କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣଶେଷଃ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ସର୍ଵେଷାଂ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ଞ୍ଚତୁର୍ହୋତୃଶବ୍ଦେନ ଵ୍ଯଵହାର
ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । କି-ଞ୍ଚତୁର୍ହୋତୃଣା-ଞ୍ଚତୁର୍ହୋତୃତ୍ଵମିତି । ଯଦେଵୈଷୁ ଚତୁର୍ଧା ହୋତାରଃ । ତେନ ଚତୁର୍ହୋତାରଃ । ତସ୍ମାଚ୍ଚତୁର୍ହୋତାର ଉଚ୍ଯନ୍ତେ । ତଚ୍ଚତୁର୍ହୋତୃଣା-ଞ୍ଚତୁର୍ହୋତୃତ୍ଵମ୍ ॥ ସୋମୋ ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତା । ଅଗ୍ନିଃ ପଞ୍ଚହୋତା । ଧାତା ଷଡ୍ଢୋତା । ଇନ୍ଦ୍ରଃ ସପ୍ତହୋତା ॥ 1 ॥
ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଦଶହୋତା । ଯ ଏଵ-ଞ୍ଚତୁର୍ହୋତୃଣା-ମୃଦ୍ଧିଂ-ଵେଁଦ । ଋଧ୍ନୋତ୍ଯେଵ ॥ ଯ ଏଷାମେଵ-ମ୍ବନ୍ଧୁତାଂ-ଵେଁଦ । ବନ୍ଧୁମାନ୍ଭଵତି । ଯ ଏଷାମେଵ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତିଂ-ଵେଁଦ । କଲ୍ପତେ-ଽସ୍ମୈ । ଯ ଏଷାମେଵ-ମାଯତନଂ-ଵେଁଦ । ଆଯତନଵାନ୍-ଭଵତି । ଯ ଏଷାମେଵ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ-ଵେଁଦ ॥ 2 ॥
ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତିଷ୍ଠତି ॥ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । ଦଶହୋତା ଚତୁର୍ହୋତା । ପଞ୍ଚହୋତା ଷଡ୍ଢୋତା ସପ୍ତହୋତା । ଅଥ କସ୍ମାଚ୍ଚତୁର୍ହୋତାର ଉଚ୍ଯନ୍ତ ଇତି । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତା । ଇନ୍ଦ୍ରଃ ଖଲୁ ଵୈ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦେଵତାନା-ମୁପଦେଶନାତ୍ । ଯ ଏଵମିନ୍ଦ୍ରଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠ-ନ୍ଦେଵତାନା-ମୁପଦେଶନା-ଦ୍ଵେଦ । ଵସିଷ୍ଠ-ସ୍ସମାନାନା-ମ୍ଭଵତି । ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠମାଯନ୍ତ-ମ୍ପ୍ରଥମେନୈଵାନୁବୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ । ଅଯମାଗନ୍ନ୍ । ଅଯମଵାସାଦିତି । କୀର୍ତିରସ୍ଯ ପୂର୍ଵା-ଽଽଗଚ୍ଛତି ଜନତାମାଯତଃ । ଅଥୋ ଏନ-ମ୍ପ୍ରଥମେନୈଵାନୁ ବୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ । ଅଯମାଗନ୍ନ୍ । ଅଯମଵାସାଦିତି ॥ 3 ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ସର୍ଵେଷାଂ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ଞ୍ଚତୁର୍ହୋତୃଶବ୍ଦେନ ଵ୍ଯଵହାର
ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । କି-ଞ୍ଚତୁର୍ହୋତୃଣା-ଞ୍ଚତୁର୍ହୋତୃତ୍ଵମିତି । ଯଦେଵୈଷୁ ଚତୁର୍ଧା ହୋତାରଃ । ତେନ ଚତୁର୍ହୋତାରଃ । ତସ୍ମାଚ୍ଚତୁର୍ହୋତାର ଉଚ୍ଯନ୍ତେ । ତଚ୍ଚତୁର୍ହୋତୃଣା-ଞ୍ଚତୁର୍ହୋତୃତ୍ଵମ୍ ॥ ସୋମୋ ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତା । ଅଗ୍ନିଃ ପଞ୍ଚହୋତା । ଧାତା ଷଡ୍ଢୋତା । ଇନ୍ଦ୍ରଃ ସପ୍ତହୋତା ॥ 1 ॥
ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଦଶହୋତା । ଯ ଏଵ-ଞ୍ଚତୁର୍ହୋତୃଣା-ମୃଦ୍ଧିଂ-ଵେଁଦ । ଋଧ୍ନୋତ୍ଯେଵ ॥ ଯ ଏଷାମେଵ-ମ୍ବନ୍ଧୁତାଂ-ଵେଁଦ । ବନ୍ଧୁମାନ୍ଭଵତି । ଯ ଏଷାମେଵ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତିଂ-ଵେଁଦ । କଲ୍ପତେ-ଽସ୍ମୈ । ଯ ଏଷାମେଵ-ମାଯତନଂ-ଵେଁଦ । ଆଯତନଵାନ୍-ଭଵତି । ଯ ଏଷାମେଵ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ-ଵେଁଦ ॥ 2 ॥
ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତିଷ୍ଠତି ॥ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । ଦଶହୋତା ଚତୁର୍ହୋତା । ପଞ୍ଚହୋତା ଷଡ୍ଢୋତା ସପ୍ତହୋତା । ଅଥ କସ୍ମାଚ୍ଚତୁର୍ହୋତାର ଉଚ୍ଯନ୍ତ ଇତି । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତା । ଇନ୍ଦ୍ରଃ ଖଲୁ ଵୈ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦେଵତାନା-ମୁପଦେଶନାତ୍ । ଯ ଏଵମିନ୍ଦ୍ରଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠ-ନ୍ଦେଵତାନା-ମୁପଦେଶନା-ଦ୍ଵେଦ । ଵସିଷ୍ଠ-ସ୍ସମାନାନା-ମ୍ଭଵତି । ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠମାଯନ୍ତ-ମ୍ପ୍ରଥମେନୈଵାନୁବୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ । ଅଯମାଗନ୍ନ୍ । ଅଯମଵାସାଦିତି । କୀର୍ତିରସ୍ଯ ପୂର୍ଵା-ଽଽଗଚ୍ଛତି ଜନତାମାଯତଃ । ଅଥୋ ଏନ-ମ୍ପ୍ରଥମେନୈଵାନୁ ବୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ । ଅଯମାଗନ୍ନ୍ । ଅଯମଵାସାଦିତି ॥ 3 ॥
(ସପ୍ତହୋତା - ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ-ଵେଁଦ - ବୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ନୈମିତ୍ତିକୋ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରହୋମଃ
ଅନୁଵାକଂ 2 - ନୈମିତ୍ତିକୋ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରହୋମଃ
ଦକ୍ଷିଣା-ମ୍ପ୍ରତିଗ୍ରହୀଷ୍ଯନ୍-ଥ୍ସପ୍ତଦଶ କୃତ୍ଵୋ-ଽପାନ୍ଯାତ୍ । ଆତ୍ମାନମେଵ ସମିନ୍ଧେ । ତେଜସେ ଵୀର୍ଯାଯ । ଅଥୋ ପ୍ରଜାପତିରେଵୈନା-ମ୍ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଆତ୍ମନୋ ଽନାର୍ତ୍ଯୈ ॥ ଯଦ୍ଯେନମାର୍ତ୍-ଵିଜ୍ଯା-ଦ୍ଵୃତଗ୍ଂ ସନ୍ତ-ନ୍ନିରଃଅରେରନ୍ନ୍ । ଆଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ରେ ଜୁହୁଯା-ଦ୍ଦଶହୋତାରମ୍ । ଚତୁର୍ଗୃହୀତେନାଜ୍ଯେନ । ପୁରସ୍ତାତ୍-ପ୍ରତ୍ଯନ୍ତିଷ୍ଠନ୍ନ୍ । ପ୍ରତିଲୋମଂ-ଵିଁଗ୍ରାହମ୍ ॥ 4 ॥
ପ୍ରାଣାନେଵାସ୍ଯୋପଦାସଯତି ॥ ଯଦ୍ଯେନ-ମ୍ପୁନରୁପ ଶିକ୍ଷେଯୁଃ । ଆଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ର ଏଵ ଜୁହୁଯା-ଦ୍ଦଶହୋତାରମ୍ । ଚତୁର୍ଗୃହୀତେନାଜ୍ଯେନ । ପଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରାଂଆସୀନଃ । ଅନୁଲୋମ-ମଵିଗ୍ରାହମ୍ । ପ୍ରାଣାନେଵାସ୍ମୈ କଲ୍ପଯତି ॥ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତୀ-ଵାଘୋତେ-ତ୍ଯୃତୁମୁଖ ଋତୁମୁଖେ ଜୁହୋତି । ଋତୂନେଵାସ୍ମୈ କଲ୍ପଯତି । କଲ୍ପନ୍ତେ-ଽସ୍ମା ଋତଵଃ ॥ 5 ॥
କ୍ଲୃପ୍ତା ଅସ୍ମା ଋତଵ ଆଯନ୍ତି ॥ ଷଡ୍ଢୋତା ଵୈ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଜାପତିରିଦଗ୍ଂ ସର୍ଵମସୃଜତ । ସ ମନୋ-ଽସୃଜତ । ମନସୋ-ଽଧି ଗାଯତ୍ରୀମସୃଜତ । ତଦ୍ଗାଯତ୍ରୀଂ-ଯଁଶ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତାମା-ଽଲଭତ । ଗାଯତ୍ରିଯା ଅଧି ଛନ୍ଦାଗ୍ସ୍ଯ ସୃଜତ । ଛନ୍ଦୋଭ୍ଯୋ-ଽଧି ସାମ । ତ-ଥ୍ସାମ ଯଶ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତଦା-ଽଲଭତ ॥ 6 ॥
ସାମ୍ନୋ-ଽଧି ଯଜୂଗ୍ଷ୍ଯସୃଜତ । ଯଜୁର୍ଭ୍ଯୋ-ଽଧି ଵିଷ୍ଣୁମ୍ । ତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ-ଯଁଶ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତମା-ଽଲଭତ । ଵିଷ୍ଣୋରଦ୍ଧ୍ଯୋଷଧୀରସୃଜତ । ଓଷଧୀଭ୍ଯୋ-ଽଧି ସୋମମ୍ । ତ-ଥ୍ସୋମଂ-ଯଁଶ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତମା-ଽଲଭତ । ସୋମାଦଧି ପଶୂନସୃଜତ । ପଶୁଭ୍ଯୋ-ଽଧୀନ୍ଦ୍ରମ୍ ॥ 7 ॥
ତଦିନ୍ଦ୍ରଂ-ଯଁଶ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତଦେନ-ନ୍ନାତି ପ୍ରାଚ୍ଯଵତ । ଇନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଯଶସ୍ଵୀ ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ନୈନଂ-ଯଁଶୋ-ଽତି ପ୍ରଚ୍ଯଵତେ ॥ ଯଦ୍ଵା ଇଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵମୁତ୍ତାନ ଏଵାଙ୍ଗୀରସଃ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦେନ-ମ୍ପ୍ରତିଗୃହୀତ-ନ୍ନାହିନତ୍ । ଯ-ତ୍କିଞ୍ଚ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵମୁତ୍ତାନସ୍ତ୍ଵାଙ୍ଗୀରସଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତ୍ଵିତ୍ଯେଵ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ । ଇଯଂ-ଵାଁ ଉତ୍ତାନ ଆଙ୍ଗୀରସଃ । ଅନଯୈଵୈନତ୍-ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ନୈନଗ୍ଂ ହିନସ୍ତି ॥ ବରଃଇଷା ପ୍ରତୀଯାଦ୍ଗାଂ-ଵାଁ-ଽଶ୍ଵଂ-ଵାଁ । ଏତଦ୍ଵୈ ପଶୂନା-ମ୍ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମ । ପ୍ରିଯେଣୈଵୈନ-ନ୍ଧାମ୍ନା ପ୍ରତ୍ଯେତି ॥ 8 ॥
ପ୍ରାଣାନେଵାସ୍ଯୋପଦାସଯତି ॥ ଯଦ୍ଯେନ-ମ୍ପୁନରୁପ ଶିକ୍ଷେଯୁଃ । ଆଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ର ଏଵ ଜୁହୁଯା-ଦ୍ଦଶହୋତାରମ୍ । ଚତୁର୍ଗୃହୀତେନାଜ୍ଯେନ । ପଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରାଂଆସୀନଃ । ଅନୁଲୋମ-ମଵିଗ୍ରାହମ୍ । ପ୍ରାଣାନେଵାସ୍ମୈ କଲ୍ପଯତି ॥ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତୀ-ଵାଘୋତେ-ତ୍ଯୃତୁମୁଖ ଋତୁମୁଖେ ଜୁହୋତି । ଋତୂନେଵାସ୍ମୈ କଲ୍ପଯତି । କଲ୍ପନ୍ତେ-ଽସ୍ମା ଋତଵଃ ॥ 5 ॥
କ୍ଲୃପ୍ତା ଅସ୍ମା ଋତଵ ଆଯନ୍ତି ॥ ଷଡ୍ଢୋତା ଵୈ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଜାପତିରିଦଗ୍ଂ ସର୍ଵମସୃଜତ । ସ ମନୋ-ଽସୃଜତ । ମନସୋ-ଽଧି ଗାଯତ୍ରୀମସୃଜତ । ତଦ୍ଗାଯତ୍ରୀଂ-ଯଁଶ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତାମା-ଽଲଭତ । ଗାଯତ୍ରିଯା ଅଧି ଛନ୍ଦାଗ୍ସ୍ଯ ସୃଜତ । ଛନ୍ଦୋଭ୍ଯୋ-ଽଧି ସାମ । ତ-ଥ୍ସାମ ଯଶ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତଦା-ଽଲଭତ ॥ 6 ॥
ସାମ୍ନୋ-ଽଧି ଯଜୂଗ୍ଷ୍ଯସୃଜତ । ଯଜୁର୍ଭ୍ଯୋ-ଽଧି ଵିଷ୍ଣୁମ୍ । ତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ-ଯଁଶ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତମା-ଽଲଭତ । ଵିଷ୍ଣୋରଦ୍ଧ୍ଯୋଷଧୀରସୃଜତ । ଓଷଧୀଭ୍ଯୋ-ଽଧି ସୋମମ୍ । ତ-ଥ୍ସୋମଂ-ଯଁଶ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତମା-ଽଲଭତ । ସୋମାଦଧି ପଶୂନସୃଜତ । ପଶୁଭ୍ଯୋ-ଽଧୀନ୍ଦ୍ରମ୍ ॥ 7 ॥
ତଦିନ୍ଦ୍ରଂ-ଯଁଶ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତଦେନ-ନ୍ନାତି ପ୍ରାଚ୍ଯଵତ । ଇନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଯଶସ୍ଵୀ ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ନୈନଂ-ଯଁଶୋ-ଽତି ପ୍ରଚ୍ଯଵତେ ॥ ଯଦ୍ଵା ଇଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵମୁତ୍ତାନ ଏଵାଙ୍ଗୀରସଃ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦେନ-ମ୍ପ୍ରତିଗୃହୀତ-ନ୍ନାହିନତ୍ । ଯ-ତ୍କିଞ୍ଚ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵମୁତ୍ତାନସ୍ତ୍ଵାଙ୍ଗୀରସଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତ୍ଵିତ୍ଯେଵ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ । ଇଯଂ-ଵାଁ ଉତ୍ତାନ ଆଙ୍ଗୀରସଃ । ଅନଯୈଵୈନତ୍-ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ନୈନଗ୍ଂ ହିନସ୍ତି ॥ ବରଃଇଷା ପ୍ରତୀଯାଦ୍ଗାଂ-ଵାଁ-ଽଶ୍ଵଂ-ଵାଁ । ଏତଦ୍ଵୈ ପଶୂନା-ମ୍ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମ । ପ୍ରିଯେଣୈଵୈନ-ନ୍ଧାମ୍ନା ପ୍ରତ୍ଯେତି ॥ 8 ॥
(ଵିଗ୍ରାହ - ମୃତଵ - ସ୍ତଦା-ଽଲଭ - ତେନ୍ଦ୍ରଂ - ଗୃହ୍ଣୀଯା-ଥ୍ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - କେଶଵପନାଙ୍ଗ-ମ୍ପୁଷ୍ଟିଵେଦନଂ
ଅନୁଵାକଂ 3 - କେଶଵପନାଙ୍ଗ-ମ୍ପୁଷ୍ଟିଵେଦନଂ
ଯୋ ଵା ଅଵିଦ୍ଵା-ନ୍ନିଵର୍ତଯତେ । ଵିଶୀର୍ଷା ସପାପ୍ମା ଽମୁଷ୍ମିଲ୍ ଁଲୋକେ ଭଵତି । ଅଥ ଯୋ ଵିଦ୍ଵା-ନ୍ନିଵର୍ତଯତେ । ସଶୀର୍ଷା ଵିପାପ୍ମା ଽମୁଷ୍ମିଲ୍ ଁଲୋକେ ଭଵତି ॥ ଦେଵତା ଵୈ ସପ୍ତ ପୁଷ୍ଟିକାମା ନ୍ଯଵର୍ତଯନ୍ତ । ଅଗ୍ନିଶ୍ଚ ପୃଥିଵୀ ଚ । ଵାଯୁଶ୍ଚାନ୍ତରିକ୍ଷ-ଞ୍ଚ । ଆଦିତ୍ଯଶ୍ଚ ଦ୍ଯୌଶ୍ଚ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ । ଅଗ୍ନିର୍ନ୍ଯଵର୍ତଯତ । ସ ସାହସ୍ର-ମପୁଷ୍ଯତ୍ ॥ 9 ॥
ପୃଥିଵୀ ନ୍ଯଵର୍ତଯତ । ସୌଷଧୀଭି-ର୍ଵନସ୍ପତିଭି-ରପୁଷ୍ଯତ୍ । ଵାଯୁର୍ନ୍ଯଵର୍ତଯତ । ସ ମରୀଚୀଭି-ରପୁଷ୍ଯତ୍ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷ-ନ୍ନ୍ଯଵର୍ତଯତ । ତଦ୍ଵଯୋଭି-ରପୁଷ୍ଯତ୍ । ଆଦିତ୍ଯୋ ନ୍ଯଵର୍ତଯତ । ସ ରଶ୍ମିଭି-ରପୁଷ୍ଯତ୍ । ଦ୍ଯୌର୍ନ୍ଯଵର୍ତଯତ । ସା ନକ୍ଷତ୍ରୈ-ରପୁଷ୍ଯତ୍ । ଚନ୍ଦ୍ରମା ନ୍ଯଵର୍ତଯତ । ସୋ-ଽହୋରାତ୍ରୈ-ରର୍ଧମାସୈ-ର୍ମାସୈର୍ ଋତୁଭିଃ ସଂଵଁଥ୍ସରେଣା-ପୁଷ୍ଯତ୍ । ତାନ୍ପୋଷାନ୍-ପୁଷ୍ଯତି । ଯାଗ୍ସ୍ତେ-ଽପୁଷ୍ଯନ୍ନ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦାନ୍ନି ଚ ଵର୍ତଯତେ ପରି ଚ ॥ 10 ॥
ପୃଥିଵୀ ନ୍ଯଵର୍ତଯତ । ସୌଷଧୀଭି-ର୍ଵନସ୍ପତିଭି-ରପୁଷ୍ଯତ୍ । ଵାଯୁର୍ନ୍ଯଵର୍ତଯତ । ସ ମରୀଚୀଭି-ରପୁଷ୍ଯତ୍ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷ-ନ୍ନ୍ଯଵର୍ତଯତ । ତଦ୍ଵଯୋଭି-ରପୁଷ୍ଯତ୍ । ଆଦିତ୍ଯୋ ନ୍ଯଵର୍ତଯତ । ସ ରଶ୍ମିଭି-ରପୁଷ୍ଯତ୍ । ଦ୍ଯୌର୍ନ୍ଯଵର୍ତଯତ । ସା ନକ୍ଷତ୍ରୈ-ରପୁଷ୍ଯତ୍ । ଚନ୍ଦ୍ରମା ନ୍ଯଵର୍ତଯତ । ସୋ-ଽହୋରାତ୍ରୈ-ରର୍ଧମାସୈ-ର୍ମାସୈର୍ ଋତୁଭିଃ ସଂଵଁଥ୍ସରେଣା-ପୁଷ୍ଯତ୍ । ତାନ୍ପୋଷାନ୍-ପୁଷ୍ଯତି । ଯାଗ୍ସ୍ତେ-ଽପୁଷ୍ଯନ୍ନ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦାନ୍ନି ଚ ଵର୍ତଯତେ ପରି ଚ ॥ 10 ॥
(ଅପୁଷ୍ଯନ୍ - ନକ୍ଷତ୍ରୈରପୁଷ୍ଯ-ତ୍ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ପ୍ରତିଗ୍ରହମନ୍ତ୍ରମହିମଜ୍ଞାନମ୍
ଅନୁଵାକଂ 4 - ପ୍ରତିଗ୍ରହମନ୍ତ୍ରମହିମଜ୍ଞାନମ୍
ତସ୍ଯ ଵା ଅଗ୍ନେର୍-ହିରଣ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ରହୁଷଃ । ଅର୍ଧମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯା-ପାକ୍ରାମତ୍ । ତଦେତେନୈଵ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ ଵୈ ସୋ-ଽର୍ଧମିନ୍ଦ୍ରିଯ-ସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତ । ଅର୍ଧମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍. ହିରଣ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଅଥ ଯୋ ଽଵିଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଅର୍ଧମସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାପ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ଯ ଵୈ ସୋମସ୍ଯ ଵାସଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ରହୁଷଃ । ତୃତୀଯମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯା-ପାକ୍ରାମତ୍ ॥ 11 ॥
ତଦେତେନୈଵ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ ଵୈ ସ ତୃତୀଯମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତ । ତୃତୀଯମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍. ଵାସଃ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଅଥ ଯୋ-ଽଵିଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ତୃତୀଯମସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାପ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ଯ ଵୈ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଗା-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ରହୁଷଃ । ଚତୁର୍ଥମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯା-ପାକ୍ରାମତ୍ । ତାମେତେନୈଵ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ ଵୈ ସ ଚତୁର୍ଥମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତ ॥ 12 ॥
ଚତୁର୍ଥମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵା-ନ୍ଗା-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଅଥ ଯୋ-ଽଵିଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଚତୁର୍ଥମସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାପ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ଯ ଵୈ ଵରୁଣସ୍ଯାଶ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ରହୁଷଃ । ପଞ୍ଚମମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯା-ପାକ୍ରାମତ୍ । ତମେତେନୈଵ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ ଵୈ ସ ପଞ୍ଚମମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତ । ପଞ୍ଚମମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନଶ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି ॥ 13 ॥
ଅଥ ଯୋ-ଽଵିଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି । ପଞ୍ଚମମସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାପ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ଯ ଵୈ ପ୍ରଜାପତେଃ ପୁରୁଷ-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ରହୁଷଃ । ଷଷ୍ଠମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯା-ପାକ୍ରାମତ୍ । ତମେତେନୈଵ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ ଵୈ ସ ଷଷ୍ଠମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତ । ଷଷ୍ଠମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵା-ନ୍ପୁରୁଷ-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଅଥ ଯୋ-ଽଵିଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଷଷ୍ଠମସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାପ-କ୍ରାମତି ॥ 14 ॥
ତସ୍ଯ ଵୈ ମନୋସ୍ତଲ୍ପ-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ରହୁଷଃ । ସପ୍ତମମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯା-ପାକ୍ରାମତ୍ । ତମେତେନୈଵ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ ଵୈ ସ ସପ୍ତମମିନ୍ଦ୍ରିଯ-ସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତ । ସପ୍ତମମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାଗ୍ସ୍ତଲ୍ପ-ମ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି । ଅଥ ଯୋ-ଽଵିଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ସପ୍ତମମସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାପ-କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ଯ ଵା ଉତ୍ତାନସ୍ଯାଙ୍ଗୀରସସ୍ଯା ପ୍ରାଣ-ତ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ରହୁଷଃ । ଅଷ୍ଟମମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯା-ପାକ୍ରାମତ୍ ॥ 15 ॥
ତଦେତେନୈଵ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ ଵୈ ସୋ-ଽଷ୍ଟମମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତେ । ଅଷ୍ଟମମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ ପ୍ରାଣ-ତ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଅଥ ଯୋ-ଽଵିଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି । ଅଷ୍ଟମମସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାପ କ୍ରାମତି ॥ ଯଦ୍ଵା ଇଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ-ମୁତ୍ତାନ ଏଵାଙ୍ଗୀରସଃ ପ୍ରତ୍ଯ ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦେନ-ମ୍ପ୍ରତିଗୃହୀତ-ନ୍ନାହିନତ୍ । ଯ-ତ୍କି-ଞ୍ଚ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ-ମୁତ୍ତାନ-ସ୍ତ୍ଵାଙ୍ଗୀରସଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତ୍ଵିତ୍ଯେଵ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ । ଇଯଂ-ଵାଁ ଉତ୍ତାନ ଆଙ୍ଗୀରସଃ । ଅନଯୈଵୈନତ୍-ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି । ନୈନଗ୍ଂ ହିନସ୍ତି ॥ 16 ॥
ତଦେତେନୈଵ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ ଵୈ ସ ତୃତୀଯମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତ । ତୃତୀଯମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍. ଵାସଃ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଅଥ ଯୋ-ଽଵିଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ତୃତୀଯମସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାପ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ଯ ଵୈ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଗା-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ରହୁଷଃ । ଚତୁର୍ଥମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯା-ପାକ୍ରାମତ୍ । ତାମେତେନୈଵ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ ଵୈ ସ ଚତୁର୍ଥମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତ ॥ 12 ॥
ଚତୁର୍ଥମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵା-ନ୍ଗା-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଅଥ ଯୋ-ଽଵିଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଚତୁର୍ଥମସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାପ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ଯ ଵୈ ଵରୁଣସ୍ଯାଶ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ରହୁଷଃ । ପଞ୍ଚମମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯା-ପାକ୍ରାମତ୍ । ତମେତେନୈଵ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ ଵୈ ସ ପଞ୍ଚମମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତ । ପଞ୍ଚମମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନଶ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି ॥ 13 ॥
ଅଥ ଯୋ-ଽଵିଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି । ପଞ୍ଚମମସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାପ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ଯ ଵୈ ପ୍ରଜାପତେଃ ପୁରୁଷ-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ରହୁଷଃ । ଷଷ୍ଠମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯା-ପାକ୍ରାମତ୍ । ତମେତେନୈଵ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ ଵୈ ସ ଷଷ୍ଠମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତ । ଷଷ୍ଠମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵା-ନ୍ପୁରୁଷ-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଅଥ ଯୋ-ଽଵିଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଷଷ୍ଠମସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାପ-କ୍ରାମତି ॥ 14 ॥
ତସ୍ଯ ଵୈ ମନୋସ୍ତଲ୍ପ-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ରହୁଷଃ । ସପ୍ତମମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯା-ପାକ୍ରାମତ୍ । ତମେତେନୈଵ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ ଵୈ ସ ସପ୍ତମମିନ୍ଦ୍ରିଯ-ସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତ । ସପ୍ତମମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାଗ୍ସ୍ତଲ୍ପ-ମ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି । ଅଥ ଯୋ-ଽଵିଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ସପ୍ତମମସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାପ-କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ଯ ଵା ଉତ୍ତାନସ୍ଯାଙ୍ଗୀରସସ୍ଯା ପ୍ରାଣ-ତ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ରହୁଷଃ । ଅଷ୍ଟମମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯା-ପାକ୍ରାମତ୍ ॥ 15 ॥
ତଦେତେନୈଵ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ ଵୈ ସୋ-ଽଷ୍ଟମମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତେ । ଅଷ୍ଟମମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମ-ନ୍ନୁପାଧତ୍ତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ ପ୍ରାଣ-ତ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି । ଅଥ ଯୋ-ଽଵିଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି । ଅଷ୍ଟମମସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାପ କ୍ରାମତି ॥ ଯଦ୍ଵା ଇଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ-ମୁତ୍ତାନ ଏଵାଙ୍ଗୀରସଃ ପ୍ରତ୍ଯ ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦେନ-ମ୍ପ୍ରତିଗୃହୀତ-ନ୍ନାହିନତ୍ । ଯ-ତ୍କି-ଞ୍ଚ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ-ମୁତ୍ତାନ-ସ୍ତ୍ଵାଙ୍ଗୀରସଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତ୍ଵିତ୍ଯେଵ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ । ଇଯଂ-ଵାଁ ଉତ୍ତାନ ଆଙ୍ଗୀରସଃ । ଅନଯୈଵୈନତ୍-ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି । ନୈନଗ୍ଂ ହିନସ୍ତି ॥ 16 ॥
(ତୃତୀଯମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାପାକ୍ରାମଚ୍ - ଚତୁର୍ଥମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାତ୍ମନ୍ନୁପାଧ - ତ୍ତାଶ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି - ଷଷ୍ଠମସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାପକ୍ରାମ -ତ୍ଯଷ୍ଟମମିନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯାପାକ୍ରାମତ୍ - ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣୀଯାଚ୍ ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 4)
(ତସ୍ଯ ଵା ଅଗ୍ନେର୍-ହିରଣ୍ଯଗ୍ଂ ସୋମସ୍ଯ ଵାସସ୍ତଦେତେନ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଗା-ନ୍ତାମେତେନ ଵରୁଣସ୍ଯାଶ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରଜାପତେଃ ପୁରୁଷ-ମ୍ମନୋସ୍ତଲ୍ପ-ନ୍ତମେତେନୋତ୍ତାନସ୍ଯ ତଦେତେନାପ୍ରାଣଦ୍ଯ-ଦ୍ଵୈ )
(ତସ୍ଯ ଵା ଅଗ୍ନେର୍-ହିରଣ୍ଯଗ୍ଂ ସୋମସ୍ଯ ଵାସସ୍ତଦେତେନ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଗା-ନ୍ତାମେତେନ ଵରୁଣସ୍ଯାଶ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରଜାପତେଃ ପୁରୁଷ-ମ୍ମନୋସ୍ତଲ୍ପ-ନ୍ତମେତେନୋତ୍ତାନସ୍ଯ ତଦେତେନାପ୍ରାଣଦ୍ଯ-ଦ୍ଵୈ )
(ଅର୍ଧ-ନ୍ତୃତୀଯମଷ୍ଟମ-ନ୍ତଚ୍ଚତୁର୍ଥ-ନ୍ତା-ମ୍ପଞ୍ଚମଗ୍ଂ ଷଷ୍ଠଗ୍ଂ ସପ୍ତମନ୍ତମ୍ ।
ତଦେତେନ ଦ୍ଵେ ତାମେତେନୈକ-ନ୍ତମେତେନ ତ୍ରୀଣି ତଦେତେନୈକଂ )
ଅନୁଵାକଂ 5 - ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରରୂପୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଷଯସ୍ସଂଵାଁଦଃ
ଅନୁଵାକଂ 5 - ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରରୂପୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଷଯସ୍ସଂଵାଁଦଃ
ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି ॥ ଯ-ଦ୍ଦଶହୋତାର-ସ୍ସତ୍ରମାସତ । କେନ ତେ ଗୃହପତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । କେନ ପ୍ରଜା ଅସୃଜନ୍ତେତି । ପ୍ରଜାପତିନା ଵୈ ତେ ଗୃହପତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନ ପ୍ରଜା ଅସୃଜନ୍ତ ॥ ଯଚ୍ଚତୁର୍ହୋତାର-ସ୍ସତ୍ରମାସତ । କେନ ତେ ଗୃହପତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । କେନୌଷଧୀ-ରସୃଜନ୍ତେତି । ସୋମେନ ଵୈ ତେ ଗୃହପତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ ॥ 17 ॥
ତେନୌଷଧୀ-ରସୃଜନ୍ତ ॥ ଯ-ତ୍ପଞ୍ଚହୋତାର-ସ୍ସତ୍ରମାସତ । କେନ ତେ ଗୃହପତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । କେନୈଭ୍ଯୋ ଲୋକେଭ୍ଯୋ-ଽସୁରା-ନ୍ପ୍ରାଣୁଦନ୍ତ । କେନୈଷା-ମ୍ପଶୂନଵୃଞ୍ଜତେତି । ଅଗ୍ନିନା ଵୈ ତେ ଗୃହପତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନୈଭ୍ଯୋ ଲୋକେଭ୍ଯୋ-ଽସୁରାନ୍-ପ୍ରାଣୁଦନ୍ତ । ତେନୈଷା-ମ୍ପଶୂନଵୃଞ୍ଜତ ॥ ଯ-ଥ୍ଷଡ୍ଢୋତାର-ସ୍ସତ୍ରମାସତ । କେନ ତେ ଗୃହପତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ ॥ 18 ॥
କେନର୍ତୂନ-କଲ୍ପଯନ୍ତେତି । ଧାତ୍ରା ଵୈ ତେ ଗୃହପତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନର୍ତୂନକଲ୍ପଯନ୍ତ ॥ ଯ-ଥ୍ସପ୍ତହୋତାର-ସ୍ସତ୍ରମାସତ । କେନ ତେ ଗୃହପତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । କେନ ସୁଵରାଯନ୍ନ୍ । କେନେମାଲ୍ ଁଲୋକାନ୍-ଥ୍ସମତନ୍ଵନ୍ନିତି । ଅର୍ଯମ୍ଣା ଵୈ ତେ ଗୃହପତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନ ସୁଵରାଯନ୍ନ୍ । ତେନେମାଲ୍ ଁଲୋକାନ୍-ଥ୍ସମତନ୍ଵନ୍ନିତି ॥ 19 ॥
ଏତେ ଵୈ ଦେଵା ଗୃହପତଯଃ । ତାନ୍. ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍ । ଅପ୍ଯନ୍ଯସ୍ଯ ଗାର୍ହପତେ ଦୀକ୍ଷତେ । ଅଵାନ୍ତରମେଵ ସତ୍ରିଣା-ମୃଦ୍ଧ୍ନୋତି ॥ ଯୋ ଵା ଅର୍ଯମଣଂ-ଵେଁଦ । ଦାନକାମା ଅସ୍ମୈ ପ୍ରଜା ଭଵନ୍ତି । ଯଜ୍ଞୋ ଵା ଅର୍ଯମା । ଆର୍ଯାଵସତିରିତି ଵୈ ତମାହୁର୍ଯ-ମ୍ପ୍ରଶଗ୍ଂସନ୍ତି ॥ ଆର୍ଯା ଵସତିର୍ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 20 ॥
ଯଦ୍ଵା ଇଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ-ଞ୍ଚତୁର୍ହୋତାରଃ । ଚତୁର୍ହୋତୃଭ୍ଯୋ-ଽଧି ଯଜ୍ଞୋ ନିମିର୍ତଃ । ସ ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍. ଵିଵଦେତ । ଅହମେଵ ଭୂଯୋ ଵେଦ । ଯଶ୍ଚତୁର୍ହୋତୄନ୍. ଵେଦେତି । ସ ହ୍ଯେଵ ଭୂଯୋ ଵେଦ । ଯଶ୍ଚତୁର୍ହୋତୄନ୍. ଵେଦ ॥ ଯୋ ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତୃଣାଗ୍ଂ ହୋତୄନ୍. ଵେଦ । ସର୍ଵାସୁ ପ୍ରଜାସ୍ଵନ୍ନମତ୍ତି ॥ 21 ॥
ସର୍ଵା ଦିଶୋ-ଽଭିଜଯତି । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ ଦଶହୋତୃଣାଗ୍ଂ ହୋତା । ସୋମଶ୍ଚତୁର୍ହୋତୃଣାଗ୍ଂ ହୋତା । ଅଗ୍ନିଃ ପଞ୍ଚହୋତୃଣାଗ୍ଂ ହୋତା । ଧାତା ଷଡ୍ଢୋତୃଣାଗ୍ଂ ହୋତା । ଅର୍ଯମା ସପ୍ତହୋତୃଣାଗ୍ଂ ହୋତା । ଏତେ ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତୃଣାଗ୍ଂ ହୋତାରଃ । ତାନ୍. ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ସର୍ଵାସୁ ପ୍ରଜାସ୍ଵନ୍ନମତ୍ତି । ସର୍ଵା ଦିଶୋ-ଽଭି ଜଯତି ॥ 22 ॥
ତେନୌଷଧୀ-ରସୃଜନ୍ତ ॥ ଯ-ତ୍ପଞ୍ଚହୋତାର-ସ୍ସତ୍ରମାସତ । କେନ ତେ ଗୃହପତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । କେନୈଭ୍ଯୋ ଲୋକେଭ୍ଯୋ-ଽସୁରା-ନ୍ପ୍ରାଣୁଦନ୍ତ । କେନୈଷା-ମ୍ପଶୂନଵୃଞ୍ଜତେତି । ଅଗ୍ନିନା ଵୈ ତେ ଗୃହପତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନୈଭ୍ଯୋ ଲୋକେଭ୍ଯୋ-ଽସୁରାନ୍-ପ୍ରାଣୁଦନ୍ତ । ତେନୈଷା-ମ୍ପଶୂନଵୃଞ୍ଜତ ॥ ଯ-ଥ୍ଷଡ୍ଢୋତାର-ସ୍ସତ୍ରମାସତ । କେନ ତେ ଗୃହପତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ ॥ 18 ॥
କେନର୍ତୂନ-କଲ୍ପଯନ୍ତେତି । ଧାତ୍ରା ଵୈ ତେ ଗୃହପତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନର୍ତୂନକଲ୍ପଯନ୍ତ ॥ ଯ-ଥ୍ସପ୍ତହୋତାର-ସ୍ସତ୍ରମାସତ । କେନ ତେ ଗୃହପତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । କେନ ସୁଵରାଯନ୍ନ୍ । କେନେମାଲ୍ ଁଲୋକାନ୍-ଥ୍ସମତନ୍ଵନ୍ନିତି । ଅର୍ଯମ୍ଣା ଵୈ ତେ ଗୃହପତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନ ସୁଵରାଯନ୍ନ୍ । ତେନେମାଲ୍ ଁଲୋକାନ୍-ଥ୍ସମତନ୍ଵନ୍ନିତି ॥ 19 ॥
ଏତେ ଵୈ ଦେଵା ଗୃହପତଯଃ । ତାନ୍. ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍ । ଅପ୍ଯନ୍ଯସ୍ଯ ଗାର୍ହପତେ ଦୀକ୍ଷତେ । ଅଵାନ୍ତରମେଵ ସତ୍ରିଣା-ମୃଦ୍ଧ୍ନୋତି ॥ ଯୋ ଵା ଅର୍ଯମଣଂ-ଵେଁଦ । ଦାନକାମା ଅସ୍ମୈ ପ୍ରଜା ଭଵନ୍ତି । ଯଜ୍ଞୋ ଵା ଅର୍ଯମା । ଆର୍ଯାଵସତିରିତି ଵୈ ତମାହୁର୍ଯ-ମ୍ପ୍ରଶଗ୍ଂସନ୍ତି ॥ ଆର୍ଯା ଵସତିର୍ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 20 ॥
ଯଦ୍ଵା ଇଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ-ଞ୍ଚତୁର୍ହୋତାରଃ । ଚତୁର୍ହୋତୃଭ୍ଯୋ-ଽଧି ଯଜ୍ଞୋ ନିମିର୍ତଃ । ସ ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍. ଵିଵଦେତ । ଅହମେଵ ଭୂଯୋ ଵେଦ । ଯଶ୍ଚତୁର୍ହୋତୄନ୍. ଵେଦେତି । ସ ହ୍ଯେଵ ଭୂଯୋ ଵେଦ । ଯଶ୍ଚତୁର୍ହୋତୄନ୍. ଵେଦ ॥ ଯୋ ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତୃଣାଗ୍ଂ ହୋତୄନ୍. ଵେଦ । ସର୍ଵାସୁ ପ୍ରଜାସ୍ଵନ୍ନମତ୍ତି ॥ 21 ॥
ସର୍ଵା ଦିଶୋ-ଽଭିଜଯତି । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ ଦଶହୋତୃଣାଗ୍ଂ ହୋତା । ସୋମଶ୍ଚତୁର୍ହୋତୃଣାଗ୍ଂ ହୋତା । ଅଗ୍ନିଃ ପଞ୍ଚହୋତୃଣାଗ୍ଂ ହୋତା । ଧାତା ଷଡ୍ଢୋତୃଣାଗ୍ଂ ହୋତା । ଅର୍ଯମା ସପ୍ତହୋତୃଣାଗ୍ଂ ହୋତା । ଏତେ ଵୈ ଚତୁର୍ହୋତୃଣାଗ୍ଂ ହୋତାରଃ । ତାନ୍. ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ସର୍ଵାସୁ ପ୍ରଜାସ୍ଵନ୍ନମତ୍ତି । ସର୍ଵା ଦିଶୋ-ଽଭି ଜଯତି ॥ 22 ॥
(ଆର୍ଧ୍ନୁଵ - ନ୍ନାଧ୍ନୁଵ - ନ୍ନିତ୍ଯେ - ଵଂ-ଵେଁଦା - ତ୍ତି - ସର୍ଵା ଦିଶୋଭି ଜଯତି ) (ଅ. 5)
(ଵୈ ତେନ ସତ୍ର-ଙ୍କେନ)
2.3.6 ଅନୁଵାକଂ - ହୋତୃପ୍ରଶଂସାପ୍ରସଙ୍ଗେନ କ୍ରତୂନାମୃତ୍ଵିଗ୍ ଵିଶେଷଵ୍ଯଵସ୍ଥାପନମ୍, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରାଶସ୍ତ୍ଯ-ଞ୍ଚ
2.3.6 ଅନୁଵାକଂ - ହୋତୃପ୍ରଶଂସାପ୍ରସଙ୍ଗେନ କ୍ରତୂନାମୃତ୍ଵିଗ୍ ଵିଶେଷଵ୍ଯଵସ୍ଥାପନମ୍, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରାଶସ୍ତ୍ଯ-ଞ୍ଚ
ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା-ସ୍ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯସ୍ରଗ୍ଂସତ । ସ ହୃଦଯ-ମ୍ଭୂତୋ-ଽଶଯତ୍ । ଆତ୍ମନ୍. ହା(3) ଇତ୍ଯହ୍ଵଯତ୍ । ଆପଃ ପ୍ରତ୍ଯଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରେଣୈଵ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁନୋପ ପର୍ଯାଵର୍ତନ୍ତ । ତାଃ କୁସିନ୍ଧମୁପୌହନ୍ନ୍ । ତସ୍ମାଦଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୋଃ । ଏକ ଋତ୍ଵିକ୍ ॥ ଚତୁଷ୍କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵଯତ୍ । ଅଗ୍ନି-ର୍ଵାଯୁ-ରାଦିତ୍ଯ-ଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ॥ 23 ॥
ତେ ପ୍ରତ୍ଯଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତେ ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସାଭ୍ଯାମେଵ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁନୋପ ପର୍ଯାଵର୍ତନ୍ତ । ତ ଉପୌହଗ୍ଗ୍-ଶ୍ଚତ୍ଵାର୍ଯଙ୍ଗାନି । ତସ୍ମା-ଦ୍ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସଯୋ-ର୍ଯଜ୍ଞକ୍ରତୋଃ । ଚତ୍ଵାର ଋତ୍ଵିଜଃ ॥ ପଞ୍ଚ କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵଯତ୍ । ପଶଵଃ ପ୍ରତ୍ଯଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତେ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯୈରେଵ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁନୋପ ପର୍ଯାଵର୍ତନ୍ତ । ତ ଉପୌହଲ୍ ଁଲୋମ ଛଵୀ-ମ୍ମାଗ୍ଂସମସ୍ଥି ମଜ୍ଜାନମ୍ । ତସ୍ମାଚ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନାଂ-ଯଁଜ୍ଞକ୍ରତୋଃ ॥ 24 ॥
ପଞ୍ଚର୍ତ୍ଵିଜଃ ॥ ଷଟ୍କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵଯତ୍ । ଋତଵଃ ପ୍ରତ୍ଯଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତେ ପଶୁବନ୍ଧେନୈଵ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁନୋପ ପର୍ଯାଵର୍ତନ୍ତ । ତ ଉପୌହନ୍-ଥ୍ସ୍ତନାଵାଣ୍ଡୌ ଶିଶ୍ନମଵାଞ୍ଚ-ମ୍ପ୍ରାଣମ୍ । ତସ୍ମାତ୍-ପଶୁବନ୍ଧସ୍ଯ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୋଃ । ଷଡୃତ୍ଵିଜଃ ॥ ସପ୍ତକୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵଯତ୍ । ହୋତ୍ରାଃ ପ୍ରତ୍ଯଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତା-ସ୍ସୌମ୍ଯେନୈଵାଦ୍ଧ୍ଵରେଣ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁନୋପ ପର୍ଯାଵର୍ତନ୍ତ ॥ 25 ॥
ତା ଉପୌହନ୍-ଥ୍ସପ୍ତଶୀର୍ଷଣ୍ଯାନ୍-ପ୍ରାଣାନ୍ । ତସ୍ମା-ଥ୍ସୌମ୍ଯସ୍ଯାଦ୍ଧ୍ଵରସ୍ଯ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୋଃ । ସପ୍ତ ହୋତ୍ରାଃ ପ୍ରାଚୀର୍ଵଷଟ୍କୁର୍ଵନ୍ତି ॥ ଦଶକୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵଯତ୍ । ତପଃ ପ୍ରତ୍ଯଶୃଣୋତ୍ । ତତ୍-କର୍ମଣୈଵ ସଂଵଁଥ୍ସରେଣ ସର୍ଵୈର୍ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁଭିରୁପ ପର୍ଯାଵର୍ତତ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵମାତ୍ମାନ-ମପରିଵର୍ଗ-ମୁପୌହତ୍ । ତସ୍ମାଥ୍- ସଂଵଁଥ୍ସରେ ସର୍ଵେ ଯଜ୍ଞକ୍ରତଵୋ-ଽଵରୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ॥ ତସ୍ମା-ଦ୍ଦଶହୋତା ଚତୁର୍ହୋତା । ପଞ୍ଚହୋତା ଷଡ୍ଢୋତା ସପ୍ତହୋତା । ଏକହୋତ୍ରେ ବଲିଗ୍ଂ ହରନ୍ତି । ହରନ୍ତ୍ଯସ୍ମୈ ପ୍ରଜା ବଲିମ୍ । ଐନମପ୍ରତିଖ୍ଯାତ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 26 ॥
ତେ ପ୍ରତ୍ଯଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତେ ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସାଭ୍ଯାମେଵ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁନୋପ ପର୍ଯାଵର୍ତନ୍ତ । ତ ଉପୌହଗ୍ଗ୍-ଶ୍ଚତ୍ଵାର୍ଯଙ୍ଗାନି । ତସ୍ମା-ଦ୍ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସଯୋ-ର୍ଯଜ୍ଞକ୍ରତୋଃ । ଚତ୍ଵାର ଋତ୍ଵିଜଃ ॥ ପଞ୍ଚ କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵଯତ୍ । ପଶଵଃ ପ୍ରତ୍ଯଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତେ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯୈରେଵ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁନୋପ ପର୍ଯାଵର୍ତନ୍ତ । ତ ଉପୌହଲ୍ ଁଲୋମ ଛଵୀ-ମ୍ମାଗ୍ଂସମସ୍ଥି ମଜ୍ଜାନମ୍ । ତସ୍ମାଚ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନାଂ-ଯଁଜ୍ଞକ୍ରତୋଃ ॥ 24 ॥
ପଞ୍ଚର୍ତ୍ଵିଜଃ ॥ ଷଟ୍କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵଯତ୍ । ଋତଵଃ ପ୍ରତ୍ଯଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତେ ପଶୁବନ୍ଧେନୈଵ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁନୋପ ପର୍ଯାଵର୍ତନ୍ତ । ତ ଉପୌହନ୍-ଥ୍ସ୍ତନାଵାଣ୍ଡୌ ଶିଶ୍ନମଵାଞ୍ଚ-ମ୍ପ୍ରାଣମ୍ । ତସ୍ମାତ୍-ପଶୁବନ୍ଧସ୍ଯ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୋଃ । ଷଡୃତ୍ଵିଜଃ ॥ ସପ୍ତକୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵଯତ୍ । ହୋତ୍ରାଃ ପ୍ରତ୍ଯଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତା-ସ୍ସୌମ୍ଯେନୈଵାଦ୍ଧ୍ଵରେଣ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁନୋପ ପର୍ଯାଵର୍ତନ୍ତ ॥ 25 ॥
ତା ଉପୌହନ୍-ଥ୍ସପ୍ତଶୀର୍ଷଣ୍ଯାନ୍-ପ୍ରାଣାନ୍ । ତସ୍ମା-ଥ୍ସୌମ୍ଯସ୍ଯାଦ୍ଧ୍ଵରସ୍ଯ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୋଃ । ସପ୍ତ ହୋତ୍ରାଃ ପ୍ରାଚୀର୍ଵଷଟ୍କୁର୍ଵନ୍ତି ॥ ଦଶକୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵଯତ୍ । ତପଃ ପ୍ରତ୍ଯଶୃଣୋତ୍ । ତତ୍-କର୍ମଣୈଵ ସଂଵଁଥ୍ସରେଣ ସର୍ଵୈର୍ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁଭିରୁପ ପର୍ଯାଵର୍ତତ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵମାତ୍ମାନ-ମପରିଵର୍ଗ-ମୁପୌହତ୍ । ତସ୍ମାଥ୍- ସଂଵଁଥ୍ସରେ ସର୍ଵେ ଯଜ୍ଞକ୍ରତଵୋ-ଽଵରୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ॥ ତସ୍ମା-ଦ୍ଦଶହୋତା ଚତୁର୍ହୋତା । ପଞ୍ଚହୋତା ଷଡ୍ଢୋତା ସପ୍ତହୋତା । ଏକହୋତ୍ରେ ବଲିଗ୍ଂ ହରନ୍ତି । ହରନ୍ତ୍ଯସ୍ମୈ ପ୍ରଜା ବଲିମ୍ । ଐନମପ୍ରତିଖ୍ଯାତ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 26 ॥
(ଚନ୍ଦ୍ରମା - ଶ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନାଂ-ଯଁଜ୍ଞକ୍ରତୋ - ରଦ୍ଧ୍ଵରେଣ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁନୋପ ପର୍ଯାଵର୍ତନ୍ତ - ସପ୍ତହୋତା ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯ ସର୍ଵକ୍ରତୁରୁଦ୍ଭାଵସାଧନେନ ପ୍ରଶଂସା
ଅନୁଵାକଂ 7 - ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯ ସର୍ଵକ୍ରତୁରୁଦ୍ଭାଵସାଧନେନ ପ୍ରଶଂସା
ପ୍ରଜାପତିଃ ପୁରୁଷ-ମସୃଜତ । ସୋ-ଽଗ୍ନିରବ୍ରଵୀତ୍ । ମମାଯ-ମନ୍ନମସ୍ତ୍ଵିତି । ସୋ-ଽବିଭେତ୍ । ସର୍ଵଂ-ଵୈଁ ମା-ଽଯ-ମ୍ପ୍ରଧକ୍ଷ୍ଯତୀତି । ସ ଏତାଗ୍-ଶ୍ଚତୁର୍ହୋତୄନାତ୍ମ-ସ୍ପରଣାନପଶ୍ଯତ୍ । ତାନଜୁହୋତ୍ । ତୈର୍ଵୈ ସ ଆତ୍ମାନ-ମସ୍ପୃଣୋତ୍ ॥ ଯଦଗ୍ନିହୋତ୍ର-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଏକହୋତାରମେଵ ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁ-ମାପ୍ନୋତ୍ଯଗ୍ନିହୋତ୍ରମ୍ ॥ 27 ॥
କୁସିନ୍ଧ-ଞ୍ଚାତ୍ମନଃ ସ୍ପୃଣୋତି । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ସାଯୁଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚତୁରୁନ୍ନଯତି । ଚତୁର୍ହୋତାରମେଵ ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁ-ମାପ୍ନୋତି ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସୌ । ଚତ୍ଵାରି ଚାତ୍ମନୋ-ଽଙ୍ଗାନି ସ୍ପୃଣୋତି । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ସାଯୁଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚତୁରୁନ୍ନଯତି । ସମିତ୍ପଞ୍ଚମୀ । ପଞ୍ଚହୋତାରମେଵ ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁ-ମାପ୍ନୋତି ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନି । ଲୋମ ଛଵୀ-ମ୍ମାଗ୍ଂସମସ୍ଥି ମଜ୍ଜାନମ୍ ॥ 28 ॥
ତାନି ଚାତ୍ମନଃ ସ୍ପୃଣୋତି । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ସାଯୁଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚତୁରୁନ୍ନଯତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁହୋତି । ଷଡ୍ଢୋତାରମେଵ ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁ-ମାପ୍ନୋତି ପଶୁବନ୍ଧମ୍ । ସ୍ତନାଵାଣ୍ଡୌ ଶିଶ୍ନମଵାଞ୍ଚ-ମ୍ପ୍ରାଣମ୍ । ତାନି ଚାତ୍ମନଃ ସ୍ପୃଣୋତି । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ସାଯୁଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ଚତୁରୁନ୍ନଯତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁହୋତି ॥ 29 ॥
ସମି-ଥ୍ସପ୍ତମୀ । ସପ୍ତହୋତାରମେଵ ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁ-ମାପ୍ନୋତି ସୌମ୍ଯ-ମଦ୍ଧ୍ଵରମ୍ । ସପ୍ତ ଚାତ୍ମନଃ ଶୀର୍ଷଣ୍ଯାନ୍-ପ୍ରାଣାନ୍-ଥ୍ସ୍ପୃଣୋତି । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ସାଯୁଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚତୁରୁନ୍ନଯତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁହୋତି । ଦ୍ଵିର୍ନିମାର୍ଷ୍ଟି । ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରାଶ୍ଞାତି । ଦଶହୋତାରମେଵ ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁ-ମାପ୍ନୋତି ସଂଵଁଥ୍ସରମ୍ । ସର୍ଵ-ଞ୍ଚାତ୍ମାନ-ମପରିଵର୍ଗଗ୍ଗ୍ ସ୍ପୃଣୋତି । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ସାଯୁଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ 30 ॥
କୁସିନ୍ଧ-ଞ୍ଚାତ୍ମନଃ ସ୍ପୃଣୋତି । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ସାଯୁଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚତୁରୁନ୍ନଯତି । ଚତୁର୍ହୋତାରମେଵ ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁ-ମାପ୍ନୋତି ଦର୍ଶପୂର୍ଣମାସୌ । ଚତ୍ଵାରି ଚାତ୍ମନୋ-ଽଙ୍ଗାନି ସ୍ପୃଣୋତି । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ସାଯୁଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚତୁରୁନ୍ନଯତି । ସମିତ୍ପଞ୍ଚମୀ । ପଞ୍ଚହୋତାରମେଵ ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁ-ମାପ୍ନୋତି ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନି । ଲୋମ ଛଵୀ-ମ୍ମାଗ୍ଂସମସ୍ଥି ମଜ୍ଜାନମ୍ ॥ 28 ॥
ତାନି ଚାତ୍ମନଃ ସ୍ପୃଣୋତି । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ସାଯୁଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚତୁରୁନ୍ନଯତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁହୋତି । ଷଡ୍ଢୋତାରମେଵ ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁ-ମାପ୍ନୋତି ପଶୁବନ୍ଧମ୍ । ସ୍ତନାଵାଣ୍ଡୌ ଶିଶ୍ନମଵାଞ୍ଚ-ମ୍ପ୍ରାଣମ୍ । ତାନି ଚାତ୍ମନଃ ସ୍ପୃଣୋତି । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ସାଯୁଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ଚତୁରୁନ୍ନଯତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁହୋତି ॥ 29 ॥
ସମି-ଥ୍ସପ୍ତମୀ । ସପ୍ତହୋତାରମେଵ ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁ-ମାପ୍ନୋତି ସୌମ୍ଯ-ମଦ୍ଧ୍ଵରମ୍ । ସପ୍ତ ଚାତ୍ମନଃ ଶୀର୍ଷଣ୍ଯାନ୍-ପ୍ରାଣାନ୍-ଥ୍ସ୍ପୃଣୋତି । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ସାଯୁଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚତୁରୁନ୍ନଯତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁହୋତି । ଦ୍ଵିର୍ନିମାର୍ଷ୍ଟି । ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରାଶ୍ଞାତି । ଦଶହୋତାରମେଵ ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁ-ମାପ୍ନୋତି ସଂଵଁଥ୍ସରମ୍ । ସର୍ଵ-ଞ୍ଚାତ୍ମାନ-ମପରିଵର୍ଗଗ୍ଗ୍ ସ୍ପୃଣୋତି । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ସାଯୁଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ 30 ॥
(ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ - ମଜ୍ଜାନଂ - ଦ୍ଵିର୍ଜୁହୋ - ତ୍ଯପରିଵର୍ଗଗ୍ଗ୍ ସ୍ପୃଣୋତ୍ଯେକ-ଞ୍ଚ ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ସୃଷ୍ଟିସାଧନତ୍ଵେନ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାସାମର୍ଥ୍ଯ ପ୍ରଶଂସା
ଅନୁଵାକଂ 8 - ସୃଷ୍ଟିସାଧନତ୍ଵେନ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାସାମର୍ଥ୍ଯ ପ୍ରଶଂସା
[(ଅପକ୍ରାମତ ଗର୍ଭିଣ୍ଯଃ) ଇସ୍ ଓନ୍ଲ୍ଯ୍ ଇନ୍ସ୍ତ୍ରୁଚ୍ତିଓନ୍ , ନୋତ୍ ଅ ମନ୍ତ୍ର]
ପ୍ରଜାପତି-ରକାମଯତ ପ୍ରଜାଯେଯେତି । ସ ତପୋ-ଽତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽନ୍ତର୍ଵାନଭଵତ୍ । ସ ହରିତ-ଶ୍ଶ୍ଯାଵୋ-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା-ଥ୍ସ୍ତ୍ର୍ଯନ୍ତର୍ଵତ୍ନୀ । ହରିଣୀ ସତୀ ଶ୍ଯାଵା ଭଵତି । ସ ଵିଜାଯମାନୋ ଗର୍ଭେଣାତାମ୍ଯତ୍ । ସ ତାନ୍ତଃ କୃଷ୍ଣ-ଶ୍ଶ୍ଯାଵୋ-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା-ତ୍ତାନ୍ତଃ କୃଷ୍ଣ-ଶ୍ଶ୍ଯାଵୋ ଭଵତି । ତସ୍ଯାସୁରେଵାଜୀଵତ୍ ॥ 31 ॥
ତେନାସୁନା-ଽସୁରାନସୃଜତ । ତଦସୁରାଣା-ମସୁରତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵମସୁରାଣା-ମସୁରତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ । ଅସୁମାନେଵ ଭଵତି । ନୈନମସୁର୍ଜହାତି ॥ ସୋ-ଽସୁରାନ୍-ଥ୍ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତେଵାମନ୍ଯତ । ତଦନୁ ପିତୄନସୃଜତ । ତତ୍-ପିତୃଣା-ମ୍ପିତୃତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵ-ମ୍ପିତୃଣା-ମ୍ପିତୃତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ । ପିତେଵୈଵ ସ୍ଵାନା-ମ୍ଭଵତି ॥ 32 ॥
ଯନ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ପିତରୋ ହଵମ୍ ॥ ସ ପିତୄନ୍-ଥ୍ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଽମନସ୍ଯତ୍ । ତଦନୁ ମନୁଷ୍ଯା-ନସୃଜତ । ତନ୍ମନୁଷ୍ଯାଣା-ମ୍ମନୁଷ୍ଯତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯାଣା-ମ୍ମନୁଷ୍ଯତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ । ମନସ୍ଵ୍ଯେଵ ଭଵତି । ନୈନ-ମ୍ମନୁର୍ଜହାତି ॥ ତସ୍ମୈ ମନୁଷ୍ଯାନ୍-ଥ୍ସସୃଜାନାଯ । ଦିଵା ଦେଵତ୍ରା ଽଭଵତ୍ । ତଦନୁ ଦେଵାନସୃଜତ । ତ-ଦ୍ଦେଵାନା-ନ୍ଦେଵତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵ-ନ୍ଦେଵାନା-ନ୍ଦେଵତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ । ଦିଵା ହୈଵାସ୍ଯ ଦେଵତ୍ରା ଭଵତି ॥ ତାନି ଵା ଏତାନି ଚତ୍ଵାର୍ଯମ୍ଭାଗ୍ଂସି । ଦେଵା ମନୁଷ୍ଯାଃ ପିତରୋ-ଽସୁରାଃ ॥ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷ୍ଵମ୍ଭୋ ନଭ ଇଵ ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 33 ॥
ତେନାସୁନା-ଽସୁରାନସୃଜତ । ତଦସୁରାଣା-ମସୁରତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵମସୁରାଣା-ମସୁରତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ । ଅସୁମାନେଵ ଭଵତି । ନୈନମସୁର୍ଜହାତି ॥ ସୋ-ଽସୁରାନ୍-ଥ୍ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତେଵାମନ୍ଯତ । ତଦନୁ ପିତୄନସୃଜତ । ତତ୍-ପିତୃଣା-ମ୍ପିତୃତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵ-ମ୍ପିତୃଣା-ମ୍ପିତୃତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ । ପିତେଵୈଵ ସ୍ଵାନା-ମ୍ଭଵତି ॥ 32 ॥
ଯନ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ପିତରୋ ହଵମ୍ ॥ ସ ପିତୄନ୍-ଥ୍ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଽମନସ୍ଯତ୍ । ତଦନୁ ମନୁଷ୍ଯା-ନସୃଜତ । ତନ୍ମନୁଷ୍ଯାଣା-ମ୍ମନୁଷ୍ଯତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯାଣା-ମ୍ମନୁଷ୍ଯତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ । ମନସ୍ଵ୍ଯେଵ ଭଵତି । ନୈନ-ମ୍ମନୁର୍ଜହାତି ॥ ତସ୍ମୈ ମନୁଷ୍ଯାନ୍-ଥ୍ସସୃଜାନାଯ । ଦିଵା ଦେଵତ୍ରା ଽଭଵତ୍ । ତଦନୁ ଦେଵାନସୃଜତ । ତ-ଦ୍ଦେଵାନା-ନ୍ଦେଵତ୍ଵମ୍ । ଯ ଏଵ-ନ୍ଦେଵାନା-ନ୍ଦେଵତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ । ଦିଵା ହୈଵାସ୍ଯ ଦେଵତ୍ରା ଭଵତି ॥ ତାନି ଵା ଏତାନି ଚତ୍ଵାର୍ଯମ୍ଭାଗ୍ଂସି । ଦେଵା ମନୁଷ୍ଯାଃ ପିତରୋ-ଽସୁରାଃ ॥ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷ୍ଵମ୍ଭୋ ନଭ ଇଵ ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 33 ॥
(ଅଜୀଵଥ୍ - ସ୍ଵାନା-ମ୍ଭଵତି - ଦେଵାନସୃଜତ ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଵାଯୁରୂପତ୍ଵଜ୍ଞାନେନ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ମ୍ପ୍ରଶଂସା
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଵାଯୁରୂପତ୍ଵଜ୍ଞାନେନ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ମ୍ପ୍ରଶଂସା
[(ଯଥାସ୍ଥାନ-ଙ୍ଗର୍ଭିଣ୍ଯଃ) ଇସ୍ ଓନ୍ଲ୍ଯ୍ ଇନ୍ସ୍ତ୍ରୁଚ୍ତିଓନ୍ , ନୋତ୍ ଅ ମନ୍ତ୍ର]
ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । ଯୋ ଵା ଇମଂ-ଵିଁଦ୍ଯାତ୍ । ଯତୋ-ଽଯ-ମ୍ପଵତେ । ଯଦଭି ପଵତେ । ଯଦଭି ସପଂଵଁତେ । ସର୍ଵମାଯୁରିଯାତ୍ । ନ ପୁରା ଽଽଯୁଷଃ ପ୍ରମୀଯେତ । ପଶୁମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଵିନ୍ଦେତ ପ୍ରଜାମ୍ ॥ ଯୋ ଵା ଇମଂ-ଵେଁଦ ॥ 34 ॥
ଯତୋ-ଽଯ-ମ୍ପଵତେ । ଯଦଭି ପଵତେ । ଯଦଭି ସପଂଵଁତେ । ସର୍ଵମାଯୁରେତି । ନ ପୁରା-ଽଽଯୁଷଃ ପ୍ରମୀଯତେ । ପଶୁମା-ନ୍ଭଵତି । ଵିନ୍ଦତେ ପ୍ରଜାମ୍ ॥ ଅଦ୍ଭ୍ଯଃ ପଵତେ । ଅପୋ-ଽଭି ପଵତେ । ଅପୋ-ଽଭି ସମ୍ପଵତେ ॥ 35 ॥
ଅସ୍ଯାଃ ପଵତେ । ଇମାମଭି ପଵତେ । ଇମାମଭି ସମ୍ପଵତେ । ଅଗ୍ନେଃ ପଵତେ । ଅଗ୍ନିମଭି ପଵତେ । ଅଗ୍ନିମଭି ସ-ମ୍ପଵତେ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷା-ତ୍ପଵତେ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷମଭି ପଵତେ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷମଭି ସ-ମ୍ପଵତେ । ଆଦିତ୍ଯା-ତ୍ପଵତେ ॥ 36 ॥
ଆଦିତ୍ଯମଭି ପଵତେ । ଆଦିତ୍ଯମଭି ସ-ମ୍ପଵତେ । ଦ୍ଯୋଃ ପଵତେ । ଦିଵମଭି ପଵତେ ॥ ଦିଵମଭି ସ-ମ୍ପଵତେ । ଦିଗ୍ଭ୍ଯଃ ପଵତେ । ଦିଶୋ-ଽଭି ପଵତେ । ଦିଶୋ-ଽଭି ସ-ମ୍ପଵତେ । ସ ଯତ୍-ପୁରସ୍ତାଦ୍ଵାତି । ପ୍ରାଣ ଏଵ ଭୂତ୍ଵା ପୁରସ୍ତାଦ୍ଵାତି ॥ 37 ॥
ତସ୍ମାତ୍-ପୁରସ୍ତା-ଦ୍ଵାନ୍ତମ୍ । ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରତି ନନ୍ଦନ୍ତି । ପ୍ରାଣୋ ହି ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାନାମ୍ । ପ୍ରାଣ ଇଵ ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାନା-ମ୍ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ସ ଵା ଏଷ ପ୍ରାଣ ଏଵ ॥ ଅଥ ଯ-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣତୋ ଵାତି । ମାତରିଶ୍ଵୈଵ ଭୂତ୍ଵା ଦକ୍ଷିଣତୋ ଵାତି । ତସ୍ମା-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣତୋ ଵାନ୍ତଂ-ଵିଁଦ୍ଯାତ୍ । ସର୍ଵା ଦିଶ ଆଵାତି ॥ 38 ॥
ସର୍ଵା ଦିଶୋ-ଽନୁ ଵିଵାତି । ସର୍ଵା ଦିଶୋ-ଽନୁ ସଂଵାଁତୀତି । ସ ଵା ଏଷ ମାତରିଶ୍ଵୈଵ ॥ ଅଥ ଯତ୍-ପଶ୍ଚାଦ୍ଵାତି । ପଵମାନ ଏଵ ଭୂତ୍ଵା ପଶ୍ଚାଦ୍ଵାତି । ପୂତମସ୍ମା ଆହରନ୍ତି । ପୂତମୁପହରନ୍ତି । ପୂତମଶ୍ନାତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ସ ଵା ଏଷ ପଵମାନ ଏଵ ॥ 39 ॥
ଅଥ ଯଦୁତ୍ତରତୋ ଵାତି । ସଵିତୈଵ ଭୂତ୍ଵୋତ୍ତରତୋ ଵାତି । ସଵିତେଵ ସ୍ଵାନା-ମ୍ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ସ ଵା ଏଷ ସଵିତୈଵ ॥ ତେ ଯ ଏନ-ମ୍ପୁରସ୍ତାଦାଯନ୍ତ-ମୁପଵଦନ୍ତି । ଯ ଏଵାସ୍ଯ ପୁରସ୍ତାତ୍-ପାପ୍ମାନଃ । ତାଗ୍ସ୍ତେ ଽପଘ୍ନନ୍ତି । ପୁରସ୍ତାଦିତରାନ୍-ପାପ୍ମନଃ ସଚନ୍ତେ ॥ ଅଥ ଯ ଏନ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣତ ଆଯନ୍ତ-ମୁପଵଦନ୍ତି ॥ 40 ॥
ଯ ଏଵାସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତଃ ପାପ୍ମାନଃ । ତାଗ୍ସ୍ତେ ଽପଘ୍ନନ୍ତି । ଦକ୍ଷିଣତ ଇତରା-ନ୍ପାପ୍ମନଃ ସଚନ୍ତେ ॥ ଅଥ ଯ ଏନ-ମ୍ପଶ୍ଚାଦାଯନ୍ତ-ମୁପଵଦନ୍ତି । ଯ ଏଵାସ୍ଯ ପଶ୍ଚାତ୍-ପାପ୍ମାନଃ । ତାଗ୍ସ୍ତେ ଽପଘ୍ନନ୍ତି । ପଶ୍ଚାଦିତରାନ୍-ପାପ୍ମନଃ ସଚନ୍ତେ ॥ ଅଥ ଯ ଏନମୁତ୍ତରତ ଆଯନ୍ତମୁପ ଵଦନ୍ତି । ଯ ଏଵାସ୍ଯୋତ୍ତରତଃ ପାପ୍ମାନଃ । ତାଗ୍ସ୍ତେ ଽପଘ୍ନନ୍ତି ॥ 41 ॥
ଉତ୍ତରତ ଇତରା-ନ୍ପାପ୍ମନଃ ସଚନ୍ତେ ॥ ତସ୍ମା ଦେଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍ । ଵୀଵ ନୃତ୍ଯେତ୍ । ପ୍ରେଵ ଚଲେତ୍ । ଵ୍ଯସ୍ଯେଵାକ୍ଷ୍ଯୌ ଭାଷେତ । ମଣ୍ଟଯେଦିଵ । କ୍ରାଥଯେଦିଵ । ଶୃଙ୍ଗାଯେତେଵ ॥ ଉତ ମୋପଵଦେଯୁଃ । ଉତ ମେ ପାପ୍ମାନ-ମପହନ୍ଯୁରିତି ॥ ସ ଯା-ନ୍ଦିଶଗ୍ଂ ସନିମେଷ୍ଯନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଯଦା ତା-ନ୍ଦିଶଂ-ଵାଁତୋ ଵାଯାତ୍ । ଅଥ ପ୍ରଵେଯାତ୍ । ପ୍ର ଵା ଧାପଯେତ୍ (ଧାଵଯେତ୍) । ସାତମେଵ ରଦିତଂ-ଵ୍ଯୂଁଢ-ଙ୍ଗନ୍ଧମଭି ପ୍ରଚ୍ଯଵତେ । ଆ-ଽସ୍ଯ ତ-ଞ୍ଜନପଦ-ମ୍ପୂର୍ଵା କୀର୍ତିର୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଦାନକାମା ଅସ୍ମୈ ପ୍ରଜା ଭଵନ୍ତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 42 ॥
ଯତୋ-ଽଯ-ମ୍ପଵତେ । ଯଦଭି ପଵତେ । ଯଦଭି ସପଂଵଁତେ । ସର୍ଵମାଯୁରେତି । ନ ପୁରା-ଽଽଯୁଷଃ ପ୍ରମୀଯତେ । ପଶୁମା-ନ୍ଭଵତି । ଵିନ୍ଦତେ ପ୍ରଜାମ୍ ॥ ଅଦ୍ଭ୍ଯଃ ପଵତେ । ଅପୋ-ଽଭି ପଵତେ । ଅପୋ-ଽଭି ସମ୍ପଵତେ ॥ 35 ॥
ଅସ୍ଯାଃ ପଵତେ । ଇମାମଭି ପଵତେ । ଇମାମଭି ସମ୍ପଵତେ । ଅଗ୍ନେଃ ପଵତେ । ଅଗ୍ନିମଭି ପଵତେ । ଅଗ୍ନିମଭି ସ-ମ୍ପଵତେ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷା-ତ୍ପଵତେ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷମଭି ପଵତେ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷମଭି ସ-ମ୍ପଵତେ । ଆଦିତ୍ଯା-ତ୍ପଵତେ ॥ 36 ॥
ଆଦିତ୍ଯମଭି ପଵତେ । ଆଦିତ୍ଯମଭି ସ-ମ୍ପଵତେ । ଦ୍ଯୋଃ ପଵତେ । ଦିଵମଭି ପଵତେ ॥ ଦିଵମଭି ସ-ମ୍ପଵତେ । ଦିଗ୍ଭ୍ଯଃ ପଵତେ । ଦିଶୋ-ଽଭି ପଵତେ । ଦିଶୋ-ଽଭି ସ-ମ୍ପଵତେ । ସ ଯତ୍-ପୁରସ୍ତାଦ୍ଵାତି । ପ୍ରାଣ ଏଵ ଭୂତ୍ଵା ପୁରସ୍ତାଦ୍ଵାତି ॥ 37 ॥
ତସ୍ମାତ୍-ପୁରସ୍ତା-ଦ୍ଵାନ୍ତମ୍ । ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରତି ନନ୍ଦନ୍ତି । ପ୍ରାଣୋ ହି ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାନାମ୍ । ପ୍ରାଣ ଇଵ ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାନା-ମ୍ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ସ ଵା ଏଷ ପ୍ରାଣ ଏଵ ॥ ଅଥ ଯ-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣତୋ ଵାତି । ମାତରିଶ୍ଵୈଵ ଭୂତ୍ଵା ଦକ୍ଷିଣତୋ ଵାତି । ତସ୍ମା-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣତୋ ଵାନ୍ତଂ-ଵିଁଦ୍ଯାତ୍ । ସର୍ଵା ଦିଶ ଆଵାତି ॥ 38 ॥
ସର୍ଵା ଦିଶୋ-ଽନୁ ଵିଵାତି । ସର୍ଵା ଦିଶୋ-ଽନୁ ସଂଵାଁତୀତି । ସ ଵା ଏଷ ମାତରିଶ୍ଵୈଵ ॥ ଅଥ ଯତ୍-ପଶ୍ଚାଦ୍ଵାତି । ପଵମାନ ଏଵ ଭୂତ୍ଵା ପଶ୍ଚାଦ୍ଵାତି । ପୂତମସ୍ମା ଆହରନ୍ତି । ପୂତମୁପହରନ୍ତି । ପୂତମଶ୍ନାତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ସ ଵା ଏଷ ପଵମାନ ଏଵ ॥ 39 ॥
ଅଥ ଯଦୁତ୍ତରତୋ ଵାତି । ସଵିତୈଵ ଭୂତ୍ଵୋତ୍ତରତୋ ଵାତି । ସଵିତେଵ ସ୍ଵାନା-ମ୍ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ସ ଵା ଏଷ ସଵିତୈଵ ॥ ତେ ଯ ଏନ-ମ୍ପୁରସ୍ତାଦାଯନ୍ତ-ମୁପଵଦନ୍ତି । ଯ ଏଵାସ୍ଯ ପୁରସ୍ତାତ୍-ପାପ୍ମାନଃ । ତାଗ୍ସ୍ତେ ଽପଘ୍ନନ୍ତି । ପୁରସ୍ତାଦିତରାନ୍-ପାପ୍ମନଃ ସଚନ୍ତେ ॥ ଅଥ ଯ ଏନ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣତ ଆଯନ୍ତ-ମୁପଵଦନ୍ତି ॥ 40 ॥
ଯ ଏଵାସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତଃ ପାପ୍ମାନଃ । ତାଗ୍ସ୍ତେ ଽପଘ୍ନନ୍ତି । ଦକ୍ଷିଣତ ଇତରା-ନ୍ପାପ୍ମନଃ ସଚନ୍ତେ ॥ ଅଥ ଯ ଏନ-ମ୍ପଶ୍ଚାଦାଯନ୍ତ-ମୁପଵଦନ୍ତି । ଯ ଏଵାସ୍ଯ ପଶ୍ଚାତ୍-ପାପ୍ମାନଃ । ତାଗ୍ସ୍ତେ ଽପଘ୍ନନ୍ତି । ପଶ୍ଚାଦିତରାନ୍-ପାପ୍ମନଃ ସଚନ୍ତେ ॥ ଅଥ ଯ ଏନମୁତ୍ତରତ ଆଯନ୍ତମୁପ ଵଦନ୍ତି । ଯ ଏଵାସ୍ଯୋତ୍ତରତଃ ପାପ୍ମାନଃ । ତାଗ୍ସ୍ତେ ଽପଘ୍ନନ୍ତି ॥ 41 ॥
ଉତ୍ତରତ ଇତରା-ନ୍ପାପ୍ମନଃ ସଚନ୍ତେ ॥ ତସ୍ମା ଦେଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍ । ଵୀଵ ନୃତ୍ଯେତ୍ । ପ୍ରେଵ ଚଲେତ୍ । ଵ୍ଯସ୍ଯେଵାକ୍ଷ୍ଯୌ ଭାଷେତ । ମଣ୍ଟଯେଦିଵ । କ୍ରାଥଯେଦିଵ । ଶୃଙ୍ଗାଯେତେଵ ॥ ଉତ ମୋପଵଦେଯୁଃ । ଉତ ମେ ପାପ୍ମାନ-ମପହନ୍ଯୁରିତି ॥ ସ ଯା-ନ୍ଦିଶଗ୍ଂ ସନିମେଷ୍ଯନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଯଦା ତା-ନ୍ଦିଶଂ-ଵାଁତୋ ଵାଯାତ୍ । ଅଥ ପ୍ରଵେଯାତ୍ । ପ୍ର ଵା ଧାପଯେତ୍ (ଧାଵଯେତ୍) । ସାତମେଵ ରଦିତଂ-ଵ୍ଯୂଁଢ-ଙ୍ଗନ୍ଧମଭି ପ୍ରଚ୍ଯଵତେ । ଆ-ଽସ୍ଯ ତ-ଞ୍ଜନପଦ-ମ୍ପୂର୍ଵା କୀର୍ତିର୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଦାନକାମା ଅସ୍ମୈ ପ୍ରଜା ଭଵନ୍ତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 42 ॥
(ଵେଦ - ସମ୍ପଵତ - ଆଦିତ୍ଯା-ତ୍ପଵତେ - ଵାତ୍ଯା - ଵାତ୍ଯେ - ଷ ପଵମାନ ଏଵ - ଦକ୍ଷିଣତ ଆଯନ୍ତମୁପ ଵଦନ୍ - ତ୍ଯୁତ୍ତରତଃ ପାପ୍ମାନସ୍ତାଗ୍ସ୍ତେ ଽପଘ୍ନ - ନ୍ତୀତ୍ଯଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଦଶହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ଙ୍କାମ୍ଯପ୍ରଯୋଗଃ
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଦଶହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ଙ୍କାମ୍ଯପ୍ରଯୋଗଃ
ପ୍ରଜାପତି-ସ୍ସୋମଗ୍ଂ ରାଜାନମସୃଜତ । ତ-ନ୍ତ୍ରଯୋ ଵେଦା ଅନ୍ଵସୃଜ୍ଯନ୍ତ । ତାନ୍. ହସ୍ତେ-ଽକୁରୁତ । ଅଥ ହ ସୀତା ସାଵିତ୍ରୀ । ସୋମଗ୍ଂ ରାଜାନ-ଞ୍ଚକମେ । ଶ୍ରଦ୍ଧାମୁ ସ ଚକମେ । ସା ହ ପିତର-ମ୍ପ୍ରଜାପତି-ମୁପସସାର । ତଗ୍ଂ ହୋଵାଚ । ନମସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ଭଗଵଃ । ଉପ ତ୍ଵା-ଽଯାନି ॥ 43 ॥
ପ୍ର ତ୍ଵା ପଦ୍ଯେ ॥ ସୋମଂ-ଵୈଁ ରାଜାନ-ଙ୍କାମଯେ । ଶ୍ରଦ୍ଧାମୁ ସ କାମଯତ ଇତି । ତସ୍ଯା ଉ ହ ସ୍ଥାଗରମଲଙ୍କାର-ଙ୍କଲ୍ପଯିତ୍ଵା । ଦଶହୋତାର-ମ୍ପୁରସ୍ତା-ଦ୍ଵ୍ଯାଖ୍ଯାଯ । ଚତୁର୍ହୋତାର-ନ୍ଦକ୍ଷିଣତଃ । ପଞ୍ଚ ହୋତାର-ମ୍ପଶ୍ଚାତ୍ । ଷଡ୍ଢୋତାର-ମୁତ୍ତରତଃ । ସପ୍ତହୋତାର-ମୁପରିଷ୍ଟାତ୍ । ସମ୍ଭାରୈଶ୍ଚ ପତ୍ନିଭିଶ୍ଚ ମୁଖେ-ଽଲଙ୍କୃତ୍ଯ ॥ 44 ॥
ଆ-ଽସ୍ଯାର୍ଧଂ-ଵଁଵ୍ରାଜ । ତାଗ୍ଂ ହୋଦୀକ୍ଷ୍ଯୋଵାଚ । ଉପ ମା-ଽଽଵର୍ତସ୍ଵେତି । ତଗ୍ଂ ହୋଵାଚ । ଭୋଗ-ନ୍ତୁ ମ ଆଚକ୍ଷ୍ଵ । ଏତ-ନ୍ମ ଆଚକ୍ଷ୍ଵ । ଯତ୍ତେ ପାଣାଵିତି । ତସ୍ଯା ଉ ହ ତ୍ରୀନ୍. ଵେଦା-ନ୍ପ୍ରଦଦୌ । ତସ୍ମାଦୁ ହ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଭୋଗମୈଵ ହାରଯନ୍ତେ ॥ ସ ଯଃ କାମଯେତ ପ୍ରିଯ-ସ୍ସ୍ଯାମିତି ॥ 45 ॥
ଯଂ-ଵାଁ କାମଯେତ ପ୍ରିଯ-ସ୍ସ୍ଯାଦିତି । ତସ୍ମା ଏତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଥାଗର-ମଲଙ୍କାର-ଙ୍କଲ୍ପଯିତ୍ଵା । ଦଶହୋତାର-ମ୍ପୁରସ୍ତା-ଦ୍ଵ୍ଯାଖ୍ଯାଯ । ଚତୁର୍ହୋତାର-ନ୍ଦକ୍ଷିଣତଃ । ପଞ୍ଚହୋତାର-ମ୍ପଶ୍ଚାତ୍ । ଷଡ୍ଢୋତାର-ମୁତ୍ତରତଃ । ସପ୍ତହୋତା-ରମୁପରିଷ୍ଟାତ୍ । ସମ୍ଭାରୈଶ୍ଚ ପତ୍ନିଭିଶ୍ଚ ମୁଖେ-ଽଲଙ୍କୃତ୍ଯ । ଆ-ଽସ୍ଯାର୍ଧଂ-ଵ୍ରଁଜେତ୍ । ପ୍ରିଯୋ ହୈଵ ଭଵତି ॥ 46 ॥
ପ୍ର ତ୍ଵା ପଦ୍ଯେ ॥ ସୋମଂ-ଵୈଁ ରାଜାନ-ଙ୍କାମଯେ । ଶ୍ରଦ୍ଧାମୁ ସ କାମଯତ ଇତି । ତସ୍ଯା ଉ ହ ସ୍ଥାଗରମଲଙ୍କାର-ଙ୍କଲ୍ପଯିତ୍ଵା । ଦଶହୋତାର-ମ୍ପୁରସ୍ତା-ଦ୍ଵ୍ଯାଖ୍ଯାଯ । ଚତୁର୍ହୋତାର-ନ୍ଦକ୍ଷିଣତଃ । ପଞ୍ଚ ହୋତାର-ମ୍ପଶ୍ଚାତ୍ । ଷଡ୍ଢୋତାର-ମୁତ୍ତରତଃ । ସପ୍ତହୋତାର-ମୁପରିଷ୍ଟାତ୍ । ସମ୍ଭାରୈଶ୍ଚ ପତ୍ନିଭିଶ୍ଚ ମୁଖେ-ଽଲଙ୍କୃତ୍ଯ ॥ 44 ॥
ଆ-ଽସ୍ଯାର୍ଧଂ-ଵଁଵ୍ରାଜ । ତାଗ୍ଂ ହୋଦୀକ୍ଷ୍ଯୋଵାଚ । ଉପ ମା-ଽଽଵର୍ତସ୍ଵେତି । ତଗ୍ଂ ହୋଵାଚ । ଭୋଗ-ନ୍ତୁ ମ ଆଚକ୍ଷ୍ଵ । ଏତ-ନ୍ମ ଆଚକ୍ଷ୍ଵ । ଯତ୍ତେ ପାଣାଵିତି । ତସ୍ଯା ଉ ହ ତ୍ରୀନ୍. ଵେଦା-ନ୍ପ୍ରଦଦୌ । ତସ୍ମାଦୁ ହ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଭୋଗମୈଵ ହାରଯନ୍ତେ ॥ ସ ଯଃ କାମଯେତ ପ୍ରିଯ-ସ୍ସ୍ଯାମିତି ॥ 45 ॥
ଯଂ-ଵାଁ କାମଯେତ ପ୍ରିଯ-ସ୍ସ୍ଯାଦିତି । ତସ୍ମା ଏତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଥାଗର-ମଲଙ୍କାର-ଙ୍କଲ୍ପଯିତ୍ଵା । ଦଶହୋତାର-ମ୍ପୁରସ୍ତା-ଦ୍ଵ୍ଯାଖ୍ଯାଯ । ଚତୁର୍ହୋତାର-ନ୍ଦକ୍ଷିଣତଃ । ପଞ୍ଚହୋତାର-ମ୍ପଶ୍ଚାତ୍ । ଷଡ୍ଢୋତାର-ମୁତ୍ତରତଃ । ସପ୍ତହୋତା-ରମୁପରିଷ୍ଟାତ୍ । ସମ୍ଭାରୈଶ୍ଚ ପତ୍ନିଭିଶ୍ଚ ମୁଖେ-ଽଲଙ୍କୃତ୍ଯ । ଆ-ଽସ୍ଯାର୍ଧଂ-ଵ୍ରଁଜେତ୍ । ପ୍ରିଯୋ ହୈଵ ଭଵତି ॥ 46 ॥
(ଅଯା - ନ୍ଯଲଙ୍କୃତ୍ଯ - ସ୍ଯାମିତି - ଭଵତି) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11 - ଦଶହୋତ୍ରାଦିମନ୍ତ୍ରନାମ୍ନା-ମ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତିନିମିତ୍ତମ୍
ଅନୁଵାକଂ 11 - ଦଶହୋତ୍ରାଦିମନ୍ତ୍ରନାମ୍ନା-ମ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତିନିମିତ୍ତମ୍
ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମନ୍-ଵଦସୃଜତ । ତଦକାମଯତ । ସମାତ୍ମନା ପଦ୍ଯେଯେତି । ଆତ୍ମ-ନ୍ନାତ୍ମ-ନ୍ନିତ୍ଯାମନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ ଦଶମଗ୍ଂ ହୂତଃ ପ୍ରତ୍ଯଶୃଣୋତ୍ । ସ ଦଶହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ଦଶହୂତୋ ହ ଵୈ ନାମୈଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏତ-ନ୍ଦଶହୂତଗ୍ଂ ସନ୍ତମ୍ । ଦଶହୋତେତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ପରୋକ୍ଷେଣ । ପରୋକ୍ଷପ୍ରିଯା ଇଵ ହି ଦେଵାଃ ॥ 47 ॥
ଆତ୍ମ-ନ୍ନାତ୍ମ-ନ୍ନିତ୍ଯାମନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ ସପ୍ତମଗ୍ଂ ହୂତଃ ପ୍ରତ୍ଯଶୃଣୋତ୍ । ସ ସପ୍ତହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ସପ୍ତହୂତୋ ହ ଵୈ ନାମୈଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏତଗ୍ଂ ସପ୍ତହୂତଗ୍ଂ ସନ୍ତମ୍ । ସପ୍ତହୋତେତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ପରୋକ୍ଷେଣ । ପରୋକ୍ଷପ୍ରିଯା ଇଵ ହି ଦେଵାଃ ॥ ଆତ୍ମ-ନ୍ନାତ୍ମ-ନ୍ନିତ୍ଯାମନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ ଷଷ୍ଠଗ୍ଂ ହୂତଃ ପ୍ରତ୍ଯଶୃଣୋତ୍ । ସ ଷଡ୍ଢୂତୋ-ଽଭଵତ୍ ॥ 48 ॥
ଷଡ୍ଢୂତୋ ହ ଵୈ ନାମୈଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏତଗ୍ଂ ଷଡ୍ଢୂତଗ୍ଂ ସନ୍ତମ୍ । ଷଡ୍ଢୋତେତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ପରୋକ୍ଷେଣ । ପରୋକ୍ଷପ୍ରିଯା ଇଵ ହି ଦେଵାଃ ॥ ଆତ୍ମ-ନ୍ନାତ୍ମ-ନ୍ନିତ୍ଯାମନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ ପଞ୍ଚମଗ୍ଂ ହୂତଃ ପ୍ରତ୍ଯ ଶୃଣୋତ୍ । ସ ପଞ୍ଚ ହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ପଞ୍ଚହୂତୋ ହ ଵୈ ନାମୈଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏତ-ମ୍ପଞ୍ଚହୂତଗ୍ଂ ସନ୍ତମ୍ । ପଞ୍ଚହୋତେତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ପରୋକ୍ଷେଣ ॥ 49 ॥
ପରୋକ୍ଷପ୍ରିଯା ଇଵ ହି ଦେଵାଃ ॥ ଆତ୍ମ-ନ୍ନାତ୍ମ-ନ୍ନିତ୍ଯାମନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ ଚତୁର୍ଥଗ୍ଂ ହୂତଃ ପ୍ରତ୍ଯଶୃଣୋତ୍ । ସ ଚତୁର୍ହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ଚତୁର୍ହୂତୋ ହ ଵୈ ନାମୈଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏତ-ଞ୍ଚତୁର୍ହୂତଗ୍ଂ ସନ୍ତମ୍ । ଚତୁର୍ହୋତେତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ପରୋକ୍ଷେଣ । ପରୋକ୍ଷପ୍ରିଯା ଇଵ ହି ଦେଵାଃ ॥ ତମବ୍ରଵୀତ୍ । ତ୍ଵଂ-ଵୈଁ ମେ ନେଦିଷ୍ଠଗ୍ଂ ହୂତଃ ପ୍ରତ୍ଯଶ୍ରୌଷୀଃ । ତ୍ଵଯୈ-ନାନାଖ୍ଯାତାର ଇତି । ତସ୍ମାନ୍ନୁ ହୈନାଗ୍-ଶ୍ଚତୁର୍ହୋତାର ଇତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ । ତସ୍ମା-ଚ୍ଛୁଶ୍ରୂଷୁଃ ପୁତ୍ରାଣାଗ୍ଂ ହୃଦ୍ଯତମଃ । ନେଦିଷ୍ଠୋ ହୃଦ୍ଯତମଃ । ନେଦିଷ୍ଠୋ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 50 ॥
ଆତ୍ମ-ନ୍ନାତ୍ମ-ନ୍ନିତ୍ଯାମନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ ସପ୍ତମଗ୍ଂ ହୂତଃ ପ୍ରତ୍ଯଶୃଣୋତ୍ । ସ ସପ୍ତହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ସପ୍ତହୂତୋ ହ ଵୈ ନାମୈଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏତଗ୍ଂ ସପ୍ତହୂତଗ୍ଂ ସନ୍ତମ୍ । ସପ୍ତହୋତେତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ପରୋକ୍ଷେଣ । ପରୋକ୍ଷପ୍ରିଯା ଇଵ ହି ଦେଵାଃ ॥ ଆତ୍ମ-ନ୍ନାତ୍ମ-ନ୍ନିତ୍ଯାମନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ ଷଷ୍ଠଗ୍ଂ ହୂତଃ ପ୍ରତ୍ଯଶୃଣୋତ୍ । ସ ଷଡ୍ଢୂତୋ-ଽଭଵତ୍ ॥ 48 ॥
ଷଡ୍ଢୂତୋ ହ ଵୈ ନାମୈଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏତଗ୍ଂ ଷଡ୍ଢୂତଗ୍ଂ ସନ୍ତମ୍ । ଷଡ୍ଢୋତେତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ପରୋକ୍ଷେଣ । ପରୋକ୍ଷପ୍ରିଯା ଇଵ ହି ଦେଵାଃ ॥ ଆତ୍ମ-ନ୍ନାତ୍ମ-ନ୍ନିତ୍ଯାମନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ ପଞ୍ଚମଗ୍ଂ ହୂତଃ ପ୍ରତ୍ଯ ଶୃଣୋତ୍ । ସ ପଞ୍ଚ ହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ପଞ୍ଚହୂତୋ ହ ଵୈ ନାମୈଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏତ-ମ୍ପଞ୍ଚହୂତଗ୍ଂ ସନ୍ତମ୍ । ପଞ୍ଚହୋତେତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ପରୋକ୍ଷେଣ ॥ 49 ॥
ପରୋକ୍ଷପ୍ରିଯା ଇଵ ହି ଦେଵାଃ ॥ ଆତ୍ମ-ନ୍ନାତ୍ମ-ନ୍ନିତ୍ଯାମନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ ଚତୁର୍ଥଗ୍ଂ ହୂତଃ ପ୍ରତ୍ଯଶୃଣୋତ୍ । ସ ଚତୁର୍ହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ଚତୁର୍ହୂତୋ ହ ଵୈ ନାମୈଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏତ-ଞ୍ଚତୁର୍ହୂତଗ୍ଂ ସନ୍ତମ୍ । ଚତୁର୍ହୋତେତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ପରୋକ୍ଷେଣ । ପରୋକ୍ଷପ୍ରିଯା ଇଵ ହି ଦେଵାଃ ॥ ତମବ୍ରଵୀତ୍ । ତ୍ଵଂ-ଵୈଁ ମେ ନେଦିଷ୍ଠଗ୍ଂ ହୂତଃ ପ୍ରତ୍ଯଶ୍ରୌଷୀଃ । ତ୍ଵଯୈ-ନାନାଖ୍ଯାତାର ଇତି । ତସ୍ମାନ୍ନୁ ହୈନାଗ୍-ଶ୍ଚତୁର୍ହୋତାର ଇତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ । ତସ୍ମା-ଚ୍ଛୁଶ୍ରୂଷୁଃ ପୁତ୍ରାଣାଗ୍ଂ ହୃଦ୍ଯତମଃ । ନେଦିଷ୍ଠୋ ହୃଦ୍ଯତମଃ । ନେଦିଷ୍ଠୋ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 50 ॥
(ଦେଵାଃ - ଷଡ୍ଢୂତୋ-ଽଭଵତ୍ - ପଞ୍ଚହୋତେତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ପରୋକ୍ଷେଣା - ଶ୍ରୌଷୀ-ଷ୍ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 11)
(ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ କିଂ - ଦକ୍ଷିଣାଂ - ଁଯୋ ଵା ଅଵିଦ୍ଵାନ୍ - ତସ୍ଯ ଵୈ - ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଯ-ଦ୍ଦଶହୋତାରଃ - ପ୍ରଜାପତି ଵ୍ଯସ୍ରଂ - ପ୍ରଜାପତିଃ ପୁରୁଷଂ - ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତ ସ ତପ-ସ୍ସୋ-ଽନ୍ତର୍ଵାନ୍ - ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଯୋ ଵା ଇମଂ-ଵିଁଦ୍ଯାତ୍ - ପ୍ରଜାପତି-ସ୍ସୋମଗ୍ଂ ରାଜାନଂ - ବ୍ରହ୍ମାତ୍ ମନ୍ଵଦେକାଦଶ)
(ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନ - ସ୍ତସ୍ଯ ଵା ଅଗ୍ନେ--ର୍ ଯଦ୍ଵା ଇଦ-ଙ୍କିଞ୍ଚ - ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତ -ଯ ଏଵାସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତଃ ପଞ୍ଚାଶତ୍)
(ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ - ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ )
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
(ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ କିଂ - ଦକ୍ଷିଣାଂ - ଁଯୋ ଵା ଅଵିଦ୍ଵାନ୍ - ତସ୍ଯ ଵୈ - ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଯ-ଦ୍ଦଶହୋତାରଃ - ପ୍ରଜାପତି ଵ୍ଯସ୍ରଂ - ପ୍ରଜାପତିଃ ପୁରୁଷଂ - ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତ ସ ତପ-ସ୍ସୋ-ଽନ୍ତର୍ଵାନ୍ - ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଯୋ ଵା ଇମଂ-ଵିଁଦ୍ଯାତ୍ - ପ୍ରଜାପତି-ସ୍ସୋମଗ୍ଂ ରାଜାନଂ - ବ୍ରହ୍ମାତ୍ ମନ୍ଵଦେକାଦଶ)
(ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନ - ସ୍ତସ୍ଯ ଵା ଅଗ୍ନେ--ର୍ ଯଦ୍ଵା ଇଦ-ଙ୍କିଞ୍ଚ - ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତ -ଯ ଏଵାସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତଃ ପଞ୍ଚାଶତ୍)
(ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ - ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ )
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥