কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণে দ্ৱিতীযাষ্টকে তৃতীযঃ প্ৰপাঠকঃ - হোতৃব্ৰাহ্মণশেষঃ
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
অনুৱাকং 1 - সৰ্ৱেষাং হোতৃমন্ত্ৰাণা-ঞ্চতুৰ্হোতৃশব্দেন ৱ্যৱহাৰ
ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি । কি-ঞ্চতুৰ্হোতৃণা-ঞ্চতুৰ্হোতৃত্ৱমিতি । যদেৱৈষু চতুৰ্ধা হোতাৰঃ । তেন চতুৰ্হোতাৰঃ । তস্মাচ্চতুৰ্হোতাৰ উচ্যন্তে । তচ্চতুৰ্হোতৃণা-ঞ্চতুৰ্হোতৃত্ৱম্ ॥ সোমো ৱৈ চতুৰ্হোতা । অগ্নিঃ পঞ্চহোতা । ধাতা ষড্ঢোতা । ইন্দ্ৰঃ সপ্তহোতা ॥ 1 ॥
প্ৰজাপতি-ৰ্দশহোতা । য এৱ-ঞ্চতুৰ্হোতৃণা-মৃদ্ধিং-ৱেঁদ । ঋধ্নোত্যেৱ ॥ য এষামেৱ-ম্বন্ধুতাং-ৱেঁদ । বন্ধুমান্ভৱতি । য এষামেৱ-ঙ্ক্লৃপ্তিং-ৱেঁদ । কল্পতে-ঽস্মৈ । য এষামেৱ-মাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱান্-ভৱতি । য এষামেৱ-ম্প্ৰতিষ্ঠাং-ৱেঁদ ॥ 2 ॥
প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি ॥ ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি । দশহোতা চতুৰ্হোতা । পঞ্চহোতা ষড্ঢোতা সপ্তহোতা । অথ কস্মাচ্চতুৰ্হোতাৰ উচ্যন্ত ইতি । ইন্দ্ৰো ৱৈ চতুৰ্হোতা । ইন্দ্ৰঃ খলু ৱৈ শ্ৰেষ্ঠো দেৱতানা-মুপদেশনাত্ । য এৱমিন্দ্ৰগ্গ্ শ্ৰেষ্ঠ-ন্দেৱতানা-মুপদেশনা-দ্ৱেদ । ৱসিষ্ঠ-স্সমানানা-ম্ভৱতি । তস্মাচ্ছ্ৰেষ্ঠমাযন্ত-ম্প্ৰথমেনৈৱানুবুদ্ধ্যন্তে । অযমাগন্ন্ । অযমৱাসাদিতি । কীৰ্তিৰস্য পূৰ্ৱা-ঽঽগচ্ছতি জনতামাযতঃ । অথো এন-ম্প্ৰথমেনৈৱানু বুদ্ধ্যন্তে । অযমাগন্ন্ । অযমৱাসাদিতি ॥ 3 ॥
অনুৱাকং 1 - সৰ্ৱেষাং হোতৃমন্ত্ৰাণা-ঞ্চতুৰ্হোতৃশব্দেন ৱ্যৱহাৰ
ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি । কি-ঞ্চতুৰ্হোতৃণা-ঞ্চতুৰ্হোতৃত্ৱমিতি । যদেৱৈষু চতুৰ্ধা হোতাৰঃ । তেন চতুৰ্হোতাৰঃ । তস্মাচ্চতুৰ্হোতাৰ উচ্যন্তে । তচ্চতুৰ্হোতৃণা-ঞ্চতুৰ্হোতৃত্ৱম্ ॥ সোমো ৱৈ চতুৰ্হোতা । অগ্নিঃ পঞ্চহোতা । ধাতা ষড্ঢোতা । ইন্দ্ৰঃ সপ্তহোতা ॥ 1 ॥
প্ৰজাপতি-ৰ্দশহোতা । য এৱ-ঞ্চতুৰ্হোতৃণা-মৃদ্ধিং-ৱেঁদ । ঋধ্নোত্যেৱ ॥ য এষামেৱ-ম্বন্ধুতাং-ৱেঁদ । বন্ধুমান্ভৱতি । য এষামেৱ-ঙ্ক্লৃপ্তিং-ৱেঁদ । কল্পতে-ঽস্মৈ । য এষামেৱ-মাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱান্-ভৱতি । য এষামেৱ-ম্প্ৰতিষ্ঠাং-ৱেঁদ ॥ 2 ॥
প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি ॥ ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি । দশহোতা চতুৰ্হোতা । পঞ্চহোতা ষড্ঢোতা সপ্তহোতা । অথ কস্মাচ্চতুৰ্হোতাৰ উচ্যন্ত ইতি । ইন্দ্ৰো ৱৈ চতুৰ্হোতা । ইন্দ্ৰঃ খলু ৱৈ শ্ৰেষ্ঠো দেৱতানা-মুপদেশনাত্ । য এৱমিন্দ্ৰগ্গ্ শ্ৰেষ্ঠ-ন্দেৱতানা-মুপদেশনা-দ্ৱেদ । ৱসিষ্ঠ-স্সমানানা-ম্ভৱতি । তস্মাচ্ছ্ৰেষ্ঠমাযন্ত-ম্প্ৰথমেনৈৱানুবুদ্ধ্যন্তে । অযমাগন্ন্ । অযমৱাসাদিতি । কীৰ্তিৰস্য পূৰ্ৱা-ঽঽগচ্ছতি জনতামাযতঃ । অথো এন-ম্প্ৰথমেনৈৱানু বুদ্ধ্যন্তে । অযমাগন্ন্ । অযমৱাসাদিতি ॥ 3 ॥
(সপ্তহোতা - প্ৰতিষ্ঠাং-ৱেঁদ - বুদ্ধ্যন্তে ষট্চ) (অ. 1)
অনুৱাকং 2 - নৈমিত্তিকো হোতৃমন্ত্ৰহোমঃ
অনুৱাকং 2 - নৈমিত্তিকো হোতৃমন্ত্ৰহোমঃ
দক্ষিণা-ম্প্ৰতিগ্ৰহীষ্যন্-থ্সপ্তদশ কৃত্ৱো-ঽপান্যাত্ । আত্মানমেৱ সমিন্ধে । তেজসে ৱীৰ্যায । অথো প্ৰজাপতিৰেৱৈনা-ম্ভূত্ৱা প্ৰতি গৃহ্ণাতি । আত্মনো ঽনাৰ্ত্যৈ ॥ যদ্যেনমাৰ্ত্-ৱিজ্যা-দ্ৱৃতগ্ং সন্ত-ন্নিৰঃঅৰেৰন্ন্ । আগ্নীদ্ধ্ৰে জুহুযা-দ্দশহোতাৰম্ । চতুৰ্গৃহীতেনাজ্যেন । পুৰস্তাত্-প্ৰত্যন্তিষ্ঠন্ন্ । প্ৰতিলোমং-ৱিঁগ্ৰাহম্ ॥ 4 ॥
প্ৰাণানেৱাস্যোপদাসযতি ॥ যদ্যেন-ম্পুনৰুপ শিক্ষেযুঃ । আগ্নীদ্ধ্ৰ এৱ জুহুযা-দ্দশহোতাৰম্ । চতুৰ্গৃহীতেনাজ্যেন । পশ্চা-ত্প্ৰাংআসীনঃ । অনুলোম-মৱিগ্ৰাহম্ । প্ৰাণানেৱাস্মৈ কল্পযতি ॥ প্ৰাযশ্চিত্তী-ৱাঘোতে-ত্যৃতুমুখ ঋতুমুখে জুহোতি । ঋতূনেৱাস্মৈ কল্পযতি । কল্পন্তে-ঽস্মা ঋতৱঃ ॥ 5 ॥
ক্লৃপ্তা অস্মা ঋতৱ আযন্তি ॥ ষড্ঢোতা ৱৈ ভূত্ৱা প্ৰজাপতিৰিদগ্ং সৰ্ৱমসৃজত । স মনো-ঽসৃজত । মনসো-ঽধি গাযত্ৰীমসৃজত । তদ্গাযত্ৰীং-যঁশ আৰ্চ্ছত্ । তামা-ঽলভত । গাযত্ৰিযা অধি ছন্দাগ্স্য সৃজত । ছন্দোভ্যো-ঽধি সাম । ত-থ্সাম যশ আৰ্চ্ছত্ । তদা-ঽলভত ॥ 6 ॥
সাম্নো-ঽধি যজূগ্ষ্যসৃজত । যজুৰ্ভ্যো-ঽধি ৱিষ্ণুম্ । ত-দ্ৱিষ্ণুং-যঁশ আৰ্চ্ছত্ । তমা-ঽলভত । ৱিষ্ণোৰদ্ধ্যোষধীৰসৃজত । ওষধীভ্যো-ঽধি সোমম্ । ত-থ্সোমং-যঁশ আৰ্চ্ছত্ । তমা-ঽলভত । সোমাদধি পশূনসৃজত । পশুভ্যো-ঽধীন্দ্ৰম্ ॥ 7 ॥
তদিন্দ্ৰং-যঁশ আৰ্চ্ছত্ । তদেন-ন্নাতি প্ৰাচ্যৱত । ইন্দ্ৰ ইৱ যশস্ৱী ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ । নৈনং-যঁশো-ঽতি প্ৰচ্যৱতে ॥ যদ্ৱা ইদ-ঙ্কি-ঞ্চ । ত-থ্সৰ্ৱমুত্তান এৱাঙ্গীৰসঃ প্ৰত্যগৃহ্ণাত্ । তদেন-ম্প্ৰতিগৃহীত-ন্নাহিনত্ । য-ত্কিঞ্চ প্ৰতি গৃহ্ণীযাত্ । ত-থ্সৰ্ৱমুত্তানস্ত্ৱাঙ্গীৰসঃ প্ৰতিগৃহ্ণাত্ৱিত্যেৱ প্ৰতিগৃহ্ণীযাত্ । ইযং-ৱাঁ উত্তান আঙ্গীৰসঃ । অনযৈৱৈনত্-প্ৰতি গৃহ্ণাতি । নৈনগ্ং হিনস্তি ॥ বৰঃইষা প্ৰতীযাদ্গাং-ৱাঁ-ঽশ্ৱং-ৱাঁ । এতদ্ৱৈ পশূনা-ম্প্ৰিয-ন্ধাম । প্ৰিযেণৈৱৈন-ন্ধাম্না প্ৰত্যেতি ॥ 8 ॥
প্ৰাণানেৱাস্যোপদাসযতি ॥ যদ্যেন-ম্পুনৰুপ শিক্ষেযুঃ । আগ্নীদ্ধ্ৰ এৱ জুহুযা-দ্দশহোতাৰম্ । চতুৰ্গৃহীতেনাজ্যেন । পশ্চা-ত্প্ৰাংআসীনঃ । অনুলোম-মৱিগ্ৰাহম্ । প্ৰাণানেৱাস্মৈ কল্পযতি ॥ প্ৰাযশ্চিত্তী-ৱাঘোতে-ত্যৃতুমুখ ঋতুমুখে জুহোতি । ঋতূনেৱাস্মৈ কল্পযতি । কল্পন্তে-ঽস্মা ঋতৱঃ ॥ 5 ॥
ক্লৃপ্তা অস্মা ঋতৱ আযন্তি ॥ ষড্ঢোতা ৱৈ ভূত্ৱা প্ৰজাপতিৰিদগ্ং সৰ্ৱমসৃজত । স মনো-ঽসৃজত । মনসো-ঽধি গাযত্ৰীমসৃজত । তদ্গাযত্ৰীং-যঁশ আৰ্চ্ছত্ । তামা-ঽলভত । গাযত্ৰিযা অধি ছন্দাগ্স্য সৃজত । ছন্দোভ্যো-ঽধি সাম । ত-থ্সাম যশ আৰ্চ্ছত্ । তদা-ঽলভত ॥ 6 ॥
সাম্নো-ঽধি যজূগ্ষ্যসৃজত । যজুৰ্ভ্যো-ঽধি ৱিষ্ণুম্ । ত-দ্ৱিষ্ণুং-যঁশ আৰ্চ্ছত্ । তমা-ঽলভত । ৱিষ্ণোৰদ্ধ্যোষধীৰসৃজত । ওষধীভ্যো-ঽধি সোমম্ । ত-থ্সোমং-যঁশ আৰ্চ্ছত্ । তমা-ঽলভত । সোমাদধি পশূনসৃজত । পশুভ্যো-ঽধীন্দ্ৰম্ ॥ 7 ॥
তদিন্দ্ৰং-যঁশ আৰ্চ্ছত্ । তদেন-ন্নাতি প্ৰাচ্যৱত । ইন্দ্ৰ ইৱ যশস্ৱী ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ । নৈনং-যঁশো-ঽতি প্ৰচ্যৱতে ॥ যদ্ৱা ইদ-ঙ্কি-ঞ্চ । ত-থ্সৰ্ৱমুত্তান এৱাঙ্গীৰসঃ প্ৰত্যগৃহ্ণাত্ । তদেন-ম্প্ৰতিগৃহীত-ন্নাহিনত্ । য-ত্কিঞ্চ প্ৰতি গৃহ্ণীযাত্ । ত-থ্সৰ্ৱমুত্তানস্ত্ৱাঙ্গীৰসঃ প্ৰতিগৃহ্ণাত্ৱিত্যেৱ প্ৰতিগৃহ্ণীযাত্ । ইযং-ৱাঁ উত্তান আঙ্গীৰসঃ । অনযৈৱৈনত্-প্ৰতি গৃহ্ণাতি । নৈনগ্ং হিনস্তি ॥ বৰঃইষা প্ৰতীযাদ্গাং-ৱাঁ-ঽশ্ৱং-ৱাঁ । এতদ্ৱৈ পশূনা-ম্প্ৰিয-ন্ধাম । প্ৰিযেণৈৱৈন-ন্ধাম্না প্ৰত্যেতি ॥ 8 ॥
(ৱিগ্ৰাহ - মৃতৱ - স্তদা-ঽলভ - তেন্দ্ৰং - গৃহ্ণীযা-থ্ষট্চ) (অ. 2)
অনুৱাকং 3 - কেশৱপনাঙ্গ-ম্পুষ্টিৱেদনং
অনুৱাকং 3 - কেশৱপনাঙ্গ-ম্পুষ্টিৱেদনং
যো ৱা অৱিদ্ৱা-ন্নিৱৰ্তযতে । ৱিশীৰ্ষা সপাপ্মা ঽমুষ্মিল্ ঁলোকে ভৱতি । অথ যো ৱিদ্ৱা-ন্নিৱৰ্তযতে । সশীৰ্ষা ৱিপাপ্মা ঽমুষ্মিল্ ঁলোকে ভৱতি ॥ দেৱতা ৱৈ সপ্ত পুষ্টিকামা ন্যৱৰ্তযন্ত । অগ্নিশ্চ পৃথিৱী চ । ৱাযুশ্চান্তৰিক্ষ-ঞ্চ । আদিত্যশ্চ দ্যৌশ্চ চন্দ্ৰমাঃ । অগ্নিৰ্ন্যৱৰ্তযত । স সাহস্ৰ-মপুষ্যত্ ॥ 9 ॥
পৃথিৱী ন্যৱৰ্তযত । সৌষধীভি-ৰ্ৱনস্পতিভি-ৰপুষ্যত্ । ৱাযুৰ্ন্যৱৰ্তযত । স মৰীচীভি-ৰপুষ্যত্ । অন্তৰিক্ষ-ন্ন্যৱৰ্তযত । তদ্ৱযোভি-ৰপুষ্যত্ । আদিত্যো ন্যৱৰ্তযত । স ৰশ্মিভি-ৰপুষ্যত্ । দ্যৌৰ্ন্যৱৰ্তযত । সা নক্ষত্ৰৈ-ৰপুষ্যত্ । চন্দ্ৰমা ন্যৱৰ্তযত । সো-ঽহোৰাত্ৰৈ-ৰৰ্ধমাসৈ-ৰ্মাসৈৰ্ ঋতুভিঃ সংৱঁথ্সৰেণা-পুষ্যত্ । তান্পোষান্-পুষ্যতি । যাগ্স্তে-ঽপুষ্যন্ন্ । য এৱং-ৱিঁদান্নি চ ৱৰ্তযতে পৰি চ ॥ 10 ॥
পৃথিৱী ন্যৱৰ্তযত । সৌষধীভি-ৰ্ৱনস্পতিভি-ৰপুষ্যত্ । ৱাযুৰ্ন্যৱৰ্তযত । স মৰীচীভি-ৰপুষ্যত্ । অন্তৰিক্ষ-ন্ন্যৱৰ্তযত । তদ্ৱযোভি-ৰপুষ্যত্ । আদিত্যো ন্যৱৰ্তযত । স ৰশ্মিভি-ৰপুষ্যত্ । দ্যৌৰ্ন্যৱৰ্তযত । সা নক্ষত্ৰৈ-ৰপুষ্যত্ । চন্দ্ৰমা ন্যৱৰ্তযত । সো-ঽহোৰাত্ৰৈ-ৰৰ্ধমাসৈ-ৰ্মাসৈৰ্ ঋতুভিঃ সংৱঁথ্সৰেণা-পুষ্যত্ । তান্পোষান্-পুষ্যতি । যাগ্স্তে-ঽপুষ্যন্ন্ । য এৱং-ৱিঁদান্নি চ ৱৰ্তযতে পৰি চ ॥ 10 ॥
(অপুষ্যন্ - নক্ষত্ৰৈৰপুষ্য-ত্পঞ্চ চ) (অ. 3)
অনুৱাকং 4 - প্ৰতিগ্ৰহমন্ত্ৰমহিমজ্ঞানম্
অনুৱাকং 4 - প্ৰতিগ্ৰহমন্ত্ৰমহিমজ্ঞানম্
তস্য ৱা অগ্নেৰ্-হিৰণ্য-ম্প্ৰতিজগ্ৰহুষঃ । অৰ্ধমিন্দ্ৰিযস্যা-পাক্ৰামত্ । তদেতেনৈৱ প্ৰত্যগৃহ্ণাত্ । তেন ৱৈ সো-ঽৰ্ধমিন্দ্ৰিয-স্যাত্ম-ন্নুপাধত্ত । অৰ্ধমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্তে । য এৱং-ৱিঁদ্ৱান্. হিৰণ্য-ম্প্ৰতি গৃহ্ণাতি । অথ যো ঽৱিদ্ৱা-ন্প্ৰতি গৃহ্ণাতি । অৰ্ধমস্যেন্দ্ৰিযস্যাপ ক্ৰামতি ॥ তস্য ৱৈ সোমস্য ৱাসঃ প্ৰতিজগ্ৰহুষঃ । তৃতীযমিন্দ্ৰিযস্যা-পাক্ৰামত্ ॥ 11 ॥
তদেতেনৈৱ প্ৰত্যগৃহ্ণাত্ । তেন ৱৈ স তৃতীযমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্ত । তৃতীযমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্তে । য এৱং-ৱিঁদ্ৱান্. ৱাসঃ প্ৰতি গৃহ্ণাতি । অথ যো-ঽৱিদ্ৱা-ন্প্ৰতি গৃহ্ণাতি । তৃতীযমস্যেন্দ্ৰিযস্যাপ ক্ৰামতি ॥ তস্য ৱৈ ৰুদ্ৰস্য গা-ম্প্ৰতিজগ্ৰহুষঃ । চতুৰ্থমিন্দ্ৰিযস্যা-পাক্ৰামত্ । তামেতেনৈৱ প্ৰত্যগৃহ্ণাত্ । তেন ৱৈ স চতুৰ্থমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্ত ॥ 12 ॥
চতুৰ্থমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্তে । য এৱং-ৱিঁদ্ৱা-ন্গা-ম্প্ৰতি গৃহ্ণাতি । অথ যো-ঽৱিদ্ৱা-ন্প্ৰতি গৃহ্ণাতি । চতুৰ্থমস্যেন্দ্ৰিযস্যাপ ক্ৰামতি ॥ তস্য ৱৈ ৱৰুণস্যাশ্ৱ-ম্প্ৰতিজগ্ৰহুষঃ । পঞ্চমমিন্দ্ৰিযস্যা-পাক্ৰামত্ । তমেতেনৈৱ প্ৰত্যগৃহ্ণাত্ । তেন ৱৈ স পঞ্চমমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্ত । পঞ্চমমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্তে । য এৱং-ৱিঁদ্ৱানশ্ৱ-ম্প্ৰতি গৃহ্ণাতি ॥ 13 ॥
অথ যো-ঽৱিদ্ৱা-ন্প্ৰতিগৃহ্ণাতি । পঞ্চমমস্যেন্দ্ৰিযস্যাপ ক্ৰামতি ॥ তস্য ৱৈ প্ৰজাপতেঃ পুৰুষ-ম্প্ৰতিজগ্ৰহুষঃ । ষষ্ঠমিন্দ্ৰিযস্যা-পাক্ৰামত্ । তমেতেনৈৱ প্ৰত্যগৃহ্ণাত্ । তেন ৱৈ স ষষ্ঠমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্ত । ষষ্ঠমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্তে । য এৱং-ৱিঁদ্ৱা-ন্পুৰুষ-ম্প্ৰতি গৃহ্ণাতি । অথ যো-ঽৱিদ্ৱা-ন্প্ৰতি গৃহ্ণাতি । ষষ্ঠমস্যেন্দ্ৰিযস্যাপ-ক্ৰামতি ॥ 14 ॥
তস্য ৱৈ মনোস্তল্প-ম্প্ৰতিজগ্ৰহুষঃ । সপ্তমমিন্দ্ৰিযস্যা-পাক্ৰামত্ । তমেতেনৈৱ প্ৰত্যগৃহ্ণাত্ । তেন ৱৈ স সপ্তমমিন্দ্ৰিয-স্যাত্ম-ন্নুপাধত্ত । সপ্তমমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্তে । য এৱং-ৱিঁদ্ৱাগ্স্তল্প-ম্প্ৰতিগৃহ্ণাতি । অথ যো-ঽৱিদ্ৱা-ন্প্ৰতি গৃহ্ণাতি । সপ্তমমস্যেন্দ্ৰিযস্যাপ-ক্ৰামতি ॥ তস্য ৱা উত্তানস্যাঙ্গীৰসস্যা প্ৰাণ-ত্প্ৰতিজগ্ৰহুষঃ । অষ্টমমিন্দ্ৰিযস্যা-পাক্ৰামত্ ॥ 15 ॥
তদেতেনৈৱ প্ৰত্যগৃহ্ণাত্ । তেন ৱৈ সো-ঽষ্টমমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্তে । অষ্টমমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্তে । য এৱং-ৱিঁদ্ৱান প্ৰাণ-ত্প্ৰতি গৃহ্ণাতি । অথ যো-ঽৱিদ্ৱা-ন্প্ৰতিগৃহ্ণাতি । অষ্টমমস্যেন্দ্ৰিযস্যাপ ক্ৰামতি ॥ যদ্ৱা ইদ-ঙ্কি-ঞ্চ । ত-থ্সৰ্ৱ-মুত্তান এৱাঙ্গীৰসঃ প্ৰত্য গৃহ্ণাত্ । তদেন-ম্প্ৰতিগৃহীত-ন্নাহিনত্ । য-ত্কি-ঞ্চ প্ৰতি গৃহ্ণীযাত্ । ত-থ্সৰ্ৱ-মুত্তান-স্ত্ৱাঙ্গীৰসঃ প্ৰতিগৃহ্ণাত্ৱিত্যেৱ প্ৰতি গৃহ্ণীযাত্ । ইযং-ৱাঁ উত্তান আঙ্গীৰসঃ । অনযৈৱৈনত্-প্ৰতিগৃহ্ণাতি । নৈনগ্ং হিনস্তি ॥ 16 ॥
তদেতেনৈৱ প্ৰত্যগৃহ্ণাত্ । তেন ৱৈ স তৃতীযমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্ত । তৃতীযমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্তে । য এৱং-ৱিঁদ্ৱান্. ৱাসঃ প্ৰতি গৃহ্ণাতি । অথ যো-ঽৱিদ্ৱা-ন্প্ৰতি গৃহ্ণাতি । তৃতীযমস্যেন্দ্ৰিযস্যাপ ক্ৰামতি ॥ তস্য ৱৈ ৰুদ্ৰস্য গা-ম্প্ৰতিজগ্ৰহুষঃ । চতুৰ্থমিন্দ্ৰিযস্যা-পাক্ৰামত্ । তামেতেনৈৱ প্ৰত্যগৃহ্ণাত্ । তেন ৱৈ স চতুৰ্থমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্ত ॥ 12 ॥
চতুৰ্থমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্তে । য এৱং-ৱিঁদ্ৱা-ন্গা-ম্প্ৰতি গৃহ্ণাতি । অথ যো-ঽৱিদ্ৱা-ন্প্ৰতি গৃহ্ণাতি । চতুৰ্থমস্যেন্দ্ৰিযস্যাপ ক্ৰামতি ॥ তস্য ৱৈ ৱৰুণস্যাশ্ৱ-ম্প্ৰতিজগ্ৰহুষঃ । পঞ্চমমিন্দ্ৰিযস্যা-পাক্ৰামত্ । তমেতেনৈৱ প্ৰত্যগৃহ্ণাত্ । তেন ৱৈ স পঞ্চমমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্ত । পঞ্চমমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্তে । য এৱং-ৱিঁদ্ৱানশ্ৱ-ম্প্ৰতি গৃহ্ণাতি ॥ 13 ॥
অথ যো-ঽৱিদ্ৱা-ন্প্ৰতিগৃহ্ণাতি । পঞ্চমমস্যেন্দ্ৰিযস্যাপ ক্ৰামতি ॥ তস্য ৱৈ প্ৰজাপতেঃ পুৰুষ-ম্প্ৰতিজগ্ৰহুষঃ । ষষ্ঠমিন্দ্ৰিযস্যা-পাক্ৰামত্ । তমেতেনৈৱ প্ৰত্যগৃহ্ণাত্ । তেন ৱৈ স ষষ্ঠমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্ত । ষষ্ঠমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্তে । য এৱং-ৱিঁদ্ৱা-ন্পুৰুষ-ম্প্ৰতি গৃহ্ণাতি । অথ যো-ঽৱিদ্ৱা-ন্প্ৰতি গৃহ্ণাতি । ষষ্ঠমস্যেন্দ্ৰিযস্যাপ-ক্ৰামতি ॥ 14 ॥
তস্য ৱৈ মনোস্তল্প-ম্প্ৰতিজগ্ৰহুষঃ । সপ্তমমিন্দ্ৰিযস্যা-পাক্ৰামত্ । তমেতেনৈৱ প্ৰত্যগৃহ্ণাত্ । তেন ৱৈ স সপ্তমমিন্দ্ৰিয-স্যাত্ম-ন্নুপাধত্ত । সপ্তমমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্তে । য এৱং-ৱিঁদ্ৱাগ্স্তল্প-ম্প্ৰতিগৃহ্ণাতি । অথ যো-ঽৱিদ্ৱা-ন্প্ৰতি গৃহ্ণাতি । সপ্তমমস্যেন্দ্ৰিযস্যাপ-ক্ৰামতি ॥ তস্য ৱা উত্তানস্যাঙ্গীৰসস্যা প্ৰাণ-ত্প্ৰতিজগ্ৰহুষঃ । অষ্টমমিন্দ্ৰিযস্যা-পাক্ৰামত্ ॥ 15 ॥
তদেতেনৈৱ প্ৰত্যগৃহ্ণাত্ । তেন ৱৈ সো-ঽষ্টমমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্তে । অষ্টমমিন্দ্ৰিযস্যাত্ম-ন্নুপাধত্তে । য এৱং-ৱিঁদ্ৱান প্ৰাণ-ত্প্ৰতি গৃহ্ণাতি । অথ যো-ঽৱিদ্ৱা-ন্প্ৰতিগৃহ্ণাতি । অষ্টমমস্যেন্দ্ৰিযস্যাপ ক্ৰামতি ॥ যদ্ৱা ইদ-ঙ্কি-ঞ্চ । ত-থ্সৰ্ৱ-মুত্তান এৱাঙ্গীৰসঃ প্ৰত্য গৃহ্ণাত্ । তদেন-ম্প্ৰতিগৃহীত-ন্নাহিনত্ । য-ত্কি-ঞ্চ প্ৰতি গৃহ্ণীযাত্ । ত-থ্সৰ্ৱ-মুত্তান-স্ত্ৱাঙ্গীৰসঃ প্ৰতিগৃহ্ণাত্ৱিত্যেৱ প্ৰতি গৃহ্ণীযাত্ । ইযং-ৱাঁ উত্তান আঙ্গীৰসঃ । অনযৈৱৈনত্-প্ৰতিগৃহ্ণাতি । নৈনগ্ং হিনস্তি ॥ 16 ॥
(তৃতীযমিন্দ্ৰিযস্যাপাক্ৰামচ্ - চতুৰ্থমিন্দ্ৰিযস্যাত্মন্নুপাধ - ত্তাশ্ৱ-ম্প্ৰতিগৃহ্ণাতি - ষষ্ঠমস্যেন্দ্ৰিযস্যাপক্ৰাম -ত্যষ্টমমিন্দ্ৰিযস্যাপাক্ৰামত্ - প্ৰতি গৃহ্ণীযাচ্ চত্ৱাৰি চ) (অ. 4)
(তস্য ৱা অগ্নেৰ্-হিৰণ্যগ্ং সোমস্য ৱাসস্তদেতেন ৰুদ্ৰস্য গা-ন্তামেতেন ৱৰুণস্যাশ্ৱ-ম্প্ৰজাপতেঃ পুৰুষ-ম্মনোস্তল্প-ন্তমেতেনোত্তানস্য তদেতেনাপ্ৰাণদ্য-দ্ৱৈ )
(তস্য ৱা অগ্নেৰ্-হিৰণ্যগ্ং সোমস্য ৱাসস্তদেতেন ৰুদ্ৰস্য গা-ন্তামেতেন ৱৰুণস্যাশ্ৱ-ম্প্ৰজাপতেঃ পুৰুষ-ম্মনোস্তল্প-ন্তমেতেনোত্তানস্য তদেতেনাপ্ৰাণদ্য-দ্ৱৈ )
(অৰ্ধ-ন্তৃতীযমষ্টম-ন্তচ্চতুৰ্থ-ন্তা-ম্পঞ্চমগ্ং ষষ্ঠগ্ং সপ্তমন্তম্ ।
তদেতেন দ্ৱে তামেতেনৈক-ন্তমেতেন ত্ৰীণি তদেতেনৈকং )
অনুৱাকং 5 - প্ৰশ্নোত্তৰৰূপো ব্ৰহ্মৱিষযস্সংৱাঁদঃ
অনুৱাকং 5 - প্ৰশ্নোত্তৰৰূপো ব্ৰহ্মৱিষযস্সংৱাঁদঃ
ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি ॥ য-দ্দশহোতাৰ-স্সত্ৰমাসত । কেন তে গৃহপতিনা ঽঽৰ্ধ্নুৱন্ন্ । কেন প্ৰজা অসৃজন্তেতি । প্ৰজাপতিনা ৱৈ তে গৃহপতিনা ঽঽৰ্ধ্নুৱন্ন্ । তেন প্ৰজা অসৃজন্ত ॥ যচ্চতুৰ্হোতাৰ-স্সত্ৰমাসত । কেন তে গৃহপতিনা ঽঽৰ্ধ্নুৱন্ন্ । কেনৌষধী-ৰসৃজন্তেতি । সোমেন ৱৈ তে গৃহপতিনা ঽঽৰ্ধ্নুৱন্ন্ ॥ 17 ॥
তেনৌষধী-ৰসৃজন্ত ॥ য-ত্পঞ্চহোতাৰ-স্সত্ৰমাসত । কেন তে গৃহপতিনা ঽঽৰ্ধ্নুৱন্ন্ । কেনৈভ্যো লোকেভ্যো-ঽসুৰা-ন্প্ৰাণুদন্ত । কেনৈষা-ম্পশূনৱৃঞ্জতেতি । অগ্নিনা ৱৈ তে গৃহপতিনা ঽঽৰ্ধ্নুৱন্ন্ । তেনৈভ্যো লোকেভ্যো-ঽসুৰান্-প্ৰাণুদন্ত । তেনৈষা-ম্পশূনৱৃঞ্জত ॥ য-থ্ষড্ঢোতাৰ-স্সত্ৰমাসত । কেন তে গৃহপতিনা ঽঽৰ্ধ্নুৱন্ন্ ॥ 18 ॥
কেনৰ্তূন-কল্পযন্তেতি । ধাত্ৰা ৱৈ তে গৃহপতিনা ঽঽৰ্ধ্নুৱন্ন্ । তেনৰ্তূনকল্পযন্ত ॥ য-থ্সপ্তহোতাৰ-স্সত্ৰমাসত । কেন তে গৃহপতিনা ঽঽৰ্ধ্নুৱন্ন্ । কেন সুৱৰাযন্ন্ । কেনেমাল্ ঁলোকান্-থ্সমতন্ৱন্নিতি । অৰ্যম্ণা ৱৈ তে গৃহপতিনা ঽঽৰ্ধ্নুৱন্ন্ । তেন সুৱৰাযন্ন্ । তেনেমাল্ ঁলোকান্-থ্সমতন্ৱন্নিতি ॥ 19 ॥
এতে ৱৈ দেৱা গৃহপতযঃ । তান্. য এৱং-ৱিঁদ্ৱান্ । অপ্যন্যস্য গাৰ্হপতে দীক্ষতে । অৱান্তৰমেৱ সত্ৰিণা-মৃদ্ধ্নোতি ॥ যো ৱা অৰ্যমণং-ৱেঁদ । দানকামা অস্মৈ প্ৰজা ভৱন্তি । যজ্ঞো ৱা অৰ্যমা । আৰ্যাৱসতিৰিতি ৱৈ তমাহুৰ্য-ম্প্ৰশগ্ংসন্তি ॥ আৰ্যা ৱসতিৰ্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 20 ॥
যদ্ৱা ইদ-ঙ্কি-ঞ্চ । ত-থ্সৰ্ৱ-ঞ্চতুৰ্হোতাৰঃ । চতুৰ্হোতৃভ্যো-ঽধি যজ্ঞো নিমিৰ্তঃ । স য এৱং-ৱিঁদ্ৱান্. ৱিৱদেত । অহমেৱ ভূযো ৱেদ । যশ্চতুৰ্হোতৄন্. ৱেদেতি । স হ্যেৱ ভূযো ৱেদ । যশ্চতুৰ্হোতৄন্. ৱেদ ॥ যো ৱৈ চতুৰ্হোতৃণাগ্ং হোতৄন্. ৱেদ । সৰ্ৱাসু প্ৰজাস্ৱন্নমত্তি ॥ 21 ॥
সৰ্ৱা দিশো-ঽভিজযতি । প্ৰজাপতিৰ্ৱৈ দশহোতৃণাগ্ং হোতা । সোমশ্চতুৰ্হোতৃণাগ্ং হোতা । অগ্নিঃ পঞ্চহোতৃণাগ্ং হোতা । ধাতা ষড্ঢোতৃণাগ্ং হোতা । অৰ্যমা সপ্তহোতৃণাগ্ং হোতা । এতে ৱৈ চতুৰ্হোতৃণাগ্ং হোতাৰঃ । তান্. য এৱং-ৱেঁদ । সৰ্ৱাসু প্ৰজাস্ৱন্নমত্তি । সৰ্ৱা দিশো-ঽভি জযতি ॥ 22 ॥
তেনৌষধী-ৰসৃজন্ত ॥ য-ত্পঞ্চহোতাৰ-স্সত্ৰমাসত । কেন তে গৃহপতিনা ঽঽৰ্ধ্নুৱন্ন্ । কেনৈভ্যো লোকেভ্যো-ঽসুৰা-ন্প্ৰাণুদন্ত । কেনৈষা-ম্পশূনৱৃঞ্জতেতি । অগ্নিনা ৱৈ তে গৃহপতিনা ঽঽৰ্ধ্নুৱন্ন্ । তেনৈভ্যো লোকেভ্যো-ঽসুৰান্-প্ৰাণুদন্ত । তেনৈষা-ম্পশূনৱৃঞ্জত ॥ য-থ্ষড্ঢোতাৰ-স্সত্ৰমাসত । কেন তে গৃহপতিনা ঽঽৰ্ধ্নুৱন্ন্ ॥ 18 ॥
কেনৰ্তূন-কল্পযন্তেতি । ধাত্ৰা ৱৈ তে গৃহপতিনা ঽঽৰ্ধ্নুৱন্ন্ । তেনৰ্তূনকল্পযন্ত ॥ য-থ্সপ্তহোতাৰ-স্সত্ৰমাসত । কেন তে গৃহপতিনা ঽঽৰ্ধ্নুৱন্ন্ । কেন সুৱৰাযন্ন্ । কেনেমাল্ ঁলোকান্-থ্সমতন্ৱন্নিতি । অৰ্যম্ণা ৱৈ তে গৃহপতিনা ঽঽৰ্ধ্নুৱন্ন্ । তেন সুৱৰাযন্ন্ । তেনেমাল্ ঁলোকান্-থ্সমতন্ৱন্নিতি ॥ 19 ॥
এতে ৱৈ দেৱা গৃহপতযঃ । তান্. য এৱং-ৱিঁদ্ৱান্ । অপ্যন্যস্য গাৰ্হপতে দীক্ষতে । অৱান্তৰমেৱ সত্ৰিণা-মৃদ্ধ্নোতি ॥ যো ৱা অৰ্যমণং-ৱেঁদ । দানকামা অস্মৈ প্ৰজা ভৱন্তি । যজ্ঞো ৱা অৰ্যমা । আৰ্যাৱসতিৰিতি ৱৈ তমাহুৰ্য-ম্প্ৰশগ্ংসন্তি ॥ আৰ্যা ৱসতিৰ্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 20 ॥
যদ্ৱা ইদ-ঙ্কি-ঞ্চ । ত-থ্সৰ্ৱ-ঞ্চতুৰ্হোতাৰঃ । চতুৰ্হোতৃভ্যো-ঽধি যজ্ঞো নিমিৰ্তঃ । স য এৱং-ৱিঁদ্ৱান্. ৱিৱদেত । অহমেৱ ভূযো ৱেদ । যশ্চতুৰ্হোতৄন্. ৱেদেতি । স হ্যেৱ ভূযো ৱেদ । যশ্চতুৰ্হোতৄন্. ৱেদ ॥ যো ৱৈ চতুৰ্হোতৃণাগ্ং হোতৄন্. ৱেদ । সৰ্ৱাসু প্ৰজাস্ৱন্নমত্তি ॥ 21 ॥
সৰ্ৱা দিশো-ঽভিজযতি । প্ৰজাপতিৰ্ৱৈ দশহোতৃণাগ্ং হোতা । সোমশ্চতুৰ্হোতৃণাগ্ং হোতা । অগ্নিঃ পঞ্চহোতৃণাগ্ং হোতা । ধাতা ষড্ঢোতৃণাগ্ং হোতা । অৰ্যমা সপ্তহোতৃণাগ্ং হোতা । এতে ৱৈ চতুৰ্হোতৃণাগ্ং হোতাৰঃ । তান্. য এৱং-ৱেঁদ । সৰ্ৱাসু প্ৰজাস্ৱন্নমত্তি । সৰ্ৱা দিশো-ঽভি জযতি ॥ 22 ॥
(আৰ্ধ্নুৱ - ন্নাধ্নুৱ - ন্নিত্যে - ৱং-ৱেঁদা - ত্তি - সৰ্ৱা দিশোভি জযতি ) (অ. 5)
(ৱৈ তেন সত্ৰ-ঙ্কেন)
2.3.6 অনুৱাকং - হোতৃপ্ৰশংসাপ্ৰসঙ্গেন ক্ৰতূনামৃত্ৱিগ্ ৱিশেষৱ্যৱস্থাপনম্, অগ্নিহোত্ৰস্য প্ৰাশস্ত্য-ঞ্চ
2.3.6 অনুৱাকং - হোতৃপ্ৰশংসাপ্ৰসঙ্গেন ক্ৰতূনামৃত্ৱিগ্ ৱিশেষৱ্যৱস্থাপনম্, অগ্নিহোত্ৰস্য প্ৰাশস্ত্য-ঞ্চ
প্ৰজাপতিঃ প্ৰজা-স্সৃষ্ট্ৱা ৱ্যস্ৰগ্ংসত । স হৃদয-ম্ভূতো-ঽশযত্ । আত্মন্. হা(3) ইত্যহ্ৱযত্ । আপঃ প্ৰত্যশৃণ্ৱন্ন্ । তা অগ্নিহোত্ৰেণৈৱ যজ্ঞক্ৰতুনোপ পৰ্যাৱৰ্তন্ত । তাঃ কুসিন্ধমুপৌহন্ন্ । তস্মাদগ্নিহোত্ৰস্য যজ্ঞক্ৰতোঃ । এক ঋত্ৱিক্ ॥ চতুষ্কৃত্ৱো-ঽহ্ৱযত্ । অগ্নি-ৰ্ৱাযু-ৰাদিত্য-শ্চন্দ্ৰমাঃ ॥ 23 ॥
তে প্ৰত্যশৃণ্ৱন্ন্ । তে দৰ্শপূৰ্ণমাসাভ্যামেৱ যজ্ঞক্ৰতুনোপ পৰ্যাৱৰ্তন্ত । ত উপৌহগ্গ্-শ্চত্ৱাৰ্যঙ্গানি । তস্মা-দ্দৰ্শপূৰ্ণমাসযো-ৰ্যজ্ঞক্ৰতোঃ । চত্ৱাৰ ঋত্ৱিজঃ ॥ পঞ্চ কৃত্ৱো-ঽহ্ৱযত্ । পশৱঃ প্ৰত্যশৃণ্ৱন্ন্ । তে চাতুৰ্মাস্যৈৰেৱ যজ্ঞক্ৰতুনোপ পৰ্যাৱৰ্তন্ত । ত উপৌহল্ ঁলোম ছৱী-ম্মাগ্ংসমস্থি মজ্জানম্ । তস্মাচ্চাতুৰ্মাস্যানাং-যঁজ্ঞক্ৰতোঃ ॥ 24 ॥
পঞ্চৰ্ত্ৱিজঃ ॥ ষট্কৃত্ৱো-ঽহ্ৱযত্ । ঋতৱঃ প্ৰত্যশৃণ্ৱন্ন্ । তে পশুবন্ধেনৈৱ যজ্ঞক্ৰতুনোপ পৰ্যাৱৰ্তন্ত । ত উপৌহন্-থ্স্তনাৱাণ্ডৌ শিশ্নমৱাঞ্চ-ম্প্ৰাণম্ । তস্মাত্-পশুবন্ধস্য যজ্ঞক্ৰতোঃ । ষডৃত্ৱিজঃ ॥ সপ্তকৃত্ৱো-ঽহ্ৱযত্ । হোত্ৰাঃ প্ৰত্যশৃণ্ৱন্ন্ । তা-স্সৌম্যেনৈৱাদ্ধ্ৱৰেণ যজ্ঞক্ৰতুনোপ পৰ্যাৱৰ্তন্ত ॥ 25 ॥
তা উপৌহন্-থ্সপ্তশীৰ্ষণ্যান্-প্ৰাণান্ । তস্মা-থ্সৌম্যস্যাদ্ধ্ৱৰস্য যজ্ঞক্ৰতোঃ । সপ্ত হোত্ৰাঃ প্ৰাচীৰ্ৱষট্কুৰ্ৱন্তি ॥ দশকৃত্ৱো-ঽহ্ৱযত্ । তপঃ প্ৰত্যশৃণোত্ । তত্-কৰ্মণৈৱ সংৱঁথ্সৰেণ সৰ্ৱৈৰ্যজ্ঞক্ৰতুভিৰুপ পৰ্যাৱৰ্তত । ত-থ্সৰ্ৱমাত্মান-মপৰিৱৰ্গ-মুপৌহত্ । তস্মাথ্- সংৱঁথ্সৰে সৰ্ৱে যজ্ঞক্ৰতৱো-ঽৱৰুদ্ধ্যন্তে ॥ তস্মা-দ্দশহোতা চতুৰ্হোতা । পঞ্চহোতা ষড্ঢোতা সপ্তহোতা । একহোত্ৰে বলিগ্ং হৰন্তি । হৰন্ত্যস্মৈ প্ৰজা বলিম্ । ঐনমপ্ৰতিখ্যাত-ঙ্গচ্ছতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 26 ॥
তে প্ৰত্যশৃণ্ৱন্ন্ । তে দৰ্শপূৰ্ণমাসাভ্যামেৱ যজ্ঞক্ৰতুনোপ পৰ্যাৱৰ্তন্ত । ত উপৌহগ্গ্-শ্চত্ৱাৰ্যঙ্গানি । তস্মা-দ্দৰ্শপূৰ্ণমাসযো-ৰ্যজ্ঞক্ৰতোঃ । চত্ৱাৰ ঋত্ৱিজঃ ॥ পঞ্চ কৃত্ৱো-ঽহ্ৱযত্ । পশৱঃ প্ৰত্যশৃণ্ৱন্ন্ । তে চাতুৰ্মাস্যৈৰেৱ যজ্ঞক্ৰতুনোপ পৰ্যাৱৰ্তন্ত । ত উপৌহল্ ঁলোম ছৱী-ম্মাগ্ংসমস্থি মজ্জানম্ । তস্মাচ্চাতুৰ্মাস্যানাং-যঁজ্ঞক্ৰতোঃ ॥ 24 ॥
পঞ্চৰ্ত্ৱিজঃ ॥ ষট্কৃত্ৱো-ঽহ্ৱযত্ । ঋতৱঃ প্ৰত্যশৃণ্ৱন্ন্ । তে পশুবন্ধেনৈৱ যজ্ঞক্ৰতুনোপ পৰ্যাৱৰ্তন্ত । ত উপৌহন্-থ্স্তনাৱাণ্ডৌ শিশ্নমৱাঞ্চ-ম্প্ৰাণম্ । তস্মাত্-পশুবন্ধস্য যজ্ঞক্ৰতোঃ । ষডৃত্ৱিজঃ ॥ সপ্তকৃত্ৱো-ঽহ্ৱযত্ । হোত্ৰাঃ প্ৰত্যশৃণ্ৱন্ন্ । তা-স্সৌম্যেনৈৱাদ্ধ্ৱৰেণ যজ্ঞক্ৰতুনোপ পৰ্যাৱৰ্তন্ত ॥ 25 ॥
তা উপৌহন্-থ্সপ্তশীৰ্ষণ্যান্-প্ৰাণান্ । তস্মা-থ্সৌম্যস্যাদ্ধ্ৱৰস্য যজ্ঞক্ৰতোঃ । সপ্ত হোত্ৰাঃ প্ৰাচীৰ্ৱষট্কুৰ্ৱন্তি ॥ দশকৃত্ৱো-ঽহ্ৱযত্ । তপঃ প্ৰত্যশৃণোত্ । তত্-কৰ্মণৈৱ সংৱঁথ্সৰেণ সৰ্ৱৈৰ্যজ্ঞক্ৰতুভিৰুপ পৰ্যাৱৰ্তত । ত-থ্সৰ্ৱমাত্মান-মপৰিৱৰ্গ-মুপৌহত্ । তস্মাথ্- সংৱঁথ্সৰে সৰ্ৱে যজ্ঞক্ৰতৱো-ঽৱৰুদ্ধ্যন্তে ॥ তস্মা-দ্দশহোতা চতুৰ্হোতা । পঞ্চহোতা ষড্ঢোতা সপ্তহোতা । একহোত্ৰে বলিগ্ং হৰন্তি । হৰন্ত্যস্মৈ প্ৰজা বলিম্ । ঐনমপ্ৰতিখ্যাত-ঙ্গচ্ছতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 26 ॥
(চন্দ্ৰমা - শ্চাতুৰ্মাস্যানাং-যঁজ্ঞক্ৰতো - ৰদ্ধ্ৱৰেণ যজ্ঞক্ৰতুনোপ পৰ্যাৱৰ্তন্ত - সপ্তহোতা চত্ৱাৰি চ) (অ. 6)
অনুৱাকং 7 - অগ্নিহোত্ৰস্য সৰ্ৱক্ৰতুৰুদ্ভাৱসাধনেন প্ৰশংসা
অনুৱাকং 7 - অগ্নিহোত্ৰস্য সৰ্ৱক্ৰতুৰুদ্ভাৱসাধনেন প্ৰশংসা
প্ৰজাপতিঃ পুৰুষ-মসৃজত । সো-ঽগ্নিৰব্ৰৱীত্ । মমায-মন্নমস্ত্ৱিতি । সো-ঽবিভেত্ । সৰ্ৱং-ৱৈঁ মা-ঽয-ম্প্ৰধক্ষ্যতীতি । স এতাগ্-শ্চতুৰ্হোতৄনাত্ম-স্পৰণানপশ্যত্ । তানজুহোত্ । তৈৰ্ৱৈ স আত্মান-মস্পৃণোত্ ॥ যদগ্নিহোত্ৰ-ঞ্জুহোতি । একহোতাৰমেৱ ত-দ্যজ্ঞক্ৰতু-মাপ্নোত্যগ্নিহোত্ৰম্ ॥ 27 ॥
কুসিন্ধ-ঞ্চাত্মনঃ স্পৃণোতি । আদিত্যস্য চ সাযুজ্য-ঙ্গচ্ছতি ॥ চতুৰুন্নযতি । চতুৰ্হোতাৰমেৱ ত-দ্যজ্ঞক্ৰতু-মাপ্নোতি দৰ্শপূৰ্ণমাসৌ । চত্ৱাৰি চাত্মনো-ঽঙ্গানি স্পৃণোতি । আদিত্যস্য চ সাযুজ্য-ঙ্গচ্ছতি ॥ চতুৰুন্নযতি । সমিত্পঞ্চমী । পঞ্চহোতাৰমেৱ ত-দ্যজ্ঞক্ৰতু-মাপ্নোতি চাতুৰ্মাস্যানি । লোম ছৱী-ম্মাগ্ংসমস্থি মজ্জানম্ ॥ 28 ॥
তানি চাত্মনঃ স্পৃণোতি । আদিত্যস্য চ সাযুজ্য-ঙ্গচ্ছতি ॥ চতুৰুন্নযতি । দ্ৱিৰ্জুহোতি । ষড্ঢোতাৰমেৱ ত-দ্যজ্ঞক্ৰতু-মাপ্নোতি পশুবন্ধম্ । স্তনাৱাণ্ডৌ শিশ্নমৱাঞ্চ-ম্প্ৰাণম্ । তানি চাত্মনঃ স্পৃণোতি । আদিত্যস্য চ সাযুজ্য-ঙ্গচ্ছতি । চতুৰুন্নযতি । দ্ৱিৰ্জুহোতি ॥ 29 ॥
সমি-থ্সপ্তমী । সপ্তহোতাৰমেৱ ত-দ্যজ্ঞক্ৰতু-মাপ্নোতি সৌম্য-মদ্ধ্ৱৰম্ । সপ্ত চাত্মনঃ শীৰ্ষণ্যান্-প্ৰাণান্-থ্স্পৃণোতি । আদিত্যস্য চ সাযুজ্য-ঙ্গচ্ছতি ॥ চতুৰুন্নযতি । দ্ৱিৰ্জুহোতি । দ্ৱিৰ্নিমাৰ্ষ্টি । দ্ৱিঃ প্ৰাশ্ঞাতি । দশহোতাৰমেৱ ত-দ্যজ্ঞক্ৰতু-মাপ্নোতি সংৱঁথ্সৰম্ । সৰ্ৱ-ঞ্চাত্মান-মপৰিৱৰ্গগ্গ্ স্পৃণোতি । আদিত্যস্য চ সাযুজ্য-ঙ্গচ্ছতি ॥ 30 ॥
কুসিন্ধ-ঞ্চাত্মনঃ স্পৃণোতি । আদিত্যস্য চ সাযুজ্য-ঙ্গচ্ছতি ॥ চতুৰুন্নযতি । চতুৰ্হোতাৰমেৱ ত-দ্যজ্ঞক্ৰতু-মাপ্নোতি দৰ্শপূৰ্ণমাসৌ । চত্ৱাৰি চাত্মনো-ঽঙ্গানি স্পৃণোতি । আদিত্যস্য চ সাযুজ্য-ঙ্গচ্ছতি ॥ চতুৰুন্নযতি । সমিত্পঞ্চমী । পঞ্চহোতাৰমেৱ ত-দ্যজ্ঞক্ৰতু-মাপ্নোতি চাতুৰ্মাস্যানি । লোম ছৱী-ম্মাগ্ংসমস্থি মজ্জানম্ ॥ 28 ॥
তানি চাত্মনঃ স্পৃণোতি । আদিত্যস্য চ সাযুজ্য-ঙ্গচ্ছতি ॥ চতুৰুন্নযতি । দ্ৱিৰ্জুহোতি । ষড্ঢোতাৰমেৱ ত-দ্যজ্ঞক্ৰতু-মাপ্নোতি পশুবন্ধম্ । স্তনাৱাণ্ডৌ শিশ্নমৱাঞ্চ-ম্প্ৰাণম্ । তানি চাত্মনঃ স্পৃণোতি । আদিত্যস্য চ সাযুজ্য-ঙ্গচ্ছতি । চতুৰুন্নযতি । দ্ৱিৰ্জুহোতি ॥ 29 ॥
সমি-থ্সপ্তমী । সপ্তহোতাৰমেৱ ত-দ্যজ্ঞক্ৰতু-মাপ্নোতি সৌম্য-মদ্ধ্ৱৰম্ । সপ্ত চাত্মনঃ শীৰ্ষণ্যান্-প্ৰাণান্-থ্স্পৃণোতি । আদিত্যস্য চ সাযুজ্য-ঙ্গচ্ছতি ॥ চতুৰুন্নযতি । দ্ৱিৰ্জুহোতি । দ্ৱিৰ্নিমাৰ্ষ্টি । দ্ৱিঃ প্ৰাশ্ঞাতি । দশহোতাৰমেৱ ত-দ্যজ্ঞক্ৰতু-মাপ্নোতি সংৱঁথ্সৰম্ । সৰ্ৱ-ঞ্চাত্মান-মপৰিৱৰ্গগ্গ্ স্পৃণোতি । আদিত্যস্য চ সাযুজ্য-ঙ্গচ্ছতি ॥ 30 ॥
(অগ্নিহোত্ৰং - মজ্জানং - দ্ৱিৰ্জুহো - ত্যপৰিৱৰ্গগ্গ্ স্পৃণোত্যেক-ঞ্চ ) (অ. 7)
অনুৱাকং 8 - সৃষ্টিসাধনত্ৱেন হোতৃমন্ত্ৰাসামৰ্থ্য প্ৰশংসা
অনুৱাকং 8 - সৃষ্টিসাধনত্ৱেন হোতৃমন্ত্ৰাসামৰ্থ্য প্ৰশংসা
[(অপক্ৰামত গৰ্ভিণ্যঃ) ইস্ ওন্ল্য্ ইন্স্ত্ৰুচ্তিওন্ , নোত্ অ মন্ত্ৰ]
প্ৰজাপতি-ৰকামযত প্ৰজাযেযেতি । স তপো-ঽতপ্যত । সো-ঽন্তৰ্ৱানভৱত্ । স হৰিত-শ্শ্যাৱো-ঽভৱত্ । তস্মা-থ্স্ত্ৰ্যন্তৰ্ৱত্নী । হৰিণী সতী শ্যাৱা ভৱতি । স ৱিজাযমানো গৰ্ভেণাতাম্যত্ । স তান্তঃ কৃষ্ণ-শ্শ্যাৱো-ঽভৱত্ । তস্মা-ত্তান্তঃ কৃষ্ণ-শ্শ্যাৱো ভৱতি । তস্যাসুৰেৱাজীৱত্ ॥ 31 ॥
তেনাসুনা-ঽসুৰানসৃজত । তদসুৰাণা-মসুৰত্ৱম্ । য এৱমসুৰাণা-মসুৰত্ৱং-ৱেঁদ । অসুমানেৱ ভৱতি । নৈনমসুৰ্জহাতি ॥ সো-ঽসুৰান্-থ্সৃষ্ট্ৱা পিতেৱামন্যত । তদনু পিতৄনসৃজত । তত্-পিতৃণা-ম্পিতৃত্ৱম্ । য এৱ-ম্পিতৃণা-ম্পিতৃত্ৱং-ৱেঁদ । পিতেৱৈৱ স্ৱানা-ম্ভৱতি ॥ 32 ॥
যন্ত্যস্য পিতৰো হৱম্ ॥ স পিতৄন্-থ্সৃষ্ট্ৱা ঽমনস্যত্ । তদনু মনুষ্যা-নসৃজত । তন্মনুষ্যাণা-ম্মনুষ্যত্ৱম্ । য এৱ-ম্মনুষ্যাণা-ম্মনুষ্যত্ৱং-ৱেঁদ । মনস্ৱ্যেৱ ভৱতি । নৈন-ম্মনুৰ্জহাতি ॥ তস্মৈ মনুষ্যান্-থ্সসৃজানায । দিৱা দেৱত্ৰা ঽভৱত্ । তদনু দেৱানসৃজত । ত-দ্দেৱানা-ন্দেৱত্ৱম্ । য এৱ-ন্দেৱানা-ন্দেৱত্ৱং-ৱেঁদ । দিৱা হৈৱাস্য দেৱত্ৰা ভৱতি ॥ তানি ৱা এতানি চত্ৱাৰ্যম্ভাগ্ংসি । দেৱা মনুষ্যাঃ পিতৰো-ঽসুৰাঃ ॥ তেষু সৰ্ৱেষ্ৱম্ভো নভ ইৱ ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 33 ॥
তেনাসুনা-ঽসুৰানসৃজত । তদসুৰাণা-মসুৰত্ৱম্ । য এৱমসুৰাণা-মসুৰত্ৱং-ৱেঁদ । অসুমানেৱ ভৱতি । নৈনমসুৰ্জহাতি ॥ সো-ঽসুৰান্-থ্সৃষ্ট্ৱা পিতেৱামন্যত । তদনু পিতৄনসৃজত । তত্-পিতৃণা-ম্পিতৃত্ৱম্ । য এৱ-ম্পিতৃণা-ম্পিতৃত্ৱং-ৱেঁদ । পিতেৱৈৱ স্ৱানা-ম্ভৱতি ॥ 32 ॥
যন্ত্যস্য পিতৰো হৱম্ ॥ স পিতৄন্-থ্সৃষ্ট্ৱা ঽমনস্যত্ । তদনু মনুষ্যা-নসৃজত । তন্মনুষ্যাণা-ম্মনুষ্যত্ৱম্ । য এৱ-ম্মনুষ্যাণা-ম্মনুষ্যত্ৱং-ৱেঁদ । মনস্ৱ্যেৱ ভৱতি । নৈন-ম্মনুৰ্জহাতি ॥ তস্মৈ মনুষ্যান্-থ্সসৃজানায । দিৱা দেৱত্ৰা ঽভৱত্ । তদনু দেৱানসৃজত । ত-দ্দেৱানা-ন্দেৱত্ৱম্ । য এৱ-ন্দেৱানা-ন্দেৱত্ৱং-ৱেঁদ । দিৱা হৈৱাস্য দেৱত্ৰা ভৱতি ॥ তানি ৱা এতানি চত্ৱাৰ্যম্ভাগ্ংসি । দেৱা মনুষ্যাঃ পিতৰো-ঽসুৰাঃ ॥ তেষু সৰ্ৱেষ্ৱম্ভো নভ ইৱ ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 33 ॥
(অজীৱথ্ - স্ৱানা-ম্ভৱতি - দেৱানসৃজত সপ্ত চ) (অ. 8)
অনুৱাকং 9 - ৱাযুৰূপত্ৱজ্ঞানেন হোতৃমন্ত্ৰাণা-ম্প্ৰশংসা
অনুৱাকং 9 - ৱাযুৰূপত্ৱজ্ঞানেন হোতৃমন্ত্ৰাণা-ম্প্ৰশংসা
[(যথাস্থান-ঙ্গৰ্ভিণ্যঃ) ইস্ ওন্ল্য্ ইন্স্ত্ৰুচ্তিওন্ , নোত্ অ মন্ত্ৰ]
ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি । যো ৱা ইমং-ৱিঁদ্যাত্ । যতো-ঽয-ম্পৱতে । যদভি পৱতে । যদভি সপংৱঁতে । সৰ্ৱমাযুৰিযাত্ । ন পুৰা ঽঽযুষঃ প্ৰমীযেত । পশুমান্-থ্স্যাত্ । ৱিন্দেত প্ৰজাম্ ॥ যো ৱা ইমং-ৱেঁদ ॥ 34 ॥
যতো-ঽয-ম্পৱতে । যদভি পৱতে । যদভি সপংৱঁতে । সৰ্ৱমাযুৰেতি । ন পুৰা-ঽঽযুষঃ প্ৰমীযতে । পশুমা-ন্ভৱতি । ৱিন্দতে প্ৰজাম্ ॥ অদ্ভ্যঃ পৱতে । অপো-ঽভি পৱতে । অপো-ঽভি সম্পৱতে ॥ 35 ॥
অস্যাঃ পৱতে । ইমামভি পৱতে । ইমামভি সম্পৱতে । অগ্নেঃ পৱতে । অগ্নিমভি পৱতে । অগ্নিমভি স-ম্পৱতে । অন্তৰিক্ষা-ত্পৱতে । অন্তৰিক্ষমভি পৱতে । অন্তৰিক্ষমভি স-ম্পৱতে । আদিত্যা-ত্পৱতে ॥ 36 ॥
আদিত্যমভি পৱতে । আদিত্যমভি স-ম্পৱতে । দ্যোঃ পৱতে । দিৱমভি পৱতে ॥ দিৱমভি স-ম্পৱতে । দিগ্ভ্যঃ পৱতে । দিশো-ঽভি পৱতে । দিশো-ঽভি স-ম্পৱতে । স যত্-পুৰস্তাদ্ৱাতি । প্ৰাণ এৱ ভূত্ৱা পুৰস্তাদ্ৱাতি ॥ 37 ॥
তস্মাত্-পুৰস্তা-দ্ৱান্তম্ । সৰ্ৱাঃ প্ৰজাঃ প্ৰতি নন্দন্তি । প্ৰাণো হি প্ৰিযঃ প্ৰজানাম্ । প্ৰাণ ইৱ প্ৰিযঃ প্ৰজানা-ম্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ । স ৱা এষ প্ৰাণ এৱ ॥ অথ য-দ্দক্ষিণতো ৱাতি । মাতৰিশ্ৱৈৱ ভূত্ৱা দক্ষিণতো ৱাতি । তস্মা-দ্দক্ষিণতো ৱান্তং-ৱিঁদ্যাত্ । সৰ্ৱা দিশ আৱাতি ॥ 38 ॥
সৰ্ৱা দিশো-ঽনু ৱিৱাতি । সৰ্ৱা দিশো-ঽনু সংৱাঁতীতি । স ৱা এষ মাতৰিশ্ৱৈৱ ॥ অথ যত্-পশ্চাদ্ৱাতি । পৱমান এৱ ভূত্ৱা পশ্চাদ্ৱাতি । পূতমস্মা আহৰন্তি । পূতমুপহৰন্তি । পূতমশ্নাতি । য এৱং-ৱেঁদ । স ৱা এষ পৱমান এৱ ॥ 39 ॥
অথ যদুত্তৰতো ৱাতি । সৱিতৈৱ ভূত্ৱোত্তৰতো ৱাতি । সৱিতেৱ স্ৱানা-ম্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ । স ৱা এষ সৱিতৈৱ ॥ তে য এন-ম্পুৰস্তাদাযন্ত-মুপৱদন্তি । য এৱাস্য পুৰস্তাত্-পাপ্মানঃ । তাগ্স্তে ঽপঘ্নন্তি । পুৰস্তাদিতৰান্-পাপ্মনঃ সচন্তে ॥ অথ য এন-ন্দক্ষিণত আযন্ত-মুপৱদন্তি ॥ 40 ॥
য এৱাস্য দক্ষিণতঃ পাপ্মানঃ । তাগ্স্তে ঽপঘ্নন্তি । দক্ষিণত ইতৰা-ন্পাপ্মনঃ সচন্তে ॥ অথ য এন-ম্পশ্চাদাযন্ত-মুপৱদন্তি । য এৱাস্য পশ্চাত্-পাপ্মানঃ । তাগ্স্তে ঽপঘ্নন্তি । পশ্চাদিতৰান্-পাপ্মনঃ সচন্তে ॥ অথ য এনমুত্তৰত আযন্তমুপ ৱদন্তি । য এৱাস্যোত্তৰতঃ পাপ্মানঃ । তাগ্স্তে ঽপঘ্নন্তি ॥ 41 ॥
উত্তৰত ইতৰা-ন্পাপ্মনঃ সচন্তে ॥ তস্মা দেৱং-ৱিঁদ্ৱান্ । ৱীৱ নৃত্যেত্ । প্ৰেৱ চলেত্ । ৱ্যস্যেৱাক্ষ্যৌ ভাষেত । মণ্টযেদিৱ । ক্ৰাথযেদিৱ । শৃঙ্গাযেতেৱ ॥ উত মোপৱদেযুঃ । উত মে পাপ্মান-মপহন্যুৰিতি ॥ স যা-ন্দিশগ্ং সনিমেষ্যন্-থ্স্যাত্ । যদা তা-ন্দিশং-ৱাঁতো ৱাযাত্ । অথ প্ৰৱেযাত্ । প্ৰ ৱা ধাপযেত্ (ধাৱযেত্) । সাতমেৱ ৰদিতং-ৱ্যূঁঢ-ঙ্গন্ধমভি প্ৰচ্যৱতে । আ-ঽস্য ত-ঞ্জনপদ-ম্পূৰ্ৱা কীৰ্তিৰ্গচ্ছতি ॥ দানকামা অস্মৈ প্ৰজা ভৱন্তি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 42 ॥
যতো-ঽয-ম্পৱতে । যদভি পৱতে । যদভি সপংৱঁতে । সৰ্ৱমাযুৰেতি । ন পুৰা-ঽঽযুষঃ প্ৰমীযতে । পশুমা-ন্ভৱতি । ৱিন্দতে প্ৰজাম্ ॥ অদ্ভ্যঃ পৱতে । অপো-ঽভি পৱতে । অপো-ঽভি সম্পৱতে ॥ 35 ॥
অস্যাঃ পৱতে । ইমামভি পৱতে । ইমামভি সম্পৱতে । অগ্নেঃ পৱতে । অগ্নিমভি পৱতে । অগ্নিমভি স-ম্পৱতে । অন্তৰিক্ষা-ত্পৱতে । অন্তৰিক্ষমভি পৱতে । অন্তৰিক্ষমভি স-ম্পৱতে । আদিত্যা-ত্পৱতে ॥ 36 ॥
আদিত্যমভি পৱতে । আদিত্যমভি স-ম্পৱতে । দ্যোঃ পৱতে । দিৱমভি পৱতে ॥ দিৱমভি স-ম্পৱতে । দিগ্ভ্যঃ পৱতে । দিশো-ঽভি পৱতে । দিশো-ঽভি স-ম্পৱতে । স যত্-পুৰস্তাদ্ৱাতি । প্ৰাণ এৱ ভূত্ৱা পুৰস্তাদ্ৱাতি ॥ 37 ॥
তস্মাত্-পুৰস্তা-দ্ৱান্তম্ । সৰ্ৱাঃ প্ৰজাঃ প্ৰতি নন্দন্তি । প্ৰাণো হি প্ৰিযঃ প্ৰজানাম্ । প্ৰাণ ইৱ প্ৰিযঃ প্ৰজানা-ম্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ । স ৱা এষ প্ৰাণ এৱ ॥ অথ য-দ্দক্ষিণতো ৱাতি । মাতৰিশ্ৱৈৱ ভূত্ৱা দক্ষিণতো ৱাতি । তস্মা-দ্দক্ষিণতো ৱান্তং-ৱিঁদ্যাত্ । সৰ্ৱা দিশ আৱাতি ॥ 38 ॥
সৰ্ৱা দিশো-ঽনু ৱিৱাতি । সৰ্ৱা দিশো-ঽনু সংৱাঁতীতি । স ৱা এষ মাতৰিশ্ৱৈৱ ॥ অথ যত্-পশ্চাদ্ৱাতি । পৱমান এৱ ভূত্ৱা পশ্চাদ্ৱাতি । পূতমস্মা আহৰন্তি । পূতমুপহৰন্তি । পূতমশ্নাতি । য এৱং-ৱেঁদ । স ৱা এষ পৱমান এৱ ॥ 39 ॥
অথ যদুত্তৰতো ৱাতি । সৱিতৈৱ ভূত্ৱোত্তৰতো ৱাতি । সৱিতেৱ স্ৱানা-ম্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ । স ৱা এষ সৱিতৈৱ ॥ তে য এন-ম্পুৰস্তাদাযন্ত-মুপৱদন্তি । য এৱাস্য পুৰস্তাত্-পাপ্মানঃ । তাগ্স্তে ঽপঘ্নন্তি । পুৰস্তাদিতৰান্-পাপ্মনঃ সচন্তে ॥ অথ য এন-ন্দক্ষিণত আযন্ত-মুপৱদন্তি ॥ 40 ॥
য এৱাস্য দক্ষিণতঃ পাপ্মানঃ । তাগ্স্তে ঽপঘ্নন্তি । দক্ষিণত ইতৰা-ন্পাপ্মনঃ সচন্তে ॥ অথ য এন-ম্পশ্চাদাযন্ত-মুপৱদন্তি । য এৱাস্য পশ্চাত্-পাপ্মানঃ । তাগ্স্তে ঽপঘ্নন্তি । পশ্চাদিতৰান্-পাপ্মনঃ সচন্তে ॥ অথ য এনমুত্তৰত আযন্তমুপ ৱদন্তি । য এৱাস্যোত্তৰতঃ পাপ্মানঃ । তাগ্স্তে ঽপঘ্নন্তি ॥ 41 ॥
উত্তৰত ইতৰা-ন্পাপ্মনঃ সচন্তে ॥ তস্মা দেৱং-ৱিঁদ্ৱান্ । ৱীৱ নৃত্যেত্ । প্ৰেৱ চলেত্ । ৱ্যস্যেৱাক্ষ্যৌ ভাষেত । মণ্টযেদিৱ । ক্ৰাথযেদিৱ । শৃঙ্গাযেতেৱ ॥ উত মোপৱদেযুঃ । উত মে পাপ্মান-মপহন্যুৰিতি ॥ স যা-ন্দিশগ্ং সনিমেষ্যন্-থ্স্যাত্ । যদা তা-ন্দিশং-ৱাঁতো ৱাযাত্ । অথ প্ৰৱেযাত্ । প্ৰ ৱা ধাপযেত্ (ধাৱযেত্) । সাতমেৱ ৰদিতং-ৱ্যূঁঢ-ঙ্গন্ধমভি প্ৰচ্যৱতে । আ-ঽস্য ত-ঞ্জনপদ-ম্পূৰ্ৱা কীৰ্তিৰ্গচ্ছতি ॥ দানকামা অস্মৈ প্ৰজা ভৱন্তি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 42 ॥
(ৱেদ - সম্পৱত - আদিত্যা-ত্পৱতে - ৱাত্যা - ৱাত্যে - ষ পৱমান এৱ - দক্ষিণত আযন্তমুপ ৱদন্ - ত্যুত্তৰতঃ পাপ্মানস্তাগ্স্তে ঽপঘ্ন - ন্তীত্যষ্টৌ চ) (অ. 9)
অনুৱাকং 10 - দশহোতৃমন্ত্ৰাণা-ঙ্কাম্যপ্ৰযোগঃ
অনুৱাকং 10 - দশহোতৃমন্ত্ৰাণা-ঙ্কাম্যপ্ৰযোগঃ
প্ৰজাপতি-স্সোমগ্ং ৰাজানমসৃজত । ত-ন্ত্ৰযো ৱেদা অন্ৱসৃজ্যন্ত । তান্. হস্তে-ঽকুৰুত । অথ হ সীতা সাৱিত্ৰী । সোমগ্ং ৰাজান-ঞ্চকমে । শ্ৰদ্ধামু স চকমে । সা হ পিতৰ-ম্প্ৰজাপতি-মুপসসাৰ । তগ্ং হোৱাচ । নমস্তে অস্তু ভগৱঃ । উপ ত্ৱা-ঽযানি ॥ 43 ॥
প্ৰ ত্ৱা পদ্যে ॥ সোমং-ৱৈঁ ৰাজান-ঙ্কামযে । শ্ৰদ্ধামু স কামযত ইতি । তস্যা উ হ স্থাগৰমলঙ্কাৰ-ঙ্কল্পযিত্ৱা । দশহোতাৰ-ম্পুৰস্তা-দ্ৱ্যাখ্যায । চতুৰ্হোতাৰ-ন্দক্ষিণতঃ । পঞ্চ হোতাৰ-ম্পশ্চাত্ । ষড্ঢোতাৰ-মুত্তৰতঃ । সপ্তহোতাৰ-মুপৰিষ্টাত্ । সম্ভাৰৈশ্চ পত্নিভিশ্চ মুখে-ঽলঙ্কৃত্য ॥ 44 ॥
আ-ঽস্যাৰ্ধং-ৱঁৱ্ৰাজ । তাগ্ং হোদীক্ষ্যোৱাচ । উপ মা-ঽঽৱৰ্তস্ৱেতি । তগ্ং হোৱাচ । ভোগ-ন্তু ম আচক্ষ্ৱ । এত-ন্ম আচক্ষ্ৱ । যত্তে পাণাৱিতি । তস্যা উ হ ত্ৰীন্. ৱেদা-ন্প্ৰদদৌ । তস্মাদু হ স্ত্ৰিযো ভোগমৈৱ হাৰযন্তে ॥ স যঃ কামযেত প্ৰিয-স্স্যামিতি ॥ 45 ॥
যং-ৱাঁ কামযেত প্ৰিয-স্স্যাদিতি । তস্মা এতগ্গ্ স্থাগৰ-মলঙ্কাৰ-ঙ্কল্পযিত্ৱা । দশহোতাৰ-ম্পুৰস্তা-দ্ৱ্যাখ্যায । চতুৰ্হোতাৰ-ন্দক্ষিণতঃ । পঞ্চহোতাৰ-ম্পশ্চাত্ । ষড্ঢোতাৰ-মুত্তৰতঃ । সপ্তহোতা-ৰমুপৰিষ্টাত্ । সম্ভাৰৈশ্চ পত্নিভিশ্চ মুখে-ঽলঙ্কৃত্য । আ-ঽস্যাৰ্ধং-ৱ্ৰঁজেত্ । প্ৰিযো হৈৱ ভৱতি ॥ 46 ॥
প্ৰ ত্ৱা পদ্যে ॥ সোমং-ৱৈঁ ৰাজান-ঙ্কামযে । শ্ৰদ্ধামু স কামযত ইতি । তস্যা উ হ স্থাগৰমলঙ্কাৰ-ঙ্কল্পযিত্ৱা । দশহোতাৰ-ম্পুৰস্তা-দ্ৱ্যাখ্যায । চতুৰ্হোতাৰ-ন্দক্ষিণতঃ । পঞ্চ হোতাৰ-ম্পশ্চাত্ । ষড্ঢোতাৰ-মুত্তৰতঃ । সপ্তহোতাৰ-মুপৰিষ্টাত্ । সম্ভাৰৈশ্চ পত্নিভিশ্চ মুখে-ঽলঙ্কৃত্য ॥ 44 ॥
আ-ঽস্যাৰ্ধং-ৱঁৱ্ৰাজ । তাগ্ং হোদীক্ষ্যোৱাচ । উপ মা-ঽঽৱৰ্তস্ৱেতি । তগ্ং হোৱাচ । ভোগ-ন্তু ম আচক্ষ্ৱ । এত-ন্ম আচক্ষ্ৱ । যত্তে পাণাৱিতি । তস্যা উ হ ত্ৰীন্. ৱেদা-ন্প্ৰদদৌ । তস্মাদু হ স্ত্ৰিযো ভোগমৈৱ হাৰযন্তে ॥ স যঃ কামযেত প্ৰিয-স্স্যামিতি ॥ 45 ॥
যং-ৱাঁ কামযেত প্ৰিয-স্স্যাদিতি । তস্মা এতগ্গ্ স্থাগৰ-মলঙ্কাৰ-ঙ্কল্পযিত্ৱা । দশহোতাৰ-ম্পুৰস্তা-দ্ৱ্যাখ্যায । চতুৰ্হোতাৰ-ন্দক্ষিণতঃ । পঞ্চহোতাৰ-ম্পশ্চাত্ । ষড্ঢোতাৰ-মুত্তৰতঃ । সপ্তহোতা-ৰমুপৰিষ্টাত্ । সম্ভাৰৈশ্চ পত্নিভিশ্চ মুখে-ঽলঙ্কৃত্য । আ-ঽস্যাৰ্ধং-ৱ্ৰঁজেত্ । প্ৰিযো হৈৱ ভৱতি ॥ 46 ॥
(অযা - ন্যলঙ্কৃত্য - স্যামিতি - ভৱতি) (অ. 10)
অনুৱাকং 11 - দশহোত্ৰাদিমন্ত্ৰনাম্না-ম্প্ৰৱৃত্তিনিমিত্তম্
অনুৱাকং 11 - দশহোত্ৰাদিমন্ত্ৰনাম্না-ম্প্ৰৱৃত্তিনিমিত্তম্
ব্ৰহ্মাত্মন্-ৱদসৃজত । তদকামযত । সমাত্মনা পদ্যেযেতি । আত্ম-ন্নাত্ম-ন্নিত্যামন্ত্ৰযত । তস্মৈ দশমগ্ং হূতঃ প্ৰত্যশৃণোত্ । স দশহূতো-ঽভৱত্ । দশহূতো হ ৱৈ নামৈষঃ । তং-ৱাঁ এত-ন্দশহূতগ্ং সন্তম্ । দশহোতেত্যাচক্ষতে পৰোক্ষেণ । পৰোক্ষপ্ৰিযা ইৱ হি দেৱাঃ ॥ 47 ॥
আত্ম-ন্নাত্ম-ন্নিত্যামন্ত্ৰযত । তস্মৈ সপ্তমগ্ং হূতঃ প্ৰত্যশৃণোত্ । স সপ্তহূতো-ঽভৱত্ । সপ্তহূতো হ ৱৈ নামৈষঃ । তং-ৱাঁ এতগ্ং সপ্তহূতগ্ং সন্তম্ । সপ্তহোতেত্যাচক্ষতে পৰোক্ষেণ । পৰোক্ষপ্ৰিযা ইৱ হি দেৱাঃ ॥ আত্ম-ন্নাত্ম-ন্নিত্যামন্ত্ৰযত । তস্মৈ ষষ্ঠগ্ং হূতঃ প্ৰত্যশৃণোত্ । স ষড্ঢূতো-ঽভৱত্ ॥ 48 ॥
ষড্ঢূতো হ ৱৈ নামৈষঃ । তং-ৱাঁ এতগ্ং ষড্ঢূতগ্ং সন্তম্ । ষড্ঢোতেত্যাচক্ষতে পৰোক্ষেণ । পৰোক্ষপ্ৰিযা ইৱ হি দেৱাঃ ॥ আত্ম-ন্নাত্ম-ন্নিত্যামন্ত্ৰযত । তস্মৈ পঞ্চমগ্ং হূতঃ প্ৰত্য শৃণোত্ । স পঞ্চ হূতো-ঽভৱত্ । পঞ্চহূতো হ ৱৈ নামৈষঃ । তং-ৱাঁ এত-ম্পঞ্চহূতগ্ং সন্তম্ । পঞ্চহোতেত্যাচক্ষতে পৰোক্ষেণ ॥ 49 ॥
পৰোক্ষপ্ৰিযা ইৱ হি দেৱাঃ ॥ আত্ম-ন্নাত্ম-ন্নিত্যামন্ত্ৰযত । তস্মৈ চতুৰ্থগ্ং হূতঃ প্ৰত্যশৃণোত্ । স চতুৰ্হূতো-ঽভৱত্ । চতুৰ্হূতো হ ৱৈ নামৈষঃ । তং-ৱাঁ এত-ঞ্চতুৰ্হূতগ্ং সন্তম্ । চতুৰ্হোতেত্যাচক্ষতে পৰোক্ষেণ । পৰোক্ষপ্ৰিযা ইৱ হি দেৱাঃ ॥ তমব্ৰৱীত্ । ত্ৱং-ৱৈঁ মে নেদিষ্ঠগ্ং হূতঃ প্ৰত্যশ্ৰৌষীঃ । ত্ৱযৈ-নানাখ্যাতাৰ ইতি । তস্মান্নু হৈনাগ্-শ্চতুৰ্হোতাৰ ইত্যাচক্ষতে । তস্মা-চ্ছুশ্ৰূষুঃ পুত্ৰাণাগ্ং হৃদ্যতমঃ । নেদিষ্ঠো হৃদ্যতমঃ । নেদিষ্ঠো ব্ৰহ্মণো ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 50 ॥
আত্ম-ন্নাত্ম-ন্নিত্যামন্ত্ৰযত । তস্মৈ সপ্তমগ্ং হূতঃ প্ৰত্যশৃণোত্ । স সপ্তহূতো-ঽভৱত্ । সপ্তহূতো হ ৱৈ নামৈষঃ । তং-ৱাঁ এতগ্ং সপ্তহূতগ্ং সন্তম্ । সপ্তহোতেত্যাচক্ষতে পৰোক্ষেণ । পৰোক্ষপ্ৰিযা ইৱ হি দেৱাঃ ॥ আত্ম-ন্নাত্ম-ন্নিত্যামন্ত্ৰযত । তস্মৈ ষষ্ঠগ্ং হূতঃ প্ৰত্যশৃণোত্ । স ষড্ঢূতো-ঽভৱত্ ॥ 48 ॥
ষড্ঢূতো হ ৱৈ নামৈষঃ । তং-ৱাঁ এতগ্ং ষড্ঢূতগ্ং সন্তম্ । ষড্ঢোতেত্যাচক্ষতে পৰোক্ষেণ । পৰোক্ষপ্ৰিযা ইৱ হি দেৱাঃ ॥ আত্ম-ন্নাত্ম-ন্নিত্যামন্ত্ৰযত । তস্মৈ পঞ্চমগ্ং হূতঃ প্ৰত্য শৃণোত্ । স পঞ্চ হূতো-ঽভৱত্ । পঞ্চহূতো হ ৱৈ নামৈষঃ । তং-ৱাঁ এত-ম্পঞ্চহূতগ্ং সন্তম্ । পঞ্চহোতেত্যাচক্ষতে পৰোক্ষেণ ॥ 49 ॥
পৰোক্ষপ্ৰিযা ইৱ হি দেৱাঃ ॥ আত্ম-ন্নাত্ম-ন্নিত্যামন্ত্ৰযত । তস্মৈ চতুৰ্থগ্ং হূতঃ প্ৰত্যশৃণোত্ । স চতুৰ্হূতো-ঽভৱত্ । চতুৰ্হূতো হ ৱৈ নামৈষঃ । তং-ৱাঁ এত-ঞ্চতুৰ্হূতগ্ং সন্তম্ । চতুৰ্হোতেত্যাচক্ষতে পৰোক্ষেণ । পৰোক্ষপ্ৰিযা ইৱ হি দেৱাঃ ॥ তমব্ৰৱীত্ । ত্ৱং-ৱৈঁ মে নেদিষ্ঠগ্ং হূতঃ প্ৰত্যশ্ৰৌষীঃ । ত্ৱযৈ-নানাখ্যাতাৰ ইতি । তস্মান্নু হৈনাগ্-শ্চতুৰ্হোতাৰ ইত্যাচক্ষতে । তস্মা-চ্ছুশ্ৰূষুঃ পুত্ৰাণাগ্ং হৃদ্যতমঃ । নেদিষ্ঠো হৃদ্যতমঃ । নেদিষ্ঠো ব্ৰহ্মণো ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 50 ॥
(দেৱাঃ - ষড্ঢূতো-ঽভৱত্ - পঞ্চহোতেত্যাচক্ষতে পৰোক্ষেণা - শ্ৰৌষী-ষ্ষট্চ) (অ. 11)
(ব্ৰহ্মৱাদিনঃ কিং - দক্ষিণাং - ঁযো ৱা অৱিদ্ৱান্ - তস্য ৱৈ - ব্ৰহ্মৱাদিনো য-দ্দশহোতাৰঃ - প্ৰজাপতি ৱ্যস্ৰং - প্ৰজাপতিঃ পুৰুষং - প্ৰজাপতিৰকামযত স তপ-স্সো-ঽন্তৰ্ৱান্ - ব্ৰহ্মৱাদিনো যো ৱা ইমং-ৱিঁদ্যাত্ - প্ৰজাপতি-স্সোমগ্ং ৰাজানং - ব্ৰহ্মাত্ মন্ৱদেকাদশ)
(ব্ৰহ্মৱাদিন - স্তস্য ৱা অগ্নে--ৰ্ যদ্ৱা ইদ-ঙ্কিঞ্চ - প্ৰজাপতিৰকামযত -য এৱাস্য দক্ষিণতঃ পঞ্চাশত্)
(ব্ৰহ্মৱাদিনো - য এৱং-ৱেঁদ )
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
(ব্ৰহ্মৱাদিনঃ কিং - দক্ষিণাং - ঁযো ৱা অৱিদ্ৱান্ - তস্য ৱৈ - ব্ৰহ্মৱাদিনো য-দ্দশহোতাৰঃ - প্ৰজাপতি ৱ্যস্ৰং - প্ৰজাপতিঃ পুৰুষং - প্ৰজাপতিৰকামযত স তপ-স্সো-ঽন্তৰ্ৱান্ - ব্ৰহ্মৱাদিনো যো ৱা ইমং-ৱিঁদ্যাত্ - প্ৰজাপতি-স্সোমগ্ং ৰাজানং - ব্ৰহ্মাত্ মন্ৱদেকাদশ)
(ব্ৰহ্মৱাদিন - স্তস্য ৱা অগ্নে--ৰ্ যদ্ৱা ইদ-ঙ্কিঞ্চ - প্ৰজাপতিৰকামযত -য এৱাস্য দক্ষিণতঃ পঞ্চাশত্)
(ব্ৰহ্মৱাদিনো - য এৱং-ৱেঁদ )
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণে দ্ৱিতীযাষ্টকে তৃতীযঃ প্ৰপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥