍ରାଜନଯନ୍ନ୍ ॥ ଯଃ କାମଯେତ ଵୀରୋ ମ ଆ ଜାଯେତେତି । ସ ଚତୁର୍ହୋତାର-ଞ୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତା । ପ୍ରଜାପତିରେଵ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଜାଯତେ । ଜଜନଦିନ୍ଦ୍ର-ମିନ୍ଦ୍ରିଯାଯ ସ୍ଵାହେତି ଗ୍ରହେଣ ଜୁହୋତି । ଆ-ଽସ୍ଯ ଵୀରୋ ଜାଯତେ । ଵୀରଗ୍ଂ ହି ଦେଵା ଏତଯା ଽଽହୁତ୍ଯା ପ୍ରାଜନଯନ୍ନ୍ ॥ ଆଦିତ୍ଯାଶ୍ଚାଙ୍ଗିରସଶ୍ଚ ସୁଵର୍ଗେ ଲୋକେ ଽସ୍ପର୍ଧନ୍ତ । ଵଯ-ମ୍ପୂର୍ଵେ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମିଯାମ ଵଯ-ମ୍ପୂର୍ଵ ଇତି ॥ 18 ॥
ତ ଆଦିତ୍ଯା ଏତ-ମ୍ପଞ୍ଚହୋତାର-ମପଶ୍ଯନ୍ନ୍ । ତ-ମ୍ପୁରା ପ୍ରାତରନୁଵାକାଦାଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ରେ ଽଜୁହଵୁଃ । ତତୋ ଵୈ ତେ ପୂର୍ଵେ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାଯନ୍ନ୍ । ଯ-ସ୍ସୁଵର୍ଗକାମ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ସ ପଞ୍ଚହୋତାର-ମ୍ପୁରା ପ୍ରାତରନୁଵାକାଦାଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ରେ ଜୁହୁଯାତ୍ । ସଂଵଁଥ୍ସରୋ ଵୈ ପଞ୍ଚହୋତା । ସଂଵଁଥ୍ସର-ସ୍ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ । ସଂଵଁଥ୍ସର ଏଵର୍ତୁଷୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯ । ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି ॥ ତେବ୍ରୁଵ-ନ୍ନଙ୍ଗିରସ ଆଦିତ୍ଯାନ୍ ॥ 19 ॥
କ୍ଵ ସ୍ଥ । କ୍ଵ ଵ-ସ୍ସଦ୍ଭ୍ଯୋ ହଵ୍ଯଂ-ଵଁକ୍ଷ୍ଯାମ ଇତି । ଛନ୍ଦ-ସ୍ସ୍ଵିତ୍ଯବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଗାଯତ୍ରିଯା-ନ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭି-ଜଗତ୍ଯାମିତି । ତସ୍ମାଚ୍ଛନ୍ଦଃ ସୁ ସଦ୍ଭ୍ଯ ଆଦିତ୍ଯେଭ୍ଯଃ । ଆଙ୍ଗୀରସୀଃ ପ୍ରଜା ହଵ୍ଯଂ-ଵଁହନ୍ତି । ଵହନ୍ତ୍ଯସ୍ମୈ ପ୍ରଜା ବଲିମ୍ । ଐନମପ୍ରତିଖ୍ଯାତ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଦ୍ଵାଦଶ ମାସାଃ ପଞ୍ଚର୍ତଵଃ । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଅସାଵାଦିତ୍ଯ ଏକଵିଗ୍ଂଶଃ । ଏତସ୍ମିନ୍ ଵା ଏଷ ଶ୍ରିତଃ । ଏତସ୍ମିନ୍-ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ । ଯ ଏଵମେତଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରିତ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଂ-ଵେଁଦ । ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତିଷ୍ଠତି ॥ 20 ॥
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଚତୁର୍ହୋତୃପଞ୍ଚହୋତୃମନ୍ତ୍ରଗ୍ରହଭାଗଯୋଃ ପୁରୁଷାର୍ଥ ପ୍ରଯୋଗଃ
ପ୍ରଜାପତି-ରକାମଯତ ପ୍ର ଜାଯେଯେତି । ସ ତପୋ-ଽତପ୍ଯତ । ସ ତ୍ରିଵୃତଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୋମ-ମସୃଜତ । ତ-ମ୍ପଞ୍ଚଦଶସ୍ତୋମୋ ମଦ୍ଧ୍ଯତ ଉଦତୃଣତ୍ । ତୌ ପୂର୍ଵପକ୍ଷଶ୍ଚାପରପକ୍ଷଶ୍ଚାଭଵତାମ୍ । ପୂର୍ଵପକ୍ଷ-ନ୍ଦେଵା ଅନ୍ଵସୃଜ୍ଯନ୍ତ । ଅପରପକ୍ଷ-ମନ୍ଵସୁରାଃ । ତତୋ ଦେଵା ଅଭଵନ୍ନ୍ । ପରା-ଽସୁରାଃ । ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ଵସୀଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତି ॥ 14 ॥
ତ-ମ୍ପୂର୍ଵପକ୍ଷେ ଯାଜଯେତ୍ । ଵସୀଯାନେଵ ଭଵତି । ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ପାପୀଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତି । ତମପରପକ୍ଷେ ଯାଜଯେତ୍ । ପାପୀଯାନେଵ ଭଵତି । ତସ୍ମା-ତ୍ପୂର୍ଵପକ୍ଷୋ ¶ପକ୍ଷାତ୍-କରୁଣ୍ଯତରଃ ॥ ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ ଦଶହୋତା । ଚତୁର୍ହୋତା ପଞ୍ଚହୋତା । ଷଡ୍ଢୋତା ସପ୍ତହୋତା । ଋତଵଃ ସଂଵଁଥ୍ସରଃ ॥ 15 ॥
ପ୍ରଜାଃ ପଶଵ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଯ ଏଵ-ମ୍ପ୍ରଜାପତି-ମ୍ବହୋର୍ଭୂଯାଗ୍ଂସଂ-ଵେଁଦ । ବହୋରେଵ ଭୂଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଦେଵାସୁରାନସୃଜତ । ସ ଇନ୍ଦ୍ରମପି ନାସୃଜତ । ତ-ନ୍ଦେଵା ଅବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର-ନ୍ନୋ ଜନଯେତି । ସୋ-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ଯଥା ଽହଂ-ଯୁଁଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତପସା ଽସୃକ୍ଷି । ଏଵମିନ୍ଦ୍ର-ଞ୍ଜନଯଦ୍ଧ୍ଵମିତି ॥ 16 ॥
ତେ ତପୋ-ଽତପ୍ଯନ୍ତ । ତ ଆତ୍ମନ୍ନିନ୍ଦ୍ର-ମପଶ୍ଯନ୍ନ୍ । ତମବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଜାଯସ୍ଵେତି । ସୋ-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କି-ମ୍ଭାଗଧେଯ-ମଭିଜନିଷ୍ଯ ଇତି । ଋତୂନ୍-ଥ୍ସଂଵଁଥ୍ସରମ୍ । ପ୍ରଜାଃ ପଶୂନ୍ । ଇମାଲ୍ ଁଲୋକାନିତ୍ଯବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ତଂ-ଵୈଁ ମା-ଽଽହୁତ୍ଯା ପ୍ରଜନଯତେତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 17 ॥
ତ-ଞ୍ଚତୁର୍ହୋତ୍ରା ପ୍ରାଜନଯନ୍ନ୍ ॥ ଯଃ କାମଯେତ ଵୀରୋ ମ ଆ ଜାଯେତେତି । ସ ଚତୁର୍ହୋତାର-ଞ୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତା । ପ୍ରଜାପତିରେଵ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଜାଯତେ । ଜଜନଦିନ୍ଦ୍ର-ମିନ୍ଦ୍ରିଯାଯ ସ୍ଵାହେତି ଗ୍ରହେଣ ଜୁହୋତି । ଆ-ଽସ୍ଯ ଵୀରୋ ଜାଯତେ । ଵୀରଗ୍ଂ ହି ଦେଵା ଏତଯା ଽଽହୁତ୍ଯା ପ୍ରାଜନଯନ୍ନ୍ ॥ ଆଦିତ୍ଯାଶ୍ଚାଙ୍ଗିରସଶ୍ଚ ସୁଵର୍ଗେ ଲୋକେ ଽସ୍ପର୍ଧନ୍ତ । ଵଯ-ମ୍ପୂର୍ଵେ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମିଯାମ ଵଯ-ମ୍ପୂର୍ଵ ଇତି ॥ 18 ॥
ତ ଆଦିତ୍ଯା ଏତ-ମ୍ପଞ୍ଚହୋତାର-ମପଶ୍ଯନ୍ନ୍ । ତ-ମ୍ପୁରା ପ୍ରାତରନୁଵାକାଦାଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ରେ ଽଜୁହଵୁଃ । ତତୋ ଵୈ ତେ ପୂର୍ଵେ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାଯନ୍ନ୍ । ଯ-ସ୍ସୁଵର୍ଗକାମ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ସ ପଞ୍ଚହୋତାର-ମ୍ପୁରା ପ୍ରାତରନୁଵାକାଦାଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ରେ ଜୁହୁଯାତ୍ । ସଂଵଁଥ୍ସରୋ ଵୈ ପଞ୍ଚହୋତା । ସଂଵଁଥ୍ସର-ସ୍ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ । ସଂଵଁଥ୍ସର ଏଵର୍ତୁଷୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯ । ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି ॥ ତେବ୍ରୁଵ-ନ୍ନଙ୍ଗିରସ ଆଦିତ୍ଯାନ୍ ॥ 19 ॥
କ୍ଵ ସ୍ଥ । କ୍ଵ ଵ-ସ୍ସଦ୍ଭ୍ଯୋ ହଵ୍ଯଂ-ଵଁକ୍ଷ୍ଯାମ ଇତି । ଛନ୍ଦ-ସ୍ସ୍ଵିତ୍ଯବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଗାଯତ୍ରିଯା-ନ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭି-ଜଗତ୍ଯାମିତି । ତସ୍ମାଚ୍ଛନ୍ଦଃ ସୁ ସଦ୍ଭ୍ଯ ଆଦିତ୍ଯେଭ୍ଯଃ । ଆଙ୍ଗୀରସୀଃ ପ୍ରଜା ହଵ୍ଯଂ-ଵଁହନ୍ତି । ଵହନ୍ତ୍ଯସ୍ମୈ ପ୍ରଜା ବଲିମ୍ । ଐନମପ୍ରତିଖ୍ଯାତ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଦ୍ଵାଦଶ ମାସାଃ ପଞ୍ଚର୍ତଵଃ । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଅସାଵାଦିତ୍ଯ ଏକଵିଗ୍ଂଶଃ । ଏତସ୍ମିନ୍ ଵା ଏଷ ଶ୍ରିତଃ । ଏତସ୍ମିନ୍-ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ । ଯ ଏଵମେତଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରିତ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଂ-ଵେଁଦ । ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତିଷ୍ଠତି ॥ 20 ॥
(ସ୍ଯାଦିତି - ସଂଵଁଥ୍ସରୋ - ଜନଯଦ୍ଧ୍ଵମିତୀ - ତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ - ପୂର୍ଵ ଇତ୍ଯା - ଦିତ୍ଯାନ୍ - ଋତଵ-ଷ୍ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଜଗ-ଥ୍ସୃଷ୍ଟିକଥନମୁଖେନ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରପ୍ରଶଂସା
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଜଗ-ଥ୍ସୃଷ୍ଟିକଥନମୁଖେନ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରପ୍ରଶଂସା
ପ୍ରଜାପତି-ରକାମଯତ ପ୍ରଜାଯେଯେତି । ସ ଏତ-ନ୍ଦଶହୋତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତେନ ଦଶଧା ଽଽତ୍ମାନଂ-ଵିଁଧାଯ । ଦଶହୋତ୍ରା ଽତପ୍ଯତ । ତସ୍ଯ ଚିତ୍ତି-ସ୍ସ୍ରୁଗାସୀତ୍ । ଚିତ୍ତମାଜ୍ଯମ୍ । ତସ୍ଯୈତାଵ୍ଅତ୍ଯେଵ ଵାଗାସୀତ୍ । ଏତାଵାନ୍. ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁଃ ॥ ସ ଚତୁର୍ହୋତାର-ମସୃଜତ । ସୋ-ଽନନ୍ଦତ୍ ॥ 21 ॥
ଅସୃକ୍ଷି ଵା ଇମମିତି । ତସ୍ଯ ସୋମୋ ହଵିରାସୀତ୍ । ସ ଚତୁର୍ହୋତ୍ରା ଽତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ଭୂରିତି ଵ୍ଯାହରତ୍ । ସ ଭୂମିମସୃଜତ । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର-ନ୍ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସୌ ଯଜୂଗ୍ଂଷି । ସ ଦ୍ଵିତୀଯମତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ଭୁଵ ଇତି ଵ୍ଯାହରତ୍ ॥ 22 ॥
ସୋ-ଽନ୍ତରିକ୍ଷ-ମସୃଜତ । ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନି ସାମାନି । ସ ତୃତୀଯମତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ସୁଵରିତି ଵ୍ଯାହରତ୍ । ସ ଦିଵମସୃଜତ । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ-ମୁକ୍ଥ୍ଯ-ମତିରାତ୍ରମୃଚଃ । ଏତା ଵୈ ଵ୍ଯାହୃତଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଇମା-ନ୍ଖଲୁ ଵୈ ଲୋକାନନୁ ପ୍ରଜାଃ ପଶଵଶ୍ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ପ୍ରାଜାଯନ୍ତ । ଯ ଏଵମେତାଃ ପ୍ରଜାପତେଃ ପ୍ରଥମା ଵ୍ଯାହୃତୀଃ ପ୍ରଜାତା ଵେଦ ॥ 23 ॥
ପ୍ର ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭି-ର୍ମିଥୁନୈ-ର୍ଜାଯତେ ॥ ସ ପଞ୍ଚହୋତାର-ମସୃଜତ । ସ ହଵିର୍ନା-ଵିନ୍ଦତ । ତସ୍ମୈ ସୋମ-ସ୍ତନୁଵ-ମ୍ପ୍ରାଯଚ୍ଛତ୍ । ଏତ-ତ୍ତେ ହଵିରିତି । ସ ପଞ୍ଚହୋତ୍ରା ଽତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ଙବାଧତ । ସୋ-ଽସୁରା-ନସୃଜତ । ତଦସ୍ଯା ପ୍ରିଯମାସୀତ୍ ॥ 24 ॥
ତ-ଦ୍ଦୁର୍ଵର୍ଣଗ୍ଂ ହିରଣ୍ଯମଭଵତ୍ । ତ-ଦ୍ଦୁର୍ଵର୍ଣସ୍ଯ ହିରଣ୍ଯସ୍ଯ ଜନ୍ମ । ସ ଦ୍ଵିତୀଯମତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ପ୍ରାଂଅବାଧତ । ସ ଦେଵାନସୃଜତ । ତଦସ୍ଯ ପ୍ରିଯମାସୀତ୍ । ତ-ଥ୍ସୁଵର୍ଣଗ୍ଂ ହିରଣ୍ଯମଭଵତ୍ । ତ-ଥ୍ସୁଵର୍ଣସ୍ଯ ହିରଣ୍ଯସ୍ଯ ଜନ୍ମ । ଯ ଏଵଗ୍ଂ ସୁଵର୍ଣସ୍ଯ ହିରଣ୍ଯସ୍ଯ ଜନ୍ମ ଵେଦ ॥ 25 ॥
ସୁଵର୍ଣ ଆତ୍ମନା ଭଵତି । ଦୁର୍ଵର୍ଣୋ-ଽସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଃ । ତସ୍ମା-ଥ୍ସୁଵର୍ଣଗ୍ଂ ହିରଣ୍ଯ-ମ୍ଭାର୍ଯମ୍ । ସୁଵର୍ଣ ଏଵ ଭଵତି । ଐନ-ମ୍ପ୍ରିଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ନାପ୍ରିଯମ୍ ॥ ସ ସପ୍ତହୋତାର-ମସୃଜତ । ସ ସପ୍ତହୋତ୍ରୈଵ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମୈତ୍ ॥ ତ୍ରିଣଵେନ ସ୍ତୋମେନୈଭ୍ଯୋ ଲୋକେଭ୍ଯୋ-ଽସୁରା-ନ୍ପ୍ରାଣୁଦତ । ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶେନ ପ୍ରତ୍ଯତିଷ୍ଠତ୍ । ଏକଵିଗ୍ଂଶେନ ରୁଚମଧତ୍ତ ॥ 26 ॥
ସପ୍ତଦଶେନ ପ୍ରାଜାଯତ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସୋମେନ ଯଜତେ । ସପ୍ତହୋତ୍ରୈଵ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି । ତ୍ରିଣଵେନ ସ୍ତୋମେନୈଭ୍ଯୋ ଲୋକେଭ୍ଯୋ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାନ୍-ପ୍ରଣୁଦତେ । ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶେନ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି । ଏକଵିଗ୍ଂଶେନ ରୁଚ-ନ୍ଧତ୍ତେ । ସପ୍ତଦଶେନ ପ୍ରଜାଯତେ । ତସ୍ମା-ଥ୍ସପ୍ତଦଶ-ସ୍ସ୍ତୋମୋ ନ ନିର୍ହୃତ୍ଯଃ । ପ୍ରଜାପତି ର୍ଵୈ ସପ୍ତଦଶଃ । ପ୍ରଜାପତିମେଵ ମଦ୍ଧ୍ଯତୋ ଧତ୍ତେ ପ୍ରଜାତ୍ଯୈ ॥ 27 ॥
ଅସୃକ୍ଷି ଵା ଇମମିତି । ତସ୍ଯ ସୋମୋ ହଵିରାସୀତ୍ । ସ ଚତୁର୍ହୋତ୍ରା ଽତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ଭୂରିତି ଵ୍ଯାହରତ୍ । ସ ଭୂମିମସୃଜତ । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର-ନ୍ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସୌ ଯଜୂଗ୍ଂଷି । ସ ଦ୍ଵିତୀଯମତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ଭୁଵ ଇତି ଵ୍ଯାହରତ୍ ॥ 22 ॥
ସୋ-ଽନ୍ତରିକ୍ଷ-ମସୃଜତ । ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନି ସାମାନି । ସ ତୃତୀଯମତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ସୁଵରିତି ଵ୍ଯାହରତ୍ । ସ ଦିଵମସୃଜତ । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ-ମୁକ୍ଥ୍ଯ-ମତିରାତ୍ରମୃଚଃ । ଏତା ଵୈ ଵ୍ଯାହୃତଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଇମା-ନ୍ଖଲୁ ଵୈ ଲୋକାନନୁ ପ୍ରଜାଃ ପଶଵଶ୍ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ପ୍ରାଜାଯନ୍ତ । ଯ ଏଵମେତାଃ ପ୍ରଜାପତେଃ ପ୍ରଥମା ଵ୍ଯାହୃତୀଃ ପ୍ରଜାତା ଵେଦ ॥ 23 ॥
ପ୍ର ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭି-ର୍ମିଥୁନୈ-ର୍ଜାଯତେ ॥ ସ ପଞ୍ଚହୋତାର-ମସୃଜତ । ସ ହଵିର୍ନା-ଵିନ୍ଦତ । ତସ୍ମୈ ସୋମ-ସ୍ତନୁଵ-ମ୍ପ୍ରାଯଚ୍ଛତ୍ । ଏତ-ତ୍ତେ ହଵିରିତି । ସ ପଞ୍ଚହୋତ୍ରା ଽତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ଙବାଧତ । ସୋ-ଽସୁରା-ନସୃଜତ । ତଦସ୍ଯା ପ୍ରିଯମାସୀତ୍ ॥ 24 ॥
ତ-ଦ୍ଦୁର୍ଵର୍ଣଗ୍ଂ ହିରଣ୍ଯମଭଵତ୍ । ତ-ଦ୍ଦୁର୍ଵର୍ଣସ୍ଯ ହିରଣ୍ଯସ୍ଯ ଜନ୍ମ । ସ ଦ୍ଵିତୀଯମତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽତାମ୍ଯତ୍ । ସ ପ୍ରାଂଅବାଧତ । ସ ଦେଵାନସୃଜତ । ତଦସ୍ଯ ପ୍ରିଯମାସୀତ୍ । ତ-ଥ୍ସୁଵର୍ଣଗ୍ଂ ହିରଣ୍ଯମଭଵତ୍ । ତ-ଥ୍ସୁଵର୍ଣସ୍ଯ ହିରଣ୍ଯସ୍ଯ ଜନ୍ମ । ଯ ଏଵଗ୍ଂ ସୁଵର୍ଣସ୍ଯ ହିରଣ୍ଯସ୍ଯ ଜନ୍ମ ଵେଦ ॥ 25 ॥
ସୁଵର୍ଣ ଆତ୍ମନା ଭଵତି । ଦୁର୍ଵର୍ଣୋ-ଽସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଃ । ତସ୍ମା-ଥ୍ସୁଵର୍ଣଗ୍ଂ ହିରଣ୍ଯ-ମ୍ଭାର୍ଯମ୍ । ସୁଵର୍ଣ ଏଵ ଭଵତି । ଐନ-ମ୍ପ୍ରିଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ନାପ୍ରିଯମ୍ ॥ ସ ସପ୍ତହୋତାର-ମସୃଜତ । ସ ସପ୍ତହୋତ୍ରୈଵ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମୈତ୍ ॥ ତ୍ରିଣଵେନ ସ୍ତୋମେନୈଭ୍ଯୋ ଲୋକେଭ୍ଯୋ-ଽସୁରା-ନ୍ପ୍ରାଣୁଦତ । ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶେନ ପ୍ରତ୍ଯତିଷ୍ଠତ୍ । ଏକଵିଗ୍ଂଶେନ ରୁଚମଧତ୍ତ ॥ 26 ॥
ସପ୍ତଦଶେନ ପ୍ରାଜାଯତ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସୋମେନ ଯଜତେ । ସପ୍ତହୋତ୍ରୈଵ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି । ତ୍ରିଣଵେନ ସ୍ତୋମେନୈଭ୍ଯୋ ଲୋକେଭ୍ଯୋ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାନ୍-ପ୍ରଣୁଦତେ । ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶେନ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି । ଏକଵିଗ୍ଂଶେନ ରୁଚ-ନ୍ଧତ୍ତେ । ସପ୍ତଦଶେନ ପ୍ରଜାଯତେ । ତସ୍ମା-ଥ୍ସପ୍ତଦଶ-ସ୍ସ୍ତୋମୋ ନ ନିର୍ହୃତ୍ଯଃ । ପ୍ରଜାପତି ର୍ଵୈ ସପ୍ତଦଶଃ । ପ୍ରଜାପତିମେଵ ମଦ୍ଧ୍ଯତୋ ଧତ୍ତେ ପ୍ରଜାତ୍ଯୈ ॥ 27 ॥
(ଅନନ୍ଦ-ଦ୍- ଭୁଵ ଇତି ଵ୍ଯାହର-ଦ୍- ଵେଦା - ସୀ-ଦ୍- ଵେଦା - ଧତ୍ତ - ପ୍ରଜାତ୍ଯୈ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଦକ୍ଷିଣାପ୍ରତିଗ୍ରହମନ୍ତ୍ରଵ୍ଯାଖ୍ଯାନମ୍
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଦକ୍ଷିଣାପ୍ରତିଗ୍ରହମନ୍ତ୍ରଵ୍ଯାଖ୍ଯାନମ୍
ଦେଵା ଵୈ ଵରୁଣମଯାଜଯନ୍ନ୍ । ସ ଯସ୍ଯୈ ଯସ୍ଯୈ ଦେଵତାଯୈ ଦକ୍ଷିଣାମନଯତ୍ । ତାମଵ୍ଲୀନାତ୍ । ତେ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଵ୍ଯାଵୃତ୍ଯ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାମ । ତଥା ନୋ ଦକ୍ଷିଣା ନ ଵ୍ଲେଷ୍ଯତୀତି । ତେ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣନ୍ନ୍ । ତତୋ ଵୈ ତା-ନ୍ଦକ୍ଷିଣା ନାଵ୍ଲୀନାତ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣା-ମ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି । ନୈନ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣା ଵ୍ଲୀନାତି ॥ 28 ॥
ରାଜା ତ୍ଵା ଵରୁଣୋ ନଯତୁ ଦେଵି ଦକ୍ଷିଣେ-ଽଗ୍ନଯେ ହିରଣ୍ଯମିତ୍ଯାହ । ଆଗ୍ନେଯଂ-ଵୈଁ ହିରଣ୍ଯମ୍ । ସ୍ଵଯୈଵୈନ-ଦ୍ଦେଵତଯା ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ସୋମାଯ ଵାସ ଇତ୍ଯାହ । ସୌମ୍ଯଂ-ଵୈଁ ଵାସଃ । ସ୍ଵଯୈଵୈନ-ଦ୍ଦେଵତଯା ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ରୁଦ୍ରାଯ ଗାମିତ୍ଯାହ । ରୌଦ୍ରୀ ଵୈ ଗୌଃ । ସ୍ଵଯୈଵୈନା-ନ୍ଦେଵତଯା ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଵରୁଣାଯାଶ୍ଵମିତ୍ଯାହ ॥ 29 ॥
ଵାରୁଣୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ । ସ୍ଵଯୈଵୈନ-ନ୍ଦେଵତଯା ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ପ୍ରଜାପତଯେ ପୁରୁଷମିତ୍ଯାହ । ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ ଵୈ ପୁରୁଷଃ । ସ୍ଵଯୈଵୈନ-ନ୍ଦେଵତଯା ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ମନଵେ ତଲ୍ପମିତ୍ଯାହ । ମାନଵୋ ଵୈ ତଲ୍ପଃ । ସ୍ଵଯୈଵୈନ-ନ୍ଦେଵତଯା ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଉତ୍ତାନାଯାଙ୍ଗୀରସାଯାନ ଇତ୍ଯାହ । ଇଯଂ-ଵାଁ ଉତ୍ତାନ ଆଙ୍ଗୀରସଃ ॥ 30 ॥
ଅନଯୈଵୈନତ୍-ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି ॥ ଵୈଶ୍ଵାନର୍ଯର୍ଚା ରଥ-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ଵୈ ଦେଵତଯା ରଥଃ । ସ୍ଵଯୈଵୈନ-ନ୍ଦେଵତଯା ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି ॥ ତେନାମୃତତ୍ଵମଶ୍ଯା-ମିତ୍ଯାହ । ଅମୃତମେଵାତ୍ମନ୍-ଧତ୍ତେ ॥ ଵଯୋ ଦାତ୍ର ଇତ୍ଯାହ । ଵଯ ଏଵୈନ-ଙ୍କୃତ୍ଵା । ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଙ୍ଗମଯତି ॥ ମଯୋ ମହ୍ଯମସ୍ତୁ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀତ୍ର ଇତ୍ଯାହ ॥ 31 ॥
ଯଦ୍ଵୈ ଶିଵମ୍ । ତନ୍ମଯଃ । ଆତ୍ମନ ଏଵୈଷା ପରୀତ୍ତିଃ ॥ କ ଇଦ-ଙ୍କସ୍ମା ଅଦାଦିତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ କଃ । ସ ପ୍ରଜାପତଯେ ଦଦାତି ॥ କାମଃ କାମାଯେତ୍ଯାହ । କାମେନ ହି ଦଦାତି । କାମେନ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି ॥ କାମୋ ଦାତା କାମଃ ପ୍ରତି ଗ୍ରହୀତେତ୍ଯାହ ॥ 32 ॥
କାମୋ ହି ଦାତା । କାମଃ ପ୍ରତି ଗ୍ରହୀତା ॥ କାମଗ୍ଂ ସମୁଦ୍ର-ମାଵିଶେତ୍ଯାହ । ସମୁଦ୍ର ଇଵ ହି କାମଃ । ନେଵ ହି କାମସ୍ଯାନ୍ତୋ-ଽସ୍ତି । ନ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ॥ କାମେନ ତ୍ଵା ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାମୀତ୍ଯାହ । ଯେନ କାମେନ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ସ ଏଵୈନମମୁଷ୍ମିଲ୍ ଁଲୋକେ କାମ ଆଗଚ୍ଛତି ॥ କାମୈତତ୍ତ ଏଷା ତେ କାମ ଦକ୍ଷିଣେତ୍ଯାହ । କାମ ଏଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନୋ-ଽମୁଷ୍ମିଲ୍ ଁଲୋକେ ଦକ୍ଷିଣାମିଚ୍ଛତି । ନ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀତରି ॥ ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍-ଦକ୍ଷିଣା-ମ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି । ଅନୃଣାମେଵୈନା-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି ॥ 33 ॥
ରାଜା ତ୍ଵା ଵରୁଣୋ ନଯତୁ ଦେଵି ଦକ୍ଷିଣେ-ଽଗ୍ନଯେ ହିରଣ୍ଯମିତ୍ଯାହ । ଆଗ୍ନେଯଂ-ଵୈଁ ହିରଣ୍ଯମ୍ । ସ୍ଵଯୈଵୈନ-ଦ୍ଦେଵତଯା ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ସୋମାଯ ଵାସ ଇତ୍ଯାହ । ସୌମ୍ଯଂ-ଵୈଁ ଵାସଃ । ସ୍ଵଯୈଵୈନ-ଦ୍ଦେଵତଯା ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ରୁଦ୍ରାଯ ଗାମିତ୍ଯାହ । ରୌଦ୍ରୀ ଵୈ ଗୌଃ । ସ୍ଵଯୈଵୈନା-ନ୍ଦେଵତଯା ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଵରୁଣାଯାଶ୍ଵମିତ୍ଯାହ ॥ 29 ॥
ଵାରୁଣୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ । ସ୍ଵଯୈଵୈନ-ନ୍ଦେଵତଯା ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ପ୍ରଜାପତଯେ ପୁରୁଷମିତ୍ଯାହ । ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ ଵୈ ପୁରୁଷଃ । ସ୍ଵଯୈଵୈନ-ନ୍ଦେଵତଯା ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ମନଵେ ତଲ୍ପମିତ୍ଯାହ । ମାନଵୋ ଵୈ ତଲ୍ପଃ । ସ୍ଵଯୈଵୈନ-ନ୍ଦେଵତଯା ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଉତ୍ତାନାଯାଙ୍ଗୀରସାଯାନ ଇତ୍ଯାହ । ଇଯଂ-ଵାଁ ଉତ୍ତାନ ଆଙ୍ଗୀରସଃ ॥ 30 ॥
ଅନଯୈଵୈନତ୍-ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି ॥ ଵୈଶ୍ଵାନର୍ଯର୍ଚା ରଥ-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ଵୈ ଦେଵତଯା ରଥଃ । ସ୍ଵଯୈଵୈନ-ନ୍ଦେଵତଯା ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି ॥ ତେନାମୃତତ୍ଵମଶ୍ଯା-ମିତ୍ଯାହ । ଅମୃତମେଵାତ୍ମନ୍-ଧତ୍ତେ ॥ ଵଯୋ ଦାତ୍ର ଇତ୍ଯାହ । ଵଯ ଏଵୈନ-ଙ୍କୃତ୍ଵା । ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଙ୍ଗମଯତି ॥ ମଯୋ ମହ୍ଯମସ୍ତୁ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀତ୍ର ଇତ୍ଯାହ ॥ 31 ॥
ଯଦ୍ଵୈ ଶିଵମ୍ । ତନ୍ମଯଃ । ଆତ୍ମନ ଏଵୈଷା ପରୀତ୍ତିଃ ॥ କ ଇଦ-ଙ୍କସ୍ମା ଅଦାଦିତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ କଃ । ସ ପ୍ରଜାପତଯେ ଦଦାତି ॥ କାମଃ କାମାଯେତ୍ଯାହ । କାମେନ ହି ଦଦାତି । କାମେନ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି ॥ କାମୋ ଦାତା କାମଃ ପ୍ରତି ଗ୍ରହୀତେତ୍ଯାହ ॥ 32 ॥
କାମୋ ହି ଦାତା । କାମଃ ପ୍ରତି ଗ୍ରହୀତା ॥ କାମଗ୍ଂ ସମୁଦ୍ର-ମାଵିଶେତ୍ଯାହ । ସମୁଦ୍ର ଇଵ ହି କାମଃ । ନେଵ ହି କାମସ୍ଯାନ୍ତୋ-ଽସ୍ତି । ନ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ॥ କାମେନ ତ୍ଵା ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାମୀତ୍ଯାହ । ଯେନ କାମେନ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ସ ଏଵୈନମମୁଷ୍ମିଲ୍ ଁଲୋକେ କାମ ଆଗଚ୍ଛତି ॥ କାମୈତତ୍ତ ଏଷା ତେ କାମ ଦକ୍ଷିଣେତ୍ଯାହ । କାମ ଏଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନୋ-ଽମୁଷ୍ମିଲ୍ ଁଲୋକେ ଦକ୍ଷିଣାମିଚ୍ଛତି । ନ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀତରି ॥ ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍-ଦକ୍ଷିଣା-ମ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି । ଅନୃଣାମେଵୈନା-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି ॥ 33 ॥
(ଵ୍ଲୀନାତ୍ଯ - ଶ୍ଵମିତ୍ଯାହା - ଙ୍ଗିରସଃ - ପ୍ରତିଗ୍ରହୀତ୍ର ଇତ୍ଯାହ - ପ୍ରତିଗ୍ରହୀତେତ୍ଯାହ - ଦକ୍ଷିଣେତ୍ଯାହ ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଦ୍ଵାଦଶାହଦଶମେ-ଽହନି ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଃ
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଦ୍ଵାଦଶାହଦଶମେ-ଽହନି ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଃ
ଅନ୍ତୋ ଵା ଏଷ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ । ଯ-ଦ୍ଦଶମମହଃ । ଦଶମେ-ଽହନ୍-ଥ୍ସର୍ପରାଜ୍ଞିଯା ଋଗ୍ଭି-ସ୍ସ୍ତୁଵନ୍ତି । ଯଜ୍ଞସ୍ଯୈଵାନ୍ତ-ଙ୍ଗତ୍ଵା । ଅନ୍ନାଦ୍ଯମଵରୁନ୍ଧତେ ॥ ତିସୃଭିଃ ସ୍ତୁଵନ୍ତି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଏଭ୍ଯ ଏଵ ଲୋକେଭ୍ଯୋ-ଽନ୍ନାଦ୍ଯମଵରୁନ୍ଧତେ । ପୃଶ୍ନିଵତୀ-ର୍ଭଵନ୍ତି । ଅନ୍ନଂ-ଵୈଁ ପୃଶ୍ନି ॥ 34 ॥
ଅନ୍ନମେଵାଵ-ରୁନ୍ଧତେ ॥ ମନସା ପ୍ରସ୍ତୌତି । ମନସୋଦ୍ଗାଯତି । ମନସା ପ୍ରତି ହରତି । ମନ ଇଵ ହି ପ୍ରଜାପତିଃ । ପ୍ରଜାପତେରାପ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଦେଵା ଵୈ ସର୍ପାଃ । ତେଷାମିଯଗ୍ଂ ରାଜ୍ଞୀ । ଯ-ଥ୍ସର୍ପରାଜ୍ଞିଯା ଋଗ୍ଭି-ସ୍ସ୍ତୁଵନ୍ତି । ଅସ୍ଯାମେଵ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ 35 ॥
ଚତୁର୍ହୋତୄନ୍. ହୋତା ଵ୍ଯାଚଷ୍ଟେ । ସ୍ତୁତମନୁଶଗ୍ଂସତି ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଅନ୍ତୋ ଵା ଏଷ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ । ଯ-ଦ୍ଦଶମମହଃ । ଏତ-ତ୍ଖଲୁ ଵୈ ଦେଵାନା-ମ୍ପରମ-ଙ୍ଗୁହ୍ଯ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ । ଯଚ୍ଚତୁର୍ହୋତାରଃ । ଦଶମେ-ଽହଗ୍ଗ୍-ଶ୍ଚତୁର୍ହୋତୄନ୍ ଵ୍ଯାଚଷ୍ଟେ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯୈଵାନ୍ତ-ଙ୍ଗତ୍ଵା । ପରମ-ନ୍ଦେଵାନା-ଙ୍ଗୁହ୍ଯ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମାଵରୁନ୍ଧେ । ତଦେଵ ପ୍ରକାଶ-ଙ୍ଗମଯତି ॥ 36 ॥
ତଦେନ-ମ୍ପ୍ରକାଶ-ଙ୍ଗତମ୍ । ପ୍ରକାଶ-ମ୍ପ୍ରଜାନା-ଙ୍ଗମଯତି ॥ ଵାଚଂ-ଯଁଚ୍ଛତି । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଧୃତ୍ଯୈ ॥ ଯଜମାନଦେଵତ୍ଯଂ-ଵାଁ ଅହଃ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଦେଵତ୍ଯା ରାତ୍ରିଃ । ଅହ୍ନା ରାତ୍ରି-ନ୍ଧ୍ଯାଯେତ୍ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯୈଵ ତଲ୍ଲୋକଂ-ଵୃଁଙ୍କ୍ତେ । ଯଦ୍ଦିଵା ଵାଚଂ-ଵିଁସୃଜେତ୍ । ଅହର୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାଯୋଚ୍ଛିଗ୍ଂଷେତ୍ । ଯନ୍ନକ୍ତଂ-ଵିଁସୃଜେତ୍ । ରାତ୍ରି-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାଯୋଚ୍ଛିଗ୍ଂଷେତ୍ । ଅଧିଵୃକ୍ଷସୂର୍ଯେ ଵାଚଂ-ଵିଁସୃଜତି । ଏତାଵନ୍ତମେଵାସ୍ମୈ ଲୋକମୁଚ୍ଛିଗ୍ଂଷତି । ଯାଵଦାଦିତ୍ଯୋ-ଽସ୍ତମେତି ॥ 37 ॥
ଅନ୍ନମେଵାଵ-ରୁନ୍ଧତେ ॥ ମନସା ପ୍ରସ୍ତୌତି । ମନସୋଦ୍ଗାଯତି । ମନସା ପ୍ରତି ହରତି । ମନ ଇଵ ହି ପ୍ରଜାପତିଃ । ପ୍ରଜାପତେରାପ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଦେଵା ଵୈ ସର୍ପାଃ । ତେଷାମିଯଗ୍ଂ ରାଜ୍ଞୀ । ଯ-ଥ୍ସର୍ପରାଜ୍ଞିଯା ଋଗ୍ଭି-ସ୍ସ୍ତୁଵନ୍ତି । ଅସ୍ଯାମେଵ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ 35 ॥
ଚତୁର୍ହୋତୄନ୍. ହୋତା ଵ୍ଯାଚଷ୍ଟେ । ସ୍ତୁତମନୁଶଗ୍ଂସତି ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଅନ୍ତୋ ଵା ଏଷ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ । ଯ-ଦ୍ଦଶମମହଃ । ଏତ-ତ୍ଖଲୁ ଵୈ ଦେଵାନା-ମ୍ପରମ-ଙ୍ଗୁହ୍ଯ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ । ଯଚ୍ଚତୁର୍ହୋତାରଃ । ଦଶମେ-ଽହଗ୍ଗ୍-ଶ୍ଚତୁର୍ହୋତୄନ୍ ଵ୍ଯାଚଷ୍ଟେ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯୈଵାନ୍ତ-ଙ୍ଗତ୍ଵା । ପରମ-ନ୍ଦେଵାନା-ଙ୍ଗୁହ୍ଯ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମାଵରୁନ୍ଧେ । ତଦେଵ ପ୍ରକାଶ-ଙ୍ଗମଯତି ॥ 36 ॥
ତଦେନ-ମ୍ପ୍ରକାଶ-ଙ୍ଗତମ୍ । ପ୍ରକାଶ-ମ୍ପ୍ରଜାନା-ଙ୍ଗମଯତି ॥ ଵାଚଂ-ଯଁଚ୍ଛତି । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଧୃତ୍ଯୈ ॥ ଯଜମାନଦେଵତ୍ଯଂ-ଵାଁ ଅହଃ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଦେଵତ୍ଯା ରାତ୍ରିଃ । ଅହ୍ନା ରାତ୍ରି-ନ୍ଧ୍ଯାଯେତ୍ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯୈଵ ତଲ୍ଲୋକଂ-ଵୃଁଙ୍କ୍ତେ । ଯଦ୍ଦିଵା ଵାଚଂ-ଵିଁସୃଜେତ୍ । ଅହର୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାଯୋଚ୍ଛିଗ୍ଂଷେତ୍ । ଯନ୍ନକ୍ତଂ-ଵିଁସୃଜେତ୍ । ରାତ୍ରି-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାଯୋଚ୍ଛିଗ୍ଂଷେତ୍ । ଅଧିଵୃକ୍ଷସୂର୍ଯେ ଵାଚଂ-ଵିଁସୃଜତି । ଏତାଵନ୍ତମେଵାସ୍ମୈ ଲୋକମୁଚ୍ଛିଗ୍ଂଷତି । ଯାଵଦାଦିତ୍ଯୋ-ଽସ୍ତମେତି ॥ 37 ॥
(ପୃଶ୍ନି - ତିଷ୍ଠନ୍ତି - ଗମଯତି - ଶିଗ୍ଂଷେ-ତ୍ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ସପ୍ତହୋତୃମନ୍ତ୍ରସାଧ୍ଯଯଜ୍ଞପ୍ରଶଂସା
ଅନୁଵାକଂ 7 - ସପ୍ତହୋତୃମନ୍ତ୍ରସାଧ୍ଯଯଜ୍ଞପ୍ରଶଂସା
ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ତା-ସ୍ସୃଷ୍ଟା-ସ୍ସମଶ୍ଲିଷ୍ଯନ୍ନ୍ । ତା ରୂପେଣାନୁ ପ୍ରାଵିଶତ୍ । ତସ୍ମାଦାହୁଃ । ରୂପଂ-ଵୈଁ ପ୍ରଜାପତିରିତି । ତା ନାମ୍ନା-ଽନୁ ପ୍ରାଵିଶତ୍ । ତସ୍ମାଦାହୁଃ । ନାମ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିରିତି । ତସ୍ମାଦପ୍ଯା ଽମିତ୍ରୌ ସଗନ୍ତ୍ଯ । ନାମ୍ନା ଚେଦ୍ଧ୍ଵଯେତେ ॥ 38 ॥
ମିତ୍ରମେଵ ଭଵତଃ ॥ ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଦେଵାସୁରାନସୃଜତ । ସ ଇନ୍ଦ୍ରମପି ନାସୃଜତ । ତ-ନ୍ଦେଵା ଅବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର-ନ୍ନୋ ଜନଯେତି । ସ ଆତ୍ମ-ନ୍ନିନ୍ଦ୍ର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତମସୃଜତ । ତ-ନ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁଗ୍-ଵୀର୍ଯ-ମ୍ଭୂତ୍ଵା-ଽନୁ ପ୍ରାଵିଶତ୍ । ତସ୍ଯ ଵଜ୍ରଃ ପଞ୍ଚଦଶୋ ହସ୍ତ ଆପଦ୍ଯତ । ତେନୋଦଯ୍ଯାସୁରାନଭ୍ଯ ଭଵତ୍ ॥ 39 ॥
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଅଭି ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ ତେ ଦେଵା ଅସୁରୈ-ର୍ଵିଜିତ୍ଯ । ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାଯନ୍ନ୍ । ତେ-ଽମୁଷ୍ମିଲ୍ ଁଲୋକେ ଵ୍ଯକ୍ଷୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ନ୍ । ତେ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଅମୁତଃ ପ୍ରଦାନଂ-ଵାଁ ଉପଜିଜୀଵିମେତି । ତେ ସପ୍ତହୋତାରଂ-ଯଁଜ୍ଞଂ-ଵିଁଧାଯାଯାସ୍ଯମ୍ । ଆଙ୍ଗୀରସ-ମ୍ପ୍ରାହିଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ଏତେନାମୁତ୍ର କଲ୍ପଯେତି ॥ 40 ॥
ତସ୍ଯ ଵା ଇଯ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତିଃ । ଯଦିଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । କଲ୍ପତେ-ଽସ୍ମୈ । ସ ଵା ଅଯ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଯଜ୍ଞ-ସ୍ସପ୍ତହୋତା । ଅମୁତ୍ର ସଦ୍ଭ୍ଯୋ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ହଵ୍ଯଂ-ଵଁହତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଉପୈନଂ-ଯଁଜ୍ଞୋ ନମତି ॥ ସୋ-ଽମନ୍ଯତ । ଅଭି ଵା ଇମେ-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋକାଦମୁଂଲୋଁକ-ଙ୍କମିଷ୍ଯନ୍ତ ଇତି । ସ ଵାଚସ୍ପତେ ହୃଦିତି ଵ୍ଯାହରତ୍ । ତସ୍ମା-ତ୍ପୁତ୍ରୋ ହୃଦଯମ୍ । ତସ୍ମାଦସ୍ମା-ଲ୍ଲୋକାଦମୁଂ-ଲୋଁକ-ନ୍ନାଭିକାମଯନ୍ତେ । ପୁତ୍ରୋ ହି ହୃଦଯମ୍ ॥ 41 ॥
ମିତ୍ରମେଵ ଭଵତଃ ॥ ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଦେଵାସୁରାନସୃଜତ । ସ ଇନ୍ଦ୍ରମପି ନାସୃଜତ । ତ-ନ୍ଦେଵା ଅବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର-ନ୍ନୋ ଜନଯେତି । ସ ଆତ୍ମ-ନ୍ନିନ୍ଦ୍ର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତମସୃଜତ । ତ-ନ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁଗ୍-ଵୀର୍ଯ-ମ୍ଭୂତ୍ଵା-ଽନୁ ପ୍ରାଵିଶତ୍ । ତସ୍ଯ ଵଜ୍ରଃ ପଞ୍ଚଦଶୋ ହସ୍ତ ଆପଦ୍ଯତ । ତେନୋଦଯ୍ଯାସୁରାନଭ୍ଯ ଭଵତ୍ ॥ 39 ॥
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଅଭି ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ ତେ ଦେଵା ଅସୁରୈ-ର୍ଵିଜିତ୍ଯ । ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାଯନ୍ନ୍ । ତେ-ଽମୁଷ୍ମିଲ୍ ଁଲୋକେ ଵ୍ଯକ୍ଷୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ନ୍ । ତେ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଅମୁତଃ ପ୍ରଦାନଂ-ଵାଁ ଉପଜିଜୀଵିମେତି । ତେ ସପ୍ତହୋତାରଂ-ଯଁଜ୍ଞଂ-ଵିଁଧାଯାଯାସ୍ଯମ୍ । ଆଙ୍ଗୀରସ-ମ୍ପ୍ରାହିଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ଏତେନାମୁତ୍ର କଲ୍ପଯେତି ॥ 40 ॥
ତସ୍ଯ ଵା ଇଯ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତିଃ । ଯଦିଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । କଲ୍ପତେ-ଽସ୍ମୈ । ସ ଵା ଅଯ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଯଜ୍ଞ-ସ୍ସପ୍ତହୋତା । ଅମୁତ୍ର ସଦ୍ଭ୍ଯୋ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ହଵ୍ଯଂ-ଵଁହତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଉପୈନଂ-ଯଁଜ୍ଞୋ ନମତି ॥ ସୋ-ଽମନ୍ଯତ । ଅଭି ଵା ଇମେ-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋକାଦମୁଂଲୋଁକ-ଙ୍କମିଷ୍ଯନ୍ତ ଇତି । ସ ଵାଚସ୍ପତେ ହୃଦିତି ଵ୍ଯାହରତ୍ । ତସ୍ମା-ତ୍ପୁତ୍ରୋ ହୃଦଯମ୍ । ତସ୍ମାଦସ୍ମା-ଲ୍ଲୋକାଦମୁଂ-ଲୋଁକ-ନ୍ନାଭିକାମଯନ୍ତେ । ପୁତ୍ରୋ ହି ହୃଦଯମ୍ ॥ 41 ॥
(ହ୍ଵଯେତ - ଅଭଵତ୍ - କଲ୍ପଯେ - ତୀତି ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣାଂ ସୋମଯାଗାଙ୍ଗତ୍ଵମ୍
ଅନୁଵାକଂ 8 - ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣାଂ ସୋମଯାଗାଙ୍ଗତ୍ଵମ୍
ଦେଵା ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତୃଭି-ର୍ଯଜ୍ଞମତନ୍ଵତ । ତେ ଵି ପାପ୍ମନା ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯେଣାଜଯନ୍ତ । ଅଭି ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମଜଯନ୍ନ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାଗ୍-ଶ୍ଚତୁର୍ହୋତୃଭିର୍ଯଜ୍ଞ-ନ୍ତନୁତେ । ଵି ପାପ୍ମନା ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯେଣ ଜଯତେ । ଅଭି ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଞ୍ଜଯତି ॥ ଷଡ୍ଢୋତ୍ରା ପ୍ରାଯଣୀଯମାସାଦଯତି । ଅମୁଷ୍ମୈ ଵୈ ଲୋକାଯ ଷଡ୍ଢୋତା । ଘ୍ନନ୍ତି ଖଲୁ ଵା ଏତ-ଥ୍ସୋମମ୍ । ଯଦଭିଷୁଣ୍ଵନ୍ତି ॥ 42 ॥
ଋଜୁଧୈଵୈନମମୁଂ-ଲୋଁକ-ଙ୍ଗମଯତି । ଚତୁର୍ହୋତ୍ରା ଽଽତିତ୍ଥ୍ଯମ୍ । ଯଶୋ ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତା । ଯଶ ଏଵାତ୍ମନ୍-ଧତ୍ତେ । ପଞ୍ଚହୋତ୍ରା ପଶୁମୁପ ସାଦଯତି । ସୁଵର୍ଗ୍ଯୋ ଵୈ ପଞ୍ଚହୋତା । ଯଜମାନଃ ପଶୁଃ । ଯଜମାନମେଵ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଙ୍ଗମଯତି । ଗ୍ରହାନ୍-ଗୃହୀତ୍ଵା ସପ୍ତହୋତାର-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଇନ୍ଦ୍ରିଯଂ-ଵୈଁ ସପ୍ତହୋତା ॥ 43 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିଯମେଵାତ୍ମନ୍-ଧତ୍ତେ ॥ ଯୋ ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତୄ-ନନୁସଵନ-ନ୍ତର୍ପଯତି । ତୃପ୍ଯତି ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିଃ । ଉପୈନଗ୍ଂ ସୋମପୀଥୋ ନମତି । ବହିଷ୍ପଵମାନେ ଦଶହୋତାରଂ-ଵ୍ଯାଁଚକ୍ଷୀତ । ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନେ ପଵମାନେ ଚତୁର୍ହୋତାରମ୍ । ଆର୍ଭଵେ ପଵମାନେ ପଞ୍ଚହୋତାରମ୍ । ପିତୃଯଜ୍ଞେ ଷଡ୍ଢୋତାରମ୍ । ଯଜ୍ଞାଯଜ୍ଞିଯସ୍ଯ ସ୍ତୋତ୍ରେ ସପ୍ତହୋତାରମ୍ । ଅନୁସଵନମେଵୈନାଗ୍ ସ୍ତର୍ପଯତି ॥ 44 ॥
ତୃପ୍ଯତି ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିଃ । ଉପୈନଗ୍ଂ ସୋମପୀଥୋ ନମତି ॥ ଦେଵା ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତୃଭି-ସ୍ସତ୍ରମାସତ । ଋଦ୍ଧିପରିମିତଂ-ଯଁଶସ୍କାମାଃ । ତେ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଯନ୍ନଃ ପ୍ରଥମଂ-ଯଁଶ ଋଚ୍ଛାତ୍ । ସର୍ଵେଷା-ନ୍ନସ୍ତ-ଥ୍ସହାସଦିତି । ସୋମଶ୍ଚତୁର୍ହୋତ୍ରା । ଅଗ୍ନିଃ ପଞ୍ଚହୋତ୍ରା । ଧାତା ଷଡ୍ଢୋତ୍ରା ॥ 45 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଃ ସପ୍ତହୋତ୍ରା । ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଦଶହୋତ୍ରା । ତେଷାଗ୍ଂ ସୋମଗ୍ଂ ରାଜାନଂ-ଯଁଶ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ ॥ ତନ୍ନ୍ଯକାମଯତ । ତେନାପାକ୍ରାମତ୍ । ତେନ ପ୍ରଲାଯମଚରତ୍ । ତ-ନ୍ଦେଵାଃ ପ୍ରୈଷୈଃ ପ୍ରୈଷମୈଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ତତ୍-ପ୍ରୈଷାଣା-ମ୍ପ୍ରୈଷତ୍ଵମ୍ । ନିଵିଦ୍ଭିର୍ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ନ୍ । ତନ୍ନିଵିଦା-ନ୍ନିଵିତ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ 46 ॥
ଆପ୍ରୀଭିରାପ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତଦାପ୍ରୀଣାମାପ୍ରିତ୍ଵମ୍ । ତମଘ୍ନନ୍ନ୍ । ତସ୍ଯ ଯଶୋ ଵ୍ଯଗୃହ୍ଣତ । ତେ ଗ୍ରହା ଅଭଵନ୍ନ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହାଣା-ଙ୍ଗ୍ରହତ୍ଵମ୍ । ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷୋ ଗ୍ରହା ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ । ତସ୍ଯ ତ୍ଵେଵ ଗୃହୀତାଃ ॥ ତେ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଯୋ ଵୈ ନ-ଶ୍ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ-ଽଭୂତ୍ ॥ 47 ॥
ତମଵଧିଷ୍ମ । ପୁନରିମଗ୍ଂ ସୁଵାମହା ଇତି । ତ-ଞ୍ଛନ୍ଦୋଭି-ରସୁଵନ୍ତ । ତଚ୍ଛନ୍ଦସା-ଞ୍ଛନ୍ଦସ୍ତ୍ଵମ୍ । ସାମ୍ନା ସମାନଯନ୍ନ୍ । ତ-ଥ୍ସାମ୍ନଃ ସାମତ୍ଵମ୍ । ଉକ୍ଥୈ-ରୁଦସ୍ଥାପଯନ୍ନ୍ । ତଦୁକ୍ଥାନା-ମୁକ୍ଥତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତିଷ୍ଠତି ॥ 48 ॥
ସର୍ଵମାଯୁରେତି ॥ ସୋମୋ ଵୈ ଯଶଃ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସୋମମାଗଚ୍ଛତି । ଯଶ ଏଵୈନମୃଚ୍ଛତି । ତସ୍ମାଦାହୁଃ । ଯଶ୍ଚୈଵଂ-ଵେଁଦ ଯଶ୍ଚ ନ । ତାଵୁଭୌ ସୋମ-ମାଗଚ୍ଛତଃ । ସୋମୋ ହି ଯଶଃ । ତ-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଵ ଯଶ ଋଚ୍ଛତୀତ୍ଯାହୁଃ । ଯ-ସ୍ସୋମେ ସୋମ-ମ୍ପ୍ରାହେତି । ତସ୍ମା-ଥ୍ସୋମେ ସୋମଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯଃ । ଯଶ ଏଵୈନମୃଚ୍ଛତି ॥ 49 ॥
ଋଜୁଧୈଵୈନମମୁଂ-ଲୋଁକ-ଙ୍ଗମଯତି । ଚତୁର୍ହୋତ୍ରା ଽଽତିତ୍ଥ୍ଯମ୍ । ଯଶୋ ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତା । ଯଶ ଏଵାତ୍ମନ୍-ଧତ୍ତେ । ପଞ୍ଚହୋତ୍ରା ପଶୁମୁପ ସାଦଯତି । ସୁଵର୍ଗ୍ଯୋ ଵୈ ପଞ୍ଚହୋତା । ଯଜମାନଃ ପଶୁଃ । ଯଜମାନମେଵ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଙ୍ଗମଯତି । ଗ୍ରହାନ୍-ଗୃହୀତ୍ଵା ସପ୍ତହୋତାର-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଇନ୍ଦ୍ରିଯଂ-ଵୈଁ ସପ୍ତହୋତା ॥ 43 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିଯମେଵାତ୍ମନ୍-ଧତ୍ତେ ॥ ଯୋ ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତୄ-ନନୁସଵନ-ନ୍ତର୍ପଯତି । ତୃପ୍ଯତି ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିଃ । ଉପୈନଗ୍ଂ ସୋମପୀଥୋ ନମତି । ବହିଷ୍ପଵମାନେ ଦଶହୋତାରଂ-ଵ୍ଯାଁଚକ୍ଷୀତ । ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନେ ପଵମାନେ ଚତୁର୍ହୋତାରମ୍ । ଆର୍ଭଵେ ପଵମାନେ ପଞ୍ଚହୋତାରମ୍ । ପିତୃଯଜ୍ଞେ ଷଡ୍ଢୋତାରମ୍ । ଯଜ୍ଞାଯଜ୍ଞିଯସ୍ଯ ସ୍ତୋତ୍ରେ ସପ୍ତହୋତାରମ୍ । ଅନୁସଵନମେଵୈନାଗ୍ ସ୍ତର୍ପଯତି ॥ 44 ॥
ତୃପ୍ଯତି ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିଃ । ଉପୈନଗ୍ଂ ସୋମପୀଥୋ ନମତି ॥ ଦେଵା ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତୃଭି-ସ୍ସତ୍ରମାସତ । ଋଦ୍ଧିପରିମିତଂ-ଯଁଶସ୍କାମାଃ । ତେ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଯନ୍ନଃ ପ୍ରଥମଂ-ଯଁଶ ଋଚ୍ଛାତ୍ । ସର୍ଵେଷା-ନ୍ନସ୍ତ-ଥ୍ସହାସଦିତି । ସୋମଶ୍ଚତୁର୍ହୋତ୍ରା । ଅଗ୍ନିଃ ପଞ୍ଚହୋତ୍ରା । ଧାତା ଷଡ୍ଢୋତ୍ରା ॥ 45 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଃ ସପ୍ତହୋତ୍ରା । ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଦଶହୋତ୍ରା । ତେଷାଗ୍ଂ ସୋମଗ୍ଂ ରାଜାନଂ-ଯଁଶ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ ॥ ତନ୍ନ୍ଯକାମଯତ । ତେନାପାକ୍ରାମତ୍ । ତେନ ପ୍ରଲାଯମଚରତ୍ । ତ-ନ୍ଦେଵାଃ ପ୍ରୈଷୈଃ ପ୍ରୈଷମୈଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ତତ୍-ପ୍ରୈଷାଣା-ମ୍ପ୍ରୈଷତ୍ଵମ୍ । ନିଵିଦ୍ଭିର୍ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ନ୍ । ତନ୍ନିଵିଦା-ନ୍ନିଵିତ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ 46 ॥
ଆପ୍ରୀଭିରାପ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତଦାପ୍ରୀଣାମାପ୍ରିତ୍ଵମ୍ । ତମଘ୍ନନ୍ନ୍ । ତସ୍ଯ ଯଶୋ ଵ୍ଯଗୃହ୍ଣତ । ତେ ଗ୍ରହା ଅଭଵନ୍ନ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହାଣା-ଙ୍ଗ୍ରହତ୍ଵମ୍ । ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷୋ ଗ୍ରହା ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ । ତସ୍ଯ ତ୍ଵେଵ ଗୃହୀତାଃ ॥ ତେ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଯୋ ଵୈ ନ-ଶ୍ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ-ଽଭୂତ୍ ॥ 47 ॥
ତମଵଧିଷ୍ମ । ପୁନରିମଗ୍ଂ ସୁଵାମହା ଇତି । ତ-ଞ୍ଛନ୍ଦୋଭି-ରସୁଵନ୍ତ । ତଚ୍ଛନ୍ଦସା-ଞ୍ଛନ୍ଦସ୍ତ୍ଵମ୍ । ସାମ୍ନା ସମାନଯନ୍ନ୍ । ତ-ଥ୍ସାମ୍ନଃ ସାମତ୍ଵମ୍ । ଉକ୍ଥୈ-ରୁଦସ୍ଥାପଯନ୍ନ୍ । ତଦୁକ୍ଥାନା-ମୁକ୍ଥତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତିଷ୍ଠତି ॥ 48 ॥
ସର୍ଵମାଯୁରେତି ॥ ସୋମୋ ଵୈ ଯଶଃ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସୋମମାଗଚ୍ଛତି । ଯଶ ଏଵୈନମୃଚ୍ଛତି । ତସ୍ମାଦାହୁଃ । ଯଶ୍ଚୈଵଂ-ଵେଁଦ ଯଶ୍ଚ ନ । ତାଵୁଭୌ ସୋମ-ମାଗଚ୍ଛତଃ । ସୋମୋ ହି ଯଶଃ । ତ-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଵ ଯଶ ଋଚ୍ଛତୀତ୍ଯାହୁଃ । ଯ-ସ୍ସୋମେ ସୋମ-ମ୍ପ୍ରାହେତି । ତସ୍ମା-ଥ୍ସୋମେ ସୋମଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯଃ । ଯଶ ଏଵୈନମୃଚ୍ଛତି ॥ 49 ॥
(ଅଭିଷୁଣ୍ଵନ୍ତି - ସପ୍ତହୋତା - ତର୍ପଯତି - ଷଡ୍ଢୋତ୍ରା - ନିଵିତ୍ତ୍ଵ - ମଭୂତ୍ - ତିଷ୍ଠତି - ପ୍ରାହେତି ଦ୍ଵେ ଚ) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ହୋତୃମନ୍ତ୍ରୋତ୍ପତ୍ତିକଥନପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଜଗ-ଥ୍ସୃଷ୍ଟିଃ
ଅନୁଵାକଂ 9 - ହୋତୃମନ୍ତ୍ରୋତ୍ପତ୍ତିକଥନପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଜଗ-ଥ୍ସୃଷ୍ଟିଃ
ଇଦଂ-ଵାଁ ଅଗ୍ରେ ନୈଵ କିଞ୍ଚନାସୀତ୍ । ନ ଦ୍ଯୌରାସୀତ୍ । ନ ପୃଥିଵୀ । ନାନ୍ତରିକ୍ଷମ୍ । ତଦସଦେଵ ସନ୍ମନୋ ଽକୁରୁତ ସ୍ଯାମିତି । ତଦତପ୍ଯତ । ତସ୍ମାତ୍-ତେପାନାଦ୍ଧୂମୋ-ଽଜାଯତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ-ଽତପ୍ଯତ । ତସ୍ମାତ୍-ତେପାନାଦଗ୍ନି-ରଜାଯତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ-ଽତପ୍ଯତ ॥ 50 ॥
ତସ୍ମାତ୍-ତେପାନାଜ୍ଜ୍ଯୋତି-ରଜାଯତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ-ଽତପ୍ଯତ । ତସ୍ମାତ୍-ତେପାନାଦର୍ଚି-ରଜାଯତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ-ଽତପ୍ଯତ । ତସ୍ମାତ୍-ତେପାନାନ୍ମରୀଚଯୋ-ଽଜାଯନ୍ତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ-ଽତପ୍ଯତ । ତସ୍ମାତ୍-ତେପାନାଦୁଦାରା ଅଜାଯନ୍ତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ-ଽତପ୍ଯତ । ତଦଭ୍ରମିଵ ସମହନ୍ଯତ ॥ ତ-ଦ୍ଵସ୍ତିମଭିନତ୍ ॥ 51 ॥
ସ ସମୁଦ୍ରୋ-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା-ଥ୍ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ନ ପିବନ୍ତି । ପ୍ରଜନନମିଵ ହି ମନ୍ଯନ୍ତେ । ତସ୍ମା-ତ୍ପଶୋ-ର୍ଜାଯମାନାଦାପଃ ପୁରସ୍ତା-ଦ୍ଯନ୍ତି ॥ ତ-ଦ୍ଦଶହୋତା-ଽନ୍ଵସୃଜ୍ଯତ । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ ଦଶ ହୋତା ॥ ଯ ଏଵ-ନ୍ତପସୋ ଵୀର୍ଯଂ-ଵିଁଦ୍ଵାଗ୍ସ୍ତପ୍ଯତେ । ଭଵତ୍ଯେଵ ॥ ତଦ୍ଵା ଇଦମାପଃ ସଲିଲ-ମାସୀତ୍ । ସୋ-ଽରୋଦୀତ୍-ପ୍ରଜାପତିଃ ॥ 52 ॥
ସ କସ୍ମା ଅଜ୍ଞି । ଯ-ଦ୍ଯସ୍ଯା ଅପ୍ରତିଷ୍ଠାଯା ଇତି । ଯଦଫ୍ସ୍ଵ-ଵାପଦ୍ଯତ । ସା ପୃଥିଵ୍ଯଭଵତ୍ । ଯଦ୍ଵ୍ଯମୃଷ୍ଟ । ତଦନ୍ତରିକ୍ଷ-ମଭଵତ୍ । ଯଦୂର୍ଧ୍ଵ-ମୁଦମୃଷ୍ଟ । ସା ଦ୍ଯୌରଭଵତ୍ । ଯଦରୋଦୀତ୍ । ତଦନଯୋ ରୋଦସ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ 53 ॥
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ନାସ୍ଯ ଗୃହେ ରୁଦନ୍ତି । ଏତଦ୍ଵା ଏଷାଂ-ଲୋଁକାନା-ଞ୍ଜନ୍ମ । ଯ ଏଵମେଷାଂ-ଲୋଁକାନା-ଞ୍ଜନ୍ମ ଵେଦ । ନୈଷୁ ଲୋକେ-ଷ୍ଵାର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି । ସ ଇମା-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠା-ମଵିନ୍ଦତ ॥ ସ ଇମା-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ-ଵିଁତ୍ତ୍ଵା ଽକାମଯତ ପ୍ରଜାଯେଯେତି । ସ ତପୋ-ଽତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽନ୍ତର୍ଵାନଭଵତ୍ । ସ ଜଘନାଦସୁରା-ନସୃଜତ ॥ 54 ॥
ତେଭ୍ଯୋ ମୃନ୍ମଯେ ପାତ୍ରେ-ଽନ୍ନମଦୁହତ୍ । ଯା-ଽସ୍ଯ ସା ତନୂରାସୀତ୍ । ତାମପାହତ । ସା ତମିସ୍ରା-ଽଭଵତ୍ ॥ ସୋ-ଽକାମଯତ ପ୍ରଜାଯେଯେତି । ସ ତପୋ-ଽତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽନ୍ତର୍ଵା-ନଭଵତ୍ । ସ ପ୍ରଜନନାଦେଵ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ତସ୍ମାଦିମା ଭୂଯିଷ୍ଠାଃ । ପ୍ରଜନନାଦ୍ଧ୍ଯେନା ଅସୃଜତ ॥ 55 ॥
ତାଭ୍ଯୋ ଦାରୁମଯେ ପାତ୍ରେ ପଯୋ-ଽଦୁହତ୍ । ଯା-ଽସ୍ଯ ସା ତନୂରାସୀତ୍ । ତାମପାହତ । ସା ଜୋଥ୍ସ୍ନା ଽଭଵତ୍ ॥ ସୋ-ଽକାମଯତ ପ୍ରଜାଯେଯେତି । ସତପୋ-ଽତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽନ୍ତର୍ଵା-ନଭଵତ୍ । ସ ଉପପକ୍ଷାଭ୍ଯା-ମେଵର୍ତୂନସୃଜତ । ତେଭ୍ଯୋ ରଜତେ ପାତ୍ରେ ଘୃତମଦୁହତ୍ । ଯା-ଽସ୍ଯ ସା ତନୂରାସୀତ୍ ॥ 56 ॥
ତାମପାହତ । ସୋ-ଽହୋରାତ୍ରଯୋ-ସ୍ସନ୍ଧି-ରଭଵତ୍ ॥ ସୋ-ଽକାମଯତ ପ୍ରଜାଯେଯେତି । ସ ତପୋ-ଽତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽନ୍ତର୍ଵା-ନଭଵତ୍ । ସ ମୁଖା-ଦ୍ଦେଵା-ନସୃଜତ । ତେଭ୍ଯୋ ହରିତେ ପାତ୍ରେ ସୋମମଦୁହତ୍ । ଯା-ଽସ୍ଯ ସା ତନୂରାସୀତ୍ । ତାମପାହତ । ତଦହରଭଵତ୍ ॥ 57 ॥
ଏତେ ଵୈ ପ୍ରଜାପତେର୍ଦୋହାଃ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଦୁହ ଏଵ ପ୍ରଜାଃ ॥ ଦିଵା ଵୈ ନୋ-ଽଭୂଦିତି । ତ-ଦ୍ଦେଵାନା-ନ୍ଦେଵତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵ-ନ୍ଦେଵାନା-ନ୍ଦେଵତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ । ଦେଵଵାନେଵ ଭଵତି ॥ ଏତଦ୍ଵା ଅହୋରାତ୍ରାଣା-ଞ୍ଜନ୍ମ । ଯ ଏଵମହୋରାତ୍ରାଣା-ଞ୍ଜନ୍ମ ଵେଦ । ନାହୋରାତ୍ରେଷ୍ଵାର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି ॥ 58 ॥
ଅସତୋ-ଽଧି ମନୋ-ଽସୃଜ୍ଯତ । ମନଃ ପ୍ରଜାପତି-ମସୃଜତ । ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ତଦ୍ଵା ଇଦ-ମ୍ମନସ୍ଯେଵ ପରମ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ । ଯଦିଦ-ଙ୍କିଞ୍ଚ । ତଦେତଚ୍ଛ୍ଵୋଵସ୍ଯ ସନ୍ନାମ ବ୍ରହ୍ମ ॥ ଵ୍ଯୁଚ୍ଛନ୍ତୀ ଵ୍ଯୁଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯସ୍ମୈ ଵସ୍ଯସୀ ଵସ୍ଯସୀ ଵ୍ଯୁଚ୍ଛତି । ପ୍ରଜାଯତେ ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିଃ । ପ୍ର ପରମେଷ୍ଠିନୋ ମାତ୍ରା-ମାପ୍ନୋତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 59 ॥
ତସ୍ମାତ୍-ତେପାନାଜ୍ଜ୍ଯୋତି-ରଜାଯତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ-ଽତପ୍ଯତ । ତସ୍ମାତ୍-ତେପାନାଦର୍ଚି-ରଜାଯତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ-ଽତପ୍ଯତ । ତସ୍ମାତ୍-ତେପାନାନ୍ମରୀଚଯୋ-ଽଜାଯନ୍ତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ-ଽତପ୍ଯତ । ତସ୍ମାତ୍-ତେପାନାଦୁଦାରା ଅଜାଯନ୍ତ । ତ-ଦ୍ଭୂଯୋ-ଽତପ୍ଯତ । ତଦଭ୍ରମିଵ ସମହନ୍ଯତ ॥ ତ-ଦ୍ଵସ୍ତିମଭିନତ୍ ॥ 51 ॥
ସ ସମୁଦ୍ରୋ-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା-ଥ୍ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ନ ପିବନ୍ତି । ପ୍ରଜନନମିଵ ହି ମନ୍ଯନ୍ତେ । ତସ୍ମା-ତ୍ପଶୋ-ର୍ଜାଯମାନାଦାପଃ ପୁରସ୍ତା-ଦ୍ଯନ୍ତି ॥ ତ-ଦ୍ଦଶହୋତା-ଽନ୍ଵସୃଜ୍ଯତ । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ ଦଶ ହୋତା ॥ ଯ ଏଵ-ନ୍ତପସୋ ଵୀର୍ଯଂ-ଵିଁଦ୍ଵାଗ୍ସ୍ତପ୍ଯତେ । ଭଵତ୍ଯେଵ ॥ ତଦ୍ଵା ଇଦମାପଃ ସଲିଲ-ମାସୀତ୍ । ସୋ-ଽରୋଦୀତ୍-ପ୍ରଜାପତିଃ ॥ 52 ॥
ସ କସ୍ମା ଅଜ୍ଞି । ଯ-ଦ୍ଯସ୍ଯା ଅପ୍ରତିଷ୍ଠାଯା ଇତି । ଯଦଫ୍ସ୍ଵ-ଵାପଦ୍ଯତ । ସା ପୃଥିଵ୍ଯଭଵତ୍ । ଯଦ୍ଵ୍ଯମୃଷ୍ଟ । ତଦନ୍ତରିକ୍ଷ-ମଭଵତ୍ । ଯଦୂର୍ଧ୍ଵ-ମୁଦମୃଷ୍ଟ । ସା ଦ୍ଯୌରଭଵତ୍ । ଯଦରୋଦୀତ୍ । ତଦନଯୋ ରୋଦସ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ 53 ॥
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ନାସ୍ଯ ଗୃହେ ରୁଦନ୍ତି । ଏତଦ୍ଵା ଏଷାଂ-ଲୋଁକାନା-ଞ୍ଜନ୍ମ । ଯ ଏଵମେଷାଂ-ଲୋଁକାନା-ଞ୍ଜନ୍ମ ଵେଦ । ନୈଷୁ ଲୋକେ-ଷ୍ଵାର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି । ସ ଇମା-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠା-ମଵିନ୍ଦତ ॥ ସ ଇମା-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ-ଵିଁତ୍ତ୍ଵା ଽକାମଯତ ପ୍ରଜାଯେଯେତି । ସ ତପୋ-ଽତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽନ୍ତର୍ଵାନଭଵତ୍ । ସ ଜଘନାଦସୁରା-ନସୃଜତ ॥ 54 ॥
ତେଭ୍ଯୋ ମୃନ୍ମଯେ ପାତ୍ରେ-ଽନ୍ନମଦୁହତ୍ । ଯା-ଽସ୍ଯ ସା ତନୂରାସୀତ୍ । ତାମପାହତ । ସା ତମିସ୍ରା-ଽଭଵତ୍ ॥ ସୋ-ଽକାମଯତ ପ୍ରଜାଯେଯେତି । ସ ତପୋ-ଽତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽନ୍ତର୍ଵା-ନଭଵତ୍ । ସ ପ୍ରଜନନାଦେଵ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ତସ୍ମାଦିମା ଭୂଯିଷ୍ଠାଃ । ପ୍ରଜନନାଦ୍ଧ୍ଯେନା ଅସୃଜତ ॥ 55 ॥
ତାଭ୍ଯୋ ଦାରୁମଯେ ପାତ୍ରେ ପଯୋ-ଽଦୁହତ୍ । ଯା-ଽସ୍ଯ ସା ତନୂରାସୀତ୍ । ତାମପାହତ । ସା ଜୋଥ୍ସ୍ନା ଽଭଵତ୍ ॥ ସୋ-ଽକାମଯତ ପ୍ରଜାଯେଯେତି । ସତପୋ-ଽତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽନ୍ତର୍ଵା-ନଭଵତ୍ । ସ ଉପପକ୍ଷାଭ୍ଯା-ମେଵର୍ତୂନସୃଜତ । ତେଭ୍ଯୋ ରଜତେ ପାତ୍ରେ ଘୃତମଦୁହତ୍ । ଯା-ଽସ୍ଯ ସା ତନୂରାସୀତ୍ ॥ 56 ॥
ତାମପାହତ । ସୋ-ଽହୋରାତ୍ରଯୋ-ସ୍ସନ୍ଧି-ରଭଵତ୍ ॥ ସୋ-ଽକାମଯତ ପ୍ରଜାଯେଯେତି । ସ ତପୋ-ଽତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽନ୍ତର୍ଵା-ନଭଵତ୍ । ସ ମୁଖା-ଦ୍ଦେଵା-ନସୃଜତ । ତେଭ୍ଯୋ ହରିତେ ପାତ୍ରେ ସୋମମଦୁହତ୍ । ଯା-ଽସ୍ଯ ସା ତନୂରାସୀତ୍ । ତାମପାହତ । ତଦହରଭଵତ୍ ॥ 57 ॥
ଏତେ ଵୈ ପ୍ରଜାପତେର୍ଦୋହାଃ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଦୁହ ଏଵ ପ୍ରଜାଃ ॥ ଦିଵା ଵୈ ନୋ-ଽଭୂଦିତି । ତ-ଦ୍ଦେଵାନା-ନ୍ଦେଵତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵ-ନ୍ଦେଵାନା-ନ୍ଦେଵତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ । ଦେଵଵାନେଵ ଭଵତି ॥ ଏତଦ୍ଵା ଅହୋରାତ୍ରାଣା-ଞ୍ଜନ୍ମ । ଯ ଏଵମହୋରାତ୍ରାଣା-ଞ୍ଜନ୍ମ ଵେଦ । ନାହୋରାତ୍ରେଷ୍ଵାର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି ॥ 58 ॥
ଅସତୋ-ଽଧି ମନୋ-ଽସୃଜ୍ଯତ । ମନଃ ପ୍ରଜାପତି-ମସୃଜତ । ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ତଦ୍ଵା ଇଦ-ମ୍ମନସ୍ଯେଵ ପରମ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ । ଯଦିଦ-ଙ୍କିଞ୍ଚ । ତଦେତଚ୍ଛ୍ଵୋଵସ୍ଯ ସନ୍ନାମ ବ୍ରହ୍ମ ॥ ଵ୍ଯୁଚ୍ଛନ୍ତୀ ଵ୍ଯୁଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯସ୍ମୈ ଵସ୍ଯସୀ ଵସ୍ଯସୀ ଵ୍ଯୁଚ୍ଛତି । ପ୍ରଜାଯତେ ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିଃ । ପ୍ର ପରମେଷ୍ଠିନୋ ମାତ୍ରା-ମାପ୍ନୋତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 59 ॥
(ଅଗ୍ନିରଜାଯତ ତଦ୍ଭୂଯୋ-ଽତପ୍ଯତା - ଭିନଦ - ରୋଦୀ-ତ୍ପ୍ରଜାପତୀ - ରୋଦସ୍ତ୍ଵ - ମସୃଜ - ତାସୃଜତ - ଘୃତମଦୁହଦ୍ଯା-ଽସ୍ଯ ସା ତନୂରାସୀ - ଦହରଭଵ-ଦ୍- ଋଚ୍ଛତି - ଵେଦ) (ଅ. 9)
(ଇଦ-ନ୍ଧୂମୋ ଽଗ୍ନି-ର୍ଜ୍ଯୋତି ରର୍ଚି-ର୍ମରୀଚଯ ଉଦାରା ସ୍ତଦଭ୍ରଗ୍ଂ /
(ଇଦ-ନ୍ଧୂମୋ ଽଗ୍ନି-ର୍ଜ୍ଯୋତି ରର୍ଚି-ର୍ମରୀଚଯ ଉଦାରା ସ୍ତଦଭ୍ରଗ୍ଂ /
ସ ଜଘନା-ଥ୍ସା ତମିସ୍ରା ସ ପ୍ରଜନନା-ଥ୍ସା ଜୋଥ୍ସ୍ନା ସ ଉପପକ୍ଷାଭ୍ଯାଗ୍ଂ ସୋ ଽହୋରାତ୍ରଯୋ-ସ୍ସନ୍ଧି-ସ୍ସମୁଖା-ତ୍ତଦହ-ର୍ଦେଵଵାନ୍ / ମୃନ୍ମଯେ ଦାରୁମଯେ ରଜତେ ହରିତେ ତେଭ୍ଯସ୍ତାଭ୍ଯୋ ଦ୍ଵେ ତେଭ୍ଯୋ-ଽନ୍ନ-ମ୍ପଯୋ
ଘୃତଗ୍ଂ ସୋମମ୍)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଦେଵସୃଷ୍ଟିମଧ୍ଯେ-ଽଵସ୍ଥିତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦେଵତାଧିପତିତ୍ଵମ୍
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଦେଵସୃଷ୍ଟିମଧ୍ଯେ-ଽଵସ୍ଥିତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦେଵତାଧିପତିତ୍ଵମ୍
ପ୍ରଜାପତି-ରିନ୍ଦ୍ରମସୃଜ-ତାନୁଜାଵର-ନ୍ଦେଵାନାମ୍ । ତ-ମ୍ପ୍ରାହିଣୋତ୍ । ପରେହି । ଏତେଷା-ନ୍ଦେଵାନା-ମଧିପତିରେଧୀତି । ତ-ନ୍ଦେଵା ଅବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । କସ୍ତ୍ଵମସି । ଵଯଂ-ଵୈଁ ତ୍ଵଚ୍ଛ୍ରେଯାଗ୍ଂସ-ସ୍ସ୍ମ ଇତି । ସୋ-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କସ୍ତ୍ଵମସି ଵଯଂ-ଵୈଁ ତ୍ଵଚ୍ଛ୍ରେଯାଗ୍ଂସ-ସ୍ସ୍ମ ଇତି ମା ଦେଵା ଅଵୋଚନ୍ନିତି ॥ ଅଥ ଵା ଇଦ-ନ୍ତର୍ହି ପ୍ରଜାପତୌ ହର ଆସୀତ୍ ॥ 60 ॥
ଯଦସ୍ମିନ୍ନାଦିତ୍ଯେ । ତଦେନମବ୍ରଵୀତ୍ । ଏତନ୍ମେ ପ୍ରଯଚ୍ଛ । ଅଥାହମେତେଷା-ନ୍ଦେଵାନା-ମଧିପତି-ର୍ଭଵିଷ୍ଯାମୀତି । କୋହଗ୍ଗ୍-ସ୍ଯାମିତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ । ଏତ-ତ୍ପ୍ରଦାଯେତି । ଏତ-ଥ୍ସ୍ଯା ଇତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ । ଯଦେତଦ୍ବ୍ରଵୀଷୀତି । କୋ ହ ଵୈ ନାମ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 61 ॥
ଵିଦୁରେନ-ନ୍ନାମ୍ନା । ତଦସ୍ମୈ ରୁକ୍ମ-ଙ୍କୃତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯମୁଞ୍ଚତ୍ । ତତୋ ଵା ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଦେଵାନା-ମଧିପତି-ରଭଵତ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଅଧିପତିରେଵ ସମାନାନା-ମ୍ଭଵତି ॥ ସୋ-ଽମନ୍ଯତ । କି-ଙ୍କିଂ-ଵାଁ ଅକରମିତି । ସ ଚନ୍ଦ୍ର-ମ୍ମ ଆହରେତି ପ୍ରାଲପତ୍ । ତଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସ-ଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସ୍ତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 62 ॥
ଚନ୍ଦ୍ରଵାନେଵ ଭଵତି ॥ ତ-ନ୍ଦେଵା ଅବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ସୁଵୀର୍ଯୋ ଽମର୍ଯା ଯଥା ଗୋପାଯତ ଇତି । ତ-ଥ୍ସୂର୍ଯସ୍ଯ ସୂର୍ଯତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ନୈନ-ନ୍ଦଭ୍ନୋତି ॥ କଶ୍ଚ ନାସ୍ମିନ୍ଵା ଇଦମିନ୍ଦ୍ରିଯ-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯସ୍ଥାଦିତି । ତଦିନ୍ଦ୍ର-ସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଵ୍ଯେଵ ଭଵତି ॥ 63 ॥
ଅଯଂ-ଵାଁ ଇଦ-ମ୍ପରମୋ-ଽଭୂଦିତି । ତତ୍-ପରମେଷ୍ଠିନଃ ପରମେଷ୍ଠିତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ପରମାମେଵ କାଷ୍ଠା-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ତ-ନ୍ଦେଵା-ସ୍ସମନ୍ତ-ମ୍ପର୍ଯଵିଶନ୍ନ୍ । ଵସଵଃ ପୁରସ୍ତାତ୍ । ରୁଦ୍ରା ଦକ୍ଷିଣତଃ । ଆଦିତ୍ଯାଃ ପଶ୍ଚାତ୍ । ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଉତ୍ତରତଃ । ଅଙ୍ଗିରସଃ ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚମ୍ ॥ 64 ॥
ସାଦ୍ଧ୍ଯାଃ ପରାଞ୍ଚମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଉପୈନଗ୍ଂ ସମାନା-ସ୍ସଂ-ଵିଁଶନ୍ତି ॥ ସ ପ୍ରଜାପତିରେଵ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଜା ଆଵଯତ୍ । ତା ଅସ୍ମୈ ନାତିଷ୍ଠନ୍ତାନ୍ନାଦ୍ଯାଯ । ତା ମୁଖ-ମ୍ପୁରସ୍ତାତ୍-ପଶ୍ଯନ୍ତୀଃ । ଦକ୍ଷିଣତଃ ପର୍ଯାଯନ୍ନ୍ । ସ ଦକ୍ଷିଣତଃ ପର୍ଯଵର୍ତଯତ । ତା ମୁଖ-ମ୍ପୁରସ୍ତାତ୍-ପଶ୍ଯନ୍ତୀଃ । ମୁଖ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣତଃ ॥ 65 ॥
ପଶ୍ଚାତ୍-ପର୍ଯାଯନ୍ନ୍ । ସ ପଶ୍ଚାତ୍-ପର୍ଯଵର୍ତଯତ । ତା ମୁଖ-ମ୍ପୁରସ୍ତାତ୍-ପଶ୍ଯନ୍ତୀଃ । ମୁଖ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣତଃ । ମୁଖ-ମ୍ପଶ୍ଚାତ୍ । ଉତ୍ତରତଃ ପର୍ଯାଯନ୍ନ୍ । ସ ଉତ୍ତରତଃ ପର୍ଯଵର୍ତଯତ । ତା ମୁଖ-ମ୍ପୁରସ୍ତାତ୍-ପଶ୍ଯନ୍ତୀଃ । ମୁଖ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣତଃ । ମୁଖ-ମ୍ପଶ୍ଚାତ୍ ॥ 66 ॥
ମୁଖମୁତ୍ତରତଃ । ଊର୍ଧ୍ଵା ଉଦାଯନ୍ନ୍ । ସ ଉପରିଷ୍ଟାନ୍ନ୍ଯ-ଵର୍ତଯତ । ତା-ସ୍ସର୍ଵତୋମୁଖୋ ଭୂତ୍ଵା ଽଽଵଯତ୍ । ତତୋ ଵୈ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଜା ଅତିଷ୍ଠନ୍ତାନ୍ନାଦ୍ଯାଯ ॥ ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵା-ନ୍ପରି ଚ ଵର୍ତଯତେ ନି ଚ । ପ୍ରଜାପତିରେଵ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଜା ଅତ୍ତି । ତିଷ୍ଠନ୍ତେ-ଽସ୍ମୈ ପ୍ରଜା ଅନ୍ନାଦ୍ଯାଯ । ଅନ୍ନାଦ ଏଵ ଭଵତି ॥ 67 ॥
ଯଦସ୍ମିନ୍ନାଦିତ୍ଯେ । ତଦେନମବ୍ରଵୀତ୍ । ଏତନ୍ମେ ପ୍ରଯଚ୍ଛ । ଅଥାହମେତେଷା-ନ୍ଦେଵାନା-ମଧିପତି-ର୍ଭଵିଷ୍ଯାମୀତି । କୋହଗ୍ଗ୍-ସ୍ଯାମିତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ । ଏତ-ତ୍ପ୍ରଦାଯେତି । ଏତ-ଥ୍ସ୍ଯା ଇତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ । ଯଦେତଦ୍ବ୍ରଵୀଷୀତି । କୋ ହ ଵୈ ନାମ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 61 ॥
ଵିଦୁରେନ-ନ୍ନାମ୍ନା । ତଦସ୍ମୈ ରୁକ୍ମ-ଙ୍କୃତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯମୁଞ୍ଚତ୍ । ତତୋ ଵା ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଦେଵାନା-ମଧିପତି-ରଭଵତ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଅଧିପତିରେଵ ସମାନାନା-ମ୍ଭଵତି ॥ ସୋ-ଽମନ୍ଯତ । କି-ଙ୍କିଂ-ଵାଁ ଅକରମିତି । ସ ଚନ୍ଦ୍ର-ମ୍ମ ଆହରେତି ପ୍ରାଲପତ୍ । ତଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସ-ଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସ୍ତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 62 ॥
ଚନ୍ଦ୍ରଵାନେଵ ଭଵତି ॥ ତ-ନ୍ଦେଵା ଅବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ସୁଵୀର୍ଯୋ ଽମର୍ଯା ଯଥା ଗୋପାଯତ ଇତି । ତ-ଥ୍ସୂର୍ଯସ୍ଯ ସୂର୍ଯତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ନୈନ-ନ୍ଦଭ୍ନୋତି ॥ କଶ୍ଚ ନାସ୍ମିନ୍ଵା ଇଦମିନ୍ଦ୍ରିଯ-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯସ୍ଥାଦିତି । ତଦିନ୍ଦ୍ର-ସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଵ୍ଯେଵ ଭଵତି ॥ 63 ॥
ଅଯଂ-ଵାଁ ଇଦ-ମ୍ପରମୋ-ଽଭୂଦିତି । ତତ୍-ପରମେଷ୍ଠିନଃ ପରମେଷ୍ଠିତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ପରମାମେଵ କାଷ୍ଠା-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ତ-ନ୍ଦେଵା-ସ୍ସମନ୍ତ-ମ୍ପର୍ଯଵିଶନ୍ନ୍ । ଵସଵଃ ପୁରସ୍ତାତ୍ । ରୁଦ୍ରା ଦକ୍ଷିଣତଃ । ଆଦିତ୍ଯାଃ ପଶ୍ଚାତ୍ । ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଉତ୍ତରତଃ । ଅଙ୍ଗିରସଃ ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚମ୍ ॥ 64 ॥
ସାଦ୍ଧ୍ଯାଃ ପରାଞ୍ଚମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଉପୈନଗ୍ଂ ସମାନା-ସ୍ସଂ-ଵିଁଶନ୍ତି ॥ ସ ପ୍ରଜାପତିରେଵ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଜା ଆଵଯତ୍ । ତା ଅସ୍ମୈ ନାତିଷ୍ଠନ୍ତାନ୍ନାଦ୍ଯାଯ । ତା ମୁଖ-ମ୍ପୁରସ୍ତାତ୍-ପଶ୍ଯନ୍ତୀଃ । ଦକ୍ଷିଣତଃ ପର୍ଯାଯନ୍ନ୍ । ସ ଦକ୍ଷିଣତଃ ପର୍ଯଵର୍ତଯତ । ତା ମୁଖ-ମ୍ପୁରସ୍ତାତ୍-ପଶ୍ଯନ୍ତୀଃ । ମୁଖ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣତଃ ॥ 65 ॥
ପଶ୍ଚାତ୍-ପର୍ଯାଯନ୍ନ୍ । ସ ପଶ୍ଚାତ୍-ପର୍ଯଵର୍ତଯତ । ତା ମୁଖ-ମ୍ପୁରସ୍ତାତ୍-ପଶ୍ଯନ୍ତୀଃ । ମୁଖ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣତଃ । ମୁଖ-ମ୍ପଶ୍ଚାତ୍ । ଉତ୍ତରତଃ ପର୍ଯାଯନ୍ନ୍ । ସ ଉତ୍ତରତଃ ପର୍ଯଵର୍ତଯତ । ତା ମୁଖ-ମ୍ପୁରସ୍ତାତ୍-ପଶ୍ଯନ୍ତୀଃ । ମୁଖ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣତଃ । ମୁଖ-ମ୍ପଶ୍ଚାତ୍ ॥ 66 ॥
ମୁଖମୁତ୍ତରତଃ । ଊର୍ଧ୍ଵା ଉଦାଯନ୍ନ୍ । ସ ଉପରିଷ୍ଟାନ୍ନ୍ଯ-ଵର୍ତଯତ । ତା-ସ୍ସର୍ଵତୋମୁଖୋ ଭୂତ୍ଵା ଽଽଵଯତ୍ । ତତୋ ଵୈ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଜା ଅତିଷ୍ଠନ୍ତାନ୍ନାଦ୍ଯାଯ ॥ ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵା-ନ୍ପରି ଚ ଵର୍ତଯତେ ନି ଚ । ପ୍ରଜାପତିରେଵ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଜା ଅତ୍ତି । ତିଷ୍ଠନ୍ତେ-ଽସ୍ମୈ ପ୍ରଜା ଅନ୍ନାଦ୍ଯାଯ । ଅନ୍ନାଦ ଏଵ ଭଵତି ॥ 67 ॥
(ଆସୀ-ଦ୍- ଵେଦ - ଚନ୍ଦ୍ରମସ୍ତ୍ଵଂ-ଯଁ ଏଵଂ-ଵେଁଦେ - ନ୍ଦ୍ରିଯାଵ୍ଯେଵ ଭଵତି - ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚ - ମୁଖ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣତୋ - ମୁଖ-ମ୍ପଶ୍ଚାନ୍ - +ନଵ ଚ) (ଆ10 )
ଅନୁଵାକଂ 11 - ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ମ୍ପୁରୁଷାର୍ଥପ୍ରଯୋଗଃ
ଅନୁଵାକଂ 11 - ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ମ୍ପୁରୁଷାର୍ଥପ୍ରଯୋଗଃ
ପ୍ରଜାପତି-ରକାମଯତ ବହୋର୍ଭୂଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାମିତି । ସ ଏତ-ନ୍ଦଶହୋତାର-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ମ୍ପ୍ରାଯୁଙ୍କ୍ତ । ତସ୍ଯ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବହୋର୍ଭୂଯାନଭଵତ୍ । ଯଃ କାମଯେତ ବହୋର୍ଭୂଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାମିତି । ସ ଦଶହୋତାର-ମ୍ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀତ । ବହୋରେଵ ଭୂଯାନ୍-ଭଵତି ॥ ସୋ-ଽକାମଯତ ଵୀରୋ ମ ଆଜାଯେତେତି । ସ ଦଶହୋତୁଶ୍ଚତୁର୍ହୋତାର-ନ୍ନିରମିମୀତ । ତ-ମ୍ପ୍ରାଯୁଙ୍କ୍ତ ॥ 68 ॥
ତସ୍ଯ ପ୍ରଯୁକ୍ତୀନ୍ଦ୍ରୋ ଽଜାଯତ । ଯଃ କାମଯେତ ଵୀରୋ ମ ଆଜାଯେତେତି । ସ ଚତୁର୍ହୋତାର-ମ୍ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀତ । ଆ-ଽସ୍ଯ ଵୀରୋ ଜାଯତେ ॥ ସୋ-ଽକାମଯତ ପଶୁମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାମିତି । ସ ଚତୁର୍ହୋତୁଃ ପଞ୍ଚହୋତାର-ନ୍ନିରମିମୀତ । ତ-ମ୍ପ୍ରାଯୁଙ୍କ୍ତ । ତସ୍ଯ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ପଶୁମାନଭଵତ୍ । ଯଃ କାମଯେତ ପଶୁମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାମିତି । ସ ପଞ୍ଚହୋତାର-ମ୍ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀତ ॥ 69 ॥
ପଶୁମାନେଵ ଭଵତି ॥ ସୋ-ଽକାମଯତର୍ତଵୋ ମେ କଲ୍ପେରନ୍ନିତି । ସ ପଞ୍ଚହୋତୁ-ଷ୍ଷଡ୍ଢୋତାର-ନ୍ନିରମିମୀତ । ତ-ମ୍ପ୍ରାଯୁଙ୍କ୍ତ । ତସ୍ଯ ପ୍ରଯୁକ୍ତ୍ଯୃତଵୋ-ଽସ୍ମା ଅକଲ୍ପନ୍ତ । ଯଃ କାମଯେତର୍ତଵୋ ମେ କଲ୍ପେରନ୍ନିତି । ସ ଷଡ୍ଢୋତାର-ମ୍ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀତ । କଲ୍ପନ୍ତେ-ଽସ୍ମା ଋତଵଃ ॥ ସୋ-ଽକାମଯତ ସୋମପ-ସ୍ସୋମଯାଜୀ ସ୍ଯାମ୍ । ଆ ମେ ସୋମପ-ସ୍ସୋମଯାଜୀ ଜାଯେତେତି ॥ 70 ॥
ସ ଷଡ୍ଢୋତୁ-ସ୍ସପ୍ତହୋତାର-ନ୍ନିରମିମୀତ । ତ-ମ୍ପ୍ରାଯୁଙ୍କ୍ତ । ତସ୍ଯ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ସୋମପ-ସ୍ସୋମଯାଜ୍ଯଭଵତ୍ । ଆ-ଽସ୍ଯ ସୋମପ-ସ୍ସୋମଯାଜ୍ଯଜାଯତ । ଯଃ କାମଯେତ ସୋମପ-ସ୍ସୋମଯାଜୀ ସ୍ଯାମ୍ । ଆ ମେ ସୋମପ-ସ୍ସୋମଯାଜୀ ଜାଯେତେତି । ସ ସପ୍ତହୋତାର-ମ୍ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀତ । ସୋମପ ଏଵ ସୋମଯାଜୀ ଭଵତି । ଆ-ଽସ୍ଯ ସୋମପ-ସ୍ସୋମଯାଜୀ ଜାଯତେ ॥ ସ ଵା ଏଷ ପଶୁଃ ପଞ୍ଚଧା ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି ॥ 71 ॥
ପଦ୍ଭିର୍ମୁଖେନ ॥ ତେ ଦେଵାଃ ପଶୂନ୍. ଵିତ୍ତ୍ଵା । ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାଯନ୍ନ୍ ॥ ତେ-ଽମୁଷ୍ମିଲ୍ ଁଲୋକେ ଵ୍ଯକ୍ଷୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ନ୍ । ତେ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଅମୁତଃ ପ୍ରଦାନଂ-ଵାଁ ଉପଜିଜୀଵିମେତି । ତେ ସପ୍ତହୋତାରଂ-ଯଁଜ୍ଞଂ-ଵିଁଧାଯାଯାସ୍ଯମ୍ । ଆଙ୍ଗୀରସ-ମ୍ପ୍ରାହିଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ଏତେନାମୁତ୍ର କଲ୍ପଯେତି । ତସ୍ଯ ଵା ଇଯ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତିଃ ॥ 72 ॥
ଯଦିଦ-ଙ୍କିଞ୍ଚ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । କଲ୍ପତେ-ଽସ୍ମୈ । ସ ଵା ଅଯ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଯଜ୍ଞ-ସ୍ସପ୍ତହୋତା । ଅମୁତ୍ର ସଦ୍ଭ୍ଯୋ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ହଵ୍ଯଂ-ଵଁହତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଉପୈନଂ-ଯଁଜ୍ଞୋ ନମତି ॥ ଯୋ ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତୃଣା-ନ୍ନିଦାନଂ-ଵେଁଦ । ନିଦାନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ-ଵୈଁ ଦଶହୋତୁର୍ନିଦାନମ୍ । ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସୌ ଚତୁର୍ହୋତୁଃ । ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନି ପଞ୍ଚ ହୋତୁଃ । ପଶୁବନ୍ଧ-ଷ୍ଷଡ୍ଢୋତୁଃ । ସୌମ୍ଯୋ-ଽଦ୍ଧ୍ଵର-ସ୍ସପ୍ତହୋତୁଃ । ଏତଦ୍ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତୃଣା-ନ୍ନିଦାନମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ନିଦାନଵା-ନ୍ଭଵତି ॥ 73 ॥
ତସ୍ଯ ପ୍ରଯୁକ୍ତୀନ୍ଦ୍ରୋ ଽଜାଯତ । ଯଃ କାମଯେତ ଵୀରୋ ମ ଆଜାଯେତେତି । ସ ଚତୁର୍ହୋତାର-ମ୍ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀତ । ଆ-ଽସ୍ଯ ଵୀରୋ ଜାଯତେ ॥ ସୋ-ଽକାମଯତ ପଶୁମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାମିତି । ସ ଚତୁର୍ହୋତୁଃ ପଞ୍ଚହୋତାର-ନ୍ନିରମିମୀତ । ତ-ମ୍ପ୍ରାଯୁଙ୍କ୍ତ । ତସ୍ଯ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ପଶୁମାନଭଵତ୍ । ଯଃ କାମଯେତ ପଶୁମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାମିତି । ସ ପଞ୍ଚହୋତାର-ମ୍ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀତ ॥ 69 ॥
ପଶୁମାନେଵ ଭଵତି ॥ ସୋ-ଽକାମଯତର୍ତଵୋ ମେ କଲ୍ପେରନ୍ନିତି । ସ ପଞ୍ଚହୋତୁ-ଷ୍ଷଡ୍ଢୋତାର-ନ୍ନିରମିମୀତ । ତ-ମ୍ପ୍ରାଯୁଙ୍କ୍ତ । ତସ୍ଯ ପ୍ରଯୁକ୍ତ୍ଯୃତଵୋ-ଽସ୍ମା ଅକଲ୍ପନ୍ତ । ଯଃ କାମଯେତର୍ତଵୋ ମେ କଲ୍ପେରନ୍ନିତି । ସ ଷଡ୍ଢୋତାର-ମ୍ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀତ । କଲ୍ପନ୍ତେ-ଽସ୍ମା ଋତଵଃ ॥ ସୋ-ଽକାମଯତ ସୋମପ-ସ୍ସୋମଯାଜୀ ସ୍ଯାମ୍ । ଆ ମେ ସୋମପ-ସ୍ସୋମଯାଜୀ ଜାଯେତେତି ॥ 70 ॥
ସ ଷଡ୍ଢୋତୁ-ସ୍ସପ୍ତହୋତାର-ନ୍ନିରମିମୀତ । ତ-ମ୍ପ୍ରାଯୁଙ୍କ୍ତ । ତସ୍ଯ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ସୋମପ-ସ୍ସୋମଯାଜ୍ଯଭଵତ୍ । ଆ-ଽସ୍ଯ ସୋମପ-ସ୍ସୋମଯାଜ୍ଯଜାଯତ । ଯଃ କାମଯେତ ସୋମପ-ସ୍ସୋମଯାଜୀ ସ୍ଯାମ୍ । ଆ ମେ ସୋମପ-ସ୍ସୋମଯାଜୀ ଜାଯେତେତି । ସ ସପ୍ତହୋତାର-ମ୍ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀତ । ସୋମପ ଏଵ ସୋମଯାଜୀ ଭଵତି । ଆ-ଽସ୍ଯ ସୋମପ-ସ୍ସୋମଯାଜୀ ଜାଯତେ ॥ ସ ଵା ଏଷ ପଶୁଃ ପଞ୍ଚଧା ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି ॥ 71 ॥
ପଦ୍ଭିର୍ମୁଖେନ ॥ ତେ ଦେଵାଃ ପଶୂନ୍. ଵିତ୍ତ୍ଵା । ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାଯନ୍ନ୍ ॥ ତେ-ଽମୁଷ୍ମିଲ୍ ଁଲୋକେ ଵ୍ଯକ୍ଷୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ନ୍ । ତେ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଅମୁତଃ ପ୍ରଦାନଂ-ଵାଁ ଉପଜିଜୀଵିମେତି । ତେ ସପ୍ତହୋତାରଂ-ଯଁଜ୍ଞଂ-ଵିଁଧାଯାଯାସ୍ଯମ୍ । ଆଙ୍ଗୀରସ-ମ୍ପ୍ରାହିଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ଏତେନାମୁତ୍ର କଲ୍ପଯେତି । ତସ୍ଯ ଵା ଇଯ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତିଃ ॥ 72 ॥
ଯଦିଦ-ଙ୍କିଞ୍ଚ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । କଲ୍ପତେ-ଽସ୍ମୈ । ସ ଵା ଅଯ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଯଜ୍ଞ-ସ୍ସପ୍ତହୋତା । ଅମୁତ୍ର ସଦ୍ଭ୍ଯୋ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ହଵ୍ଯଂ-ଵଁହତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଉପୈନଂ-ଯଁଜ୍ଞୋ ନମତି ॥ ଯୋ ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତୃଣା-ନ୍ନିଦାନଂ-ଵେଁଦ । ନିଦାନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ-ଵୈଁ ଦଶହୋତୁର୍ନିଦାନମ୍ । ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସୌ ଚତୁର୍ହୋତୁଃ । ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନି ପଞ୍ଚ ହୋତୁଃ । ପଶୁବନ୍ଧ-ଷ୍ଷଡ୍ଢୋତୁଃ । ସୌମ୍ଯୋ-ଽଦ୍ଧ୍ଵର-ସ୍ସପ୍ତହୋତୁଃ । ଏତଦ୍ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତୃଣା-ନ୍ନିଦାନମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ନିଦାନଵା-ନ୍ଭଵତି ॥ 73 ॥
(ଅମିମୀତ ତ-ମ୍ପ୍ରାଯୁଙ୍କ୍ତ - ପଞ୍ଚହୋତାର-ମ୍ପ୍ରଯୁଞ୍ଜିତ - ଜାଯେତେତି - ତିଷ୍ଠତି - କ୍ଲୃପ୍ତି--ର୍ ଦଶହୋତୁ-ର୍ନିଦାନଗ୍ଂ ସପ୍ତ ଚ ) (ଅ. 11)
(ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତ ପ୍ରଜା-ସ୍ସୃଜେଯେତି - ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତ ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସୌ ସୃଜେଯେତି - ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତ ପ୍ରଜାଯେଯେତି ସ ତପ-ସ୍ସ ତ୍ରିଵୃତଂ - ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତ ଦଶହୋତାର-ନ୍ତେନ ଦଶଧା-ଽଽତ୍ମାନଂ - ଦେଵା ଵୈ ଵରୁଣ - ମନ୍ତୋ ଵୈ - ପ୍ରଜାପତିସ୍ତା-ସ୍ସୃଷ୍ଟା-ସ୍ସମଶ୍ଲିଷ୍ଯନ୍ - ଦେଵା ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତୃଭି - ରିଦଂ-ଵାଁ ଅଗ୍ରେ - ପ୍ରଜାପତିରିନ୍ଦ୍ରଂ - ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତ ବହୋର୍ଭୂଯାନେକାଦଶ)
(ପ୍ରଜାପତି - ସ୍ତଦ୍ଗ୍ରହସ୍ଯ - ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତା - ନଯୈଵୈନତ୍ - ତସ୍ଯ ଵା ଇଯ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତି - ସ୍ତସ୍ମା-ତ୍ତେପାନାଜ୍ଜ୍ଯୋତି--ର୍ ଯଦସ୍ମିନ୍ନାଦିତ୍ଯେ -ସଷଡ୍ଢୋତୁ-ସ୍ସପ୍ତହୋତାର-ନ୍ତ୍ରିସପ୍ତତିଃ)
(ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତ - ନିଦାନଵାନ୍ଭଵତି)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥