2.4 - உபஹோமாஃ - க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேத தைத்திரீய ப்ராஹ்மண பாடஃ - ஜுஷ்டோ தமூநா

க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ப்ராஹ்மணே த்விதீயாஷ்டகே சதுர்தஃ ப்ரபாடகஃ - உபஹோமாஃ
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,

ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹரிஃ ஓம் ॥
அநுவாகம் 1 - உபஹோமாஃ

ஜுஷ்டோ தமூநா அதிதிர்துரோணே । இம-ந்நோ யஜ்ஞமுப யாஹி வித்வாந் । விஶ்வா அக்நே-'பி யுஜோ விஹத்ய । ஶத்ரூயதாமாபரா போஜநாநி ॥ அக்நே ஶர்த மஹதே ஸௌபகாய । தவ த்யும்நாந்யுத்தமாநி ஸந்து । ஸ-ஞ்ஜாஸ்பத்யக்ம் ஸுயமமா க்ரு'ணுஷ்வ । ஶத்ரூயதாமபிதிஷ்டா மஹாக்ம்ஸி ॥ அக்நே யோ நோ-'பிதோ ஜநஃ । வ்ரு'கோ வாரோ ஜிகாக்ம்ஸதி ॥ 1 ॥
தாக்ஸ்த்வம்-வ்ரு'ஂத்ரஹஞ்ஜஹி । வஸ்வஸ்மப்ய-மாபர ॥ அக்நே யோ நோ-'பிதாஸதி । ஸமாநோ யஶ்ச நிஷ்ட்யஃ । இத்த்மஸ்யேவ ப்ரக்ஷாயதஃ । மா தஸ்யோச்சேஷி கிஞ்சந ॥ த்வமிந்த்ராபிபூரஸி । தேவோ விஜ்ஞாதவீர்யஃ । வ்ரு'த்ரஹா புருசேதநஃ ॥ அப ப்ராச இந்த்ர விஶ்வாக்ம் அமித்ராந் ॥ 2 ॥
அபாபாசோ அபிபூதே நுதஸ்வ । அபோதீசோ அப ஶூராதராச ஊரௌ । யதா தவ ஶர்மந்மதேம ॥ தமிந்த்ரம்-வாஂஜயாமஸி । மஹே வ்ரு'த்ராய ஹந்தவே । ஸ வ்ரு'ஷா வ்ரு'ஷபோ புவத் ॥ யுஜே ரத-ங்கவேஷணக்ம் ஹரிப்யாம் । உப ப்ரஹ்மாணி ஜுஜுஷாண-மஸ்துஃ । விபாதிஷ்டாஸ்ய ரோதஸீ மஹித்வா । இந்த்ரோ வ்ரு'த்ராண்யப்ரதீ ஜகந்வாந் ॥ 3 ॥
ஹவ்யவாஹ-மபிமாதிஷா-'ஹம் । ரக்ஷோஹண-ம்ப்ரு'தநாஸு ஜிஷ்ணும் । ஜ்யோதிஷ்மந்த-ந்தீத்யத-ம்புரந்திம் । அக்நிக்க் ஸ்விஷ்டக்ரு'தமா ஹுவேம ॥ ஸ்விஷ்டமக்நே அபி த-த்ப்ரு'ணாஹி । விஶ்வா தேவ ப்ரு'தநா அபிஷ்ய । உரு-ந்நஃ பந்தா-ம்ப்ரதிஶந்வி பாஹி । ஜ்யோதிஷ்மத்தேஹ்யஜர-ந்ந ஆயுஃ ॥ த்வாமக்நே ஹவிஷ்மந்தஃ । தேவ-ம்மர்தாஸ ஈடதே ॥ 4 ॥
மந்யே த்வா ஜாதவேதஸம் । ஸ ஹவ்யா வக்ஷ்யா-'நுஷக் ॥ விஶ்வாநி நோ துர்கஹா ஜாதவேதஃ । ஸிந்து-ந்ந நாவா துரிதா-'திபர்ஷி । அக்நே அத்ரிவ-ந்மநஸா க்ரு'ணாநஃ । அஸ்மாக-ம்போத்த்யவிதா தநூநாம் ॥ பூஷா கா அந்வேது நஃ । பூஷா ரக்ஷத்வர்வதஃ । பூஷா வாஜக்ம் ஸநோது நஃ ॥ பூஷேமா ஆஶா அநுவேத ஸர்வாஃ ॥ 5 ॥
ஸோ அஸ்மாக்ம் அபயதமேந நேஷத் । ஸ்வஸ்திதா அக்ரு'ணி-ஸ்ஸர்வவீரஃ । அப்ரயுச்ச-ந்புர ஏது ப்ரஜாநந்ந் ॥ த்வமக்நே ஸப்ரதா அஸி । ஜுஷ்டோ ஹோதா வரேண்யஃ । த்வயா யஜ்ஞம்-விஂதந்வதே ॥ அக்நீ ரக்ஷாக்ம்ஸி ஸேததி । ஶுக்ரஶோசிரமர்த்யஃ । ஶுசிஃ பாவக ஈட்யஃ ॥ அக்நே ரக்ஷாணோ அக்ம்ஹஸஃ ॥ 6 ॥
ப்ரதிஷ்ம தேவ ரீஷதஃ । தபிஷ்டைரஜரோ தஹ ॥ அக்நே ஹக்ம்ஸி ந்யத்ரிணம் । தீத்ய-ந்மர்த்யேஷ்வா । ஸ்வே க்ஷயே ஶுசிவ்ரத ॥ ஆ வாத வாஹி பேஷஜம் । வி வாத வாஹி யத்ரபஃ । த்வக்ம்ஹி விஶ்வ பேஷஜஃ । தேவாநா-ந்தூத ஈயஸே ॥ த்வாவிமௌ வாதா வாதஃ ॥ 7 ॥
ஆ ஸிந்தோரா பராவதஃ । தக்ஷ-ம்மே அந்ய ஆவாது । பரா-'ந்யோ வாது யத்ரபஃ ॥ யததோ வாத தே க்ரு'ஹே । அம்ரு'தஸ்ய நிதிர்ஹிதஃ । ததோ நோ தேஹி ஜீவஸே । ததோ நோ தேஹி பேஷஜம் । ததோ நோ மஹ ஆவஹ ॥ வாத ஆவாது பேஷஜம் । ஶம்பூ-ர்மயோ பூர்நோ ஹ்ரு'தே ॥ 8 ॥
ப்ரண ஆயூக்ம்ஷி தாரிஷத் ॥ த்வமக்நே அயா-'ஸி । அயா ஸந்மநஸா ஹிதஃ । அயா ஸநஃஅவ்யமூஹிஷே । அயா நோ தேஹி பேஷஜம் ॥ இஷ்டோ அக்நிராஹுதஃ । ஸ்வாஹாக்ரு'தஃ பிபர்து நஃ । ஸ்வகா தேவேப்ய இத-ந்நமஃ ॥ காமோ பூதஸ்ய பவ்யஸ்ய । ஸம்ராடேகோ விராஜதி ॥ 9 ॥
ஸ இத-ம்ப்ரதி பப்ரதே । ரு'தூநு-த்ஸ்ரு'ஜதே வஶீ ॥ காமஸ்ததக்ரே ஸமவர்ததாதி । மநஸோ ரேதஃ ப்ரதமம்-யஂதாஸீத் । ஸதோ பந்துமஸதி நிரவிந்தந்ந் । ஹ்ரு'தி ப்ரதீஷ்யா கவயோ மநீஷா ॥ த்வயா மந்யோ ஸரத-மாருஜந்தஃ । ஹர்ஷமாணாஸோ த்ரு'ஷதா மருத்வஃ । திக்மேஷவ ஆயுதா ஸக்ம்ஶிஶாநாஃ । உபப்ரயந்தி நரோ அக்நிரூபாஃ ॥ 10 ॥
மந்யுர்பகோ மந்யுரேவாஸ தேவஃ । மந்யுர்-ஹோதா வருணோ விஶ்வவேதாஃ । மந்யும்-விஂஶ ஈடதே தேவயந்தீஃ । பாஹி நோ மந்யோ தபஸா ஶ்ரமேண ॥ த்வமக்நே வ்ரதப்ரு'ச்சுசிஃ । தேவாக்ம் ஆஸாதயா இஹ । அக்நே ஹவ்யாய வோடவே ॥ வ்ரதா நு பிப்ரத்வ்ரதபா அதாப்யஃ । யஜா நோ தேவாக்ம் அஜரஃ ஸுவீரஃ । தத-த்ரத்நாநி ஸுவிதாநோ அக்நே । கோபாய நோ ஜீவஸே ஜாதவேதஃ ॥ 11 ॥

(ஜிகாக்ம்ஸ - த்யமித்ரா - ஞ்ஜகந்வா - நீடதே - ஸர்வா - அக்ம்ஹஸோ - வாதோ - ஹ்ரு'தே - ராஜ - த்யக்நிரூபாஃ - ஸுவிதாநோ அக்ந ஏக-ஞ்ச ) (அ. 1)
அநுவாகம் 2 - உபஹோமாஃ

சக்ஷுஷோ ஹேதே மநஸோ ஹேதே । வாசோ ஹேதே ப்ரஹ்மணோ ஹேதே । யோ மா-'காயு-ரபிதாஸதி । தமக்நே மேந்யா-'மேநி-ங்க்ரு'ணு ॥ யோ மா சக்ஷுஷா யோ மநஸா । யோ வாசா ப்ரஹ்மணா 'காயு-ரபிதாஸதி । தயா-'க்நே த்வ-ம்மேந்யா । அமுமமேநி-ங்க்ரு'ணு ॥ ய-த்கிஞ்சாஸௌ மநஸா யச்ச வாசா । யஜ்ஞை-ர்ஜுஹோதி யஜுஷா ஹவிர்பிஃ ॥ 12 ॥
த-ந்ம்ரு'த்யு-ர்நிர்-ரு'த்யா ஸம்விஂதாநஃ । புரா-''திஷ்டாதாஹுதீரஸ்ய ஹந்து ॥ யாதுதாநா நிர்-ரு'திராது ரக்ஷஃ । தே அஸ்யக்ந-ந்த்வந்ரு'தேந ஸத்யம் । இந்த்ரேஷிதா ஆஜ்யமஸ்ய மத்நந்து । மாத-த்ஸம்ரு'த்தி யதஸௌ கரோதி ॥ ஹந்மி தே-'ஹ-ங்க்ரு'தக்ம் ஹவிஃ । யோ மே கோரமசீ க்ரு'தஃ । அபாஞ்சௌ த உபௌ பாஹூ । அபநஹ்யாம்யாஸ்யம் ॥ 13 ॥
அபநஹ்யாமி தே பாஹூ । அபநஹ்யாம்யாஸ்யம் । அக்நே-ர்தேவஸ்ய ப்ரஹ்மணா । ஸர்வ-ந்தே-'வதிஷ-ங்க்ரு'தம் ॥ புரா 'முஷ்ய வஷட்காராத் । யஜ்ஞ-ந்தேவேஷு நஸ்க்ரு'தி । ஸ்விஷ்டமஸ்மாக-ம்பூயாத் । மா-'ஸ்மா-ந்ப்ராப-ந்நராதயஃ ॥ அந்தி தூரே ஸதோ அக்நே । ப்ராத்ரு'வ்யஸ்யா 'பிதாஸதஃ ॥ 14 ॥
வஷட்காரேண வஜ்ரேண । க்ரு'த்யாக்ம் ஹந்மி க்ரு'தாமஹம் ॥ யோ மா நக்த-ந்திவா ஸாயம் । ப்ராதஶ்சாஹ்நோ நிபீயதி । அத்யா தமிந்த்ர வஜ்ரேண । ப்ராத்ரு'வ்ய-ம்பாதயாமஸி ॥ இந்த்ரஸ்ய க்ரு'ஹோ-'ஸி த-ந்த்வா । ப்ரபத்யே ஸகு-ஸ்ஸாஶ்வஃ । ஸஹ யந்மே அஸ்தி தேந ॥ ஈடே அக்நிம்-விஂபஶ்சிதம் ॥ 15 ॥
கிரா யஜ்ஞஸ்ய ஸாதநம் । ஶ்ருஷ்டீவாந-ந்திதாவாநம் ॥ அக்நே ஶகேம தே வயம் । யம-ந்தேவஸ்ய வாஜிநஃ । அதி த்வேஷாக்ம்ஸி தரேம ॥ அவத-ம்மா ஸமநஸௌ ஸமோகஸௌ । ஸசேதஸௌ ஸரேதஸௌ । உபௌ மாமவத-ஞ்ஜாதவேதஸௌ । ஶிவௌ பவதமத்ய நஃ ॥ ஸ்வய-ங்க்ரு'ண்வாந-ஸ்ஸுகமப்ரயாவம் ॥ 16 ॥
திக்மஶ்ரு'ங்கோ வ்ரு'ஷப-ஶ்ஶோஶுசாநஃ । ப்ரத்நக்ம் ஸதஸ்த-மநுபஶ்யமாநஃ । ஆ தந்துமக்நி-ர்திவ்ய-ந்ததாந ॥ த்வ-ந்நஸ்தந்துருத ஸேதுரக்நே । த்வ-ம்பந்தா பவஸி தேவயாநஃ । த்வயா 'க்நே ப்ரு'ஷ்டம்-வஂயமாருஹேம । அதா தேவை-ஸ்ஸதமாத-ம்மதேம ॥ உதுத்தம-ம்முமுக்தி நஃ । வி பாஶ-ம்மத்த்யம-ஞ்ச்ரு'த । அவாதமாநி ஜீவஸே ॥ 17 ॥
வயக்ம் ஸோம வ்ரதே தவ । மநஸ்தநூஷு பிப்ரதஃ । ப்ரஜா வந்தோ அஶீமஹி ॥ இந்த்ராணீ தேவீ ஸுபகா ஸுபத்நீ । உதக்ம்ஶேந பதிவித்யே ஜிகாய । த்ரிக்ம்ஶதஸ்யா ஜகநம்-யோஂஜநாநி । உபஸ்த இந்த்ரக்க் ஸ்தவிர-ம்பிபர்தி ॥ ஸேநா ஹ நாம ப்ரு'திவீ தநஞ்ஜயா । விஶ்வவ்யசா அதிதி-ஸ்ஸூர்யத்வக் । இந்த்ராணீ தேவீ ப்ராஸஹா ததாநா ॥ 18 ॥
ஸா நோ தேவீ ஸுஹவா ஶர்ம யச்சது ॥ ஆ த்வா 'ஹார்ஷமந்தரபூஃ । த்ருவஸ்திஷ்டாவிசாசலிஃ । விஶஸ்த்வா ஸர்வா வாஞ்சந்து । மா த்வ-த்ராஷ்ட்ர-மதிப்ரஶத் ॥ த்ருவா த்யௌ-ர்த்ருவா ப்ரு'திவீ । த்ருவம்-விஂஶ்வமித-ஞ்ஜகத் । த்ருவா ஹ பர்வதா இமே । த்ருவோ ராஜா விஶாமயம் ॥ இஹைவைதி மா வ்யதிஷ்டாஃ ॥ 19 ॥
பர்வத இவா விசாசலிஃ । இந்த்ர இவேஹ த்ருவஸ்திஷ்ட । இஹ ராஷ்ட்ர-முதாரய ॥ அபிதிஷ்ட ப்ரு'தந்யதஃ । அதரே ஸந்து ஶத்ரவஃ । இந்த்ர இவ வ்ரு'த்ரஹாதிஷ்ட । அபஃ, க்ஷேத்ராணி ஸஜம்யஂந்ந் ॥ இந்த்ர ஏணமதீதரத் । த்ருவ-ந்த்ருவேண ஹவிஷா । தஸ்மை தேவா அதிப்ரவந்ந் । அய-ஞ்ச ப்ரஹ்மணஸ்பதிஃ ॥ 20 ॥

(ஹவிர்பி - ராஸ்ய - மபி தாஸதோ - விபஶ்சித - மப்ரயாவம் - ஜீவஸே - ததாநா - வ்யதிஷ்டா - ப்ரவந்நேக-ஞ்ச) (அ. 2)
அநுவாகம் 3 - உபஹோமாஃ

ஜுஷ்டீ நரோ ப்ரஹ்மணா வஃ பித்ரு'ணாம் । அக்ஷமவ்யய-ந்ந கிலா ரிஷாத । யச்சக்வரீஷு ப்ரு'ஹதா ரவேண । இந்த்ரே ஶுஷ்மமததாதா வஸிஷ்டாஃ ॥ பாவகா ந-ஸ்ஸரஸ்வதீ । வாஜேபி-ர்வாஜிநீவதீ । யஜ்ஞம்-வஂஷ்டு தியா வஸுஃ ॥ ஸரஸ்வத்யபி நோ நேஷி வஸ்யஃ । மா பஸ்பரீஃ பயஸா மா ந ஆ தக் । ஜுஷஸ்வ ந-ஸ்ஸக்யா வேஶ்யா ச ॥ 21 ॥
மா த்வத்க்ஷேத்ரா-ண்யரணாநி கந்ம ॥ வ்ரு'ஞ்ஜே ஹவிர்நமஸா பர்ஹிரக்நௌ । அயாமி ஸ்ருக் க்ரு'தவதீ ஸுவ்ரு'க்திஃ । அம்யக்ஷி ஸத்ம ஸதநே ப்ரு'திவ்யாஃ । அஶ்ராயி யஜ்ஞ-ஸ்ஸூர்யே ந சக்ஷுஃ ॥ இஹார்வாஞ்சமதிஹ்வயே । இந்த்ர-ஞ்ஜைத்ராய ஜேதவே । அஸ்மாகமஸ்து கேவலஃ ॥ அர்வாஞ்சமிந்த்ரமமுதோ ஹவாமஹே । யோ கோஜி-த்தநஜி-தஶ்வஜித்யஃ ॥ 22 ॥
இம-ந்நோ யஜ்ஞம்-விஂஹவே ஜுஷஸ்வ । அஸ்ய குர்மோ ஹரிவோ மேதிந-ந்த்வா ॥ அஸம்ரு'ம்ஷ்டோ ஜாயஸே மாத்ரு'வோ-ஶ்ஶுசிஃ । மந்த்ரஃ கவிருததிஷ்டோ விவஸ்வதஃ । க்ரு'தேந த்வா 'வர்தயந்நக்ந ஆஹுத । தூமஸ்தே கேதுரபவ-த்திவி ஶ்ரிதஃ ॥ அக்நிரக்ரே ப்ரதமோ தேவதாநாம் । ஸம்யாஂதாநா-முத்தமோ விஷ்ணுராஸீத் । யஜமாநாய பரிக்ரு'ஹ்ய தேவாந் । தீக்ஷயேதக்ம் ஹவிராகச்சத-ந்நஃ ॥ 23 ॥
அக்நிஶ்ச விஷ்ணோ தப உத்தம-ம்மஹஃ । தீக்ஷாபாலேப்யோ வநதக்ம் ஹி ஶக்ரா । விஶ்வை-ர்தேவை-ர்யஜ்ஞியை-ஸ்ஸம்விஂதாநௌ । தீக்ஷாமஸ்மை யஜமாநாய தத்தம் ॥ ப்ரத-த்விஷ்ணுஃ ஸ்தவதே வீர்யாய । ம்ரு'கோ ந பீமஃ குசரோ கிரிஷ்டாஃ । யஸ்யோருஷு த்ரிஷு விக்ரமணேஷு । அதிக்ஷியந்தி புவநாநி விஶ்வா ॥ நூ மர்தோ தயதே ஸநிஷ்யந். யஃ । விஷ்ணவ உருகாயாய தாஶத் ॥ 24 ॥
ப்ர ய-ஸ்ஸத்ராசா மநஸா யஜா தை । ஏதாவந்த-ந்நர்யமாவிவாஸாத் ॥ விசக்ரமே ப்ரு'திவீமேஷ ஏதாம் । க்ஷேத்ராய விஷ்ணு-ர்மநுஷே தஶஸ்யந்ந் । த்ருவாஸோ அஸ்ய கீரயோ ஜநாஸஃ । உருக்ஷிதிக்ம் ஸுஜநிமா சகார ॥ த்ரிர்தேவஃ ப்ரு'திவீமேஷ ஏதாம் । விசக்ரமே ஶதர்சஸ-ம்மஹித்வா । ப்ர விஷ்ணு-ரஸ்து தவஸஸ்த வீயாந் । த்வேஷக்க் ஹ்யஸ்ய ஸ்தவிரஸ்ய நாம ॥ 25 ॥
ஹோதார-ஞ்சித்ரரத-மத்த்வரஸ்ய । யஜ்ஞஸ்ய யஜ்ஞஸ்ய கேதுக்ம் ருஶந்தம் । ப்ரத்யர்தி-ந்தேவஸ்ய தேவஸ்ய மஹ்நா । ஶ்ரியா த்வ-'க்நிமதிதி-ஞ்ஜநாநாம் ॥ ஆ நோ விஶ்வாபிரூதிபிஃ ஸஜோஷாஃ । ப்ரஹ்ம ஜுஷாணோ ஹர்யஶ்வ யாஹி । வரீவ்ரு'ஜ-த்ஸ்தவிரேபி-ஸ்ஸுஶிப்ர । அஸ்மே தத-த்வ்ரு'ஷணக்ம் ஶுஷ்மமிந்த்ர ॥ இந்த்ரஃ ஸுவர்ஷா ஜநயந்நஹாநி । ஜிகாயோஶிக்பிஃ ப்ரு'தநா அபிஶ்ரீஃ ॥ 26 ॥
ப்ராரோசயந்மநவே கேதுமஹ்நாம் । அவிந்தஜ்ஜ்யோதி-ர்ப்ரு'ஹதே ரணாய ॥ அஶ்விநாவவஸே நிஹ்வயே வாம் । ஆ நூநம்-யாஂதக்ம் ஸுக்ரு'தாய விப்ரா । ப்ராதர்யுக்தேந ஸுவ்ரு'தா ரதேந । உபாகச்சதமவஸா ''கத-ந்நஃ ॥ அவிஷ்ட-ந்தீஷ்வஶ்விநா ந ஆஸு । ப்ரஜாவ-த்ரேதோ அஹ்ரய-ந்நோ அஸ்து । ஆவா-ந்தோகே தநயே தூதுஜாநாஃ । ஸுரத்நாஸோ தேவவீதி-ங்கமேம ॥ 27 ॥
த்வக்ம் ஸோம க்ரதுபி-ஸ்ஸுக்ரதுர்பூஃ । த்வ-ந்தக்ஷை-ஸ்ஸுதக்ஷோ விஶ்வவேதாஃ । த்வம்-வ்ரு'ஂஷா வ்ரு'ஷத்வேபி-ர்மஹித்வா । த்யும்நேபி-ர்த்யும்ந்யபவோ ந்ரு'சக்ஷாஃ ॥ அஷாடம்-யுஂத்ஸு ப்ரு'தநாஸு பப்ரிம் । ஸுவர.ஷாமப்ஸ்வாம்-வ்ரு'ஂஜநஸ்ய கோபாம் । பரேஷுஜாக்ம் ஸுக்ஷிதிக்ம் ஸுஶ்ரவஸம் । ஜயந்த-ந்த்வாமநு மதேம ஸோம ॥ பவா மித்ரோ ந ஶேவ்யோ க்ரு'தாஸுதிஃ । விபூதத்யும்ந ஏவயா உ ஸப்ரதாஃ ॥ 28 ॥
அதா தே விஷ்ணோ விதுஷாசித்ரு'த்யஃ । ஸ்தோமோ யஜ்ஞஸ்ய ராத்த்யோ ஹவிஷ்மதஃ ॥ யஃ பூர்வ்யாய வேதஸே நவீயஸே । ஸுமஜ்ஜாநயே விஷ்ணவே ததாஶதி । யோ ஜாதமஸ்ய மஹதோ மஹி ப்ரவாத் । ஸேது-ஶ்ஶ்ரவோபி-ர்யுஜ்ய-ஞ்சிதப்யஸத் ॥ தமு ஸ்தோதாரஃ பூர்வ்யம்-யஂதா வித ரு'தஸ்ய । கர்பக்ம் ஹவிஷா பிபர்தந । ஆ-'ஸ்ய ஜாநந்தோ நாம சித்விவக்தந । ப்ரு'ஹத்தே விஷ்ணோ ஸுமதி-ம்பஜாமஹே ॥ 29 ॥
இமா தாநா க்ரு'தஸ்நுவஃ । ஹரீ இஹோபவக்ஷதஃ । இந்த்ரக்ம் ஸுகதமே ரதே ॥ ஏஷ ப்ரஹ்மா ய ரு'த்வியஃ । இந்த்ரோ நாம ஶ்ருதோ கணே ॥, ப்ர தே மஹே । விததே ஶக்ம்ஸிஷக்ம் ஹரீ । ய ரு'த்வியஃ ப்ர தே வந்வே । வநுஷோ ஹர்யத-ம்மதம் । இந்த்ரோ நாம க்ரு'த-ந்ந யஃ । ஹரிபிஶ்சாரு ஸேசதே । ஶ்ருதோ கண ஆ த்வா விஶந்து ॥ 30 ॥
ஹரிவர்பஸ-ங்கிரஃ ॥ ஆசர்ஷணிப்ரா வ்ரு'ஷபோ ஜநாநாம் । ராஜா க்ரு'ஷ்டீநா-ம்புருஹூத இந்த்ரஃ । ஸ்துத-ஶ்ஶ்ரவஸ்யந்நவஸோபமத்ரிக் । யுக்த்வா ஹரீ வ்ரு'ஷணா ''யாஹ்யர்வாம் ॥ ப்ர ய-த்ஸிந்தவஃ ப்ரஸவம்-யஂதாயந்ந் । ஆபஃ ஸமுத்ரக்ம் ரத்த்யேவ ஜக்முஃ । அதஶ்சிதிந்த்ர-ஸ்ஸதஸோ வரீயாந் । யதீக்ம் ஸோமஃ ப்ரு'ணதி துக்தோ அக்ம்ஶுஃ ॥ ஹ்வயாமஸி த்வேந்த்ர யாஹ்யர்வாம் ॥ 31 ॥
அர-ந்தே ஸோமஸ்தநுவே பவாதி । ஶதக்ரதோ மாதயஸ்வா ஸுதேஷு । ப்ராஸ்மாக்ம் அவ ப்ரு'தநாஸு ப்ர யுத்ஸு ॥ இந்த்ராய ஸோமாஃ ப்ரதிவோ விதாநாஃ । ரு'பு-ர்யேபி-ர்வ்ரு'ஷபர்வா-விஹாயாஃ । ப்ரயம்யமாணா-ந்ப்ரதி ஷூக்ரு'பாய । இந்த்ர பிப வ்ரு'ஷதூதஸ்ய வ்ரு'ஷ்ணஃ ॥ அஹேடமாந உபயாஹி யஜ்ஞம் । துப்ய-ம்பவந்த இந்தவ-ஸ்ஸுதாஸஃ । காவோ ந வஜ்ரிந்-த்ஸ்வமோகோ அச்ச ॥ 32 ॥
இந்த்ராகஹி ப்ரதமோ யஜ்ஞியாநாம் ॥ யா தே காகு-த்ஸுக்ரு'தா யா வரிஷ்டா । யயா ஶஶ்வத்பிபஸி மத்த்வ ஊர்மிம் । தயா பாஹி ப்ர தே அத்த்வர்யுரஸ்தாத் । ஸ-ந்தே வஜ்ரோ வர்ததாமிந்த்ர கவ்யுஃ ॥ ப்ராதர்யுஜா விபோதய । அஶ்விநாவேஹ கச்சதம் । அஸ்ய ஸோமஸ்ய பீதயே ॥ ப்ராதர்யாவாணா ப்ரதமா யஜத்த்வம் । புரா க்ரு'த்த்ராதரருஷஃ பிபாதஃ । ப்ராதர்ஹி யஜ்ஞமஶ்விநா ததாதே । ப்ரஶக்ம் ஸந்தி கவயஃ பூர்வபாஜஃ ॥ ப்ராதர்யஜத்த்வமஶ்விநா ஹிநோத । ந ஸாயமஸ்தி தேவயா அஜுஷ்டம் । உதாந்யோ அஸ்ம-த்யஜதே விசாயஃ । பூர்வஃ பூர்வோ யஜமாநோ வநீயாந் ॥ 33 ॥

(சா - ஶ்வஜித்யோ-கச்சத-ந்நோ - தாஶந் - நாமா - பிஶ்ரீ--ர் கமேம - ஸப்ரதா - பஜாமஹே - விஶந்து - யாஹ்யர்வாம் - ச்ச - பிபாத-ஷ்ஷட்ச) (அ. 3)
அநுவாகம் 4 - உபஹோமாஃ

நக்த-ஞ்ஜாதா-'ஸ்யோஷதே । ராமே க்ரு'ஷ்ணே அஸிக்நி ச । இதக்ம் ரஜநி ரஜய । கிலாஸ-ம்பலித-ஞ்ச யத் ॥ கிலாஸ-ஞ்ச பலித-ஞ்ச । நிரிதோ நாஶயா ப்ரு'ஷத் । ஆ ந-ஸ்ஸ்வோ அஶ்நுதாம்-வஂர்ணஃ । பரா ஶ்வேதாநி பாதய ॥ அஸித-ந்தே நிலயநம் । ஆஸ்தாநமஸித-ந்தவ ॥ 34 ॥
அஸிக்நியஸ்யோஷதே । நிரிதோ நாஶயா ப்ரு'ஷத் ॥ அஸ்திஜஸ்ய கிலாஸஸ்ய । தநூஜஸ்ய ச யத்த்வசி । க்ரு'த்யயா க்ரு'தஸ்ய ப்ரஹ்மணா । லக்ஷ்ம ஶ்வேதமநீநஶம் ॥ ஸரூபா நாம தே மாதா । ஸரூபோ நாம தே பிதா । ஸரூபா 'ஸ்யோஷதே ஸா । ஸரூபமித-ங்க்ரு'தி ॥ 35 ॥
ஶுநக்ம் ஹுவேம மகவாநமிந்த்ரம் । அஸ்மிந்பரே ந்ரு'தமம்-வாஂஜஸாதௌ । ஶ்ரு'ண்வந்த-முக்ரமூதயே ஸமத்ஸு । க்நந்தம்-வ்ரு'ஂத்ராணி ஸஜிந்த-ந்தநாநாம் ॥ தூநுத த்யா-ம்பர்வதாந்தாஶுஷே வஸு । நி வோ வநா ஜிஹதே யாமநோ பியா । கோபயத ப்ரு'திவீ-ம்ப்ரு'ஶ்நிமாதரஃ । யுதே யதுக்ராஃ ப்ரு'ஷதீ-ரயுக்த்வம் ॥ ப்ரவேபயந்தி பர்வதாந் । விவிஞ்சந்தி வநஸ்பதீந் ॥ 36 ॥
ப்ரோவாரத மருதோ துர்மதா இவ । தேவாஸ-ஸ்ஸர்வயா விஶா ॥ புருத்ரா ஹி ஸத்ரு'ங்ஙஸி । விஶோ விஶ்வா அநு ப்ரபு । ஸமத்ஸு த்வா ஹவாமஹே ॥ ஸமத்ஸ்வக்நி-மவஸே । வாஜயந்தோ ஹவாமஹே । வாஜேஷு சித்ரராதஸம் ॥ ஸங்கச்சத்த்வக்ம் ஸம்வஂதத்த்வம் । ஸம்-வோஂ மநாக்ம்ஸி ஜாநதாம் ॥ 37 ॥
தேவா பாகம்-யஂதா பூர்வே । ஸஜாந்நாநா உபாஸத ॥ ஸமாநோ மந்த்ர-ஸ்ஸமிதி-ஸ்ஸமாநீ । ஸமாந-ம்மநஃ ஸஹ சித்தமேஷாம் । ஸமாந-ங்கேதோ அபி-ஸக்ம்ரபத்த்வம் । ஸஜ்ஞாந்நேந வோ ஹவிஷா யஜாமஃ ॥ ஸமாநீ வ ஆகூதிஃ । ஸமாநா ஹ்ரு'தயாநி வஃ । ஸமாநமஸ்து வோ மநஃ । யதா வ-ஸ்ஸுஸஹா-'ஸதி ॥ 38 ॥
ஸஜ்ஞாந்ந-ந்ந-ஸ்ஸ்வைஃ । ஸஜ்ஞாந்நமரணைஃ । ஸஜ்ஞாந்நமஶ்விநா யுவம் । இஹாஸ்மாஸு நியச்சதம் ॥ ஸஜ்ஞாந்ந-ம்மே ப்ரு'ஹஸ்பதிஃ । ஸஜ்ஞாந்நக்ம் ஸவிதா கரத் । ஸஜ்ஞாந்நமஶ்விநா யுவம் । இஹ மஹ்ய-ந்நியச்சதம் ॥ உபச்சாயாமிவ க்ரு'ணேஃ । அகந்ம ஶர்ம தே வயம் ॥ 39 ॥
அக்நே ஹிரண்யஸந்த்ரு'ஶஃ ॥ அதப்தேபி-ஸ்ஸவிதஃ பாயுபிஷ்ட்வம் । ஶிவேபிரத்ய பரிபாஹி நோ கயம் । ஹிரண்யஜிஹ்வ-ஸ்ஸுவிதாய நவ்யஸே । ரக்ஷாமாகிர்நோ அகஶக்ம்ஸ ஈஶத ॥ மதேமதே ஹி நோ ததுஃ । யூதா கவாம்ரு'ஜுக்ரதுஃ । ஸங்க்ரு'பாய புரூ ஶதா । உபயா ஹஸ்த்யா வஸு । ஶிஶீஹி ராய ஆபர ॥ 40 ॥
ஶிப்ரிந் வாஜாநா-ம்பதே । ஶசீவஸ்தவ தக்ம்ஸநா । ஆ தூ ந இந்த்ர பாஜய । கோஷ்வஶ்வேஷு ஶுப்ருஷு । ஸஹஸ்ரேஷு துவீமக ॥ ய-த்தேவா தேவ ஹேடநம் । தேவாஸஶ்சக்ரு'மா வயம் । ஆதித்யாஸ்தஸ்மாந்மா யூயம் । ரு'தஸ்யர்தேந முஞ்சத ॥ ரு'தஸ்யர்தே-நாதித்யாஃ ॥ 41 ॥
யஜத்ரா முஞ்சதேஹ மா । யஜ்ஞைர்வோ யஜ்ஞவாஹஸஃ । ஆஶிக்ஷந்தோ ந ஶேகிம ॥ மேதஸ்வதா யஜமாநாஃ । ஸ்ருசா-''ஜ்யேந ஜுஹ்வதஃ । அகாமா வோ விஶ்வே தேவாஃ । ஶிக்ஷந்தோ நோப ஶேகிம ॥ யதி திவா யதி நக்தம் । ஏந ஏநஸ்யோ-'கரத் । பூத-ம்மா தஸ்மாத்பவ்ய-ஞ்ச ॥ 42 ॥
த்ருபதாதிவ முஞ்சது ॥ த்ருபதாதிவே-ந்முமுசாநஃ । ஸ்விந்ந-ஸ்ஸ்நாத்வீ மலாதிவ । பூத-ம்பவித்ரேணே வாஜ்யம் । விஶ்வே முஞ்சந்து மைநஸஃ ॥ உத்வய-ந்தமஸஸ்பரி । பஶ்யந்தோ ஜ்யோதிருத்தரம் । தேவ-ந்தேவத்ரா ஸூர்யம் । அகந்ம ஜ்யோதிருத்தமம் ॥ 43 ॥

(தவ - க்ரு'தி - வநஸ்பதீ - ஞ்ஜாநதா - மஸதி - வயம் - பரா - தித்யா - ஶ்ச - +நவ ச) (அ. 4)
அநுவாகம் 5 - உபஹோமாஃ

வ்ரு'ஷா ஸோ அக்ம்ஶுஃ பவதே ஹவிஷ்மாந்-த்ஸோமஃ । இந்த்ரஸ்ய பாக ரு'தயு-ஶ்ஶதாயுஃ । ஸ மா வ்ரு'ஷாணம்-வ்ரு'ஂஷப-ங்க்ரு'ணோது । ப்ரியம்-விஂஶாக்ம் ஸர்வவீரக்ம் ஸுவீரம் ॥ கஸ்ய வ்ரு'ஷா ஸுதே ஸசா । நியுத்வாந் வ்ரு'ஷபோ ரணத் । வ்ரு'த்ரஹா ஸோமபீதயே ॥ யஸ்தே ஶ்ரு'ங்க வ்ரு'ஷோ நபாத் । ப்ரணபா-த்குண்டபாய்யஃ । ந்யஸ்மிந்தத்த்ர ஆ மநஃ ॥ 44 ॥
தக்ம் ஸத்த்ரீசீரூதயோ வ்ரு'ஷ்ணியாநி । பௌக்க்ஸ்யாநி நியுதஃ ஸஶ்சுரிந்த்ரம் । ஸமுத்ர-ந்ந ஸிந்தவ உக்தஶுஷ்மாஃ । உருவ்யசஸ-ங்கிர ஆவிஶந்தி ॥ இந்த்ராய கிரோ அநிஶிதஸர்காஃ । அபஃ ப்ரைரயந்-த்ஸகரஸ்ய புத்த்நாத் । யோ அக்ஷேணேவ சக்ரியா ஶசீபிஃ । விஷ்வக்தஸ்தம்ப ப்ரு'திவீமுத த்யாம் ॥ அக்ஷோதயச்சவஸா க்ஷாம புத்த்நம் । வார்ணவாதஸ்தவிஷீபிரிந்த்ரஃ ॥ 45 ॥
த்ரு'டாந்யௌக்நாதுஶமாந ஓஜஃ । அவாபிநத்ககுபஃ பர்வதாநாம் ॥ ஆ நோ அக்நே ஸுகேதுநா । ரயிம்-விஂஶ்வாயுபோஷஸம் । மார்டீக-ந்தேஹி ஜீவஸே ॥ த்வக்ம் ஸோம மஹே பகம் । த்வம்-யூஂந ரு'தாயதே । தக்ஷ-ந்ததாஸி ஜீவஸே ॥ ரதம்-யுஂஞ்ஜதே மருதஃ ஶுபே ஸகம் । ஸூரோ ந மித்ராவருணா கவிஷ்டிஷு ॥ 46 ॥
ரஜாக்ம்ஸி சித்ரா வி சரந்தி தந்யவஃ । திவ-ஸ்ஸம்ராஜா பயஸா ந உக்ஷதம் ॥ வாசக்ம் ஸு மித்ராவருணாவிராவதீம் । பர்ஜந்யஶ்சித்ராம்-வஂததி த்விஷீமதீம் । அப்ரா வஸத மருத-ஸ்ஸு மாயயா । த்யாம்-வஂர்ஷயத-மருணாமரேபஸம் ॥ அயுக்த ஸப்த ஶுந்த்யுவஃ । ஸூரோ ரதஸ்ய நப்த்ரியஃ । தாபிர்யாதி ஸ்வயுக்திபிஃ ॥ வஹிஷ்டேபிர்விஹரந். யாஸி தந்தும் ॥ 47 ॥
அவவ்யயந்நஸித-ந்தேவ வஸ்வஃ । தவித்த்வதோ ரஶ்மய-ஸ்ஸூர்யஸ்ய । சர்மேவாவாதுஸ்தமோ அப்ஸ்வந்தஃ ॥ பர்ஜந்யாய ப்ரகாயத । திவஸ்புத்ராய மீடுஷே । ஸ நோ யவஸமிச்சது ॥ அச்சா வத தவஸ-ங்கீர்பிராபிஃ । ஸ்துஹி பர்ஜந்ய-ந்நமஸா விவாஸ । கநிக்ரத-த்வ்ரு'ஷபோ ஜீரதாநுஃ । ரேதோ ததாத்வோஷதீஷு கர்பம் ॥ 48 ॥
யோ கர்பமோஷதீநாம் । கவா-ங்க்ரு'ணோத்யர்வதாம் । பர்ஜந்யஃ புருஷீணாம் ॥ தஸ்மா இதாஸ்யே ஹவிஃ । ஜுஹோதா மதுமத்தமம் । இடா-ந்ந-ஸ்ஸம்யஂத-ங்கரத் ॥ திஸ்ரோ யதக்நே ஶரதஸ்த்வாமித் । ஶுசி-ங்க்ரு'தேந ஶுசய-ஸ்ஸபர்யந்ந் । நாமாநி சித்ததிரே யஜ்ஞியாநி । அஸூதயந்த தநுவ-ஸ்ஸுஜாதாஃ ॥ 49 ॥
இந்த்ரஶ்ச ந-ஶ்ஶுநாஸீரௌ । இமம்-யஂஜ்ஞ-ம்மிமிக்ஷதம் । கர்ப-ந்தத்தக்க் ஸ்வஸ்தயே ॥ யயோரிதம்-விஂஶ்வ-ம்புவந-மாவிவேஶ । யயோராநந்தோ நிஹிதோ மஹஶ்ச । ஶுநாஸீராவ்ரு'துபிஃ ஸம்விஂதாநௌ । இந்த்ரவந்தௌ ஹவிரித-ஞ்ஜுஷேதாம் ॥ ஆ கா யே அக்நிமிந்ததே । ஸ்த்ரு'ணந்தி பர்ஹிராநுஷக் । யேஷாமிந்த்ரோ யுவா ஸகா ॥ அக்ந இந்த்ரஶ்ச மேதிநா । ஹதோ வ்ரு'த்ராண்யப்ரதி । யுவக்ம் ஹி வ்ரு'த்ரஹந்தமா ॥ யாப்யாக்ம் ஸுவரஜயந்நக்ர ஏவ । யாவாதஸ்தது-ர்புவநஸ்ய மத்த்யே । ப்ரசர்ஷணீ வ்ரு'ஷணா வஜ்ரபாஹூ । அக்நீ இந்த்ரா வ்ரு'த்ரஹணா ஹுவே வாம் ॥ 50 ॥

(மந - இந்த்ரோ - காவிஷ்டிஷு - தந்தும் - கர்பக்ம் - ஸுஜாதாஃ - ஸகா ஸப்த ச) (அ. 5)
அநுவாகம் 6 - உபஹோமாஃ

உத நஃ ப்ரியா ப்ரியாஸு । ஸப்தஸ்வஸா ஸுஜுஷ்டா । ஸரஸ்வதீ ஸ்தோம்யா 'பூத் ॥ இமா ஜுஹ்வாநா யுஷ்மதா நமோபிஃ । ப்ரதி ஸ்தோமக்ம் ஸரஸ்வதி ஜுஷஸ்வ । தவ ஶர்ம-ந்ப்ரியதமே ததாநாஃ । உபஸ்தேயாம ஶரண-ந்ந வ்ரு'க்ஷம் ॥ த்ரீணி பதா விசக்ரமே । விஷ்ணுர்கோபா அதாப்யஃ । ததோ தர்மாணி தாரயந்ந் ॥ 51 ॥
ததஸ்ய ப்ரியமபி பாதோ அஶ்யாம் । நரோ யத்ர தேவயவோ மதந்தி । உருக்ரமஸ்ய ஸ ஹி பந்துரித்தா । விஷ்ணோஃ பதே பரமே மத்த்வ உத்ஸஃ ॥ க்ரத்வா தா அஸ்து ஶ்ரேஷ்டஃ । அத்ய த்வா வந்வந்-த்ஸுரேக்ணாஃ । மர்த ஆநாஶ ஸுவ்ரு'க்திம் ॥ இமா ப்ரஹ்ம ப்ரஹ்மவாஹ । ப்ரியா த ஆ பரஃஇ-ஸ்ஸீத । வீஹி ஸூர புரோடாஶம் ॥ 52 ॥
உப ந-ஸ்ஸூநவோ கிரஃ । ஶ்ரு'ண்வந்த்வம்ரு'தஸ்ய யே । ஸும்ரு'டீகா பவந்து நஃ ॥ அத்யா நோ தேவ ஸவிதஃ । ப்ரஜாவ-த்ஸாவீ-ஸ்ஸௌபகம் । பரா துஸ்ஷ்வப்நியக்ம் ஸுவ ॥ விஶ்வாநி தேவ ஸவிதஃ । துரிதாநி பராஸுவ । ய-த்பத்ர-ந்தந்ம ஆஸுவ ॥ ஶுசிமர்கை-ர்ப்ரு'ஹஸ்பதிம் ॥ 53 ॥
அத்த்வரேஷு நமஸ்யத । அநாம்யோஜ ஆசகே ॥ யா தாரயந்த தேவா ஸுதக்ஷா தக்ஷபிதாரா । அஸுர்யாய ப்ரமஹஸா ॥ ஸ இத்க்ஷேதி ஸுதித ஓகஸி ஸ்வே । தஸ்மா இடா பிந்வதே விஶ்வதாநீ । தஸ்மை விஶஃ ஸ்வயமேவாநமந்தி । யஸ்மி-ந்ப்ரஹ்மா ராஜநி பூர்வ ஏதி ॥ ஸகூதிமிந்த்ர ஸச்யுதிம் । ஸச்யுதி-ஞ்ஜகநச்யுதிம் ॥ 54 ॥
கநாத்காபா-ந்ந ஆபர । ப்ரயப்ஸ்யந்நிவ ஸக்த்யௌ ॥ விந இந்த்ர ம்ரு'தோ ஜஹி । கநீகுநதிவ ஸாபயந்ந் । அபி ந-ஸ்ஸுஷ்டுதி-ந்நய ॥ ப்ரஜாபதி-ஸ்ஸ்த்ரியாம்-யஂஶஃ । முஷ்கயோரததா-த்ஸபம் । காமஸ்ய த்ரு'ப்திமாநந்தம் । தஸ்யாக்நே பாஜயேஹ மா ॥ மோதஃ ப்ரமோத ஆநந்தஃ ॥ 55 ॥
முஷ்கயோர்நிஹித-ஸ்ஸபஃ । ஸ்ரு'த்வேவ காமஸ்ய த்ரு'ப்யாணி । தக்ஷிணாநா-ம்ப்ரதிக்ரஹே ॥ மநஸஶ்சித்த-மாகூதிம் । வாச-ஸ்ஸத்ய-மஶீமஹி । பஶூநாக்ம் ரூபமந்நஸ்ய । யஶ-ஶ்ஶ்ரீ-ஶ்ஶ்ரயதா-ம்மயி ॥ யதா 'ஹமஸ்யா அத்ரு'பக்க் ஸ்த்ரியை புமாந் । யதா ஸ்த்ரீ த்ரு'ப்யதி புக்ம்ஸி ப்ரியே ப்ரியா । ஏவ-ம்பகஸ்ய த்ரு'ப்யாணி ॥ 56 ॥
யஜ்ஞஸ்ய காம்யஃ ப்ரியஃ ॥ ததாமீத்யக்நிர்வததி । ததேதி வாயுராஹ தத் । ஹந்தேதி ஸத்ய-ஞ்சந்த்ரமாஃ । ஆதித்ய-ஸ்ஸத்யமோமிதி ॥ ஆபஸ்த-த்ஸத்யமாபரந்ந் । யஶோ யஜ்ஞஸ்ய தக்ஷிணாம் । அஸௌ மே காம-ஸ்ஸம்ரு'த்த்யதாம் ॥ ந ஹி ஸ்பஶமவித-ந்நந்யமஸ்மாத் । வைஶ்வாநரா-த்புர ஏதாரமக்நேஃ ॥ 57 ॥
அதேமமந்தந்நம்ரு'தமமூராஃ । வைஶ்வாநர-ங்க்ஷேத்ரஜித்யாய தேவாஃ ॥ யேஷாமிமே பூர்வே அர்மாஸ ஆஸந்ந் । அயூபா-ஸ்ஸத்ம விப்ரு'தா புரூணி । வைஶ்வாநர த்வயா தே நுத்தாஃ । ப்ரு'திவீ-மந்யாமபிதஸ்து-ர்ஜநாஸஃ ॥ ப்ரு'திவீ-ம்மாதர-ம்மஹீம் । அந்தரிக்ஷ-முபப்ருவே । ப்ரு'ஹதீமூதயே திவம் ॥ விஶ்வ-ம்பிபர்தி ப்ரு'திவீ ॥ 58 ॥
அந்தரிக்ஷம்-விஂபப்ரதே । துஹே த்யௌ-ர்ப்ரு'ஹதீ பயஃ ॥ ந தா நஶந்தி ந தபாதி தஸ்கரஃ । நைநா அமித்ரோ வ்யதிராததர்ஷதி । தேவாக்ஶ்ச யாபி-ர்யஜதே ததாதி ச । ஜ்யோகித்தாபிஃ ஸசதே கோபதி-ஸ்ஸஹ ॥ ந தா அர்வா ரேணுககாடோ அஶ்நுதே । ந ஸக்க் ஸ்க்ரு'தத்ர-முபயந்தி தா அபி । உருகாயமபய-ந்தஸ்ய தா அநு । காவோ மர்த்யஸ்ய விசரந்தி யஜ்வநஃ ॥ 59 ॥
ராத்ரீ வ்யக்யதாயதீ । புருத்ரா தேவ்யக்ஷபிஃ । விஶ்வா அதி ஶ்ரியோ-'தித ॥ உப தே கா இவாகரம் । வ்ரு'ணீஷ்வ துஹித-ர்திவஃ । ராத்ரீ ஸ்தோம-ந்ந ஜிக்யுஷீ ॥ தேவீம்-வாஂசமஜநயந்த தேவாஃ । தாம்-விஂஶ்வரூபாஃ பஶவோ வதந்தி । ஸா நோ மந்த்ரேஷமூர்ஜ-ந்துஹாநா । தேநுர்வாகஸ்மாநுப ஸுஷ்டுதைது ॥ 60 ॥
ய-த்வாக்வதந்த்ய-விசேதநாநி । ராஷ்ட்ரீ தேவாநா-ந்நிஷஸாத மந்த்ரா । சதஸ்ர ஊர்ஜ-ந்துதுஹே பயாக்ம்ஸி । க்வ ஸ்வி தஸ்யாஃ பரம-ஞ்ஜகாம ॥ கௌரீ மிமாய ஸலிலாநி தக்ஷதீ । ஏகபதீ த்விபதீ ஸா சதுஷ்பதீ । அஷ்டாபதீ நவபதீ பபூவுஷீ । ஸஹஸ்ராக்ஷரா பரமே வ்யோமந்ந் ॥ தஸ்யாக்ம் ஸமுத்ரா அதி வி க்ஷரந்தி । தேந ஜீவந்தி ப்ரதிஶஶ்சதஸ்ரஃ ॥ 61 ॥
ததஃ க்ஷரத்யக்ஷரம் । த-த்விஶ்வ-முபஜீவதி ॥ இந்த்ரா ஸூரா ஜநயந்-விஶ்வகர்மா । மருத்வாக்ம் அஸ்து கணவாந்-த்ஸஜாதவாந் । அஸ்ய ஸ்நுஷா-ஶ்வஶுரஸ்ய ப்ரஶிஷ்டிம் । ஸபத்நா வாச-ம்மநஸா உபாஸதாம் ॥ இந்த்ர-ஸ்ஸூரோ அதர-த்ரஜாக்ம்ஸி । ஸ்நுஷா ஸபத்நா-ஶ்ஶ்வஶுரோ-'யமஸ்து । அயக்ம் ஶத்ரூஞ்ஜயது ஜர்ஹ்ரு'ஷாணஃ । அயம்-வாஂஜ-ஞ்ஜயது வாஜஸாதௌ ॥ அக்நிஃ, க்ஷத்ரப்ரு'தநிப்ரு'ஷ்டமோஜஃ । ஸஹஸ்ரியோ தீப்யதா-மப்ரயுச்சந்ந் । விப்ராஜமாந-ஸ்ஸமிதாந உக்ரஃ । ஆ-'ந்தரிக்ஷமருஹத-கந்த்யாம் ॥ 62 ॥

(தாரயந் - புரோடாஶம் - ப்ரு'ஹஸ்பதிம் - ஜகநச்யுதி - மாநந்தோ - பகஸ்ய த்ரு'ப்யா - ண்யக்நேஃ - ப்ரு'திவீ - யஜ்வந - ஏது - ப்ரதிஶஶ்சதஸ்ரோ - வாஜஸாதௌ சத்வாரி ச) (அ. 6)
அநுவாகம் 7 - உபஹோமாஃ

வ்ரு'ஷா 'ஸ்யக்ம்ஶு-ர்வ்ரு'ஷபாய க்ரு'ஹ்யஸே । வ்ரு'ஷா-'யமுக்ரோ ந்ரு'சக்ஷஸே । திவ்யஃ கர்மண்யோ ஹிதோ ப்ரு'ஹந்நாம । வ்ரு'ஷபஸ்ய யா ககுத் ॥ விஷூவாந். விஷ்ணோ பவது । அயம்-யோஂ மாமகோ வ்ரு'ஷா । அதோ இந்த்ர இவ தேவேப்யஃ । விப்ரவீது ஜநேப்யஃ ॥ ஆயுஷ்மந்தம்-வஂர்சஸ்வந்தம் । அதோ அதிபதிம்-விஂஶாம் ॥ 63 ॥
அஸ்யாஃ ப்ரு'திவ்யா அத்த்யக்ஷம் । இமமிந்த்ர வ்ரு'ஷப-ங்க்ரு'ணு ॥ ய-ஸ்ஸுஶ்ரு'ங்கஃ ஸுவ்ரு'ஷபஃ । கல்யாணோ த்ரோண ஆஹிதஃ । கார்ஷீவலப்ரகாணேந । வ்ரு'ஷபேண யஜாமஹே ॥ வ்ரு'ஷபேண யஜமாநாஃ । அக்ரூரேணேவ ஸர்பிஷா । ம்ரு'தஶ்ச ஸர்வா இந்த்ரேண । ப்ரு'தநாஶ்ச ஜயாமஸி ॥ 64 ॥
யஸ்யாயம்ரு'ஷபோ ஹவிஃ । இந்த்ராய பரிணீயதே । ஜயாதி ஶத்ருமாயந்தம் । அதோ ஹந்தி ப்ரு'தந்யதஃ ॥ ந்ரு'ணாமஹ ப்ரணீரஸத் । அக்ர உத்பிந்ததாமஸத் ॥ இந்த்ர ஶுஷ்ம-ந்தநுவா மேரயஸ்வ । நீசா விஶ்வா அபிதிஷ்டாபிமாதீஃ । நி ஶ்ரு'ணீஹ்யாபாதம்-யோஂ நோ அஸ்தி । உரு-ந்நோ லோக-ங்க்ரு'ணுஹி ஜீரதாநோ ॥ 65 ॥
ப்ரேஹ்யபிப்ரேஹி ப்ரபரா ஸஹஸ்வ । மா விவேநோ வி ஶ்ரு'ணுஷ்வா ஜநேஷு । உதீடிதோ வ்ரு'ஷப திஷ்ட ஶுஷ்மைஃ । இந்த்ர ஶத்ரூ-ந்புரோ அஸ்மாக யுத்த்ய ॥ அக்நே ஜேதா த்வ-ஞ்ஜய । ஶத்ரூந்-த்ஸஹஸ ஓஜஸா । வி ஶத்ரூந். விம்ரு'தோ நுத ॥ ஏத-ந்தே ஸ்தோம-ந்துவிஜாத விப்ரஃ । ரத-ந்ந தீர-ஸ்ஸ்வபா அதக்ஷம் । யதீதக்நே ப்ரதி த்வ-ந்தேவ ஹர்யாஃ ॥ 66 ॥
ஸுவர்வதீரப ஏநா ஜயேம ॥ யோ க்ரு'தேநாபிமாநிதஃ । இந்த்ர ஜைத்ராய ஜஜ்ஞிஷே । ஸ ந-ஸ்ஸங்காஸு பாரய । ப்ரு'தநாஸாஹ்யேஷு ச ॥ இந்த்ரோ ஜிகாய ப்ரு'திவீம் । அந்தரிக்ஷக்ம் ஸுவர்மஹத் । வ்ரு'த்ரஹா புருசேதநஃ ॥ இந்த்ரோ ஜிகாய ஸஹஸா ஸஹாக்ம்ஸி । இந்த்ரோ ஜிகாய ப்ரு'தநாநி விஶ்வா ॥ 67 ॥
இந்த்ரோ ஜாதோ வி புரோ ருரோஜ । ஸ நஃ பரஸ்பா வரிவஃ க்ரு'ணோது ॥ அய-ங்க்ரு'த்நுரக்ரு'பீதஃ । விஶ்வஜி-துத்பிதி-த்ஸோமஃ । ரு'ஷி-ர்விப்ரஃ காவ்யேந ॥ வாயுரக்ரேகா யஜ்ஞப்ரீஃ । ஸாக-ங்கந்மநஸா யஜ்ஞம் । ஶிவோ நியுத்பிஃ ஶிவாபிஃ ॥ வாயோ ஶுக்ரோ அயாமி தே । மத்த்வோ அக்ர-ந்திவிஷ்டிஷு ॥ 68 ॥
ஆயா ஹி ஸோமபீதயே । ஸ்வாருஹோ தேவ நியுத்வதா ॥ இமமிந்த்ர வர்தய க்ஷத்ரியாணாம் । அயம்-விஂஶாம்-விஂஶ்பதிரஸ்து ராஜா । அஸ்மா இந்த்ர மஹி வர்சாக்ம்ஸி தேஹி । அவர்சஸ-ங்க்ரு'ணுஹி ஶத்ருமஸ்ய ॥ இமமாபஜ க்ராமே அஶ்வேஷு கோஷு । நிரமு-ம்பஜ யோ-'மித்ரோ அஸ்ய । வர்ஷ்மந் க்ஷத்ரஸ்ய ககுபி ஶ்ரயஸ்வ । ததோ ந உக்ரோ விபஜா வஸூநி ॥ 69 ॥
அஸ்மே த்யாவாப்ரு'திவீ பூரி வாமம் । ஸ-ந்துஹாதா-ங்கர்மதுகேவ தேநுஃ । அயக்ம் ராஜா ப்ரிய இந்த்ரஸ்ய பூயாத் । ப்ரியோ கவாமோஷதீநா-முதாபாம் ॥ யுநஜ்மி த உத்தராவந்த-மிந்த்ரம் । யேந ஜயாஸி ந பராஜயாஸை । ஸ த்வா 'கரேகவ்ரு'ஷபக்க் ஸ்வாநாம் । அதோ ராஜந்நுத்தம-ம்மாநவாநாம் ॥ உத்தரஸ்த்வமதரே தே ஸபத்நாஃ । ஏகவ்ரு'ஷா இந்த்ரஸகா ஜிகீவாந் ॥ 70 ॥
விஶ்வா ஆஶாஃ ப்ரு'தநா-ஸ்ஸஜம்யஂஞ்ஜயந்ந் । அபிதிஷ்ட ஶத்ரூயத-ஸ்ஸஹஸ்வ ॥ துப்ய-ம்பரந்தி க்ஷிதயோ யவிஷ்ட । பலிமக்நே அந்தி த ஓத தூராத் । ஆ பந்திஷ்டஸ்ய ஸுமதி-ஞ்சிகித்தி । ப்ரு'ஹத்தே அக்நே மஹி ஶர்ம பத்ரம் ॥ யோ தேஹ்யோ அநமயத்வதஸ்நைஃ । யோ அர்யபத்நீ-ருஷஸஶ்சகார । ஸ நிருத்த்யா நஹுஷோ யஹ்வோ அக்நிஃ । விஶஶ்சக்ரே பலிஹ்ரு'த-ஸ்ஸஹோபிஃ ॥ 71 ॥
ப்ர ஸத்யோ அக்நே அத்யஷ்யந்யாந் । ஆவிர்யஸ்மை சாருதரோ பபூத । ஈடேந்யோ வபுஷ்யோ விபாவா । ப்ரியோ விஶாமதிதி-ர்மாநுஷீணாம் ॥ ப்ரஹ்ம ஜ்யேஷ்டா வீர்யா ஸம்ப்ரு'தாநி । ப்ரஹ்மாக்ரே ஜ்யேஷ்ட-ந்திவமாததாந । ரு'தஸ்ய ப்ரஹ்ம ப்ரதமோத ஜஜ்ஞே । தேநார்ஹதி ப்ரஹ்மணா ஸ்பர்திது-ங்கஃ ॥ ப்ரஹ்ம ஸ்ருசோ க்ரு'தவதீஃ । ப்ரஹ்மணா ஸ்வரவோ மிதாஃ ॥ 72 ॥
ப்ரஹ்ம யஜ்ஞஸ்ய தந்தவஃ । ரு'த்விஜோ யே ஹவிஷ்க்ரு'தஃ ॥ ஶ்ரு'ங்காணீவேச்ச்ரு'ங்கிணாக்ம் ஸந்தத்ரு'ஶ்ரிரே । சஷாலவந்த-ஸ்ஸ்வரவஃ ப்ரு'திவ்யாம் । தே தேவாஸ-ஸ்ஸ்வரவஸ்தஸ்திவாக்ம்ஸஃ । நம-ஸ்ஸகிப்ய-ஸ்ஸந்நாந்மா 'வகாத ॥ அபிபூரக்நிரதர-த்ரஜாக்ம்ஸி । ஸ்ப்ரு'தோ விஹத்ய ப்ரு'தநா அபிஶ்ரீஃ । ஜுஷாணோ ம ஆஹுதி-ம்மா மஹிஷ்ட । ஹத்வா ஸபத்நாந். வரிவஸ்கரந்நஃ ॥ ஈஶாந-ந்த்வா புவநாநா-மபிஶ்ரியம் । ஸ்தௌம்யக்ந உருக்ரு'தக்ம் ஸுவீரம் । ஹவி-ர்ஜுஷாண-ஸ்ஸபத்நாக்ம் அபிபூரஸி । ஜஹி ஶத்ரூக்ம்ரப ம்ரு'தோ நுதஸ்வ ॥ 73 ॥

(விஶாம் - ஜயாமஸி - ஜீரதாநோ - ஹர்யா - விஶ்வா - திவிஷ்டிஷு - வஸூநி - ஜிகீவாந்த் - ஸஹோபி--ர் மிதா - ந ஶ்சத்வாரி ச) (அ. 7)
அநுவாகம் 8 - உபஹோமாஃ

ஸ ப்ரத்நவந்நவீயஸா । அக்நே த்யும்நேந ஸம்யஂதா । ப்ரு'ஹ-த்ததந்த பாநுநா ॥ நவ-ந்நு ஸ்தோமமக்நயே । திவ-ஶ்ஶ்யேநாய ஜீஜநம் । வஸோஃ குவித்வநாதி நஃ ॥ ஸ்வாருஹா யஸ்ய ஶ்ரியோ த்ரு'ஶே । ரயிர்வீரவதோ யதா । அக்ரே யஜ்ஞஸ்ய சேததஃ ॥ அதாப்யஃ புர ஏதா ॥ 74 ॥
அக்நிர்விஶா-ம்மாநுஷீணாம் । தூர்ணீ ரத-ஸ்ஸதா நவஃ ॥ நவக்ம் ஸோமாய வாஜிநே । ஆஜ்ய-ம்பயஸோ-'ஜநி । ஜுஷ்டக்ம் ஶுசிதமம்-வஂஸு ॥ நவக்ம் ஸோம ஜுஷஸ்வ நஃ । பீயூஷஸ்யேஹ த்ரு'ப்ணுஹி । யஸ்தே பாக ரு'தாவயம் ॥ நவஸ்ய ஸோம தே வயம் । ஆ ஸுமதிம்-வ்ரு'ஂணீமஹே ॥ 75 ॥
ஸ நோ ராஸ்வ ஸஹஸ்ரிணஃ ॥ நவக்ம் ஹவிர்ஜுஷஸ்வ நஃ । ரு'துபிஃ ஸோம பூதமம் । ததங்க ப்ரதிஹர்ய நஃ । ராஜந-த்ஸோம ஸ்வஸ்தயே ॥ நவக்க் ஸ்தோம-ந்நவக்ம் ஹவிஃ । இந்த்ராக்நிப்யா-ந்நிவேதய । தஜ்ஜுஷேதாக்ம் ஸசேதஸா ॥ ஶுசி-ந்நு ஸ்தோம-ந்நவஜாதமத்ய । இந்த்ராக்நீ வ்ரு'த்ரஹணா ஜுஷேதாம் ॥ 76 ॥
உபா ஹி வாக்ம் ஸுஹவா ஜோஹவீமி । தா வாஜக்ம் ஸத்ய உஶதே தேஷ்டா ॥ அக்நிரிந்த்ரோ நவஸ்ய நஃ । அஸ்ய ஹவ்யஸ்ய த்ரு'ப்யதாம் । இஹ தேவௌ ஸஹஸ்ரிணௌ ॥ யஜ்ஞ-ந்ந ஆ ஹி கச்சதாம் । வஸுமந்தக்ம் ஸுவர்விதம் । அஸ்ய ஹவ்யஸ்ய த்ரு'ப்யதாம் । அக்நிரிந்த்ரோ நவஸ்ய நஃ ॥ விஶ்வா-ந்தேவாக் ஸ்தர்பயத ॥ 77 ॥
ஹவிஷோ-'ஸ்ய நவஸ்ய நஃ । ஸுவர்விதோ ஹி ஜஜ்ஞிரே ॥ ஏத-ம்பர்ஹி-ஸ்ஸுஷ்டரீமா நவேந । அயம்-யஂஜ்ஞோ யஜமாநஸ்ய பாகஃ । அய-ம்பபூவ புவநஸ்ய கர்பஃ । விஶ்வே தேவா இதமத்யாகமிஷ்டாஃ ॥ இமே நு த்யாவாப்ரு'திவீ ஸமீசீ । தந்வாநே யஜ்ஞ-ம்புருபேஶஸ-ந்தியா । ஆ-'ஸ்மை ப்ரு'ணீதா-ம்புவநாநி விஶ்வா । ப்ரஜா-ம்புஷ்டிமம்ரு'த-ந்நவேந ॥ 78 ॥
இமே தேநூ அம்ரு'தம்-யேஂ துஹாதே । பயஸ்வ-த்யுத்தராமேது புஷ்டிஃ । இமம்-யஂஜ்ஞ-ஞ்ஜுஷமாணே நவேந । ஸமீசீ த்யாவாப்ரு'திவீ க்ரு'தாசீ ॥ யவிஷ்டோ ஹவ்யவாஹநஃ । சித்ரபாநு-ர்க்ரு'தாஸுதிஃ । நவஜாதோ விரோசஸே । அக்நே தத்தே மஹித்வநம் ॥ த்வமக்நே தேவதாப்யஃ । பாகே தேவ ந மீயஸே ॥ 79 ॥
ஸ ஏநா வித்வாந். யக்ஷ்யஸி । நவக்க் ஸ்தோம-ஞ்ஜுஷஸ்வ நஃ ॥ அக்நிஃ ப்ரதமஃ ப்ராஶ்ஞாது । ஸ ஹி வேத யதா ஹவிஃ । ஶிவா அஸ்மப்ய-மோஷதீஃ । க்ரு'ணோது விஶ்வசர்ஷணிஃ ॥ பத்ராந்ந-ஶ்ஶ்ரேய-ஸ்ஸமநைஷ்ட தேவாஃ । த்வயா-'வஸேந ஸமஶீமஹி த்வா । ஸ நோ மயோபூஃ பிதோ ஆவிஶஸ்வ । ஶ-ந்தோகாய தநுவே ஸ்யோநஃ ॥ ஏதமு த்ய-ம்மதுநா ஸம்யுஂதம்-யஂவம் । ஸரஸ்வத்யா அதிமநாவசர்க்ரு'ஷுஃ । இந்த்ர ஆஸீ-த்ஸீரபதி-ஶ்ஶதக்ரதுஃ । கீநாஶா ஆஸ-ந்மருதஃ ஸுதாநவஃ ॥ 80 ॥