o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
anuvākaṃ 1 - upahomāḥ
tāgstvaṃ-vṛ~̭trahañjahi | vasvasmabhya-mābha̭ra || agne yo no̭-'bhidāsa̭ti | samāno yaśca niṣṭyaḥ̭ | iddhmasyḙva prakṣāya̭taḥ | mā tasyocchḙṣi kiñcana || tvami̭ndrābhibhūra̭si | devo vijñā̭tavīryaḥ | vṛtrahā pṷruceta̭naḥ || apa prāca̭ indra viśvāgṃ̭ amitrāṋ || 2 ||
apāpā̭co abhibhūte nudasva | apodī̭co apa̭ śūrādharāca̭ ūrau | yathā tava śarmanmadḙma || tamindraṃ̭-vā~jayāmasi | mahe vṛtrāya hanta̭ve | sa vṛṣā̭ vṛṣabho bhṷvat || yuje ratha̭-ṅgaveṣa̭ṇagṃ hari̭bhyām | upa brahmā̭ṇi jujuṣāṇa-ma̭sthuḥ | vibā̭dhiṣṭāsya roda̭sī mahitvā | indro̭ vṛtrāṇya̭pratī ja̭ghanvān || 3 ||
havyavāha̭-mabhimātiṣā-'ham | rakṣohaṇa-mpṛta̭nāsu jiṣṇum | jyoti̭ṣmanta-ndīdya̭ta-mpura̭ndhim | agnigg svi̭ṣṭakṛtamā hṷvema || svi̭ṣṭamagne abhi ta-tpṛ̭ṇāhi | viśvā̭ deva pṛta̭nā abhiṣya | uru-nnaḥ panthā-mpradiśanvi bhā̭hi | jyoti̭ṣmaddhehyajara̭-nna āyuḥ̭ || tvāma̭gne haviṣma̭ntaḥ | deva-mmartā̭sa īḍate || 4 ||
manye tvā jātavḙdasam | sa havyā va̭kṣyā-'nuṣak || viśvā̭ni no durgahā̭ jātavedaḥ | sindhu-nna nāvā dṷritā-'ti̭parṣi | agnḙ atriva-nmana̭sā gṛṇānaḥ | asmāka̭-mboddhyavitā tanūnām || pūṣā gā anvḙtu naḥ | pūṣā ra̭kṣatvarva̭taḥ | pūṣā vājagṃ̭ sanotu naḥ || pūṣemā āśā anṷveda sarvāḥ || 5 ||
so asmāgṃ abha̭yatamena neṣat | svastidā aghṛ̭ṇi-ssarva̭vīraḥ | apra̭yuccha-npura ḙtu prajānann || tvama̭gne saprathā̭ asi | juṣṭo hotā vareṇyaḥ | tvayā̭ yajñaṃ-vi~ta̭nvate || agnī rakṣāgṃ̭si sedhati | śukraśo̭cirama̭rtyaḥ | śuciḥ̭ pāvaka īḍyaḥ̭ || agne rakṣā̭ṇo agṃha̭saḥ || 6 ||
prati̭ṣma deva rīṣa̭taḥ | tapi̭ṣṭhairajaro̭ daha || agne hagṃsi nya̭triṇam | dīdya-nmartyeṣvā | sve kṣayḙ śucivrata || ā vā̭ta vāhi bheṣajam | vi vā̭ta vāhi yadrapaḥ̭ | tvagṃhi viśva bhḙṣajaḥ | devānā-ndūta īya̭se || dvāvimau vātā̭ vātaḥ || 7 ||
ā sindhorā pa̭rāvataḥ̭ | dakṣa̭-mme anya āvātṷ | parā-'nyo vā̭tu yadrapaḥ̭ || yadado vā̭ta te gṛhe | amṛta̭sya nidhirhitaḥ | tato̭ no dehi jīvase | tato̭ no dhehi bheṣajam | tato̭ no maha āva̭ha || vāta āvā̭tu bheṣajam | śambhū-rma̭yo bhūrno̭ hṛde || 8 ||
praṇa āyūgṃ̭ṣi tāriṣat || tvama̭gne ayā-'si̭ | ayā sanmana̭sā hitaḥ | ayā sanaḥavyamṷ̄hiṣe | ayā no̭ dhehi bheṣajam || iṣṭo agnirāhṷtaḥ | svāhā̭kṛtaḥ pipartu naḥ | svagā devebhya̭ ida-nnamaḥ̭ || kāmo̭ bhūtasya bhavya̭sya | samrāḍeko virā̭jati || 9 ||
sa ida-mprati̭ paprathe | ṛtūnu-thsṛ̭jate vaśī || kāmastadagre sama̭vartatādhi̭ | mana̭so retaḥ̭ prathamaṃ-ya~dāsīt | sato bandhumasa̭ti nira̭vindann | hṛdi pratīṣyā̭ kavayo̭ manīṣā || tvayā̭ manyo saratha̭-mārujantaḥ̭ | harṣa̭māṇāso dhṛṣatā ma̭rutvaḥ | tigmeṣa̭va āyṷdhā sagṃśiśā̭nāḥ | upapraya̭nti naro̭ agnirṷ̄pāḥ || 10 ||
manyurbhago̭ manyurevāsa̭ devaḥ | manyur-hotā varṷṇo viśvavḙdāḥ | manyuṃ-vi~śa̭ īḍate devayantīḥ | pāhi no̭ manyo tapa̭sā śramḙṇa || tvama̭gne vratabhṛcchuciḥ̭ | devāgṃ āsā̭dayā iha | agnḙ havyāya voḍha̭ve || vratā nu bibhra̭dvratapā adābhyaḥ | yajā̭ no devāgṃ ajaraḥ̭ suvīraḥ̭ | dadha-dratnā̭ni suvidāno a̭gne | gopāya no̭ jīvasḙ jātavedaḥ || 11 ||
anuvākaṃ 2 - upahomāḥ
ta-nmṛtyu-rnir-ṛ̭tyā saṃvi~dānaḥ | purā-''diṣṭādāhṷtīrasya hantu || yātudhānā nir-ṛ̭tirādu rakṣaḥ̭ | te a̭syaghna-ntvanṛ̭tena satyam | indrḙṣitā ājya̭masya mathnantu | māta-thsamṛ̭ddhi yadasau karoti̭ || hanmi̭ te-'ha-ṅkṛtagṃ haviḥ | yo mḙ ghoramacī̭ kṛtaḥ | apāñcau ta ubhau bāhū | apa̭nahyāmyāsyam || 13 ||
apa̭nahyāmi te bāhū | apa̭nahyāmyāsyam | agne-rdevasya brahma̭ṇā | sarva̭-nte-'vadhiṣa-ṅkṛtam || purā 'muṣya̭ vaṣaṭkārāt | yajña-ndeveṣṷ naskṛdhi | svi̭ṣṭamasmāka̭-mbhūyāt | mā-'smā-nprāpa-nnarā̭tayaḥ || anti̭ dūre sato a̭gne | bhrātṛ̭vyasyā 'bhidāsa̭taḥ || 14 ||
vaṣaṭkāreṇa vajrḙṇa | kṛtyāgṃ ha̭nmi kṛtāmaham || yo mā nakta-ndivā̭ sāyam | prātaścāhno̭ nipīya̭ti | adyā tami̭ndra vajrḙṇa | bhrātṛ̭vya-mpādayāmasi || indra̭sya gṛho̭-'si ta-ntvā | prapa̭dye sagu-ssāśvaḥ̭ | saha yanme asti tena̭ || īḍḙ agniṃ-vi~̭paścitam || 15 ||
girā yajñasya sādha̭nam | śruṣṭīvāna̭-ndhitāvā̭nam || agnḙ śakema̭ te vayam | yama̭-ndevasya̭ vājinaḥ̭ | ati dveṣāgṃ̭si tarema || ava̭ta-mmā sama̭nasau samo̭kasau | sacḙtasau sarḙtasau | ubhau māma̭vata-ñjātavedasau | śivau bha̭vatamadya naḥ̭ || svaya-ṅkṛ̭ṇvāna-ssugamapra̭yāvam || 16 ||
tigmaśṛ̭ṅgo vṛṣabha-śśośṷcānaḥ | pratnagṃ sadhastha-manupaśya̭mānaḥ | ā tantṷmagni-rdivya-nta̭tāna || tva-nnastantṷruta setṷragne | tva-mpanthā̭ bhavasi devayānaḥ̭ | tvayā 'gne pṛṣṭhaṃ-va~yamārṷhema | athā̭ devai-ssa̭dhamāda̭-mmadema || udṷttama-mmṷmugdhi naḥ | vi pāśa̭-mmaddhyama-ñcṛ̭ta | avā̭dhamāni̭ jīvase || 17 ||
vayagṃ so̭ma vrate tava̭ | mana̭stanūṣu bibhra̭taḥ | prajā va̭nto aśīmahi || indrāṇī devī subhagā̭ supatnī | udagṃśḙna patividyḙ jigāya | trigṃśada̭syā jaghanaṃ-yo~ja̭nāni | upastha indragg sthavi̭ra-mbibharti || senā̭ ha nāma̭ pṛthivī dha̭nañjayā | viśvavya̭cā adi̭ti-ssūrya̭tvak | indrāṇī devī prāsahā dadā̭nā || 18 ||
sā no̭ devī suhavā śarma̭ yacchatu || ā tvā̭ 'hārṣamantara̭bhūḥ | dhruvastiṣṭhāvi̭cācaliḥ | viśa̭stvā sarvā̭ vāñchantu | mā tva-drāṣṭra-madhi̭bhraśat || dhruvā dyau-rdhruvā pṛ̭thivī | dhruvaṃ-vi~śva̭mida-ñjaga̭t | dhruvā ha parva̭tā ime | dhruvo rājā̭ viśāmayam || ihaivaidhi mā vya̭thiṣṭhāḥ || 19 ||
parva̭ta ivā vi̭cācaliḥ | indra̭ iveha dhruvasti̭ṣṭha | iha rāṣṭra-mṷdhāraya || abhiti̭ṣṭha pṛtanyataḥ | adha̭re santu śatra̭vaḥ | indra̭ iva vṛtrahāti̭ṣṭha | apaḥ, kṣetrā̭ṇi sajaṃya~nṋ || indra̭ eṇamadīdharat | dhruva-ndhruveṇa̭ haviṣā | tasmai̭ devā adhi̭bravann | aya-ñca brahma̭ṇaspatiḥ̭ || 20 ||
anuvākaṃ 3 - upahomāḥ
mā tvatkṣetrā-ṇyara̭ṇāni ganma || vṛñje havirnama̭sā barhiragnau | ayā̭mi srug ghṛtava̭tī suvṛktiḥ | amya̭kṣi sadma sada̭ne pṛthivyāḥ | aśrā̭yi yajña-ssūrye na cakṣuḥ̭ || ihārvāñcamati̭hvaye | indra-ñjaitrā̭ya jeta̭ve | asmāka̭mastu keva̭laḥ || arvāñcamindra̭mamuto̭ havāmahe | yo goji-ddha̭naji-da̭śvajidyaḥ || 22 ||
ima-nno̭ yajñaṃ-vi~̭have jṷṣasva | asya kṷrmo harivo medina̭-ntvā || asa̭mṛṃṣṭo jāyase mātṛvo-śśuciḥ̭ | mandraḥ kaviruda̭tiṣṭho viva̭svataḥ | ghṛtena̭ tvā 'vardhayannagna āhuta | dhūmastḙ ketura̭bhava-ddivi śritaḥ || agniragre prathamo devatā̭nām | saṃyā~̭tānā-muttamo viṣṇṷrāsīt | yaja̭mānāya parigṛhya̭ devān | dīkṣayedagṃ havirāga̭cchata-nnaḥ || 23 ||
agniśca̭ viṣṇo tapa̭ uttama-mmahaḥ | dīkṣāpālebhyo vana̭tagṃ hi śa̭krā | viśvai-rdevai-ryajñiyai-ssaṃvi~dānau | dīkṣāmasmai yaja̭mānāya dhattam || prata-dviṣṇuḥ̭ stavate vīryā̭ya | mṛgo na bhīmaḥ kṷcaro gi̭riṣṭhāḥ | yasyoruṣṷ triṣu vikrama̭ṇeṣu | adhi̭kṣiyanti bhuva̭nāni viśvā || nū marto̭ dayate saniṣyan. yaḥ | viṣṇa̭va urugāyāya dāśa̭t || 24 ||
pra ya-ssatrācā mana̭sā yajā̭ tai | etāva̭nta-nnarya̭māvivā̭sāt || vica̭krame pṛthivīmeṣa etām | kṣetrā̭ya viṣṇu-rmanṷṣe daśasyann | dhruvāso̭ asya kīrayo janā̭saḥ | urukṣitigṃ sujani̭mā cakāra || trirdevaḥ pṛ̭thivīmeṣa etām | vica̭krame śatarca̭sa-mmahitvā | pra viṣṇṷ-rastu tavasasta vī̭yān | tveṣagg hya̭sya sthavi̭rasya nāma̭ || 25 ||
hotā̭ra-ñcitrara̭tha-maddhvarasya̭ | yajñasya̭ yajñasya ketugṃ ruśa̭ntam | pratya̭rdhi-ndevasya̭ devasya mahnā | śriyā tva̭-'gnimati̭thi-ñjanā̭nām || ā no viśvā̭bhirūtibhiḥ̭ sajoṣāḥ | brahma̭ juṣāṇo ha̭ryaśva yāhi | varī̭vṛja-thsthavi̭rebhi-ssuśipra | asme dadha-dvṛṣa̭ṇagṃ śuṣma̭mindra || indraḥ̭ suvarṣā janayannahā̭ni | jigāyośigbhiḥ pṛta̭nā abhiśrīḥ || 26 ||
prāro̭cayanmana̭ve ketumahnām | avi̭ndajjyoti̭-rbṛhate raṇā̭ya || aśvi̭nāvava̭se nihva̭ye vām | ā nūnaṃ-yā~̭tagṃ sukṛtāya̭ viprā | prātaryuktena̭ suvṛtā rathḙna | upāga̭cchatamavasā ''ga̭ta-nnaḥ || aviṣṭa-ndhīṣvaśvi̭nā na āsu | prajāva-dreto ahra̭ya-nno astu | āvā-ntoke tana̭ye tūtṷjānāḥ | suratnā̭so devavī̭ti-ṅgamema || 27 ||
tvagṃ so̭ma kratṷbhi-ssukratṷrbhūḥ | tva-ndakṣai-ssudakṣo̭ viśvavḙdāḥ | tvaṃ-vṛ~ṣā̭ vṛṣatvebhi̭-rmahitvā | dyumnebhi̭-rdyumnya̭bhavo nṛcakṣāḥ || aṣā̭ḍhaṃ-yu~thsu pṛta̭nāsu paprim | suvara.ṣāmaphsvāṃ-vṛ~jana̭sya gopām | bhareṣujāgṃ sṷkṣitigṃ suśrava̭sam | jaya̭nta-ntvāmanṷ madema soma || bhavā̭ mitro na śevyo̭ ghṛtāsṷtiḥ | vibhṷ̄tadyumna evayā ṷ saprathāḥ || 28 ||
adhā̭ te viṣṇo viduṣā̭cidṛdhyaḥ̭ | stomo̭ yajñasya rāddhyo̭ haviṣma̭taḥ || yaḥ pūrvyāya̭ vedhase navī̭yase | sumajjā̭naye viṣṇa̭ve dadā̭śati | yo jātamasya ma̭hato mahi bravāt | sedu-śśravo̭bhi-ryujya̭-ñcidabhya̭sat || tamṷ stotāraḥ pūrvyaṃ-ya~thā̭ vida ṛtasya̭ | garbhagṃ̭ haviṣā̭ pipartana | ā-'sya̭ jānanto nāma̭ cidvivaktana | bṛhattḙ viṣṇo sumati-mbha̭jāmahe || 29 ||
imā dhānā ghṛ̭tasnuvaḥ̭ | harī̭ ihopa̭vakṣataḥ | indragṃ̭ sukhata̭me rathe || eṣa brahmā ya ṛtviyaḥ̭ | indro nāma̭ śruto gaṇe ||, pra tḙ mahe | vidathḙ śagṃsiṣagṃ harī | ya ṛtviyaḥ pra tḙ vanve | vanuṣo̭ haryata-mmadam | indro nāma̭ ghṛta-nna yaḥ | hari̭bhiścāru seca̭te | śruto gaṇa ā tvā̭ viśantu || 30 ||
hari̭varpasa-ṅgiraḥ̭ || āca̭rṣaṇiprā vṛ̭ṣabho janā̭nām | rājā̭ kṛṣṭīnā-mpṷruhūta indraḥ̭ | stuta-śśra̭vasyannavasopa̭madrik | yuktvā harī vṛṣaṇā ''yāhyarvām || pra ya-thsindha̭vaḥ prasavaṃ-ya~dāyanṋ | āpaḥ̭ samudragṃ ratthyḙva jagmuḥ | ata̭ścidindra-ssada̭so varī̭yān | yadīgṃ somaḥ̭ pṛṇati̭ dugdho agṃśuḥ || hvayā̭masi tvendra̭ yāhya̭rvām || 31 ||
ara̭-nte soma̭stanuvḙ bhavāti | śata̭krato mādaya̭svā suteṣṷ | prāsmāgṃ a̭va pṛta̭nāsu pra yuthsu || indrā̭ya somāḥ pradivo vidā̭nāḥ | ṛbhu-ryebhi-rvṛṣa̭parvā-vihā̭yāḥ | prayamyamā̭ṇā-nprati ṣūgṛ̭bhāya | indra piba vṛṣa̭dhūtasya vṛṣṇaḥ̭ || ahḙḍamāna upa̭yāhi yajñam | tubhya̭-mpavanta inda̭va-ssutāsaḥ̭ | gāvo na va̭jrin-thsvamoko accha̭ || 32 ||
indrāga̭hi prathamo ya̭jñiyā̭nām || yā tḙ kāku-thsukṛ̭tā yā vari̭ṣṭhā | yayā śaśvatpiba̭si maddhva̭ ūrmim | tayā̭ pāhi pra tḙ addhvaryura̭sthāt | sa-nte vajro̭ vartatāmindra gavyuḥ || prātaryujā vibo̭dhaya | aśvi̭nāveha ga̭cchatam | asya soma̭sya pītaye || prātaryāvā̭ṇā prathamā ya̭jaddhvam | purā gṛddhrādara̭ruṣaḥ pibāthaḥ | prātarhi yajñamaśvinā dadhā̭te | praśagṃ̭ santi kavayaḥ̭ pūrvabhājaḥ̭ || prātarya̭jaddhvamaśvinā̭ hinota | na sāyama̭sti devayā ajṷṣṭam | utānyo asma-dya̭jate vicā̭yaḥ | pūrvaḥ̭ pūrvo yaja̭māno vanī̭yān || 33 ||
anuvākaṃ 4 - upahomāḥ
asi̭kniyasyoṣadhe | nirito nā̭śayā pṛṣa̭t || asthijasya̭ kilāsa̭sya | tanūjasya̭ ca yattvaci | kṛtyayā̭ kṛtasya brahma̭ṇā | lakṣma̭ śvetama̭nīnaśam || sarṷ̄pā nāma̭ te mātā | sarṷ̄po nāma̭ te pitā | sarṷ̄pā 'syoṣadhe sā | sarṷ̄pamida-ṅkṛ̭dhi || 35 ||
śunagṃ hṷvema maghavā̭namindram | asminbhare nṛta̭maṃ-vā~ja̭sātau | śṛṇvanta̭-mugramūtayḙ samathsṷ | ghnantaṃ̭-vṛ~trāṇi̭ sajinta-ndhanā̭nām || dhūnutha dyā-mparva̭tāndāśuṣe vasṷ | ni vo vanā̭ jihate yāma̭no bhiyā | kopaya̭tha pṛthivī-mpṛ̭śnimātaraḥ | yudhe yadṷgrāḥ pṛṣa̭tī-rayṷgdhvam || pravḙpayanti parva̭tān | vivi̭ñcanti vanaspatīṋ || 36 ||
provā̭rata maruto durmadā̭ iva | devā̭sa-ssarva̭yā viśā || purutrā hi sadṛṅṅasi̭ | viśo viśvā anṷ prabhu | samathsṷ tvā havāmahe || samathsvagni-mava̭se | vājayanto̭ havāmahe | vājḙṣu citrarā̭dhasam || saṅga̭cchaddhvagṃ saṃva~̭daddhvam | saṃ-vo~ manāgṃ̭si jānatām || 37 ||
devā bhāgaṃ-ya~thā pūrve | sajānnānā upāsa̭ta || samāno mantra-ssami̭ti-ssamānī | samāna-mmanaḥ̭ saha cittamḙṣām | samāna-ṅketo̭ abhi-sagṃra̭bhaddhvam | sajñānnḙna vo haviṣā̭ yajāmaḥ || samānī va ākṷ̄tiḥ | samānā hṛda̭yāni vaḥ | samānama̭stu vo manaḥ̭ | yathā̭ va-ssusahā-'sa̭ti || 38 ||
sajñānna̭-nna-ssvaiḥ | sajñānnamara̭ṇaiḥ | sajñānna̭maśvinā yuvam | ihāsmāsu niya̭cchatam || sajñānna̭-mme bṛhaspatiḥ̭ | sajñānnagṃ̭ savitā ka̭rat | sajñānna̭maśvinā yuvam | iha mahya-nniya̭cchatam || upa̭cchāyāmi̭va ghṛṇeḥ | aga̭nma śarma̭ te vayam || 39 ||
agne hira̭ṇyasandṛśaḥ || ada̭bdhebhi-ssavitaḥ pāyubhiṣṭvam | śivebhi̭radya pari̭pāhi no gayam | hira̭ṇyajihva-ssuvitāya navya̭se | rakṣāmāki̭rno aghaśagṃ̭sa īśata || madḙmade hi no̭ daduḥ | yūthā gavā̭mṛjukratuḥ̭ | saṅgṛ̭bhāya purū śatā | ubhayā hastyā vasṷ | śiśīhi rāya ābha̭ra || 40 ||
śipri̭n vājānā-mpate | śacī̭vastava̭ dagṃsanā | ā tū na̭ indra bhājaya | goṣvaśvḙṣu śubhruṣṷ | sahasrḙṣu tuvīmagha || ya-ddḙvā deva heḍa̭nam | devā̭saścakṛmā vayam | ādi̭tyāstasmānmā yūyam | ṛtasyartena̭ muñcata || ṛtasyarte-nā̭dityāḥ || 41 ||
yaja̭trā muñcateha mā | yajñairvo̭ yajñavāhasaḥ | āśikṣa̭nto na śḙkima || meda̭svatā yaja̭mānāḥ | srucā-''jyḙna juhva̭taḥ | akāmā vo̭ viśve devāḥ | śikṣa̭nto nopa̭ śekima || yadi divā yadi naktam | ena̭ enasyo-'ka̭rat | bhūta-mmā tasmādbhavya̭-ñca || 42 ||
drupadādi̭va muñcatu || drupadādive-nmṷmucānaḥ | svinna-ssnātvī malā̭diva | pūta-mpavitrḙṇe vājyam | viśvḙ muñcantu maina̭saḥ || udvaya-ntama̭saspari̭ | paśya̭nto jyotirutta̭ram | deva-ndḙvatrā sūryam | aga̭nma jyoti̭ruttamam || 43 ||
anuvākaṃ 5 - upahomāḥ
tagṃ saddhrīcī̭rūtayo vṛṣṇi̭yāni | pauggsyā̭ni niyutaḥ̭ saścurindram | samudra-nna sindha̭va ukthaśṷṣmāḥ | uruvyaca̭sa-ṅgira āvi̭śanti || indrā̭ya giro ani̭śitasargāḥ | apaḥ praira̭yan-thsaga̭rasya buddhnāt | yo akṣḙṇeva cakriyā śacī̭bhiḥ | viṣva̭ktastambha̭ pṛthivīmuta dyām || akṣo̭dayacchava̭sā kṣāma̭ buddhnam | vārṇavā̭tastavi̭ṣībhirindraḥ̭ || 45 ||
dṛḍhānyaughnāduśamā̭na ojaḥ̭ | avā̭bhinatkakubhaḥ parva̭tānām || ā no̭ agne suketunā | rayiṃ-vi~śvāyṷpoṣasam | mārḍīka-ndhḙhi jīvase || tvagṃ so̭ma mahe bhagam | tvaṃ-yū~na̭ ṛtāyate | dakṣa̭-ndadhāsi jīvase || rathaṃ̭-yu~ñjate marutaḥ̭ śubhe sagam | sūro na mi̭trāvaruṇā gavi̭ṣṭiṣu || 46 ||
rajāgṃ̭si citrā vi ca̭ranti tanyavaḥ̭ | diva-ssa̭mrājā paya̭sā na ukṣatam || vācagṃ su mi̭trāvaruṇāvirā̭vatīm | parjanya̭ścitrāṃ-va~̭dati tviṣī̭matīm | abhrā va̭sata maruta-ssu māyayā | dyāṃ-va~̭rṣayata-maruṇāma̭repasam || ayṷkta sapta śundhyuvaḥ̭ | sūro ratha̭sya naptriyaḥ̭ | tābhi̭ryāti svayṷktibhiḥ || vahi̭ṣṭhebhirvihara̭n. yāsi tantum || 47 ||
avavyayannasi̭ta-ndeva vasvaḥ̭ | davi̭ddhvato raśmaya-ssūrya̭sya | carmevāvā̭dhustamo̭ aphsva̭ntaḥ || parjanyā̭ya pragā̭yata | divasputrāya̭ mīḍhuṣe | sa no̭ yavasa̭micchatu || acchā̭ vada tavasa̭-ṅgīrbhirābhiḥ | stuhi parjanya-nnamasā vi̭vāsa | kani̭krada-dvṛṣabho jīradā̭nuḥ | reto̭ dadhātvoṣa̭dhīṣu garbham || 48 ||
yo garbhamoṣa̭dhīnām | gavā-ṅkṛṇotyarva̭tām | parjanyaḥ̭ puruṣīṇām || tasmā idāsyḙ haviḥ | juhotā madhṷmattamam | iḍā-nna-ssaṃya~ta̭-ṅkarat || tisro yada̭gne śaradastvāmit | śuci̭-ṅghṛtena śuca̭ya-ssaparyann | nāmā̭ni ciddadhire yajñiyā̭ni | asṷ̄dayanta tanuva-ssujā̭tāḥ || 49 ||
indra̭śca na-śśunāsīrau | imaṃ-ya~jña-mmi̭mikṣatam | garbha̭-ndhattagg svastaye || yayo̭ridaṃ-vi~śva-mbhuva̭na-māviveśa̭ | yayo̭rānando nihi̭to maha̭śca | śunā̭sīrāvṛtubhiḥ̭ saṃvi~dānau | indra̭vantau havirida-ñjṷṣethām || ā ghā ye agnimi̭ndhate | stṛṇanti̭ barhirā̭nuṣak | yeṣāmindro yuvā sakhā || agna indra̭śca medinā | hatho vṛtrāṇya̭prati | yuvagṃ hi vṛ̭trahanta̭mā || yābhyāgṃ suvaraja̭yannagra̭ eva | yāvā̭tasthatu-rbhuva̭nasya maddhye | praca̭rṣaṇī vṛ̭ṣaṇā vajra̭bāhū | agnī indrā̭ vṛtrahaṇā̭ huve vām || 50 ||
anuvākaṃ 6 - upahomāḥ
tada̭sya priyamabhi pātho̭ aśyām | naro yatra̭ devayavo mada̭nti | urukramasya sa hi bandhṷritthā | viṣṇoḥ pade pa̭rame maddhva uthsaḥ̭ || kratvā dā a̭sthu śreṣṭhaḥ̭ | adya tvā̭ vanvan-thsurekṇāḥ | marta̭ ānāśa suvṛktim || imā bra̭hma brahmavāha | priyā ta ā baraḥi-ssī̭da | vīhi sṷ̄ra puroḍāśam || 52 ||
upa̭ na-ssūnavo giraḥ̭ | śṛṇvantvamṛta̭sya ye | sumṛḍīkā bha̭vantu naḥ || adyā no̭ deva savitaḥ | prajāva̭-thsāvī-ssaubha̭gam | parā̭ dusṣvapni̭yagṃ suva || viśvā̭ni deva savitaḥ | duritāni parā̭suva | ya-dbhadra-ntanma āsṷva || śuci̭markai-rbṛhaspatim || 53 ||
addhvareṣṷ namasyata | anāmyoja āca̭ke || yā dhāraya̭nta devā sudakṣā dakṣa̭pitārā | asuryā̭ya prama̭hasā || sa itkṣeti sudhi̭ta oka̭si sve | tasmā iḍā̭ pinvate viśvadānī | tasmai viśaḥ̭ svayamevāna̭manti | yasmi̭-nbrahmā rāja̭ni pūrva eti̭ || sakṷ̄timindra sacyṷtim | sacyṷti-ñjaghana̭cyutim || 54 ||
kanātkābhā-nna ābha̭ra | prayaphsyanni̭va sakthyau || vina̭ indra mṛdho̭ jahi | kanī̭khunadiva sāpayanṋ | abhi na-ssuṣṭṷti-nnaya || prajāpa̭ti-sstriyāṃ-ya~śaḥ̭ | muṣkayo̭radadhā-thsapam | kāma̭sya tṛpti̭mānandam | tasyāgne bhājayeha mā || modaḥ̭ pramoda ā̭nandaḥ || 55 ||
muṣkayornihi̭ta-ssapaḥ̭ | sṛtveva kāma̭sya tṛpyāṇi | dakṣi̭ṇānā-mpratigrahe || mana̭saścitta-mākṷ̄tim | vāca-ssatya-ma̭śīmahi | paśūnāgṃ rūpamanna̭sya | yaśa-śśrī-śśra̭yatā-mmayi̭ || yathā 'hamasyā atṛ̭pagg striyai pumāṋ | yathā strī tṛpya̭ti pugṃsi priye priyā | eva-mbhaga̭sya tṛpyāṇi || 56 ||
yajñasya kāmyaḥ̭ priyaḥ || dadāmītyagnirva̭dati | tatheti̭ vāyurā̭ha tat | hanteti̭ satya-ñcandramāḥ | āditya-ssatyamomiti̭ || āpasta-thsatyamābha̭rann | yaśo̭ yajñasya dakṣi̭ṇām | asau me kāma-ssamṛ̭ddhyatām || na hi spaśamavi̭da-nnanyamasmāt | vaiśvānarā-tpṷra etāra̭magneḥ || 57 ||
athḙmamanthannamṛtamamṷ̄rāḥ | vaiśvānara-ṅkṣetrajityā̭ya devāḥ || yeṣā̭mime pūrve armā̭sa āsanṋ | ayūpā-ssadma vibhṛ̭tā purūṇi̭ | vaiśvā̭nara tvayā te nuttāḥ | pṛthivī-manyāmabhita̭sthu-rjanā̭saḥ || pṛthivī-mmātara̭-mmahīm | antari̭kṣa-mupa̭bruve | bṛhatīmūtaye divam || viśva̭-mbibharti pṛthivī || 58 ||
antari̭kṣaṃ-vi~pa̭prathe | duhe dyau-rbṛ̭hatī payaḥ̭ || na tā na̭śanti na da̭bhāti taska̭raḥ | nainā̭ amitro vyathirāda̭dharṣati | devāgśca yābhi-ryaja̭te dadā̭ti ca | jyogittābhiḥ̭ sacate gopa̭ti-ssaha || na tā arvā̭ reṇuka̭kāṭo aśnute | na sagg̭ skṛtatra-mupa̭yanti tā abhi | urugāyamabha̭ya-ntasya tā anṷ | gāvo martya̭sya vica̭ranti yajva̭naḥ || 59 ||
rātrī vya̭khyadāyatī | purutrā devya̭kṣabhiḥ̭ | viśvā adhi śriyo̭-'dhita || upa̭ te gā ivāka̭ram | vṛṇīṣva dṷhita-rdivaḥ | rātrī stoma-nna jigyuṣī || devīṃ-vā~ca̭majanayanta devāḥ | tāṃ-vi~śvarṷ̄pāḥ paśavo̭ vadanti | sā no̭ mandreṣamūrja-nduhā̭nā | dhenurvāgasmānupa suṣṭutaitṷ || 60 ||
ya-dvāgvada̭ntya-vicetanāni̭ | rāṣṭrī̭ devānā-nniṣasāda̭ mandrā | cata̭sra ūrja̭-nduduhe payāgṃ̭si | kva̭ svi dasyāḥ parama-ñja̭gāma || gaurī mi̭māya salilāni takṣa̭tī | eka̭padī dvipadī sā catṷṣpadī | aṣṭāpa̭dī nava̭padī babhūvuṣī | sahasrākṣarā parame vyo̭mann || tasyāgṃ̭ samudrā adhi vi kṣa̭ranti | tena̭ jīvanti pradiśaścata̭sraḥ || 61 ||
tataḥ̭ kṣaratyakṣaram | ta-dviśva-mupa̭jīvati || indrā sūrā̭ janaya̭n-viśvaka̭rmā | marutvāgṃ̭ astu gaṇavān-thsajātavāṋ | asya snuṣā-śvaśṷrasya praśi̭ṣṭim | sapatnā vāca-mmana̭sā upā̭satām || indra-ssūro̭ atara-drajāgṃ̭si | snuṣā sapatnā-śśvaśṷro-'yama̭stu | ayagṃ śatrūñjayatu jarhṛ̭ṣāṇaḥ | ayaṃ-vā~ja̭-ñjayatu vāja̭sātau || agniḥ, kṣa̭trabhṛdani̭bhṛṣṭamojaḥ̭ | sahasriyo̭ dīpyatā-mapra̭yucchann | vibhrāja̭māna-ssamidhāna ugraḥ | ā-'ntari̭kṣamaruhada-gandyām || 62 ||
anuvākaṃ 7 - upahomāḥ
asyāḥ pṛ̭thivyā addhya̭kṣam | imami̭ndra vṛṣabha-ṅkṛ̭ṇu || ya-ssuśṛṅgaḥ̭ suvṛṣabhaḥ | kalyāṇo droṇa āhi̭taḥ | kārṣī̭valapragāṇena | vṛṣabheṇa̭ yajāmahe || vṛṣabheṇa yaja̭mānāḥ | akrṷ̄reṇeva sarpiṣā | mṛdha̭śca sarvā indrḙṇa | pṛta̭nāśca jayāmasi || 64 ||
yasyāyamṛ̭ṣabho haviḥ | indrā̭ya pariṇīyate | jayā̭ti śatrṷmāyantam | atho̭ hanti pṛtanyataḥ || nṛṇāmaha̭ praṇīrasa̭t | agra̭ udbhindatāma̭sat || indra śuṣma̭-ntanuvā mera̭yasva | nīcā viśvā̭ abhiti̭ṣṭhābhimā̭tīḥ | ni śṛ̭ṇīhyābādhaṃ-yo~ no asti̭ | uru-nno̭ loka-ṅkṛ̭ṇuhi jīradāno || 65 ||
prehyabhiprehi prabha̭rā saha̭sva | mā vivḙno vi śṛ̭ṇuṣvā janḙṣu | udī̭ḍito vṛ̭ṣabha tiṣṭha śuṣmaiḥ | indra śatrū-npuro asmāka̭ yuddhya || agne jetā tva-ñja̭ya | śatrūn-thsahasa oja̭sā | vi śatrūn. vimṛdho̭ nuda || eta-nte stoma̭-ntuvijāta vipraḥ̭ | ratha-nna dhīra-ssvapā̭ atakṣam | yadīda̭gne prati tva-ndḙva haryāḥ || 66 ||
suva̭rvatīrapa ḙnā jayema || yo ghṛtenābhimā̭nitaḥ | indra jaitrā̭ya jajñiṣe | sa na-ssaṅkā̭su pāraya | pṛtanāsāhyḙṣu ca || indro̭ jigāya pṛthivīm | antari̭kṣagṃ suva̭rmahat | vṛtrahā pṷruceta̭naḥ || indro̭ jigāya saha̭sā sahāgṃ̭si | indro̭ jigāya pṛta̭nāni viśvā || 67 ||
indro̭ jāto vi puro̭ ruroja | sa naḥ̭ paraspā vari̭vaḥ kṛṇotu || aya-ṅkṛtnuragṛ̭bhītaḥ | viśvaji-dudbhidi-thsomaḥ̭ | ṛṣi-rvipraḥ kāvyḙna || vāyura̭gregā ya̭jñaprīḥ | sāka-ṅganmana̭sā yajñam | śivo niyudbhiḥ̭ śivābhiḥ̭ || vāyo̭ śukro a̭yāmi te | maddhvo agra-ndivi̭ṣṭiṣu || 68 ||
āyā̭ hi soma̭pītaye | svāruho dḙva niyutva̭tā || imami̭ndra vardhaya kṣatriyā̭ṇām | ayaṃ-vi~śāṃ-vi~śpati̭rastu rājā | asmā i̭ndra mahi varcāgṃ̭si dhehi | avarcasa̭-ṅkṛṇuhi śatrṷmasya || imamābha̭ja grāme aśvḙṣu goṣṷ | niramu-mbha̭ja yo̭-'mitro̭ asya | varṣma̭n kṣatrasya̭ kakubhi̭ śrayasva | tato̭ na ugro vibha̭jā vasṷ̄ni || 69 ||
asme dyā̭vāpṛthivī bhūri̭ vāmam | sa-ndṷhāthā-ṅgharmadughḙva dhenuḥ | ayagṃ rājā priya indra̭sya bhūyāt | priyo gavāmoṣa̭dhīnā-mutāpām || yunajmi̭ ta uttarāva̭nta-mindram | yena jayā̭si na parājayā̭sai | sa tvā̭ 'karekavṛṣabhagg svānām | atho̭ rājannuttama-mmā̭navānām || utta̭rastvamadha̭re te sapatnāḥ | eka̭vṛṣā indra̭sakhā jigīvān || 70 ||
viśvā āśāḥ pṛta̭nā-ssajaṃya~ñjayanṋ | abhiti̭ṣṭha śatrūyata-ssa̭hasva || tubhya̭-mbharanti kṣitayo̭ yaviṣṭha | balima̭gne anti̭ ta ota dūrāt | ā bhandi̭ṣṭhasya sumati-ñci̭kiddhi | bṛhattḙ agne mahi śarma̭ bhadram || yo dehyo ana̭mayadvadhasnaiḥ | yo arya̭patnī-ruṣasa̭ścakāra̭ | sa niruddhyā nahṷṣo yahvo agniḥ | viśa̭ścakre balihṛta-ssaho̭bhiḥ || 71 ||
pra sadyo a̭gne atyaṣyanyān | āviryasmai cārṷtaro babhūtha̭ | īḍenyo̭ vapuṣyo̭ vibhāvā | priyo viśāmati̭thi-rmānṷṣīṇām || brahma̭ jyeṣṭhā vīryā̭ sambhṛ̭tāni | brahmāgre jyeṣṭha-ndivamāta̭tāna | ṛtasya brahma̭ prathamota ja̭jñe | tenā̭rhati brahma̭ṇā spardhi̭tu-ṅkaḥ || brahma sruco̭ ghṛtava̭tīḥ | brahma̭ṇā svara̭vo mitāḥ || 72 ||
brahma̭ yajñasya tanta̭vaḥ | ṛtvijo ye ha̭viṣkṛtaḥ̭ || śṛṅgā̭ṇīvecchṛṅgiṇāgṃ sanda̭dṛśrire | caṣāla̭vanta-ssvara̭vaḥ pṛthivyām | te devāsa-ssvara̭vastasthivāgṃsaḥ̭ | nama-ssakhi̭bhya-ssannānmā 'va̭gāta || abhibhūragnira̭tara-drajāgṃ̭si | spṛdho̭ vihatya pṛta̭nā abhiśrīḥ | juṣāṇo ma āhṷti-mmā mahiṣṭa | hatvā sapatnān. vari̭vaskarannaḥ || īśā̭na-ntvā bhuva̭nānā-mabhiśriyam | staumya̭gna urukṛtagṃ̭ suvīram | havi-rjṷṣāṇa-ssapatnāgṃ̭ abhibhūra̭si | jahi śatrūgṃrapa mṛdho̭ nudasva || 73 ||
anuvākaṃ 8 - upahomāḥ
agnirviśā-mmānṷṣīṇām | tūrṇī ratha-ssadā navaḥ̭ || navagṃ somā̭ya vājine | ājya-mpaya̭so-'jani | juṣṭagṃ śuci̭tamaṃ-va~sṷ || navagṃ̭ soma juṣasva naḥ | pīyūṣa̭syeha tṛ̭pṇuhi | yastḙ bhāga ṛtāvayam || nava̭sya soma te vayam | ā sṷmatiṃ-vṛ~̭ṇīmahe || 75 ||
sa no̭ rāsva sahasriṇaḥ̭ || navagṃ̭ havirjṷṣasva naḥ | ṛtubhiḥ̭ soma bhūta̭mam | tadaṅga prati̭harya naḥ | rājana-thsoma svastaye || navagg stoma-nnavagṃ̭ haviḥ | indrāgnibhyā-nnivḙdaya | tajjṷṣetāgṃ sacḙtasā || śuci-nnu stoma-nnava̭jātamadya | indrāgnī vṛtrahaṇā juṣethām || 76 ||
ubhā hi vāgṃ̭ suhavā joha̭vīmi | tā vājagṃ̭ sadya ṷśate dheṣṭhā || agnirindro nava̭sya naḥ | asya havyasya̭ tṛpyatām | iha devau sa̭hasriṇau || yajña-nna ā hi gaccha̭tām | vasṷmantagṃ suvarvidam | asya havyasya̭ tṛpyatām | agnirindro nava̭sya naḥ || viśvā-ndevāg sta̭rpayata || 77 ||
haviṣo-'sya nava̭sya naḥ | suvarvido hi ja̭jñire || eda-mbarhi-ssuṣṭarī̭mā navḙna | ayaṃ-ya~jño yaja̭mānasya bhāgaḥ | aya-mba̭bhūva bhuva̭nasya garbhaḥ̭ | viśvḙ devā idamadyāga̭miṣṭhāḥ || ime nu dyāvā̭pṛthivī samīcī | tanvāne yajña-mpṷrupeśa̭sa-ndhiyā | ā-'smai̭ pṛṇītā-mbhuva̭nāni viśvā | prajā-mpuṣṭi̭mamṛta-nnavḙna || 78 ||
ime dhenū amṛtaṃ-ye~ duhāte | paya̭sva-tyuttarāmḙtu puṣṭiḥ̭ | imaṃ-ya~jña-ñjuṣamā̭ṇe navḙna | samīcī dyāvā̭pṛthivī ghṛtācī || yavi̭ṣṭho havyavāha̭naḥ | citrabhā̭nu-rghṛtāsṷtiḥ | nava̭jāto viro̭case | agne tattḙ mahitvanam || tvama̭gne devatābhyaḥ | bhāge dḙva na mī̭yase || 79 ||
sa ḙnā vidvān. ya̭kṣyasi | navagg stoma̭-ñjuṣasva naḥ || agniḥ pra̭thamaḥ prāśñā̭tu | sa hi veda yathā̭ haviḥ | śivā asmabhya-moṣa̭dhīḥ | kṛṇotṷ viśvaca̭rṣaṇiḥ || bhadrānna-śśreya-ssama̭naiṣṭa devāḥ | tvayā̭-'vasena sama̭śīmahi tvā | sa no̭ mayobhūḥ pi̭to āvi̭śasva | śa-ntokāya̭ tanuve syonaḥ || etamu tya-mmadhṷnā saṃyu~̭taṃ-ya~vam | sara̭svatyā adhi̭manāva̭carkṛṣuḥ | indra̭ āsī-thsīra̭pati-śśatakra̭tuḥ | kīnāśā̭ āsa-nmarutaḥ̭ sudāna̭vaḥ || 80 ||
