Agni

2.4 - upahomāḥ - kṛṣṇa yajurveda taittirīya brāhmaṇa pāṭhaḥ - juṣṭo damūnā

(Upahomah in English (IAST))

From Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana

The Upahomah is a sacred collection of mantras derived from the second ashtaka, fourth prapathaka of the Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana. This text focuses on specific offerings to Agni, the Lord of Fire, serving as an essential guide for ritualistic worship and sacrificial rites. Chanting these Vedic hymns is believed to purify the practitioner, harmonize the subtle energies of the environment, and facilitate spiritual ascent. It plays a foundational role in Vedic tradition, emphasizing the importance of precise intonation and dedication to the divine fire element to receive blessings of auspiciousness and prosperity.

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake caturthaḥ prapāṭhakaḥ - upahomāḥ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - upahomāḥ
juṣṭo॒ damṷ̄nā॒ ati̭thirduro॒ṇe | i॒ma-nno̭ ya॒jñamupa̭ yāhi vi॒dvān | viśvā̭ agne-'bhi॒ yujo̭ vi॒hatya̭ | śa॒trū॒ya॒tāmābha̭rā॒ bhoja̭nāni || agne॒ śardha̭ maha॒te saubha̭gāya | tava̭ dyu॒mnānyṷtta॒māni̭ santu | sa-ñjā᳚spa॒tyagṃ su॒yama॒mā kṛ̭ṇuṣva | śa॒trū॒ya॒tāma॒bhiti̭ṣṭhā॒ mahāgṃ̭si || agne॒ yo no॒-'bhito॒ janaḥ̭ | vṛko॒ vāro॒ jighāgṃ̭sati || 1 ||
tāg​stvaṃ-vṛ~̭trahañjahi | vasva॒smabhya॒-mābha̭ra || agne॒ yo no̭-'bhi॒dāsa̭ti | sa॒mā॒no yaśca॒ niṣṭyaḥ̭ | i॒ddhmasyḙva pra॒kṣāya̭taḥ | mā tasyocchḙṣi॒ kiñca॒na || tvami̭ndrābhi॒bhūra̭si | de॒vo vijñā̭tavīryaḥ | vṛ॒tra॒hā pṷru॒ceta̭naḥ || apa॒ prāca̭ indra॒ viśvāgṃ̭ a॒mitrāṋ || 2 ||
apāpā̭co abhibhūte nudasva | apodī̭co॒ apa̭ śūrādha॒rāca̭ ū॒rau | yathā॒ tava॒ śarma॒nmadḙma || tamindraṃ̭-vā~jayāmasi | ma॒he vṛ॒trāya॒ hanta̭ve | sa vṛṣā̭ vṛṣa॒bho bhṷvat || yu॒je ratha̭-ṅga॒veṣa̭ṇa॒gṃ॒ hari̭bhyām | upa॒ brahmā̭ṇi jujuṣā॒ṇa-ma̭sthuḥ | vibā̭dhiṣṭā॒sya roda̭sī mahi॒tvā | indro̭ vṛ॒trāṇya̭pra॒tī ja̭gha॒nvān || 3 ||
ha॒vya॒vāha̭-mabhimāti॒ṣā-'ha᳚m | ra॒kṣo॒haṇa॒-mpṛta̭nāsu ji॒ṣṇum | jyoti̭ṣmanta॒-ndīdya̭ta॒-mpura̭ndhim | a॒gnigg​ svi̭ṣṭa॒kṛta॒mā hṷvema || svi̭ṣṭamagne a॒bhi ta-tpṛ̭ṇāhi | viśvā̭ deva॒ pṛta̭nā a॒bhiṣya | u॒ru-nnaḥ॒ panthā᳚-mpradi॒śanvi bhā̭hi | jyoti̭ṣmaddhehya॒jara̭-nna॒ āyuḥ̭ || tvāma̭gne ha॒viṣma̭ntaḥ | de॒va-mmartā̭sa īḍate || 4 ||
manye᳚ tvā jā॒tavḙdasam | sa ha॒vyā va̭kṣyā-'nu॒ṣak || viśvā̭ni no du॒rgahā̭ jātavedaḥ | sindhu॒-nna nā॒vā dṷri॒tā-'ti̭par​ṣi | agnḙ atri॒va-nmana̭sā gṛṇā॒naḥ | a॒smāka̭-mboddhyavi॒tā ta॒nūnā᳚m || pū॒ṣā gā anvḙtu naḥ | pū॒ṣā ra̭kṣa॒tvarva̭taḥ | pū॒ṣā vājagṃ̭ sanotu naḥ || pū॒ṣemā āśā॒ anṷveda॒ sarvāḥ᳚ || 5 ||
so a॒smāgṃ abha̭yatamena neṣat | sva॒sti॒dā aghṛ̭ṇi॒-ssarva̭vīraḥ | apra̭yuccha-npu॒ra ḙtu॒ prajā॒nann || tvama̭gne sa॒prathā̭ asi | juṣṭo॒ hotā॒ vare᳚ṇyaḥ | tvayā̭ ya॒jñaṃ-vi~ta̭nvate || a॒gnī rakṣāgṃ̭si sedhati | śu॒kraśo̭ci॒rama̭rtyaḥ | śuciḥ̭ pāva॒ka īḍyaḥ̭ || agne॒ rakṣā̭ṇo॒ agṃha̭saḥ || 6 ||
prati̭ṣma deva॒ rīṣa̭taḥ | tapi̭ṣṭhaira॒jaro̭ daha || agne॒ hagṃsi॒ nya̭triṇa᳚m | dīdya॒-nmartye॒ṣvā | sve kṣayḙ śucivrata || ā vā̭ta vāhi bheṣa॒jam | vi vā̭ta vāhi॒ yadrapaḥ̭ | tvagṃhi vi॒śva bhḙṣajaḥ | de॒vānā᳚-ndū॒ta īya̭se || dvāvi॒mau vātā̭ vātaḥ || 7 ||
ā sindho॒rā pa̭rā॒vataḥ̭ | dakṣa̭-mme a॒nya ā॒vātṷ | parā॒-'nyo vā̭tu॒ yadrapaḥ̭ || yada॒do vā̭ta te gṛ॒he | a॒mṛta̭sya ni॒dhir​hi॒taḥ | tato̭ no dehi jī॒vase᳚ | tato̭ no dhehi bheṣa॒jam | tato̭ no॒ maha॒ āva̭ha || vāta॒ āvā̭tu bheṣa॒jam | śa॒mbhū-rma̭yo॒ bhūrno̭ hṛ॒de || 8 ||
praṇa॒ āyūgṃ̭ṣi tāriṣat || tvama̭gne a॒yā-'si̭ | a॒yā sanmana̭sā hi॒taḥ | a॒yā sanaḥa॒vyamṷ̄hiṣe | a॒yā no̭ dhehi bheṣa॒jam || i॒ṣṭo a॒gnirāhṷtaḥ | svāhā̭kṛtaḥ pipartu naḥ | sva॒gā de॒vebhya̭ i॒da-nnamaḥ̭ || kāmo̭ bhū॒tasya॒ bhavya̭sya | sa॒mrāḍeko॒ virā̭jati || 9 ||
sa i॒da-mprati̭ paprathe | ṛ॒tūnu-thsṛ̭jate va॒śī || kāma॒stadagre॒ sama̭varta॒tādhi̭ | mana̭so॒ retaḥ̭ pratha॒maṃ-ya~dāsī᳚t | sa॒to bandhu॒masa̭ti॒ nira̭vindann | hṛ॒di pra॒tīṣyā̭ ka॒vayo̭ manī॒ṣā || tvayā̭ manyo sa॒ratha̭-māru॒jantaḥ̭ | har​ṣa̭māṇāso dhṛṣa॒tā ma̭rutvaḥ | ti॒gmeṣa̭va॒ āyṷdhā sa॒gṃ॒śiśā̭nāḥ | upa॒praya̭nti॒ naro̭ a॒gnirṷ̄pāḥ || 10 ||
ma॒nyurbhago̭ ma॒nyure॒vāsa̭ de॒vaḥ | ma॒nyur-hotā॒ varṷṇo vi॒śvavḙdāḥ | ma॒nyuṃ-vi~śa̭ īḍate deva॒yantīḥ᳚ | pā॒hi no̭ manyo॒ tapa̭sā॒ śramḙṇa || tvama̭gne vrata॒bhṛcchuciḥ̭ | de॒vāgṃ āsā̭dayā i॒ha | agnḙ ha॒vyāya॒ voḍha̭ve || vra॒tā nu bibhra̭dvrata॒pā adā᳚bhyaḥ | yajā̭ no de॒vāgṃ a॒jaraḥ̭ su॒vīraḥ̭ | dadha॒-dratnā̭ni suvidā॒no a̭gne | go॒pā॒ya no̭ jī॒vasḙ jātavedaḥ || 11 ||
(jighāgṃ̭sa - tya॒mitrā᳚ - ñjagha॒nvā - nī̭ḍate॒ - sarvā॒ - agṃha̭so - vāto - hṛ॒de - rā̭ja - tya॒gnirṷ̄pāḥ - suvidā॒no a̭gna॒ eka̭-ñca ) (a. 1)
anuvākaṃ 2 - upahomāḥ
cakṣṷṣo hete॒ mana̭so hete | vāco̭ hete॒ brahma̭ṇo hete | yo mā̭-'ghā॒yu-ra̭bhi॒dāsa̭ti | tama̭gne me॒nyā-'me॒ni-ṅkṛ̭ṇu || yo mā॒ cakṣṷṣā॒ yo mana̭sā | yo vā॒cā brahma̭ṇā 'ghā॒yu-ra̭bhi॒dāsa̭ti | tayā᳚-'gne॒ tva-mme॒nyā | a॒muma̭me॒ni-ṅkṛ̭ṇu || ya-tkiñcā॒sau mana̭sā॒ yacca̭ vā॒cā | ya॒jñai-rju॒hoti॒ yajṷṣā ha॒virbhiḥ̭ || 12 ||
ta-nmṛ॒tyu-rnir-ṛ̭tyā saṃ​vi~dā॒naḥ | pu॒rā-''di॒ṣṭādāhṷtīrasya hantu || yā॒tu॒dhānā॒ nir-ṛ̭ti॒rādu॒ rakṣaḥ̭ | te a̭syaghna॒-ntvanṛ̭tena sa॒tyam | indrḙṣitā॒ ājya̭masya mathnantu | māta-thsamṛ̭ddhi॒ yada॒sau ka॒roti̭ || hanmi̭ te॒-'ha-ṅkṛ॒tagṃ ha॒viḥ | yo mḙ gho॒ramacī̭ kṛtaḥ | apā᳚ñcau ta u॒bhau bā॒hū | apa̭nahyāmyā॒sya᳚m || 13 ||
apa̭nahyāmi te bā॒hū | apa̭nahyāmyā॒sya᳚m | a॒gne-rde॒vasya॒ brahma̭ṇā | sarva̭-nte-'vadhiṣa-ṅkṛ॒tam || pu॒rā 'muṣya̭ vaṣaṭkā॒rāt | ya॒jña-nde॒veṣṷ naskṛdhi | svi̭ṣṭama॒smāka̭-mbhūyāt | mā-'smā-nprāpa॒-nnarā̭tayaḥ || anti̭ dū॒re sa॒to a̭gne | bhrātṛ̭vyasyā 'bhi॒dāsa̭taḥ || 14 ||
va॒ṣa॒ṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa | kṛ॒tyāgṃ ha̭nmi kṛ॒tāma॒ham || yo mā॒ nakta॒-ndivā̭ sā॒yam | prā॒taścāhno̭ ni॒pīya̭ti | a॒dyā tami̭ndra॒ vajrḙṇa | bhrātṛ̭vya-mpādayāmasi || indra̭sya gṛ॒ho̭-'si॒ ta-ntvā᳚ | prapa̭dye॒ sagu॒-ssāśvaḥ̭ | sa॒ha yanme॒ asti॒ tena̭ || īḍḙ a॒gniṃ-vi~̭pa॒ścita᳚m || 15 ||
gi॒rā ya॒jñasya॒ sādha̭nam | śru॒ṣṭī॒vāna̭-ndhi॒tāvā̭nam || agnḙ śa॒kema̭ te va॒yam | yama̭-nde॒vasya̭ vā॒jinaḥ̭ | ati॒ dveṣāgṃ̭si tarema || ava̭ta-mmā॒ sama̭nasau॒ samo̭kasau | sacḙtasau॒ sarḙtasau | u॒bhau māma̭vata-ñjātavedasau | śi॒vau bha̭vatama॒dya naḥ̭ || sva॒ya-ṅkṛ̭ṇvā॒na-ssu॒gamapra̭yāvam || 16 ||
ti॒gmaśṛ̭ṅgo vṛṣa॒bha-śśośṷcānaḥ | pra॒tnagṃ sa॒dhastha॒-manu॒paśya̭mānaḥ | ā tantṷma॒gni-rdi॒vya-nta̭tāna || tva-nna॒stantṷru॒ta setṷragne | tva-mpanthā̭ bhavasi deva॒yānaḥ̭ | tvayā᳚ 'gne pṛ॒ṣṭhaṃ-va~॒yamārṷhema | athā̭ de॒vai-ssa̭dha॒māda̭-mmadema || udṷtta॒ma-mmṷmugdhi naḥ | vi pāśa̭-mmaddhya॒ma-ñcṛ̭ta | avā̭dha॒māni̭ jī॒vase᳚ || 17 ||
va॒yagṃ so̭ma vra॒te tava̭ | mana̭sta॒nūṣu॒ bibhra̭taḥ | pra॒jā va̭nto aśīmahi || i॒ndrā॒ṇī de॒vī su॒bhagā̭ su॒patnī᳚ | udagṃśḙna pati॒vidyḙ jigāya | tri॒gṃ॒śada̭syā ja॒ghanaṃ॒-yo~ja̭nāni | u॒pastha॒ indra॒gg॒ sthavi̭ra-mbibharti || senā̭ ha॒ nāma̭ pṛthi॒vī dha̭nañja॒yā | vi॒śvavya̭cā॒ adi̭ti॒-ssūrya̭tvak | i॒ndrā॒ṇī de॒vī prā॒sahā॒ dadā̭nā || 18 ||
sā no̭ de॒vī su॒havā॒ śarma̭ yacchatu || ā tvā̭ 'hār​ṣama॒ntara̭bhūḥ | dhru॒vasti॒ṣṭhāvi̭cācaliḥ | viśa̭stvā॒ sarvā̭ vāñchantu | mā tva-drā॒ṣṭra-madhi̭bhraśat || dhru॒vā dyau-rdhru॒vā pṛ̭thi॒vī | dhru॒vaṃ-vi~śva̭mi॒da-ñjaga̭t | dhru॒vā ha॒ parva̭tā i॒me | dhru॒vo rājā̭ vi॒śāma॒yam || i॒haivaidhi॒ mā vya̭thiṣṭhāḥ || 19 ||
parva̭ta i॒vā vi̭cācaliḥ | indra̭ ive॒ha dhru॒vasti̭ṣṭha | i॒ha rā॒ṣṭra-mṷdhāraya || a॒bhiti̭ṣṭha pṛtanya॒taḥ | adha̭re santu॒ śatra̭vaḥ | indra̭ iva vṛtra॒hāti̭ṣṭha | a॒paḥ, kṣetrā̭ṇi sa॒jaṃ​ya~nṋ || indra̭ eṇamadīdharat | dhru॒va-ndhru॒veṇa̭ ha॒viṣā᳚ | tasmai̭ de॒vā adhi̭bravann | a॒ya-ñca॒ brahma̭ṇa॒spatiḥ̭ || 20 ||
(ha॒virbhi̭ - rā॒sya̭ - mabhi॒ dāsa̭to - vipa॒ścita॒ - mapra̭yāvaṃ - jī॒vase॒ - dadā̭nā - vyathiṣṭhā - brava॒nneka̭-ñca) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - upahomāḥ
juṣṭī̭ naro॒ brahma̭ṇā vaḥ pitṛ॒ṇām | akṣa̭mavyaya॒-nna kilā̭ riṣātha | yacchakva̭rīṣu bṛha॒tā ravḙṇa | indre॒ śuṣma॒mada̭dhāthā vasiṣṭhāḥ || pā॒va॒kā na॒-ssara̭svatī | vājḙbhi-rvā॒jinī̭vatī | ya॒jñaṃ-va~̭ṣṭu dhi॒yā va̭suḥ || sara̭svatya॒bhi no̭ neṣi॒ vasyaḥ̭ | mā pa̭spharīḥ॒ paya̭sā॒ mā na॒ ā dha̭k | ju॒ṣasva̭ na-ssa॒khyā̭ ve॒śyā̭ ca || 21 ||
mā tvatkṣetrā॒-ṇyara̭ṇāni ganma || vṛ॒ñje ha॒virnama̭sā ba॒r॒hira॒gnau | ayā̭mi॒ srug ghṛ॒tava̭tī suvṛ॒ktiḥ | amya̭kṣi॒ sadma॒ sada̭ne pṛthi॒vyāḥ | aśrā̭yi ya॒jña-ssūrye॒ na cakṣuḥ̭ || i॒hārvāñca॒mati̭hvaye | indra॒-ñjaitrā̭ya॒ jeta̭ve | a॒smāka̭mastu॒ keva̭laḥ || a॒rvāñca॒mindra̭ma॒muto̭ havāmahe | yo go॒ji-ddha̭na॒ji-da̭śva॒jidyaḥ || 22 ||
i॒ma-nno̭ ya॒jñaṃ-vi~̭ha॒ve jṷṣasva | a॒sya kṷrmo harivo me॒dina̭-ntvā || asa̭mṛṃṣṭo jāyase mātṛ॒vo-śśuciḥ̭ | ma॒ndraḥ ka॒viruda̭tiṣṭho॒ viva̭svataḥ | ghṛ॒tena̭ tvā 'vardhayannagna āhuta | dhū॒mastḙ ke॒tura̭bhava-ddi॒vi śri॒taḥ || a॒gniragre᳚ pratha॒mo de॒vatā̭nām | saṃ​yā~̭tānā-mutta॒mo viṣṇṷrāsīt | yaja̭mānāya pari॒gṛhya̭ de॒vān | dī॒kṣaye॒dagṃ ha॒virāga̭cchata-nnaḥ || 23 ||
a॒gniśca̭ viṣṇo॒ tapa̭ utta॒ma-mma॒haḥ | dī॒kṣā॒pā॒lebhyo॒ vana̭ta॒gṃ॒ hi śa̭krā | viśvai᳚-rde॒vai-rya॒jñiyai᳚-ssaṃ​vi~dā॒nau | dī॒kṣāma॒smai yaja̭mānāya dhattam || prata-dviṣṇuḥ̭ stavate vī॒ryā̭ya | mṛ॒go na bhī॒maḥ kṷca॒ro gi̭ri॒ṣṭhāḥ | yasyo॒ruṣṷ tri॒ṣu vi॒krama̭ṇeṣu | adhi̭kṣi॒yanti॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ || nū marto̭ dayate sani॒ṣyan. yaḥ | viṣṇa̭va urugā॒yāya॒ dāśa̭t || 24 ||
pra ya-ssa॒trācā॒ mana̭sā॒ yajā̭ tai | e॒tāva̭nta॒-nnarya̭mā॒vivā̭sāt || vica̭krame pṛthi॒vīme॒ṣa e॒tām | kṣetrā̭ya॒ viṣṇu॒-rmanṷṣe daśa॒syann | dhru॒vāso̭ asya kī॒rayo॒ janā̭saḥ | u॒ru॒kṣi॒tigṃ su॒jani̭mā cakāra || trirde॒vaḥ pṛ̭thi॒vīme॒ṣa e॒tām | vica̭krame śa॒tarca̭sa-mmahi॒tvā | pra viṣṇṷ-rastu ta॒vasa॒sta vī̭yān | tve॒ṣagg​ hya̭sya॒ sthavi̭rasya॒ nāma̭ || 25 ||
hotā̭ra-ñci॒trara̭tha-maddhva॒rasya̭ | ya॒jñasya̭ yajñasya ke॒tugṃ ruśa̭ntam | pratya̭rdhi-nde॒vasya̭ devasya ma॒hnā | śri॒yā tva̭-'gnimati̭thi॒-ñjanā̭nām || ā no॒ viśvā̭bhirū॒tibhiḥ̭ sa॒joṣāḥ᳚ | brahma̭ juṣā॒ṇo ha̭ryaśva yāhi | varī̭vṛja॒-thsthavi̭rebhi-ssuśipra | a॒sme dadha॒-dvṛṣa̭ṇa॒gṃ॒ śuṣma̭mindra || indraḥ̭ suva॒r॒ṣā ja॒naya॒nnahā̭ni | ji॒gāyo॒śigbhiḥ॒ pṛta̭nā abhi॒śrīḥ || 26 ||
prāro̭caya॒nmana̭ve ke॒tumahnā᳚m | avi̭nda॒jjyoti̭-rbṛha॒te raṇā̭ya || aśvi̭nā॒vava̭se॒ nihva̭ye vām | ā nū॒naṃ-yā~̭tagṃ sukṛ॒tāya̭ viprā | prā॒ta॒ryu॒ktena̭ su॒vṛtā॒ rathḙna | u॒pāga̭cchata॒mava॒sā ''ga̭ta-nnaḥ || a॒vi॒ṣṭa-ndhī॒ṣvaśvi̭nā na ā॒su | pra॒jāva॒-dreto॒ ahra̭ya-nno astu | āvā᳚-nto॒ke tana̭ye॒ tūtṷjānāḥ | su॒ratnā̭so de॒vavī̭ti-ṅgamema || 27 ||
tvagṃ so̭ma॒ kratṷbhi-ssu॒kratṷrbhūḥ | tva-ndakṣai᳚-ssu॒dakṣo̭ vi॒śvavḙdāḥ | tvaṃ-vṛ~ṣā̭ vṛṣa॒tvebhi̭-rmahi॒tvā | dyu॒mnebhi̭-rdyu॒mnya̭bhavo nṛ॒cakṣāḥ᳚ || aṣā̭ḍhaṃ-yu~॒thsu pṛta̭nāsu॒ papri᳚m | su॒va॒ra॒.ṣāma॒phsvāṃ-vṛ~॒jana̭sya go॒pām | bha॒re॒ṣu॒jāgṃ sṷkṣi॒tigṃ su॒śrava̭sam | jaya̭nta॒-ntvāmanṷ madema soma || bhavā̭ mi॒tro na śevyo̭ ghṛ॒tāsṷtiḥ | vibhṷ̄tadyumna eva॒yā ṷ sa॒prathāḥ᳚ || 28 ||
adhā̭ te viṣṇo vi॒duṣā̭ci॒dṛdhyaḥ̭ | stomo̭ ya॒jñasya॒ rāddhyo̭ ha॒viṣma̭taḥ || yaḥ pū॒rvyāya̭ ve॒dhase॒ navī̭yase | su॒majjā̭naye॒ viṣṇa̭ve॒ dadā̭śati | yo jā॒tama॒sya ma̭ha॒to ma॒hi bravā᳚t | sedu॒-śśravo̭bhi-ryu॒jya̭-ñcida॒bhya̭sat || tamṷ stotāraḥ pū॒rvyaṃ-ya~thā̭ vi॒da ṛ॒tasya̭ | garbhagṃ̭ ha॒viṣā̭ pipartana | ā-'sya̭ jā॒nanto॒ nāma̭ cidvivaktana | bṛ॒hattḙ viṣṇo suma॒ti-mbha̭jāmahe || 29 ||
i॒mā dhā॒nā ghṛ̭ta॒snuvaḥ̭ | harī̭ i॒hopa̭vakṣataḥ | indragṃ̭ su॒khata̭me॒ rathe᳚ || e॒ṣa bra॒hmā ya ṛ॒tviyaḥ̭ | indro॒ nāma̭ śru॒to ga॒ṇe ||, pra tḙ ma॒he | vi॒dathḙ śa॒gṃsiṣa॒gṃ॒ harī᳚ | ya ṛ॒tviyaḥ॒ pra tḙ vanve | va॒nuṣo̭ harya॒ta-mmada᳚m | indro॒ nāma̭ ghṛ॒ta-nna yaḥ | hari̭bhi॒ścāru॒ seca̭te | śru॒to ga॒ṇa ā tvā̭ viśantu || 30 ||
hari̭varpasa॒-ṅgiraḥ̭ || āca̭r​ṣaṇi॒prā vṛ̭ṣa॒bho janā̭nām | rājā̭ kṛṣṭī॒nā-mpṷruhū॒ta indraḥ̭ | stu॒ta-śśra̭va॒syannava॒sopa̭ma॒drik | yu॒ktvā harī॒ vṛṣa॒ṇā ''yā᳚hya॒rvām || pra ya-thsindha̭vaḥ prasa॒vaṃ-ya~dāyanṋ | āpaḥ̭ samu॒dragṃ ra॒tthyḙva jagmuḥ | ata̭ści॒dindra॒-ssada̭so॒ varī̭yān | yadī॒gṃ॒ somaḥ̭ pṛ॒ṇati̭ du॒gdho a॒gṃ॒śuḥ || hvayā̭masi॒ tvendra̭ yā॒hya̭rvām || 31 ||
ara̭-nte॒ soma̭sta॒nuvḙ bhavāti | śata̭krato mā॒daya̭svā su॒teṣṷ | prāsmāgṃ a̭va॒ pṛta̭nāsu॒ pra yu॒thsu || indrā̭ya॒ somāḥ᳚ pra॒divo॒ vidā̭nāḥ | ṛ॒bhu-ryebhi॒-rvṛṣa̭parvā॒-vihā̭yāḥ | pra॒ya॒myamā̭ṇā॒-nprati॒ ṣūgṛ̭bhāya | indra॒ piba॒ vṛṣa̭dhūtasya॒ vṛṣṇaḥ̭ || ahḙḍamāna॒ upa̭yāhi ya॒jñam | tubhya̭-mpavanta॒ inda̭va-ssu॒tāsaḥ̭ | gāvo॒ na va̭jrin-thsva॒moko॒ accha̭ || 32 ||
indrāga̭hi pratha॒mo ya̭jñiyā̭nām || yā tḙ kā॒ku-thsukṛ̭tā॒ yā vari̭ṣṭhā | yayā॒ śaśva॒tpiba̭si॒ maddhva̭ ū॒rmim | tayā̭ pāhi॒ pra tḙ addhva॒ryura̭sthāt | sa-nte॒ vajro̭ vartatāmindra ga॒vyuḥ || prā॒ta॒ryujā॒ vibo̭dhaya | aśvi̭nā॒veha ga̭cchatam | a॒sya soma̭sya pī॒taye᳚ || prā॒ta॒ryāvā̭ṇā pratha॒mā ya̭jaddhvam | pu॒rā gṛddhrā॒dara̭ruṣaḥ pibāthaḥ | prā॒tar​hi ya॒jñama॒śvinā॒ dadhā̭te | praśagṃ̭ santi ka॒vayaḥ̭ pūrva॒bhājaḥ̭ || prā॒tarya̭jaddhvama॒śvinā̭ hinota | na sā॒yama̭sti deva॒yā ajṷṣṭam | u॒tānyo a॒sma-dya̭jate॒ vicā̭yaḥ | pūrvaḥ̭ pūrvo॒ yaja̭māno॒ vanī̭yān || 33 ||
(cā॒ - śva॒jidyo-ga̭cchata-nno॒ - dāśa॒n - nāmā̭ - bhi॒śrī--r ga̭mema - sa॒prathā̭ - bhajāmahe - viśantu - yā॒hya̭rvāṃ - ccha̭ - pibātha॒-ṣṣaṭca̭) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - upahomāḥ
na॒kta॒-ñjā॒tā-'syo̭ṣadhe | rāme॒ kṛṣṇe॒ asi̭kni ca | i॒dagṃ ra̭jani rajaya | ki॒lāsa̭-mpali॒ta-ñca॒ yat || ki॒lāsa̭-ñca pali॒ta-ñca̭ | niri॒to nā̭śayā॒ pṛṣa̭t | ā na॒-ssvo a̭śnutāṃ॒-va~rṇaḥ̭ | parā᳚ śve॒tāni̭ pātaya || asi̭ta-nte ni॒laya̭nam | ā॒sthāna॒masi̭ta॒-ntava̭ || 34 ||
asi̭kniyasyoṣadhe | niri॒to nā̭śayā॒ pṛṣa̭t || a॒sthi॒jasya̭ ki॒lāsa̭sya | ta॒nū॒jasya̭ ca॒ yattva॒ci | kṛ॒tyayā̭ kṛ॒tasya॒ brahma̭ṇā | lakṣma̭ śve॒tama̭nīnaśam || sarṷ̄pā॒ nāma̭ te mā॒tā | sarṷ̄po॒ nāma̭ te pi॒tā | sarṷ̄pā 'syoṣadhe॒ sā | sarṷ̄pami॒da-ṅkṛ̭dhi || 35 ||
śu॒nagṃ hṷvema ma॒ghavā̭na॒mindra᳚m | a॒sminbhare॒ nṛta̭maṃ॒-vā~ja̭sātau | śṛ॒ṇvanta̭-mu॒gramū॒tayḙ sa॒mathsṷ | ghnantaṃ̭-vṛ~॒trāṇi̭ sa॒jinta॒-ndhanā̭nām || dhū॒nu॒tha dyā-mparva̭tāndā॒śuṣe॒ vasṷ | ni vo॒ vanā̭ jihate॒ yāma̭no bhi॒yā | ko॒paya̭tha pṛthi॒vī-mpṛ̭śnimātaraḥ | yu॒dhe yadṷgrāḥ॒ pṛṣa̭tī॒-rayṷgdhvam || pravḙpayanti॒ parva̭tān | vivi̭ñcanti॒ vana॒spatīṋ || 36 ||
provā̭rata maruto du॒rmadā̭ iva | devā̭sa॒-ssarva̭yā vi॒śā || pu॒ru॒trā hi sa॒dṛṅṅasi̭ | viśo॒ viśvā॒ anṷ pra॒bhu | sa॒mathsṷ tvā havāmahe || sa॒mathsva॒gni-mava̭se | vā॒ja॒yanto̭ havāmahe | vājḙṣu ci॒trarā̭dhasam || saṅga̭cchaddhva॒gṃ॒ saṃ​va~̭daddhvam | saṃ-vo~॒ manāgṃ̭si jānatām || 37 ||
de॒vā bhā॒gaṃ-ya~thā॒ pūrve᳚ | sa॒jā॒nnā॒nā u॒pāsa̭ta || sa॒mā॒no mantra॒-ssami̭ti-ssamā॒nī | sa॒mā॒na-mmanaḥ̭ sa॒ha ci॒ttamḙṣām | sa॒mā॒na-ṅketo̭ a॒bhi-sagṃra̭bhaddhvam | sa॒jñānnḙna vo ha॒viṣā̭ yajāmaḥ || sa॒mā॒nī va॒ ākṷ̄tiḥ | sa॒mā॒nā hṛda̭yāni vaḥ | sa॒mā॒nama̭stu vo॒ manaḥ̭ | yathā̭ va॒-ssusa॒hā-'sa̭ti || 38 ||
sa॒jñānna̭-nna॒-ssvaiḥ | sa॒jñānna॒mara̭ṇaiḥ | sa॒jñānna̭maśvinā yu॒vam | i॒hāsmāsu॒ niya̭cchatam || sa॒jñānna̭-mme॒ bṛha॒spatiḥ̭ | sa॒jñānnagṃ̭ savi॒tā ka̭rat | sa॒jñānna̭maśvinā yu॒vam | i॒ha mahya॒-nniya̭cchatam || upa̭cchā॒yāmi̭va॒ ghṛṇeḥ᳚ | aga̭nma॒ śarma̭ te va॒yam || 39 ||
agne॒ hira̭ṇyasandṛśaḥ || ada̭bdhebhi-ssavitaḥ pā॒yubhi॒ṣṭvam | śi॒vebhi̭ra॒dya pari̭pāhi no॒ gaya᳚m | hira̭ṇyajihva-ssuvi॒tāya॒ navya̭se | rakṣā॒māki̭rno a॒ghaśagṃ̭sa īśata || madḙmade॒ hi no̭ da॒duḥ | yū॒thā gavā̭mṛju॒kratuḥ̭ | saṅgṛ̭bhāya pu॒rū śa॒tā | u॒bha॒yā ha॒styā vasṷ | śi॒śī॒hi rā॒ya ābha̭ra || 40 ||
śipri̭n vājānā-mpate | śacī̭va॒stava̭ da॒gṃ॒sanā᳚ | ā tū na̭ indra bhājaya | goṣvaśvḙṣu śu॒bhruṣṷ | sa॒hasrḙṣu tuvīmagha || ya-ddḙvā deva॒ heḍa̭nam | devā̭saścakṛ॒mā va॒yam | ādi̭tyā॒stasmā᳚nmā yū॒yam | ṛ॒tasya॒rtena̭ muñcata || ṛ॒tasya॒rte-nā̭dityāḥ || 41 ||
yaja̭trā mu॒ñcate॒ha mā᳚ | ya॒jñairvo̭ yajñavāhasaḥ | ā॒śikṣa̭nto॒ na śḙkima || meda̭svatā॒ yaja̭mānāḥ | sru॒cā-''jyḙna॒ juhva̭taḥ | a॒kā॒mā vo̭ viśve devāḥ | śikṣa̭nto॒ nopa̭ śekima || yadi॒ divā॒ yadi॒ nakta᳚m | ena̭ ena॒syo-'ka̭rat | bhū॒ta-mmā॒ tasmā॒dbhavya̭-ñca || 42 ||
dru॒pa॒dādi̭va muñcatu || dru॒pa॒dādi॒ve-nmṷmucā॒naḥ | svi॒nna-ssnā॒tvī malā̭diva | pū॒ta-mpa॒vitrḙṇe॒ vājya᳚m | viśvḙ muñcantu॒ maina̭saḥ || udva॒ya-ntama̭sa॒spari̭ | paśya̭nto॒ jyoti॒rutta̭ram | de॒va-ndḙva॒trā sūrya᳚m | aga̭nma॒ jyoti̭rutta॒mam || 43 ||
(tava̭ - kṛdhi॒ - vana॒spatī᳚ - ñjānatā॒ - masa̭ti - va॒yaṃ - bha̭rā - dityā - śca॒ - +nava̭ ca) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - upahomāḥ
vṛṣā॒ so a॒gṃ॒śuḥ pa̭vate ha॒viṣmā॒n-thsomaḥ̭ | indra̭sya bhā॒ga ṛ̭ta॒yu-śśa॒tāyuḥ̭ | sa mā॒ vṛṣā̭ṇaṃ-vṛ~ṣa॒bha-ṅkṛ̭ṇotu | pri॒yaṃ-vi~॒śāgṃ sarva̭vīragṃ su॒vīra᳚m || kasya॒ vṛṣā̭ su॒te sacā᳚ | ni॒yutvā᳚n vṛṣa॒bho ra̭ṇat | vṛ॒tra॒hā soma̭pītaye || yastḙ śṛṅga vṛṣo napāt | praṇa̭pā-tkuṇḍa॒pāyyaḥ̭ | nya̭smindaddhra॒ ā manaḥ̭ || 44 ||
tagṃ sa॒ddhrīcī̭rū॒tayo॒ vṛṣṇi̭yāni | paugg​syā̭ni ni॒yutaḥ̭ saścu॒rindra᳚m | sa॒mu॒dra-nna sindha̭va u॒kthaśṷṣmāḥ | u॒ru॒vyaca̭sa॒-ṅgira॒ āvi̭śanti || indrā̭ya॒ giro॒ ani̭śitasargāḥ | a॒paḥ praira̭ya॒n-thsaga̭rasya bu॒ddhnāt | yo akṣḙṇeva ca॒kriyā॒ śacī̭bhiḥ | viṣva̭kta॒stambha̭ pṛthi॒vīmu॒ta dyām || akṣo̭daya॒cchava̭sā॒ kṣāma̭ bu॒ddhnam | vārṇavā̭ta॒stavi̭ṣībhi॒rindraḥ̭ || 45 ||
dṛ॒ḍhānyau᳚ghnādu॒śamā̭na॒ ojaḥ̭ | avā̭bhinatka॒kubhaḥ॒ parva̭tānām || ā no̭ agne suke॒tunā᳚ | ra॒yiṃ-vi~॒śvāyṷpoṣasam | mā॒rḍī॒ka-ndhḙhi jī॒vase᳚ || tvagṃ so̭ma ma॒he bhaga᳚m | tvaṃ-yū~na̭ ṛtāya॒te | dakṣa̭-ndadhāsi jī॒vase᳚ || rathaṃ̭-yu~ñjate ma॒rutaḥ̭ śu॒bhe sa॒gam | sūro॒ na mi̭trāvaruṇā॒ gavi̭ṣṭiṣu || 46 ||
rajāgṃ̭si ci॒trā vi ca̭ranti ta॒nyavaḥ̭ | di॒va-ssa̭mrājā॒ paya̭sā na ukṣatam || vāca॒gṃ॒ su mi̭trāvaruṇā॒virā̭vatīm | pa॒rjanya̭ści॒trāṃ-va~̭dati॒ tviṣī̭matīm | a॒bhrā va̭sata maruta-ssu mā॒yayā᳚ | dyāṃ-va~̭r​ṣayata-maru॒ṇāma̭re॒pasa᳚m || ayṷkta sa॒pta śu॒ndhyuvaḥ̭ | sūro॒ ratha̭sya na॒ptriyaḥ̭ | tābhi̭ryāti॒ svayṷktibhiḥ || vahi̭ṣṭhebhirvi॒hara̭n. yāsi॒ tantu᳚m || 47 ||
a॒va॒vyaya॒nnasi̭ta-ndeva॒ vasvaḥ̭ | davi̭ddhvato ra॒śmaya॒-ssūrya̭sya | carme॒vāvā̭dhu॒stamo̭ a॒phsva̭ntaḥ || pa॒rjanyā̭ya॒ pragā̭yata | di॒vaspu॒trāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ | sa no̭ ya॒vasa̭micchatu || acchā̭ vada ta॒vasa̭-ṅgī॒rbhirā॒bhiḥ | stu॒hi pa॒rjanya॒-nnama॒sā vi̭vāsa | kani̭krada-dvṛṣa॒bho jī॒radā̭nuḥ | reto̭ dadhā॒tvoṣa̭dhīṣu॒ garbha᳚m || 48 ||
yo garbha॒moṣa̭dhīnām | gavā᳚-ṅkṛ॒ṇotyarva̭tām | pa॒rjanyaḥ̭ puru॒ṣīṇā᳚m || tasmā॒ idā॒syḙ ha॒viḥ | ju॒hotā॒ madhṷmattamam | iḍā᳚-nna-ssaṃ॒​ya~ta̭-ṅkarat || ti॒sro yada̭gne śa॒rada॒stvāmit | śuci̭-ṅghṛ॒tena॒ śuca̭ya-ssapa॒ryann | nāmā̭ni ciddadhire ya॒jñiyā̭ni | asṷ̄dayanta ta॒nuva॒-ssujā̭tāḥ || 49 ||
indra̭śca na-śśunāsīrau | i॒maṃ-ya~॒jña-mmi̭mikṣatam | garbha̭-ndhattagg​ sva॒staye᳚ || yayo̭ri॒daṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na-māvi॒veśa̭ | yayo̭rāna॒ndo nihi̭to॒ maha̭śca | śunā̭sīrāvṛ॒tubhiḥ̭ saṃ​vi~dā॒nau | indra̭vantau ha॒viri॒da-ñjṷṣethām || ā ghā॒ ye a॒gnimi̭ndha॒te | stṛ॒ṇanti̭ ba॒r॒hirā̭nu॒ṣak | yeṣā॒mindro॒ yuvā॒ sakhā᳚ || agna॒ indra̭śca me॒dinā᳚ | ha॒tho vṛ॒trāṇya̭pra॒ti | yu॒vagṃ hi vṛ̭tra॒hanta̭mā || yābhyā॒gṃ॒ suva॒raja̭ya॒nnagra̭ e॒va | yāvā̭tastha॒tu-rbhuva̭nasya॒ maddhye᳚ | praca̭r​ṣa॒ṇī vṛ̭ṣaṇā॒ vajra̭bāhū | a॒gnī indrā̭ vṛtra॒haṇā̭ huve vām || 50 ||
(mana॒ - indro॒ - gāvi̭ṣṭiṣu॒ - tantuṃ॒ - garbha॒gṃ॒ - sujā̭tāḥ॒ - sakhā̭ sa॒pta ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - upahomāḥ
u॒ta naḥ̭ pri॒yā pri॒yāsṷ | sa॒ptasvasā॒ sujṷṣṭā | sara̭svatī॒ stomyā̭ 'bhūt || i॒mā juhvā̭nā yu॒ṣmadā namo̭bhiḥ | prati॒ stomagṃ̭ sarasvati juṣasva | tava॒ śarma̭-npri॒yata̭me॒ dadhā̭nāḥ | upa̭stheyāma śara॒ṇa-nna vṛ॒kṣam || trīṇi̭ pa॒dā vica̭krame | viṣṇṷrgo॒pā adā᳚bhyaḥ | tato॒ dharmā̭ṇi dhā॒rayanṋ || 51 ||
tada̭sya pri॒yama॒bhi pātho̭ aśyām | naro॒ yatra̭ deva॒yavo॒ mada̭nti | u॒ru॒kra॒masya॒ sa hi bandhṷri॒tthā | viṣṇoḥ᳚ pa॒de pa̭ra॒me maddhva॒ uthsaḥ̭ || kra॒tvā॒ dā a̭sthu॒ śreṣṭhaḥ̭ | a॒dya tvā̭ va॒nvan-thsu॒rekṇāḥ᳚ | marta̭ ānāśa suvṛ॒ktim || i॒mā bra̭hma brahmavāha | pri॒yā ta॒ ā ba॒ra॒ḥi-ssī̭da | vī॒hi sṷ̄ra puro॒ḍāśa᳚m || 52 ||
upa̭ na-ssū॒navo॒ giraḥ̭ | śṛ॒ṇvantva॒mṛta̭sya॒ ye | su॒mṛ॒ḍī॒kā bha̭vantu naḥ || a॒dyā no̭ deva savitaḥ | pra॒jāva̭-thsāvī॒-ssaubha̭gam | parā̭ du॒sṣvapni̭yagṃ suva || viśvā̭ni deva savitaḥ | du॒ri॒tāni॒ parā̭suva | ya-dbha॒dra-ntanma॒ āsṷva || śuci̭ma॒rkai-rbṛha॒spati᳚m || 53 ||
a॒ddhva॒reṣṷ namasyata | a॒nā॒myoja॒ āca̭ke || yā dhā॒raya̭nta de॒vā su॒dakṣā॒ dakṣa̭pitārā | a॒su॒ryā̭ya॒ prama̭hasā || sa itkṣeti॒ sudhi̭ta॒ oka̭si॒ sve | tasmā॒ iḍā̭ pinvate viśva॒dānī᳚ | tasmai॒ viśaḥ̭ sva॒yame॒vāna̭manti | yasmi̭-nbra॒hmā rāja̭ni॒ pūrva॒ eti̭ || sakṷ̄timindra॒ sacyṷtim | sacyṷti-ñja॒ghana̭cyutim || 54 ||
ka॒nātkā॒bhā-nna॒ ābha̭ra | pra॒ya॒phsyanni̭va sa॒kthyau᳚ || vina̭ indra॒ mṛdho̭ jahi | kanī̭khunadiva sā॒payanṋ | a॒bhi na॒-ssuṣṭṷti-nnaya || pra॒jāpa̭ti-sstri॒yāṃ-ya~śaḥ̭ | mu॒ṣkayo̭radadhā॒-thsapa᳚m | kāma̭sya॒ tṛpti̭māna॒ndam | tasyā᳚gne bhājaye॒ha mā᳚ || modaḥ̭ pramo॒da ā̭na॒ndaḥ || 55 ||
mu॒ṣkayo॒rnihi̭ta॒-ssapaḥ̭ | sṛ॒tveva॒ kāma̭sya tṛpyāṇi | dakṣi̭ṇānā-mpratigra॒he || mana̭saści॒tta-mākṷ̄tim | vā॒ca-ssa॒tya-ma̭śīmahi | pa॒śū॒nāgṃ rū॒pamanna̭sya | yaśa॒-śśrī-śśra̭yatā॒-mmayi̭ || yathā॒ 'hama॒syā atṛ̭pagg​ stri॒yai pumāṋ | yathā॒ strī tṛpya̭ti pu॒gṃ॒si pri॒ye pri॒yā | e॒va-mbhaga̭sya tṛpyāṇi || 56 ||
ya॒jñasya॒ kāmyaḥ̭ pri॒yaḥ || dadā॒mītya॒gnirva̭dati | tatheti̭ vā॒yurā̭ha॒ tat | hanteti̭ sa॒tya-ñca॒ndramāḥ᳚ | ā॒di॒tya-ssa॒tyamomiti̭ || āpa॒sta-thsa॒tyamābha̭rann | yaśo̭ ya॒jñasya॒ dakṣi̭ṇām | a॒sau me॒ kāma॒-ssamṛ̭ddhyatām || na hi spaśa॒mavi̭da-nna॒nyama॒smāt | vai॒śvā॒na॒rā-tpṷra e॒tāra̭ma॒gneḥ || 57 ||
athḙmamanthanna॒mṛta॒mamṷ̄rāḥ | vai॒śvā॒na॒ra-ṅkṣe᳚tra॒jityā̭ya de॒vāḥ || yeṣā̭mi॒me pūrve॒ armā̭sa॒ āsanṋ | a॒yū॒pā-ssadma॒ vibhṛ̭tā pu॒rūṇi̭ | vaiśvā̭nara॒ tvayā॒ te nu॒ttāḥ | pṛ॒thi॒vī-ma॒nyāma॒bhita̭sthu॒-rjanā̭saḥ || pṛ॒thi॒vī-mmā॒tara̭-mma॒hīm | a॒ntari̭kṣa॒-mupa̭bruve | bṛ॒ha॒tīmū॒taye॒ diva᳚m || viśva̭-mbibharti pṛthi॒vī || 58 ||
a॒ntari̭kṣaṃ॒-vi~pa̭prathe | du॒he dyau-rbṛ̭ha॒tī payaḥ̭ || na tā na̭śanti॒ na da̭bhāti॒ taska̭raḥ | nainā̭ ami॒tro vyathi॒rāda̭dhar​ṣati | de॒vāg​śca॒ yābhi॒-ryaja̭te॒ dadā̭ti ca | jyogittābhiḥ̭ sacate॒ gopa̭ti-ssa॒ha || na tā arvā̭ re॒ṇuka̭kāṭo aśnute | na sagg̭ skṛta॒tra-mupa̭yanti॒ tā a॒bhi | u॒ru॒gā॒yamabha̭ya॒-ntasya॒ tā anṷ | gāvo॒ martya̭sya॒ vica̭ranti॒ yajva̭naḥ || 59 ||
rātrī॒ vya̭khyadāya॒tī | pu॒ru॒trā de॒vya̭kṣabhiḥ̭ | viśvā॒ adhi॒ śriyo̭-'dhita || upa̭ te॒ gā i॒vāka̭ram | vṛ॒ṇī॒ṣva dṷhita-rdivaḥ | rātrī॒ stoma॒-nna ji॒gyuṣī᳚ || de॒vīṃ-vā~ca̭majanayanta de॒vāḥ | tāṃ-vi~॒śvarṷ̄pāḥ pa॒śavo̭ vadanti | sā no̭ ma॒ndreṣa॒mūrja॒-nduhā̭nā | dhe॒nurvāga॒smānupa॒ suṣṭu॒taitṷ || 60 ||
ya-dvāgvada̭ntya-viceta॒nāni̭ | rāṣṭrī̭ de॒vānā᳚-nniṣa॒sāda̭ ma॒ndrā | cata̭sra॒ ūrja̭-nduduhe॒ payāgṃ̭si | kva̭ svi dasyāḥ para॒ma-ñja̭gāma || gau॒rī mi̭māya sali॒lāni॒ takṣa̭tī | eka̭padī dvi॒padī॒ sā catṷṣpadī | a॒ṣṭāpa̭dī॒ nava̭padī babhū॒vuṣī᳚ | sa॒hasrā᳚kṣarā para॒me vyo̭mann || tasyāgṃ̭ samu॒drā adhi॒ vi kṣa̭ranti | tena̭ jīvanti pra॒diśa॒ścata̭sraḥ || 61 ||
tataḥ̭ kṣaratya॒kṣara᳚m | ta-dviśva॒-mupa̭jīvati || indrā॒ sūrā̭ ja॒naya̭n-vi॒śvaka̭rmā | ma॒rutvāgṃ̭ astu ga॒ṇavā᳚n-thsajā॒tavāṋ | a॒sya snu॒ṣā-śvaśṷrasya॒ praśi̭ṣṭim | sa॒patnā॒ vāca॒-mmana̭sā॒ upā̭satām || indra॒-ssūro̭ atara॒-drajāgṃ̭si | snu॒ṣā sa॒patnā॒-śśvaśṷro॒-'yama̭stu | a॒yagṃ śatrū᳚ñjayatu॒ jar​hṛ̭ṣāṇaḥ | a॒yaṃ-vā~ja̭-ñjayatu॒ vāja̭sātau || a॒gniḥ, kṣa̭tra॒bhṛdani̭bhṛṣṭa॒mojaḥ̭ | sa॒ha॒sriyo̭ dīpyatā॒-mapra̭yucchann | vi॒bhrāja̭māna-ssamidhā॒na u॒graḥ | ā-'ntari̭kṣamaruha॒da-ga॒ndyām || 62 ||
(dhā॒raya̭n - puro॒ḍāśaṃ॒ - bṛha॒spatiṃ̭ - ja॒ghana̭cyuti - māna॒ndo - bhaga̭sya tṛpyā - ṇya॒gneḥ - pṛ̭thi॒vī - yajva̭na - etu - pra॒diśa॒ścata̭sro॒ - vāja̭sātau ca॒tvāri̭ ca) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - upahomāḥ
vṛṣā᳚ 'sya॒gṃ॒śu-rvṛ̭ṣa॒bhāya̭ gṛhyase | vṛṣā॒-'yamu॒gro nṛ॒cakṣa̭se | di॒vyaḥ ka̭rma॒ṇyo̭ hi॒to bṛ॒hannāma̭ | vṛ॒ṣa॒bhasya॒ yā ka॒kut || vi॒ṣū॒vān. vi̭ṣṇo bhavatu | a॒yaṃ-yo~ mā̭ma॒ko vṛṣā᳚ | atho॒ indra̭ iva de॒vebhyaḥ̭ | vibra̭vītu॒ jane᳚bhyaḥ || āyṷṣmantaṃ॒-va~rca̭svantam | atho॒ adhi̭patiṃ-vi~॒śām || 63 ||
a॒syāḥ pṛ̭thi॒vyā addhya̭kṣam | i॒mami̭ndra vṛṣa॒bha-ṅkṛ̭ṇu || ya-ssu॒śṛṅgaḥ̭ suvṛṣa॒bhaḥ | ka॒lyāṇo॒ droṇa॒ āhi̭taḥ | kār​ṣī̭valapragāṇena | vṛ॒ṣa॒bheṇa̭ yajāmahe || vṛ॒ṣa॒bheṇa॒ yaja̭mānāḥ | akrṷ̄reṇeva sa॒rpiṣā᳚ | mṛdha̭śca॒ sarvā॒ indrḙṇa | pṛta̭nāśca jayāmasi || 64 ||
yasyā॒yamṛ̭ṣa॒bho ha॒viḥ | indrā̭ya pariṇī॒yate᳚ | jayā̭ti॒ śatrṷmā॒yanta᳚m | atho̭ hanti pṛtanya॒taḥ || nṛ॒ṇāmaha̭ pra॒ṇīrasa̭t | agra̭ udbhinda॒tāma̭sat || indra॒ śuṣma̭-nta॒nuvā॒ mera̭yasva | nī॒cā viśvā̭ a॒bhiti̭ṣṭhā॒bhimā̭tīḥ | ni śṛ̭ṇīhyābā॒dhaṃ-yo~ no॒ asti̭ | u॒ru-nno̭ lo॒ka-ṅkṛ̭ṇuhi jīradāno || 65 ||
prehya॒bhiprehi॒ prabha̭rā॒ saha̭sva | mā vivḙno॒ vi śṛ̭ṇuṣvā॒ janḙṣu | udī̭ḍi॒to vṛ̭ṣabha॒ tiṣṭha॒ śuṣmaiḥ᳚ | indra॒ śatrū᳚-npu॒ro a॒smāka̭ yuddhya || agne॒ jetā॒ tva-ñja̭ya | śatrū᳚n-thsahasa॒ oja̭sā | vi śatrū॒n॒. vimṛdho̭ nuda || e॒ta-nte॒ stoma̭-ntuvijāta॒ vipraḥ̭ | ratha॒-nna dhīra॒-ssvapā̭ atakṣam | yadīda̭gne॒ prati॒ tva-ndḙva॒ haryāḥ᳚ || 66 ||
suva̭rvatīra॒pa ḙnā jayema || yo ghṛ॒tenā॒bhimā̭nitaḥ | indra॒ jaitrā̭ya jajñiṣe | sa na॒-ssaṅkā̭su pāraya | pṛ॒ta॒nā॒sāhyḙṣu ca || indro̭ jigāya pṛthi॒vīm | a॒ntari̭kṣa॒gṃ॒ suva̭rma॒hat | vṛ॒tra॒hā pṷru॒ceta̭naḥ || indro̭ jigāya॒ saha̭sā॒ sahāgṃ̭si | indro̭ jigāya॒ pṛta̭nāni॒ viśvā᳚ || 67 ||
indro̭ jā॒to vi puro̭ ruroja | sa naḥ̭ para॒spā vari̭vaḥ kṛṇotu || a॒ya-ṅkṛ॒tnuragṛ̭bhītaḥ | vi॒śva॒ji-du॒dbhidi-thsomaḥ̭ | ṛṣi॒-rvipraḥ॒ kāvyḙna || vā॒yura̭gre॒gā ya̭jña॒prīḥ | sā॒ka-ṅga॒nmana̭sā ya॒jñam | śi॒vo ni॒yudbhiḥ̭ śi॒vābhiḥ̭ || vāyo̭ śu॒kro a̭yāmi te | maddhvo॒ agra॒-ndivi̭ṣṭiṣu || 68 ||
āyā̭ hi॒ soma̭pītaye | svā॒ru॒ho dḙva ni॒yutva̭tā || i॒mami̭ndra vardhaya kṣa॒triyā̭ṇām | a॒yaṃ-vi~॒śāṃ-vi~॒śpati̭rastu॒ rājā᳚ | a॒smā i̭ndra॒ mahi॒ varcāgṃ̭si dhehi | a॒va॒rcasa̭-ṅkṛṇuhi॒ śatrṷmasya || i॒mamābha̭ja॒ grāme॒ aśvḙṣu॒ goṣṷ | nira॒mu-mbha̭ja॒ yo̭-'mitro̭ asya | var​ṣma̭n kṣa॒trasya̭ ka॒kubhi̭ śrayasva | tato̭ na u॒gro vibha̭jā॒ vasṷ̄ni || 69 ||
a॒sme dyā̭vāpṛthivī॒ bhūri̭ vā॒mam | sa-ndṷhāthā-ṅgharma॒dughḙva dhe॒nuḥ | a॒yagṃ rājā᳚ pri॒ya indra̭sya bhūyāt | pri॒yo gavā॒moṣa̭dhīnā-mu॒tāpām || yu॒najmi̭ ta utta॒rāva̭nta॒-mindra᳚m | yena॒ jayā̭si॒ na parā॒jayā̭sai | sa tvā̭ 'karekavṛṣa॒bhagg​ svānā᳚m | atho̭ rājannutta॒ma-mmā̭na॒vānā᳚m || utta̭ra॒stvamadha̭re te sa॒patnāḥ᳚ | eka̭vṛṣā॒ indra̭sakhā jigī॒vān || 70 ||
viśvā॒ āśāḥ॒ pṛta̭nā-ssa॒jaṃ​ya~॒ñjayanṋ | a॒bhiti̭ṣṭha śatrūya॒ta-ssa̭hasva || tubhya̭-mbharanti kṣi॒tayo̭ yaviṣṭha | ba॒lima̭gne॒ anti̭ ta॒ ota dū॒rāt | ā bhandi̭ṣṭhasya suma॒ti-ñci̭kiddhi | bṛ॒hattḙ agne॒ mahi॒ śarma̭ bha॒dram || yo de॒hyo ana̭mayadvadha॒snaiḥ | yo arya̭patnī-ru॒ṣasa̭śca॒kāra̭ | sa ni॒ruddhyā॒ nahṷṣo ya॒hvo a॒gniḥ | viśa̭ścakre bali॒hṛta॒-ssaho̭bhiḥ || 71 ||
pra sa॒dyo a̭gne॒ atya᳚ṣya॒nyān | ā॒viryasmai॒ cārṷtaro ba॒bhūtha̭ | ī॒ḍenyo̭ vapu॒ṣyo̭ vi॒bhāvā᳚ | pri॒yo vi॒śāmati̭thi॒-rmānṷṣīṇām || brahma̭ jyeṣṭhā vī॒ryā̭ sambhṛ̭tāni | brahmāgre॒ jyeṣṭha॒-ndiva॒māta̭tāna | ṛ॒tasya॒ brahma̭ pratha॒mota ja̭jñe | tenā̭r​hati॒ brahma̭ṇā॒ spardhi̭tu॒-ṅkaḥ || brahma॒ sruco̭ ghṛ॒tava̭tīḥ | brahma̭ṇā॒ svara̭vo mi॒tāḥ || 72 ||
brahma̭ ya॒jñasya॒ tanta̭vaḥ | ṛ॒tvijo॒ ye ha̭vi॒ṣkṛtaḥ̭ || śṛṅgā̭ṇī॒vecchṛ॒ṅgiṇā॒gṃ॒ sanda̭dṛśrire | ca॒ṣāla̭vanta॒-ssvara̭vaḥ pṛthi॒vyām | te de॒vāsa॒-ssvara̭vastasthi॒vāgṃsaḥ̭ | nama॒-ssakhi̭bhya-ssa॒nnānmā 'va̭gāta || a॒bhi॒bhūra॒gnira̭tara॒-drajāgṃ̭si | spṛdho̭ vi॒hatya॒ pṛta̭nā abhi॒śrīḥ | ju॒ṣā॒ṇo ma॒ āhṷti-mmā mahiṣṭa | ha॒tvā sa॒patnā॒n॒. vari̭vaskarannaḥ || īśā̭na-ntvā॒ bhuva̭nānā-mabhi॒śriya᳚m | staumya̭gna uru॒kṛtagṃ̭ su॒vīra᳚m | ha॒vi-rjṷṣā॒ṇa-ssa॒patnāgṃ̭ abhi॒bhūra̭si | ja॒hi śatrū॒gṃ॒rapa॒ mṛdho̭ nudasva || 73 ||
(vi॒śāṃ - ja̭yāmasi - jīradāno॒ - haryā॒ - viśvā॒ - divi̭ṣṭiṣu॒ - vasṷ̄ni - jigī॒vānth - saho̭bhi--r mi॒tā - na̭ śca॒tvāri̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - upahomāḥ
sa pra̭tna॒vannavī̭yasā | agne᳚ dyu॒mnena̭ saṃ॒​ya~tā᳚ | bṛ॒ha-tta̭tantha bhā॒nunā᳚ || nava॒-nnu stoma̭ma॒gnaye᳚ | di॒va-śśye॒nāya̭ jījanam | vasoḥ᳚ ku॒vidva॒nāti̭ naḥ || svā॒ru॒hā yasya॒ śriyo̭ dṛ॒śe | ra॒yirvī॒rava̭to yathā | agrḙ ya॒jñasya॒ ceta̭taḥ || adā᳚bhyaḥ pura e॒tā || 74 ||
a॒gnirvi॒śā-mmānṷṣīṇām | tūrṇī॒ ratha॒-ssadā॒ navaḥ̭ || nava॒gṃ॒ somā̭ya vā॒jine᳚ | ājya॒-mpaya̭so-'jani | juṣṭa॒gṃ॒ śuci̭tamaṃ॒-va~sṷ || navagṃ̭ soma juṣasva naḥ | pī॒yūṣa̭sye॒ha tṛ̭pṇuhi | yastḙ bhā॒ga ṛ॒tāva॒yam || nava̭sya soma te va॒yam | ā sṷma॒tiṃ-vṛ~̭ṇīmahe || 75 ||
sa no̭ rāsva saha॒sriṇaḥ̭ || navagṃ̭ ha॒virjṷṣasva naḥ | ṛ॒tubhiḥ̭ soma॒ bhūta̭mam | tada॒ṅga prati̭harya naḥ | rājana᳚-thsoma sva॒staye᳚ || nava॒gg॒ stoma॒-nnavagṃ̭ ha॒viḥ | i॒ndrā॒gnibhyā॒-nnivḙdaya | tajjṷṣetā॒gṃ॒ sacḙtasā || śuci॒-nnu stoma॒-nnava̭jātama॒dya | indrā᳚gnī vṛtrahaṇā ju॒ṣethā᳚m || 76 ||
u॒bhā hi vāgṃ̭ su॒havā॒ joha̭vīmi | tā vājagṃ̭ sa॒dya ṷśa॒te dheṣṭhā᳚ || a॒gnirindro॒ nava̭sya naḥ | a॒sya ha॒vyasya̭ tṛpyatām | i॒ha de॒vau sa̭ha॒sriṇau᳚ || ya॒jña-nna॒ ā hi gaccha̭tām | vasṷmantagṃ suva॒rvida᳚m | a॒sya ha॒vyasya̭ tṛpyatām | a॒gnirindro॒ nava̭sya naḥ || viśvā᳚-nde॒vāg​ sta̭rpayata || 77 ||
ha॒viṣo॒-'sya nava̭sya naḥ | su॒va॒rvido॒ hi ja̭jñi॒re || eda-mba॒r॒hi-ssu॒ṣṭarī̭mā॒ navḙna | a॒yaṃ-ya~॒jño yaja̭mānasya bhā॒gaḥ | a॒ya-mba̭bhūva॒ bhuva̭nasya॒ garbhaḥ̭ | viśvḙ de॒vā i॒dama॒dyāga̭miṣṭhāḥ || i॒me nu dyāvā̭pṛthi॒vī sa॒mīcī᳚ | ta॒nvā॒ne ya॒jña-mpṷru॒peśa̭sa-ndhi॒yā | ā-'smai̭ pṛṇītā॒-mbhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | pra॒jā-mpuṣṭi̭ma॒mṛta॒-nnavḙna || 78 ||
i॒me dhe॒nū a॒mṛtaṃ॒-ye~ du॒hāte᳚ | paya̭sva-tyutta॒rāmḙtu॒ puṣṭiḥ̭ | i॒maṃ-ya~॒jña-ñju॒ṣamā̭ṇe॒ navḙna | sa॒mīcī॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ghṛ॒tācī᳚ || yavi̭ṣṭho havya॒vāha̭naḥ | ci॒trabhā̭nu-rghṛ॒tāsṷtiḥ | nava̭jāto॒ viro̭case | agne॒ tattḙ mahitva॒nam || tvama̭gne de॒vatā᳚bhyaḥ | bhā॒ge dḙva॒ na mī̭yase || 79 ||
sa ḙnā vi॒dvān. ya̭kṣyasi | nava॒gg॒ stoma̭-ñjuṣasva naḥ || a॒gniḥ pra̭tha॒maḥ prāśñā̭tu | sa hi veda॒ yathā̭ ha॒viḥ | śi॒vā a॒smabhya॒-moṣa̭dhīḥ | kṛ॒ṇotṷ vi॒śvaca̭r​ṣaṇiḥ || bha॒drānna॒-śśreya॒-ssama̭naiṣṭa devāḥ | tvayā̭-'va॒sena॒ sama̭śīmahi tvā | sa no̭ mayo॒bhūḥ pi̭to॒ āvi̭śasva | śa-nto॒kāya̭ ta॒nuve᳚ syo॒naḥ || e॒tamu॒ tya-mmadhṷnā॒ saṃ​yu~̭taṃ॒-ya~va᳚m | sara̭svatyā॒ adhi̭ma॒nāva̭carkṛṣuḥ | indra̭ āsī॒-thsīra̭pati-śśa॒takra̭tuḥ | kī॒nāśā̭ āsa-nma॒rutaḥ̭ su॒dāna̭vaḥ || 80 ||
(pu॒ra॒ e॒tā - vṛ̭ṇīmahe - ju॒ṣethā᳚n-tarpaya-tā॒mṛta॒-nnavḙna-mīyase-syo॒na śca॒tvāri̭ ca) (a. 8) (juṣṭa॒ - ścakṣṷṣo॒ - juṣṭī̭ naro - nakta-ñjā॒tā - vṛṣā॒ sa - u॒ta no॒ - vṛṣā᳚-'sya॒gṃ॒śuḥ - sa pra̭tna॒vada॒ṣṭau) (juṣṭo̭ - ma॒nyu-rbhago॒ - juṣṭī̭ naro॒ - hari̭varpasa॒-ṅgiraḥ॒ - śipri̭n vājānā - mu॒ta no॒ - ya-dvāgvada̭ntī॒ - viśvā॒ āśā॒ aśī̭tiḥ ) (juṣṭaḥ̭ - su॒dāna̭vaḥ ) || hariḥ̭ om | || kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe dvitīyāṣṭake caturthaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Explore More