କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ଚତୁର୍ଥଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଉପହୋମାଃ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଉପହୋମାଃ
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଉପହୋମାଃ
ଜୁଷ୍ଟୋ॒ ଦମୂ॑ନା॒ ଅତି॑ଥିର୍ଦୁରୋ॒ଣେ । ଇ॒ମ-ନ୍ନୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମୁପ॑ ଯାହି ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଵିଶ୍ଵା॑ ଅଗ୍ନେ-ଽଭି॒ ଯୁଜୋ॑ ଵି॒ହତ୍ଯ॑ । ଶ॒ତ୍ରୂ॒ଯ॒ତାମାଭ॑ରା॒ ଭୋଜ॑ନାନି ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ଶର୍ଧ॑ ମହ॒ତେ ସୌଭ॑ଗାଯ । ତଵ॑ ଦ୍ଯୁ॒ମ୍ନାନ୍ଯୁ॑ତ୍ତ॒ମାନି॑ ସନ୍ତୁ । ସ-ଞ୍ଜା᳚ସ୍ପ॒ତ୍ଯଗ୍ଂ ସୁ॒ଯମ॒ମା କୃ॑ଣୁଷ୍ଵ । ଶ॒ତ୍ରୂ॒ଯ॒ତାମ॒ଭିତି॑ଷ୍ଠା॒ ମହାଗ୍ଂ॑ସି ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ଯୋ ନୋ॒-ଽଭିତୋ॒ ଜନଃ॑ । ଵୃକୋ॒ ଵାରୋ॒ ଜିଘାଗ୍ଂ॑ସତି ॥ 1 ॥
ତାଗ୍ସ୍ତ୍ଵଂ-ଵୃଁ॑ତ୍ରହଞ୍ଜହି । ଵସ୍ଵ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॒-ମାଭ॑ର ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ଯୋ ନୋ॑-ଽଭି॒ଦାସ॑ତି । ସ॒ମା॒ନୋ ଯଶ୍ଚ॒ ନିଷ୍ଟ୍ଯଃ॑ । ଇ॒ଦ୍ଧ୍ମସ୍ଯେ॑ଵ ପ୍ର॒କ୍ଷାଯ॑ତଃ । ମା ତସ୍ଯୋଚ୍ଛେ॑ଷି॒ କିଞ୍ଚ॒ନ ॥ ତ୍ଵମି॑ନ୍ଦ୍ରାଭି॒ଭୂର॑ସି । ଦେ॒ଵୋ ଵିଜ୍ଞା॑ତଵୀର୍ଯଃ । ଵୃ॒ତ୍ର॒ହା ପୁ॑ରୁ॒ଚେତ॑ନଃ ॥ ଅପ॒ ପ୍ରାଚ॑ ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଵିଶ୍ଵାଗ୍ଂ॑ ଅ॒ମିତ୍ରାନ୍॑ ॥ 2 ॥
ଅପାପା॑ଚୋ ଅଭିଭୂତେ ନୁଦସ୍ଵ । ଅପୋଦୀ॑ଚୋ॒ ଅପ॑ ଶୂରାଧ॒ରାଚ॑ ଊ॒ରୌ । ଯଥା॒ ତଵ॒ ଶର୍ମ॒ନ୍ମଦେ॑ମ ॥ ତମିନ୍ଦ୍ରଂ॑-ଵାଁଜଯାମସି । ମ॒ହେ ଵୃ॒ତ୍ରାଯ॒ ହନ୍ତ॑ଵେ । ସ ଵୃଷା॑ ଵୃଷ॒ଭୋ ଭୁ॑ଵତ୍ ॥ ଯୁ॒ଜେ ରଥ॑-ଙ୍ଗ॒ଵେଷ॑ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ହରି॑ଭ୍ଯାମ୍ । ଉପ॒ ବ୍ରହ୍ମା॑ଣି ଜୁଜୁଷା॒ଣ-ମ॑ସ୍ଥୁଃ । ଵିବା॑ଧିଷ୍ଟା॒ସ୍ଯ ରୋଦ॑ସୀ ମହି॒ତ୍ଵା । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରାଣ୍ଯ॑ପ୍ର॒ତୀ ଜ॑ଘ॒ନ୍ଵାନ୍ ॥ 3 ॥
ହ॒ଵ୍ଯ॒ଵାହ॑-ମଭିମାତି॒ଷା-ଽହ᳚ମ୍ । ର॒କ୍ଷୋ॒ହଣ॒-ମ୍ପୃତ॑ନାସୁ ଜି॒ଷ୍ଣୁମ୍ । ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମନ୍ତ॒-ନ୍ଦୀଦ୍ଯ॑ତ॒-ମ୍ପୁର॑ନ୍ଧିମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃତ॒ମା ହୁ॑ଵେମ ॥ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟମଗ୍ନେ ଅ॒ଭି ତ-ତ୍ପୃ॑ଣାହି । ଵିଶ୍ଵା॑ ଦେଵ॒ ପୃତ॑ନା ଅ॒ଭିଷ୍ଯ । ଉ॒ରୁ-ନ୍ନଃ॒ ପନ୍ଥା᳚-ମ୍ପ୍ରଦି॒ଶନ୍ଵି ଭା॑ହି । ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମଦ୍ଧେହ୍ଯ॒ଜର॑-ନ୍ନ॒ ଆଯୁଃ॑ ॥ ତ୍ଵାମ॑ଗ୍ନେ ହ॒ଵିଷ୍ମ॑ନ୍ତଃ । ଦେ॒ଵ-ମ୍ମର୍ତା॑ସ ଈଡତେ ॥ 4 ॥
ମନ୍ଯେ᳚ ତ୍ଵା ଜା॒ତଵେ॑ଦସମ୍ । ସ ହ॒ଵ୍ଯା ଵ॑କ୍ଷ୍ଯା-ଽନୁ॒ଷକ୍ ॥ ଵିଶ୍ଵା॑ନି ନୋ ଦୁ॒ର୍ଗହା॑ ଜାତଵେଦଃ । ସିନ୍ଧୁ॒-ନ୍ନ ନା॒ଵା ଦୁ॑ରି॒ତା-ଽତି॑ପର୍ଷି । ଅଗ୍ନେ॑ ଅତ୍ରି॒ଵ-ନ୍ମନ॑ସା ଗୃଣା॒ନଃ । ଅ॒ସ୍ମାକ॑-ମ୍ବୋଦ୍ଧ୍ଯଵି॒ତା ତ॒ନୂନା᳚ମ୍ ॥ ପୂ॒ଷା ଗା ଅନ୍ଵେ॑ତୁ ନଃ । ପୂ॒ଷା ର॑କ୍ଷ॒ତ୍ଵର୍ଵ॑ତଃ । ପୂ॒ଷା ଵାଜଗ୍ଂ॑ ସନୋତୁ ନଃ ॥ ପୂ॒ଷେମା ଆଶା॒ ଅନୁ॑ଵେଦ॒ ସର୍ଵାଃ᳚ ॥ 5 ॥
ସୋ ଅ॒ସ୍ମାଗ୍ଂ ଅଭ॑ଯତମେନ ନେଷତ୍ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି॒ଦା ଅଘୃ॑ଣି॒-ସ୍ସର୍ଵ॑ଵୀରଃ । ଅପ୍ର॑ଯୁଚ୍ଛ-ନ୍ପୁ॒ର ଏ॑ତୁ॒ ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନ୍ ॥ ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ ସ॒ପ୍ରଥା॑ ଅସି । ଜୁଷ୍ଟୋ॒ ହୋତା॒ ଵରେ᳚ଣ୍ଯଃ । ତ୍ଵଯା॑ ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଵିଁତ॑ନ୍ଵତେ ॥ ଅ॒ଗ୍ନୀ ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ସେଧତି । ଶୁ॒କ୍ରଶୋ॑ଚି॒ରମ॑ର୍ତ୍ଯଃ । ଶୁଚିଃ॑ ପାଵ॒କ ଈଡ୍ଯଃ॑ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ରକ୍ଷା॑ଣୋ॒ ଅଗ୍ଂହ॑ସଃ ॥ 6 ॥
ପ୍ରତି॑ଷ୍ମ ଦେଵ॒ ରୀଷ॑ତଃ । ତପି॑ଷ୍ଠୈର॒ଜରୋ॑ ଦହ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ହଗ୍ଂସି॒ ନ୍ଯ॑ତ୍ରିଣ᳚ମ୍ । ଦୀଦ୍ଯ॒-ନ୍ମର୍ତ୍ଯେ॒ଷ୍ଵା । ସ୍ଵେ କ୍ଷଯେ॑ ଶୁଚିଵ୍ରତ ॥ ଆ ଵା॑ତ ଵାହି ଭେଷ॒ଜମ୍ । ଵି ଵା॑ତ ଵାହି॒ ଯଦ୍ରପଃ॑ । ତ୍ଵଗ୍ଂହି ଵି॒ଶ୍ଵ ଭେ॑ଷଜଃ । ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦୂ॒ତ ଈଯ॑ସେ ॥ ଦ୍ଵାଵି॒ମୌ ଵାତା॑ ଵାତଃ ॥ 7 ॥
ଆ ସିନ୍ଧୋ॒ରା ପ॑ରା॒ଵତଃ॑ । ଦକ୍ଷ॑-ମ୍ମେ ଅ॒ନ୍ଯ ଆ॒ଵାତୁ॑ । ପରା॒-ଽନ୍ଯୋ ଵା॑ତୁ॒ ଯଦ୍ରପଃ॑ ॥ ଯଦ॒ଦୋ ଵା॑ତ ତେ ଗୃ॒ହେ । ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ ନି॒ଧିର୍ହି॒ତଃ । ତତୋ॑ ନୋ ଦେହି ଜୀ॒ଵସେ᳚ । ତତୋ॑ ନୋ ଧେହି ଭେଷ॒ଜମ୍ । ତତୋ॑ ନୋ॒ ମହ॒ ଆଵ॑ହ ॥ ଵାତ॒ ଆଵା॑ତୁ ଭେଷ॒ଜମ୍ । ଶ॒ମ୍ଭୂ-ର୍ମ॑ଯୋ॒ ଭୂର୍ନୋ॑ ହୃ॒ଦେ ॥ 8 ॥
ପ୍ରଣ॒ ଆଯୂଗ୍ଂ॑ଷି ତାରିଷତ୍ ॥ ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ ଅ॒ଯା-ଽସି॑ । ଅ॒ଯା ସନ୍ମନ॑ସା ହି॒ତଃ । ଅ॒ଯା ସନଃଅ॒ଵ୍ଯମୂ॑ହିଷେ । ଅ॒ଯା ନୋ॑ ଧେହି ଭେଷ॒ଜମ୍ ॥ ଇ॒ଷ୍ଟୋ ଅ॒ଗ୍ନିରାହୁ॑ତଃ । ସ୍ଵାହା॑କୃତଃ ପିପର୍ତୁ ନଃ । ସ୍ଵ॒ଗା ଦେ॒ଵେଭ୍ଯ॑ ଇ॒ଦ-ନ୍ନମଃ॑ ॥ କାମୋ॑ ଭୂ॒ତସ୍ଯ॒ ଭଵ୍ଯ॑ସ୍ଯ । ସ॒ମ୍ରାଡେକୋ॒ ଵିରା॑ଜତି ॥ 9 ॥
ସ ଇ॒ଦ-ମ୍ପ୍ରତି॑ ପପ୍ରଥେ । ଋ॒ତୂନୁ-ଥ୍ସୃ॑ଜତେ ଵ॒ଶୀ ॥ କାମ॒ସ୍ତଦଗ୍ରେ॒ ସମ॑ଵର୍ତ॒ତାଧି॑ । ମନ॑ସୋ॒ ରେତଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମଂ-ଯଁଦାସୀ᳚ତ୍ । ସ॒ତୋ ବନ୍ଧୁ॒ମସ॑ତି॒ ନିର॑ଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ହୃ॒ଦି ପ୍ର॒ତୀଷ୍ଯା॑ କ॒ଵଯୋ॑ ମନୀ॒ଷା ॥ ତ୍ଵଯା॑ ମନ୍ଯୋ ସ॒ରଥ॑-ମାରୁ॒ଜନ୍ତଃ॑ । ହର୍ଷ॑ମାଣାସୋ ଧୃଷ॒ତା ମ॑ରୁତ୍ଵଃ । ତି॒ଗ୍ମେଷ॑ଵ॒ ଆଯୁ॑ଧା ସ॒ଗ୍ଂ॒ଶିଶା॑ନାଃ । ଉପ॒ପ୍ରଯ॑ନ୍ତି॒ ନରୋ॑ ଅ॒ଗ୍ନିରୂ॑ପାଃ ॥ 10 ॥
ମ॒ନ୍ଯୁର୍ଭଗୋ॑ ମ॒ନ୍ଯୁରେ॒ଵାସ॑ ଦେ॒ଵଃ । ମ॒ନ୍ଯୁର୍-ହୋତା॒ ଵରୁ॑ଣୋ ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ମ॒ନ୍ଯୁଂ-ଵିଁଶ॑ ଈଡତେ ଦେଵ॒ଯନ୍ତୀଃ᳚ । ପା॒ହି ନୋ॑ ମନ୍ଯୋ॒ ତପ॑ସା॒ ଶ୍ରମେ॑ଣ ॥ ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ ଵ୍ରତ॒ଭୃଚ୍ଛୁଚିଃ॑ । ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଆସା॑ଦଯା ଇ॒ହ । ଅଗ୍ନେ॑ ହ॒ଵ୍ଯାଯ॒ ଵୋଢ॑ଵେ ॥ ଵ୍ର॒ତା ନୁ ବିଭ୍ର॑ଦ୍ଵ୍ରତ॒ପା ଅଦା᳚ଭ୍ଯଃ । ଯଜା॑ ନୋ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଅ॒ଜରଃ॑ ସୁ॒ଵୀରଃ॑ । ଦଧ॒-ଦ୍ରତ୍ନା॑ନି ସୁଵିଦା॒ନୋ ଅ॑ଗ୍ନେ । ଗୋ॒ପା॒ଯ ନୋ॑ ଜୀ॒ଵସେ॑ ଜାତଵେଦଃ ॥ 11 ॥
ତାଗ୍ସ୍ତ୍ଵଂ-ଵୃଁ॑ତ୍ରହଞ୍ଜହି । ଵସ୍ଵ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॒-ମାଭ॑ର ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ଯୋ ନୋ॑-ଽଭି॒ଦାସ॑ତି । ସ॒ମା॒ନୋ ଯଶ୍ଚ॒ ନିଷ୍ଟ୍ଯଃ॑ । ଇ॒ଦ୍ଧ୍ମସ୍ଯେ॑ଵ ପ୍ର॒କ୍ଷାଯ॑ତଃ । ମା ତସ୍ଯୋଚ୍ଛେ॑ଷି॒ କିଞ୍ଚ॒ନ ॥ ତ୍ଵମି॑ନ୍ଦ୍ରାଭି॒ଭୂର॑ସି । ଦେ॒ଵୋ ଵିଜ୍ଞା॑ତଵୀର୍ଯଃ । ଵୃ॒ତ୍ର॒ହା ପୁ॑ରୁ॒ଚେତ॑ନଃ ॥ ଅପ॒ ପ୍ରାଚ॑ ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଵିଶ୍ଵାଗ୍ଂ॑ ଅ॒ମିତ୍ରାନ୍॑ ॥ 2 ॥
ଅପାପା॑ଚୋ ଅଭିଭୂତେ ନୁଦସ୍ଵ । ଅପୋଦୀ॑ଚୋ॒ ଅପ॑ ଶୂରାଧ॒ରାଚ॑ ଊ॒ରୌ । ଯଥା॒ ତଵ॒ ଶର୍ମ॒ନ୍ମଦେ॑ମ ॥ ତମିନ୍ଦ୍ରଂ॑-ଵାଁଜଯାମସି । ମ॒ହେ ଵୃ॒ତ୍ରାଯ॒ ହନ୍ତ॑ଵେ । ସ ଵୃଷା॑ ଵୃଷ॒ଭୋ ଭୁ॑ଵତ୍ ॥ ଯୁ॒ଜେ ରଥ॑-ଙ୍ଗ॒ଵେଷ॑ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ହରି॑ଭ୍ଯାମ୍ । ଉପ॒ ବ୍ରହ୍ମା॑ଣି ଜୁଜୁଷା॒ଣ-ମ॑ସ୍ଥୁଃ । ଵିବା॑ଧିଷ୍ଟା॒ସ୍ଯ ରୋଦ॑ସୀ ମହି॒ତ୍ଵା । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରାଣ୍ଯ॑ପ୍ର॒ତୀ ଜ॑ଘ॒ନ୍ଵାନ୍ ॥ 3 ॥
ହ॒ଵ୍ଯ॒ଵାହ॑-ମଭିମାତି॒ଷା-ଽହ᳚ମ୍ । ର॒କ୍ଷୋ॒ହଣ॒-ମ୍ପୃତ॑ନାସୁ ଜି॒ଷ୍ଣୁମ୍ । ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମନ୍ତ॒-ନ୍ଦୀଦ୍ଯ॑ତ॒-ମ୍ପୁର॑ନ୍ଧିମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃତ॒ମା ହୁ॑ଵେମ ॥ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟମଗ୍ନେ ଅ॒ଭି ତ-ତ୍ପୃ॑ଣାହି । ଵିଶ୍ଵା॑ ଦେଵ॒ ପୃତ॑ନା ଅ॒ଭିଷ୍ଯ । ଉ॒ରୁ-ନ୍ନଃ॒ ପନ୍ଥା᳚-ମ୍ପ୍ରଦି॒ଶନ୍ଵି ଭା॑ହି । ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମଦ୍ଧେହ୍ଯ॒ଜର॑-ନ୍ନ॒ ଆଯୁଃ॑ ॥ ତ୍ଵାମ॑ଗ୍ନେ ହ॒ଵିଷ୍ମ॑ନ୍ତଃ । ଦେ॒ଵ-ମ୍ମର୍ତା॑ସ ଈଡତେ ॥ 4 ॥
ମନ୍ଯେ᳚ ତ୍ଵା ଜା॒ତଵେ॑ଦସମ୍ । ସ ହ॒ଵ୍ଯା ଵ॑କ୍ଷ୍ଯା-ଽନୁ॒ଷକ୍ ॥ ଵିଶ୍ଵା॑ନି ନୋ ଦୁ॒ର୍ଗହା॑ ଜାତଵେଦଃ । ସିନ୍ଧୁ॒-ନ୍ନ ନା॒ଵା ଦୁ॑ରି॒ତା-ଽତି॑ପର୍ଷି । ଅଗ୍ନେ॑ ଅତ୍ରି॒ଵ-ନ୍ମନ॑ସା ଗୃଣା॒ନଃ । ଅ॒ସ୍ମାକ॑-ମ୍ବୋଦ୍ଧ୍ଯଵି॒ତା ତ॒ନୂନା᳚ମ୍ ॥ ପୂ॒ଷା ଗା ଅନ୍ଵେ॑ତୁ ନଃ । ପୂ॒ଷା ର॑କ୍ଷ॒ତ୍ଵର୍ଵ॑ତଃ । ପୂ॒ଷା ଵାଜଗ୍ଂ॑ ସନୋତୁ ନଃ ॥ ପୂ॒ଷେମା ଆଶା॒ ଅନୁ॑ଵେଦ॒ ସର୍ଵାଃ᳚ ॥ 5 ॥
ସୋ ଅ॒ସ୍ମାଗ୍ଂ ଅଭ॑ଯତମେନ ନେଷତ୍ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି॒ଦା ଅଘୃ॑ଣି॒-ସ୍ସର୍ଵ॑ଵୀରଃ । ଅପ୍ର॑ଯୁଚ୍ଛ-ନ୍ପୁ॒ର ଏ॑ତୁ॒ ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନ୍ ॥ ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ ସ॒ପ୍ରଥା॑ ଅସି । ଜୁଷ୍ଟୋ॒ ହୋତା॒ ଵରେ᳚ଣ୍ଯଃ । ତ୍ଵଯା॑ ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଵିଁତ॑ନ୍ଵତେ ॥ ଅ॒ଗ୍ନୀ ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ସେଧତି । ଶୁ॒କ୍ରଶୋ॑ଚି॒ରମ॑ର୍ତ୍ଯଃ । ଶୁଚିଃ॑ ପାଵ॒କ ଈଡ୍ଯଃ॑ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ରକ୍ଷା॑ଣୋ॒ ଅଗ୍ଂହ॑ସଃ ॥ 6 ॥
ପ୍ରତି॑ଷ୍ମ ଦେଵ॒ ରୀଷ॑ତଃ । ତପି॑ଷ୍ଠୈର॒ଜରୋ॑ ଦହ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ହଗ୍ଂସି॒ ନ୍ଯ॑ତ୍ରିଣ᳚ମ୍ । ଦୀଦ୍ଯ॒-ନ୍ମର୍ତ୍ଯେ॒ଷ୍ଵା । ସ୍ଵେ କ୍ଷଯେ॑ ଶୁଚିଵ୍ରତ ॥ ଆ ଵା॑ତ ଵାହି ଭେଷ॒ଜମ୍ । ଵି ଵା॑ତ ଵାହି॒ ଯଦ୍ରପଃ॑ । ତ୍ଵଗ୍ଂହି ଵି॒ଶ୍ଵ ଭେ॑ଷଜଃ । ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦୂ॒ତ ଈଯ॑ସେ ॥ ଦ୍ଵାଵି॒ମୌ ଵାତା॑ ଵାତଃ ॥ 7 ॥
ଆ ସିନ୍ଧୋ॒ରା ପ॑ରା॒ଵତଃ॑ । ଦକ୍ଷ॑-ମ୍ମେ ଅ॒ନ୍ଯ ଆ॒ଵାତୁ॑ । ପରା॒-ଽନ୍ଯୋ ଵା॑ତୁ॒ ଯଦ୍ରପଃ॑ ॥ ଯଦ॒ଦୋ ଵା॑ତ ତେ ଗୃ॒ହେ । ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ ନି॒ଧିର୍ହି॒ତଃ । ତତୋ॑ ନୋ ଦେହି ଜୀ॒ଵସେ᳚ । ତତୋ॑ ନୋ ଧେହି ଭେଷ॒ଜମ୍ । ତତୋ॑ ନୋ॒ ମହ॒ ଆଵ॑ହ ॥ ଵାତ॒ ଆଵା॑ତୁ ଭେଷ॒ଜମ୍ । ଶ॒ମ୍ଭୂ-ର୍ମ॑ଯୋ॒ ଭୂର୍ନୋ॑ ହୃ॒ଦେ ॥ 8 ॥
ପ୍ରଣ॒ ଆଯୂଗ୍ଂ॑ଷି ତାରିଷତ୍ ॥ ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ ଅ॒ଯା-ଽସି॑ । ଅ॒ଯା ସନ୍ମନ॑ସା ହି॒ତଃ । ଅ॒ଯା ସନଃଅ॒ଵ୍ଯମୂ॑ହିଷେ । ଅ॒ଯା ନୋ॑ ଧେହି ଭେଷ॒ଜମ୍ ॥ ଇ॒ଷ୍ଟୋ ଅ॒ଗ୍ନିରାହୁ॑ତଃ । ସ୍ଵାହା॑କୃତଃ ପିପର୍ତୁ ନଃ । ସ୍ଵ॒ଗା ଦେ॒ଵେଭ୍ଯ॑ ଇ॒ଦ-ନ୍ନମଃ॑ ॥ କାମୋ॑ ଭୂ॒ତସ୍ଯ॒ ଭଵ୍ଯ॑ସ୍ଯ । ସ॒ମ୍ରାଡେକୋ॒ ଵିରା॑ଜତି ॥ 9 ॥
ସ ଇ॒ଦ-ମ୍ପ୍ରତି॑ ପପ୍ରଥେ । ଋ॒ତୂନୁ-ଥ୍ସୃ॑ଜତେ ଵ॒ଶୀ ॥ କାମ॒ସ୍ତଦଗ୍ରେ॒ ସମ॑ଵର୍ତ॒ତାଧି॑ । ମନ॑ସୋ॒ ରେତଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମଂ-ଯଁଦାସୀ᳚ତ୍ । ସ॒ତୋ ବନ୍ଧୁ॒ମସ॑ତି॒ ନିର॑ଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ହୃ॒ଦି ପ୍ର॒ତୀଷ୍ଯା॑ କ॒ଵଯୋ॑ ମନୀ॒ଷା ॥ ତ୍ଵଯା॑ ମନ୍ଯୋ ସ॒ରଥ॑-ମାରୁ॒ଜନ୍ତଃ॑ । ହର୍ଷ॑ମାଣାସୋ ଧୃଷ॒ତା ମ॑ରୁତ୍ଵଃ । ତି॒ଗ୍ମେଷ॑ଵ॒ ଆଯୁ॑ଧା ସ॒ଗ୍ଂ॒ଶିଶା॑ନାଃ । ଉପ॒ପ୍ରଯ॑ନ୍ତି॒ ନରୋ॑ ଅ॒ଗ୍ନିରୂ॑ପାଃ ॥ 10 ॥
ମ॒ନ୍ଯୁର୍ଭଗୋ॑ ମ॒ନ୍ଯୁରେ॒ଵାସ॑ ଦେ॒ଵଃ । ମ॒ନ୍ଯୁର୍-ହୋତା॒ ଵରୁ॑ଣୋ ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ମ॒ନ୍ଯୁଂ-ଵିଁଶ॑ ଈଡତେ ଦେଵ॒ଯନ୍ତୀଃ᳚ । ପା॒ହି ନୋ॑ ମନ୍ଯୋ॒ ତପ॑ସା॒ ଶ୍ରମେ॑ଣ ॥ ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ ଵ୍ରତ॒ଭୃଚ୍ଛୁଚିଃ॑ । ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଆସା॑ଦଯା ଇ॒ହ । ଅଗ୍ନେ॑ ହ॒ଵ୍ଯାଯ॒ ଵୋଢ॑ଵେ ॥ ଵ୍ର॒ତା ନୁ ବିଭ୍ର॑ଦ୍ଵ୍ରତ॒ପା ଅଦା᳚ଭ୍ଯଃ । ଯଜା॑ ନୋ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଅ॒ଜରଃ॑ ସୁ॒ଵୀରଃ॑ । ଦଧ॒-ଦ୍ରତ୍ନା॑ନି ସୁଵିଦା॒ନୋ ଅ॑ଗ୍ନେ । ଗୋ॒ପା॒ଯ ନୋ॑ ଜୀ॒ଵସେ॑ ଜାତଵେଦଃ ॥ 11 ॥
(ଜିଘାଗ୍ଂ॑ସ - ତ୍ଯ॒ମିତ୍ରା᳚ - ଞ୍ଜଘ॒ନ୍ଵା - ନୀ॑ଡତେ॒ - ସର୍ଵା॒ - ଅଗ୍ଂହ॑ସୋ - ଵାତୋ - ହୃ॒ଦେ - ରା॑ଜ - ତ୍ଯ॒ଗ୍ନିରୂ॑ପାଃ - ସୁଵିଦା॒ନୋ ଅ॑ଗ୍ନ॒ ଏକ॑-ଞ୍ଚ ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଉପହୋମାଃ
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଉପହୋମାଃ
ଚକ୍ଷୁ॑ଷୋ ହେତେ॒ ମନ॑ସୋ ହେତେ । ଵାଚୋ॑ ହେତେ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୋ ହେତେ । ଯୋ ମା॑-ଽଘା॒ଯୁ-ର॑ଭି॒ଦାସ॑ତି । ତମ॑ଗ୍ନେ ମେ॒ନ୍ଯା-ଽମେ॒ନି-ଙ୍କୃ॑ଣୁ ॥ ଯୋ ମା॒ ଚକ୍ଷୁ॑ଷା॒ ଯୋ ମନ॑ସା । ଯୋ ଵା॒ଚା ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଽଘା॒ଯୁ-ର॑ଭି॒ଦାସ॑ତି । ତଯା᳚-ଽଗ୍ନେ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ମେ॒ନ୍ଯା । ଅ॒ମୁମ॑ମେ॒ନି-ଙ୍କୃ॑ଣୁ ॥ ଯ-ତ୍କିଞ୍ଚା॒ସୌ ମନ॑ସା॒ ଯଚ୍ଚ॑ ଵା॒ଚା । ଯ॒ଜ୍ଞୈ-ର୍ଜୁ॒ହୋତି॒ ଯଜୁ॑ଷା ହ॒ଵିର୍ଭିଃ॑ ॥ 12 ॥
ତ-ନ୍ମୃ॒ତ୍ଯୁ-ର୍ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯା ସଂଵିଁଦା॒ନଃ । ପୁ॒ରା-ଽଽଦି॒ଷ୍ଟାଦାହୁ॑ତୀରସ୍ଯ ହନ୍ତୁ ॥ ଯା॒ତୁ॒ଧାନା॒ ନିର୍-ଋ॑ତି॒ରାଦୁ॒ ରକ୍ଷଃ॑ । ତେ ଅ॑ସ୍ଯଘ୍ନ॒-ନ୍ତ୍ଵନୃ॑ତେନ ସ॒ତ୍ଯମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରେ॑ଷିତା॒ ଆଜ୍ଯ॑ମସ୍ଯ ମଥ୍ନନ୍ତୁ । ମାତ-ଥ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧି॒ ଯଦ॒ସୌ କ॒ରୋତି॑ ॥ ହନ୍ମି॑ ତେ॒-ଽହ-ଙ୍କୃ॒ତଗ୍ଂ ହ॒ଵିଃ । ଯୋ ମେ॑ ଘୋ॒ରମଚୀ॑ କୃତଃ । ଅପା᳚ଞ୍ଚୌ ତ ଉ॒ଭୌ ବା॒ହୂ । ଅପ॑ନହ୍ଯାମ୍ଯା॒ସ୍ଯ᳚ମ୍ ॥ 13 ॥
ଅପ॑ନହ୍ଯାମି ତେ ବା॒ହୂ । ଅପ॑ନହ୍ଯାମ୍ଯା॒ସ୍ଯ᳚ମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନେ-ର୍ଦେ॒ଵସ୍ଯ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା । ସର୍ଵ॑-ନ୍ତେ-ଽଵଧିଷ-ଙ୍କୃ॒ତମ୍ ॥ ପୁ॒ରା ଽମୁଷ୍ଯ॑ ଵଷଟ୍କା॒ରାତ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ନସ୍କୃଧି । ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟମ॒ସ୍ମାକ॑-ମ୍ଭୂଯାତ୍ । ମା-ଽସ୍ମା-ନ୍ପ୍ରାପ॒-ନ୍ନରା॑ତଯଃ ॥ ଅନ୍ତି॑ ଦୂ॒ରେ ସ॒ତୋ ଅ॑ଗ୍ନେ । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯସ୍ଯା ଽଭି॒ଦାସ॑ତଃ ॥ 14 ॥
ଵ॒ଷ॒ଟ୍କା॒ରେଣ॒ ଵଜ୍ରେ॑ଣ । କୃ॒ତ୍ଯାଗ୍ଂ ହ॑ନ୍ମି କୃ॒ତାମ॒ହମ୍ ॥ ଯୋ ମା॒ ନକ୍ତ॒-ନ୍ଦିଵା॑ ସା॒ଯମ୍ । ପ୍ରା॒ତଶ୍ଚାହ୍ନୋ॑ ନି॒ପୀଯ॑ତି । ଅ॒ଦ୍ଯା ତମି॑ନ୍ଦ୍ର॒ ଵଜ୍ରେ॑ଣ । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯ-ମ୍ପାଦଯାମସି ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ ଗୃ॒ହୋ॑-ଽସି॒ ତ-ନ୍ତ୍ଵା᳚ । ପ୍ରପ॑ଦ୍ଯେ॒ ସଗୁ॒-ସ୍ସାଶ୍ଵଃ॑ । ସ॒ହ ଯନ୍ମେ॒ ଅସ୍ତି॒ ତେନ॑ ॥ ଈଡେ॑ ଅ॒ଗ୍ନିଂ-ଵିଁ॑ପ॒ଶ୍ଚିତ᳚ମ୍ ॥ 15 ॥
ଗି॒ରା ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ସାଧ॑ନମ୍ । ଶ୍ରୁ॒ଷ୍ଟୀ॒ଵାନ॑-ନ୍ଧି॒ତାଵା॑ନମ୍ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ ଶ॒କେମ॑ ତେ ଵ॒ଯମ୍ । ଯମ॑-ନ୍ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ଵା॒ଜିନଃ॑ । ଅତି॒ ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂ॑ସି ତରେମ ॥ ଅଵ॑ତ-ମ୍ମା॒ ସମ॑ନସୌ॒ ସମୋ॑କସୌ । ସଚେ॑ତସୌ॒ ସରେ॑ତସୌ । ଉ॒ଭୌ ମାମ॑ଵତ-ଞ୍ଜାତଵେଦସୌ । ଶି॒ଵୌ ଭ॑ଵତମ॒ଦ୍ଯ ନଃ॑ ॥ ସ୍ଵ॒ଯ-ଙ୍କୃ॑ଣ୍ଵା॒ନ-ସ୍ସୁ॒ଗମପ୍ର॑ଯାଵମ୍ ॥ 16 ॥
ତି॒ଗ୍ମଶୃ॑ଙ୍ଗୋ ଵୃଷ॒ଭ-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚାନଃ । ପ୍ର॒ତ୍ନଗ୍ଂ ସ॒ଧସ୍ଥ॒-ମନୁ॒ପଶ୍ଯ॑ମାନଃ । ଆ ତନ୍ତୁ॑ମ॒ଗ୍ନି-ର୍ଦି॒ଵ୍ଯ-ନ୍ତ॑ତାନ ॥ ତ୍ଵ-ନ୍ନ॒ସ୍ତନ୍ତୁ॑ରୁ॒ତ ସେତୁ॑ରଗ୍ନେ । ତ୍ଵ-ମ୍ପନ୍ଥା॑ ଭଵସି ଦେଵ॒ଯାନଃ॑ । ତ୍ଵଯା᳚ ଽଗ୍ନେ ପୃ॒ଷ୍ଠଂ-ଵଁ॒ଯମାରୁ॑ହେମ । ଅଥା॑ ଦେ॒ଵୈ-ସ୍ସ॑ଧ॒ମାଦ॑-ମ୍ମଦେମ ॥ ଉଦୁ॑ତ୍ତ॒ମ-ମ୍ମୁ॑ମୁଗ୍ଧି ନଃ । ଵି ପାଶ॑-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ମ-ଞ୍ଚୃ॑ତ । ଅଵା॑ଧ॒ମାନି॑ ଜୀ॒ଵସେ᳚ ॥ 17 ॥
ଵ॒ଯଗ୍ଂ ସୋ॑ମ ଵ୍ର॒ତେ ତଵ॑ । ମନ॑ସ୍ତ॒ନୂଷୁ॒ ବିଭ୍ର॑ତଃ । ପ୍ର॒ଜା ଵ॑ନ୍ତୋ ଅଶୀମହି ॥ ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଣୀ ଦେ॒ଵୀ ସୁ॒ଭଗା॑ ସୁ॒ପତ୍ନୀ᳚ । ଉଦଗ୍ଂଶେ॑ନ ପତି॒ଵିଦ୍ଯେ॑ ଜିଗାଯ । ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶଦ॑ସ୍ଯା ଜ॒ଘନଂ॒-ଯୋଁଜ॑ନାନି । ଉ॒ପସ୍ଥ॒ ଇନ୍ଦ୍ର॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଥଵି॑ର-ମ୍ବିଭର୍ତି ॥ ସେନା॑ ହ॒ ନାମ॑ ପୃଥି॒ଵୀ ଧ॑ନଞ୍ଜ॒ଯା । ଵି॒ଶ୍ଵଵ୍ଯ॑ଚା॒ ଅଦି॑ତି॒-ସ୍ସୂର୍ଯ॑ତ୍ଵକ୍ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଣୀ ଦେ॒ଵୀ ପ୍ରା॒ସହା॒ ଦଦା॑ନା ॥ 18 ॥
ସା ନୋ॑ ଦେ॒ଵୀ ସୁ॒ହଵା॒ ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ ॥ ଆ ତ୍ଵା॑ ଽହାର୍ଷମ॒ନ୍ତର॑ଭୂଃ । ଧ୍ରୁ॒ଵସ୍ତି॒ଷ୍ଠାଵି॑ଚାଚଲିଃ । ଵିଶ॑ସ୍ତ୍ଵା॒ ସର୍ଵା॑ ଵାଞ୍ଛନ୍ତୁ । ମା ତ୍ଵ-ଦ୍ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ମଧି॑ଭ୍ରଶତ୍ ॥ ଧ୍ରୁ॒ଵା ଦ୍ଯୌ-ର୍ଧ୍ରୁ॒ଵା ପୃ॑ଥି॒ଵୀ । ଧ୍ରୁ॒ଵଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ଧ୍ରୁ॒ଵା ହ॒ ପର୍ଵ॑ତା ଇ॒ମେ । ଧ୍ରୁ॒ଵୋ ରାଜା॑ ଵି॒ଶାମ॒ଯମ୍ ॥ ଇ॒ହୈଵୈଧି॒ ମା ଵ୍ଯ॑ଥିଷ୍ଠାଃ ॥ 19 ॥
ପର୍ଵ॑ତ ଇ॒ଵା ଵି॑ଚାଚଲିଃ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଇଵେ॒ହ ଧ୍ରୁ॒ଵସ୍ତି॑ଷ୍ଠ । ଇ॒ହ ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ମୁ॑ଧାରଯ ॥ ଅ॒ଭିତି॑ଷ୍ଠ ପୃତନ୍ଯ॒ତଃ । ଅଧ॑ରେ ସନ୍ତୁ॒ ଶତ୍ର॑ଵଃ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଇଵ ଵୃତ୍ର॒ହାତି॑ଷ୍ଠ । ଅ॒ପଃ, କ୍ଷେତ୍ରା॑ଣି ସ॒ଜଂଯଁନ୍ନ୍॑ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଏଣମଦୀଧରତ୍ । ଧ୍ରୁ॒ଵ-ନ୍ଧ୍ରୁ॒ଵେଣ॑ ହ॒ଵିଷା᳚ । ତସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵା ଅଧି॑ବ୍ରଵନ୍ନ୍ । ଅ॒ଯ-ଞ୍ଚ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତିଃ॑ ॥ 20 ॥
ତ-ନ୍ମୃ॒ତ୍ଯୁ-ର୍ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯା ସଂଵିଁଦା॒ନଃ । ପୁ॒ରା-ଽଽଦି॒ଷ୍ଟାଦାହୁ॑ତୀରସ୍ଯ ହନ୍ତୁ ॥ ଯା॒ତୁ॒ଧାନା॒ ନିର୍-ଋ॑ତି॒ରାଦୁ॒ ରକ୍ଷଃ॑ । ତେ ଅ॑ସ୍ଯଘ୍ନ॒-ନ୍ତ୍ଵନୃ॑ତେନ ସ॒ତ୍ଯମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରେ॑ଷିତା॒ ଆଜ୍ଯ॑ମସ୍ଯ ମଥ୍ନନ୍ତୁ । ମାତ-ଥ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧି॒ ଯଦ॒ସୌ କ॒ରୋତି॑ ॥ ହନ୍ମି॑ ତେ॒-ଽହ-ଙ୍କୃ॒ତଗ୍ଂ ହ॒ଵିଃ । ଯୋ ମେ॑ ଘୋ॒ରମଚୀ॑ କୃତଃ । ଅପା᳚ଞ୍ଚୌ ତ ଉ॒ଭୌ ବା॒ହୂ । ଅପ॑ନହ୍ଯାମ୍ଯା॒ସ୍ଯ᳚ମ୍ ॥ 13 ॥
ଅପ॑ନହ୍ଯାମି ତେ ବା॒ହୂ । ଅପ॑ନହ୍ଯାମ୍ଯା॒ସ୍ଯ᳚ମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନେ-ର୍ଦେ॒ଵସ୍ଯ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା । ସର୍ଵ॑-ନ୍ତେ-ଽଵଧିଷ-ଙ୍କୃ॒ତମ୍ ॥ ପୁ॒ରା ଽମୁଷ୍ଯ॑ ଵଷଟ୍କା॒ରାତ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ନସ୍କୃଧି । ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟମ॒ସ୍ମାକ॑-ମ୍ଭୂଯାତ୍ । ମା-ଽସ୍ମା-ନ୍ପ୍ରାପ॒-ନ୍ନରା॑ତଯଃ ॥ ଅନ୍ତି॑ ଦୂ॒ରେ ସ॒ତୋ ଅ॑ଗ୍ନେ । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯସ୍ଯା ଽଭି॒ଦାସ॑ତଃ ॥ 14 ॥
ଵ॒ଷ॒ଟ୍କା॒ରେଣ॒ ଵଜ୍ରେ॑ଣ । କୃ॒ତ୍ଯାଗ୍ଂ ହ॑ନ୍ମି କୃ॒ତାମ॒ହମ୍ ॥ ଯୋ ମା॒ ନକ୍ତ॒-ନ୍ଦିଵା॑ ସା॒ଯମ୍ । ପ୍ରା॒ତଶ୍ଚାହ୍ନୋ॑ ନି॒ପୀଯ॑ତି । ଅ॒ଦ୍ଯା ତମି॑ନ୍ଦ୍ର॒ ଵଜ୍ରେ॑ଣ । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯ-ମ୍ପାଦଯାମସି ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ ଗୃ॒ହୋ॑-ଽସି॒ ତ-ନ୍ତ୍ଵା᳚ । ପ୍ରପ॑ଦ୍ଯେ॒ ସଗୁ॒-ସ୍ସାଶ୍ଵଃ॑ । ସ॒ହ ଯନ୍ମେ॒ ଅସ୍ତି॒ ତେନ॑ ॥ ଈଡେ॑ ଅ॒ଗ୍ନିଂ-ଵିଁ॑ପ॒ଶ୍ଚିତ᳚ମ୍ ॥ 15 ॥
ଗି॒ରା ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ସାଧ॑ନମ୍ । ଶ୍ରୁ॒ଷ୍ଟୀ॒ଵାନ॑-ନ୍ଧି॒ତାଵା॑ନମ୍ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ ଶ॒କେମ॑ ତେ ଵ॒ଯମ୍ । ଯମ॑-ନ୍ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ଵା॒ଜିନଃ॑ । ଅତି॒ ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂ॑ସି ତରେମ ॥ ଅଵ॑ତ-ମ୍ମା॒ ସମ॑ନସୌ॒ ସମୋ॑କସୌ । ସଚେ॑ତସୌ॒ ସରେ॑ତସୌ । ଉ॒ଭୌ ମାମ॑ଵତ-ଞ୍ଜାତଵେଦସୌ । ଶି॒ଵୌ ଭ॑ଵତମ॒ଦ୍ଯ ନଃ॑ ॥ ସ୍ଵ॒ଯ-ଙ୍କୃ॑ଣ୍ଵା॒ନ-ସ୍ସୁ॒ଗମପ୍ର॑ଯାଵମ୍ ॥ 16 ॥
ତି॒ଗ୍ମଶୃ॑ଙ୍ଗୋ ଵୃଷ॒ଭ-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚାନଃ । ପ୍ର॒ତ୍ନଗ୍ଂ ସ॒ଧସ୍ଥ॒-ମନୁ॒ପଶ୍ଯ॑ମାନଃ । ଆ ତନ୍ତୁ॑ମ॒ଗ୍ନି-ର୍ଦି॒ଵ୍ଯ-ନ୍ତ॑ତାନ ॥ ତ୍ଵ-ନ୍ନ॒ସ୍ତନ୍ତୁ॑ରୁ॒ତ ସେତୁ॑ରଗ୍ନେ । ତ୍ଵ-ମ୍ପନ୍ଥା॑ ଭଵସି ଦେଵ॒ଯାନଃ॑ । ତ୍ଵଯା᳚ ଽଗ୍ନେ ପୃ॒ଷ୍ଠଂ-ଵଁ॒ଯମାରୁ॑ହେମ । ଅଥା॑ ଦେ॒ଵୈ-ସ୍ସ॑ଧ॒ମାଦ॑-ମ୍ମଦେମ ॥ ଉଦୁ॑ତ୍ତ॒ମ-ମ୍ମୁ॑ମୁଗ୍ଧି ନଃ । ଵି ପାଶ॑-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ମ-ଞ୍ଚୃ॑ତ । ଅଵା॑ଧ॒ମାନି॑ ଜୀ॒ଵସେ᳚ ॥ 17 ॥
ଵ॒ଯଗ୍ଂ ସୋ॑ମ ଵ୍ର॒ତେ ତଵ॑ । ମନ॑ସ୍ତ॒ନୂଷୁ॒ ବିଭ୍ର॑ତଃ । ପ୍ର॒ଜା ଵ॑ନ୍ତୋ ଅଶୀମହି ॥ ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଣୀ ଦେ॒ଵୀ ସୁ॒ଭଗା॑ ସୁ॒ପତ୍ନୀ᳚ । ଉଦଗ୍ଂଶେ॑ନ ପତି॒ଵିଦ୍ଯେ॑ ଜିଗାଯ । ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶଦ॑ସ୍ଯା ଜ॒ଘନଂ॒-ଯୋଁଜ॑ନାନି । ଉ॒ପସ୍ଥ॒ ଇନ୍ଦ୍ର॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଥଵି॑ର-ମ୍ବିଭର୍ତି ॥ ସେନା॑ ହ॒ ନାମ॑ ପୃଥି॒ଵୀ ଧ॑ନଞ୍ଜ॒ଯା । ଵି॒ଶ୍ଵଵ୍ଯ॑ଚା॒ ଅଦି॑ତି॒-ସ୍ସୂର୍ଯ॑ତ୍ଵକ୍ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଣୀ ଦେ॒ଵୀ ପ୍ରା॒ସହା॒ ଦଦା॑ନା ॥ 18 ॥
ସା ନୋ॑ ଦେ॒ଵୀ ସୁ॒ହଵା॒ ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ ॥ ଆ ତ୍ଵା॑ ଽହାର୍ଷମ॒ନ୍ତର॑ଭୂଃ । ଧ୍ରୁ॒ଵସ୍ତି॒ଷ୍ଠାଵି॑ଚାଚଲିଃ । ଵିଶ॑ସ୍ତ୍ଵା॒ ସର୍ଵା॑ ଵାଞ୍ଛନ୍ତୁ । ମା ତ୍ଵ-ଦ୍ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ମଧି॑ଭ୍ରଶତ୍ ॥ ଧ୍ରୁ॒ଵା ଦ୍ଯୌ-ର୍ଧ୍ରୁ॒ଵା ପୃ॑ଥି॒ଵୀ । ଧ୍ରୁ॒ଵଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ଧ୍ରୁ॒ଵା ହ॒ ପର୍ଵ॑ତା ଇ॒ମେ । ଧ୍ରୁ॒ଵୋ ରାଜା॑ ଵି॒ଶାମ॒ଯମ୍ ॥ ଇ॒ହୈଵୈଧି॒ ମା ଵ୍ଯ॑ଥିଷ୍ଠାଃ ॥ 19 ॥
ପର୍ଵ॑ତ ଇ॒ଵା ଵି॑ଚାଚଲିଃ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଇଵେ॒ହ ଧ୍ରୁ॒ଵସ୍ତି॑ଷ୍ଠ । ଇ॒ହ ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ମୁ॑ଧାରଯ ॥ ଅ॒ଭିତି॑ଷ୍ଠ ପୃତନ୍ଯ॒ତଃ । ଅଧ॑ରେ ସନ୍ତୁ॒ ଶତ୍ର॑ଵଃ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଇଵ ଵୃତ୍ର॒ହାତି॑ଷ୍ଠ । ଅ॒ପଃ, କ୍ଷେତ୍ରା॑ଣି ସ॒ଜଂଯଁନ୍ନ୍॑ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଏଣମଦୀଧରତ୍ । ଧ୍ରୁ॒ଵ-ନ୍ଧ୍ରୁ॒ଵେଣ॑ ହ॒ଵିଷା᳚ । ତସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵା ଅଧି॑ବ୍ରଵନ୍ନ୍ । ଅ॒ଯ-ଞ୍ଚ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତିଃ॑ ॥ 20 ॥
(ହ॒ଵିର୍ଭି॑ - ରା॒ସ୍ଯ॑ - ମଭି॒ ଦାସ॑ତୋ - ଵିପ॒ଶ୍ଚିତ॒ - ମପ୍ର॑ଯାଵଂ - ଜୀ॒ଵସେ॒ - ଦଦା॑ନା - ଵ୍ଯଥିଷ୍ଠା - ବ୍ରଵ॒ନ୍ନେକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଉପହୋମାଃ
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଉପହୋମାଃ
ଜୁଷ୍ଟୀ॑ ନରୋ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଵଃ ପିତୃ॒ଣାମ୍ । ଅକ୍ଷ॑ମଵ୍ଯଯ॒-ନ୍ନ କିଲା॑ ରିଷାଥ । ଯଚ୍ଛକ୍ଵ॑ରୀଷୁ ବୃହ॒ତା ରଵେ॑ଣ । ଇନ୍ଦ୍ରେ॒ ଶୁଷ୍ମ॒ମଦ॑ଧାଥା ଵସିଷ୍ଠାଃ ॥ ପା॒ଵ॒କା ନ॒-ସ୍ସର॑ସ୍ଵତୀ । ଵାଜେ॑ଭି-ର୍ଵା॒ଜିନୀ॑ଵତୀ । ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଵଁ॑ଷ୍ଟୁ ଧି॒ଯା ଵ॑ସୁଃ ॥ ସର॑ସ୍ଵତ୍ଯ॒ଭି ନୋ॑ ନେଷି॒ ଵସ୍ଯଃ॑ । ମା ପ॑ସ୍ଫରୀଃ॒ ପଯ॑ସା॒ ମା ନ॒ ଆ ଧ॑କ୍ । ଜୁ॒ଷସ୍ଵ॑ ନ-ସ୍ସ॒ଖ୍ଯା॑ ଵେ॒ଶ୍ଯା॑ ଚ ॥ 21 ॥
ମା ତ୍ଵତ୍କ୍ଷେତ୍ରା॒-ଣ୍ଯର॑ଣାନି ଗନ୍ମ ॥ ଵୃ॒ଞ୍ଜେ ହ॒ଵିର୍ନମ॑ସା ବ॒ର୍॒ହିର॒ଗ୍ନୌ । ଅଯା॑ମି॒ ସ୍ରୁଗ୍ ଘୃ॒ତଵ॑ତୀ ସୁଵୃ॒କ୍ତିଃ । ଅମ୍ଯ॑କ୍ଷି॒ ସଦ୍ମ॒ ସଦ॑ନେ ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ଅଶ୍ରା॑ଯି ଯ॒ଜ୍ଞ-ସ୍ସୂର୍ଯେ॒ ନ ଚକ୍ଷୁଃ॑ ॥ ଇ॒ହାର୍ଵାଞ୍ଚ॒ମତି॑ହ୍ଵଯେ । ଇନ୍ଦ୍ର॒-ଞ୍ଜୈତ୍ରା॑ଯ॒ ଜେତ॑ଵେ । ଅ॒ସ୍ମାକ॑ମସ୍ତୁ॒ କେଵ॑ଲଃ ॥ ଅ॒ର୍ଵାଞ୍ଚ॒ମିନ୍ଦ୍ର॑ମ॒ମୁତୋ॑ ହଵାମହେ । ଯୋ ଗୋ॒ଜି-ଦ୍ଧ॑ନ॒ଜି-ଦ॑ଶ୍ଵ॒ଜିଦ୍ଯଃ ॥ 22 ॥
ଇ॒ମ-ନ୍ନୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଵିଁ॑ହ॒ଵେ ଜୁ॑ଷସ୍ଵ । ଅ॒ସ୍ଯ କୁ॑ର୍ମୋ ହରିଵୋ ମେ॒ଦିନ॑-ନ୍ତ୍ଵା ॥ ଅସ॑ମୃଂଷ୍ଟୋ ଜାଯସେ ମାତୃ॒ଵୋ-ଶ୍ଶୁଚିଃ॑ । ମ॒ନ୍ଦ୍ରଃ କ॒ଵିରୁଦ॑ତିଷ୍ଠୋ॒ ଵିଵ॑ସ୍ଵତଃ । ଘୃ॒ତେନ॑ ତ୍ଵା ଽଵର୍ଧଯନ୍ନଗ୍ନ ଆହୁତ । ଧୂ॒ମସ୍ତେ॑ କେ॒ତୁର॑ଭଵ-ଦ୍ଦି॒ଵି ଶ୍ରି॒ତଃ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିରଗ୍ରେ᳚ ପ୍ରଥ॒ମୋ ଦେ॒ଵତା॑ନାମ୍ । ସଂଯାଁ॑ତାନା-ମୁତ୍ତ॒ମୋ ଵିଷ୍ଣୁ॑ରାସୀତ୍ । ଯଜ॑ମାନାଯ ପରି॒ଗୃହ୍ଯ॑ ଦେ॒ଵାନ୍ । ଦୀ॒କ୍ଷଯେ॒ଦଗ୍ଂ ହ॒ଵିରାଗ॑ଚ୍ଛତ-ନ୍ନଃ ॥ 23 ॥
ଅ॒ଗ୍ନିଶ୍ଚ॑ ଵିଷ୍ଣୋ॒ ତପ॑ ଉତ୍ତ॒ମ-ମ୍ମ॒ହଃ । ଦୀ॒କ୍ଷା॒ପା॒ଲେଭ୍ଯୋ॒ ଵନ॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ହି ଶ॑କ୍ରା । ଵିଶ୍ଵୈ᳚-ର୍ଦେ॒ଵୈ-ର୍ଯ॒ଜ୍ଞିଯୈ᳚-ସ୍ସଂଵିଁଦା॒ନୌ । ଦୀ॒କ୍ଷାମ॒ସ୍ମୈ ଯଜ॑ମାନାଯ ଧତ୍ତମ୍ ॥ ପ୍ରତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ॑ ସ୍ତଵତେ ଵୀ॒ର୍ଯା॑ଯ । ମୃ॒ଗୋ ନ ଭୀ॒ମଃ କୁ॑ଚ॒ରୋ ଗି॑ରି॒ଷ୍ଠାଃ । ଯସ୍ଯୋ॒ରୁଷୁ॑ ତ୍ରି॒ଷୁ ଵି॒କ୍ରମ॑ଣେଷୁ । ଅଧି॑କ୍ଷି॒ଯନ୍ତି॒ ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ ॥ ନୂ ମର୍ତୋ॑ ଦଯତେ ସନି॒ଷ୍ଯନ୍. ଯଃ । ଵିଷ୍ଣ॑ଵ ଉରୁଗା॒ଯାଯ॒ ଦାଶ॑ତ୍ ॥ 24 ॥
ପ୍ର ଯ-ସ୍ସ॒ତ୍ରାଚା॒ ମନ॑ସା॒ ଯଜା॑ ତୈ । ଏ॒ତାଵ॑ନ୍ତ॒-ନ୍ନର୍ଯ॑ମା॒ଵିଵା॑ସାତ୍ ॥ ଵିଚ॑କ୍ରମେ ପୃଥି॒ଵୀମେ॒ଷ ଏ॒ତାମ୍ । କ୍ଷେତ୍ରା॑ଯ॒ ଵିଷ୍ଣୁ॒-ର୍ମନୁ॑ଷେ ଦଶ॒ସ୍ଯନ୍ନ୍ । ଧ୍ରୁ॒ଵାସୋ॑ ଅସ୍ଯ କୀ॒ରଯୋ॒ ଜନା॑ସଃ । ଉ॒ରୁ॒କ୍ଷି॒ତିଗ୍ଂ ସୁ॒ଜନି॑ମା ଚକାର ॥ ତ୍ରିର୍ଦେ॒ଵଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀମେ॒ଷ ଏ॒ତାମ୍ । ଵିଚ॑କ୍ରମେ ଶ॒ତର୍ଚ॑ସ-ମ୍ମହି॒ତ୍ଵା । ପ୍ର ଵିଷ୍ଣୁ॑-ରସ୍ତୁ ତ॒ଵସ॒ସ୍ତ ଵୀ॑ଯାନ୍ । ତ୍ଵେ॒ଷଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ସ୍ଥଵି॑ରସ୍ଯ॒ ନାମ॑ ॥ 25 ॥
ହୋତା॑ର-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରର॑ଥ-ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ରସ୍ଯ॑ । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ କେ॒ତୁଗ୍ଂ ରୁଶ॑ନ୍ତମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯ॑ର୍ଧି-ନ୍ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ଦେଵସ୍ଯ ମ॒ହ୍ନା । ଶ୍ରି॒ଯା ତ୍ଵ॑-ଽଗ୍ନିମତି॑ଥି॒-ଞ୍ଜନା॑ନାମ୍ ॥ ଆ ନୋ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ଭିରୂ॒ତିଭିଃ॑ ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ । ବ୍ରହ୍ମ॑ ଜୁଷା॒ଣୋ ହ॑ର୍ଯଶ୍ଵ ଯାହି । ଵରୀ॑ଵୃଜ॒-ଥ୍ସ୍ଥଵି॑ରେଭି-ସ୍ସୁଶିପ୍ର । ଅ॒ସ୍ମେ ଦଧ॒-ଦ୍ଵୃଷ॑ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ଶୁଷ୍ମ॑ମିନ୍ଦ୍ର ॥ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ ସୁଵ॒ର୍॒ଷା ଜ॒ନଯ॒ନ୍ନହା॑ନି । ଜି॒ଗାଯୋ॒ଶିଗ୍ଭିଃ॒ ପୃତ॑ନା ଅଭି॒ଶ୍ରୀଃ ॥ 26 ॥
ପ୍ରାରୋ॑ଚଯ॒ନ୍ମନ॑ଵେ କେ॒ତୁମହ୍ନା᳚ମ୍ । ଅଵି॑ନ୍ଦ॒ଜ୍ଜ୍ଯୋତି॑-ର୍ବୃହ॒ତେ ରଣା॑ଯ ॥ ଅଶ୍ଵି॑ନା॒ଵଵ॑ସେ॒ ନିହ୍ଵ॑ଯେ ଵାମ୍ । ଆ ନୂ॒ନଂ-ଯାଁ॑ତଗ୍ଂ ସୁକୃ॒ତାଯ॑ ଵିପ୍ରା । ପ୍ରା॒ତ॒ର୍ଯୁ॒କ୍ତେନ॑ ସୁ॒ଵୃତା॒ ରଥେ॑ନ । ଉ॒ପାଗ॑ଚ୍ଛତ॒ମଵ॒ସା ଽଽଗ॑ତ-ନ୍ନଃ ॥ ଅ॒ଵି॒ଷ୍ଟ-ନ୍ଧୀ॒ଷ୍ଵଶ୍ଵି॑ନା ନ ଆ॒ସୁ । ପ୍ର॒ଜାଵ॒-ଦ୍ରେତୋ॒ ଅହ୍ର॑ଯ-ନ୍ନୋ ଅସ୍ତୁ । ଆଵା᳚-ନ୍ତୋ॒କେ ତନ॑ଯେ॒ ତୂତୁ॑ଜାନାଃ । ସୁ॒ରତ୍ନା॑ସୋ ଦେ॒ଵଵୀ॑ତି-ଙ୍ଗମେମ ॥ 27 ॥
ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୋ॑ମ॒ କ୍ରତୁ॑ଭି-ସ୍ସୁ॒କ୍ରତୁ॑ର୍ଭୂଃ । ତ୍ଵ-ନ୍ଦକ୍ଷୈ᳚-ସ୍ସୁ॒ଦକ୍ଷୋ॑ ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ତ୍ଵଂ-ଵୃଁଷା॑ ଵୃଷ॒ତ୍ଵେଭି॑-ର୍ମହି॒ତ୍ଵା । ଦ୍ଯୁ॒ମ୍ନେଭି॑-ର୍ଦ୍ଯୁ॒ମ୍ନ୍ଯ॑ଭଵୋ ନୃ॒ଚକ୍ଷାଃ᳚ ॥ ଅଷା॑ଢଂ-ଯୁଁ॒ଥ୍ସୁ ପୃତ॑ନାସୁ॒ ପପ୍ରି᳚ମ୍ । ସୁ॒ଵ॒ର॒.ଷାମ॒ଫ୍ସ୍ଵାଂ-ଵୃଁ॒ଜନ॑ସ୍ଯ ଗୋ॒ପାମ୍ । ଭ॒ରେ॒ଷୁ॒ଜାଗ୍ଂ ସୁ॑କ୍ଷି॒ତିଗ୍ଂ ସୁ॒ଶ୍ରଵ॑ସମ୍ । ଜଯ॑ନ୍ତ॒-ନ୍ତ୍ଵାମନୁ॑ ମଦେମ ସୋମ ॥ ଭଵା॑ ମି॒ତ୍ରୋ ନ ଶେଵ୍ଯୋ॑ ଘୃ॒ତାସୁ॑ତିଃ । ଵିଭୂ॑ତଦ୍ଯୁମ୍ନ ଏଵ॒ଯା ଉ॑ ସ॒ପ୍ରଥାଃ᳚ ॥ 28 ॥
ଅଧା॑ ତେ ଵିଷ୍ଣୋ ଵି॒ଦୁଷା॑ଚି॒ଦୃଧ୍ଯଃ॑ । ସ୍ତୋମୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ରାଦ୍ଧ୍ଯୋ॑ ହ॒ଵିଷ୍ମ॑ତଃ ॥ ଯଃ ପୂ॒ର୍ଵ୍ଯାଯ॑ ଵେ॒ଧସେ॒ ନଵୀ॑ଯସେ । ସୁ॒ମଜ୍ଜା॑ନଯେ॒ ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ॒ ଦଦା॑ଶତି । ଯୋ ଜା॒ତମ॒ସ୍ଯ ମ॑ହ॒ତୋ ମ॒ହି ବ୍ରଵା᳚ତ୍ । ସେଦୁ॒-ଶ୍ଶ୍ରଵୋ॑ଭି-ର୍ଯୁ॒ଜ୍ଯ॑-ଞ୍ଚିଦ॒ଭ୍ଯ॑ସତ୍ ॥ ତମୁ॑ ସ୍ତୋତାରଃ ପୂ॒ର୍ଵ୍ଯଂ-ଯଁଥା॑ ଵି॒ଦ ଋ॒ତସ୍ଯ॑ । ଗର୍ଭଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ପିପର୍ତନ । ଆ-ଽସ୍ଯ॑ ଜା॒ନନ୍ତୋ॒ ନାମ॑ ଚିଦ୍ଵିଵକ୍ତନ । ବୃ॒ହତ୍ତେ॑ ଵିଷ୍ଣୋ ସୁମ॒ତି-ମ୍ଭ॑ଜାମହେ ॥ 29 ॥
ଇ॒ମା ଧା॒ନା ଘୃ॑ତ॒ସ୍ନୁଵଃ॑ । ହରୀ॑ ଇ॒ହୋପ॑ଵକ୍ଷତଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଗ୍ଂ॑ ସୁ॒ଖତ॑ମେ॒ ରଥେ᳚ ॥ ଏ॒ଷ ବ୍ର॒ହ୍ମା ଯ ଋ॒ତ୍ଵିଯଃ॑ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ନାମ॑ ଶ୍ରୁ॒ତୋ ଗ॒ଣେ ॥, ପ୍ର ତେ॑ ମ॒ହେ । ଵି॒ଦଥେ॑ ଶ॒ଗ୍ଂସିଷ॒ଗ୍ଂ॒ ହରୀ᳚ । ଯ ଋ॒ତ୍ଵିଯଃ॒ ପ୍ର ତେ॑ ଵନ୍ଵେ । ଵ॒ନୁଷୋ॑ ହର୍ଯ॒ତ-ମ୍ମଦ᳚ମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ନାମ॑ ଘୃ॒ତ-ନ୍ନ ଯଃ । ହରି॑ଭି॒ଶ୍ଚାରୁ॒ ସେଚ॑ତେ । ଶ୍ରୁ॒ତୋ ଗ॒ଣ ଆ ତ୍ଵା॑ ଵିଶନ୍ତୁ ॥ 30 ॥
ହରି॑ଵର୍ପସ॒-ଙ୍ଗିରଃ॑ ॥ ଆଚ॑ର୍ଷଣି॒ପ୍ରା ଵୃ॑ଷ॒ଭୋ ଜନା॑ନାମ୍ । ରାଜା॑ କୃଷ୍ଟୀ॒ନା-ମ୍ପୁ॑ରୁହୂ॒ତ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ସ୍ତୁ॒ତ-ଶ୍ଶ୍ର॑ଵ॒ସ୍ଯନ୍ନଵ॒ସୋପ॑ମ॒ଦ୍ରିକ୍ । ଯୁ॒କ୍ତ୍ଵା ହରୀ॒ ଵୃଷ॒ଣା ଽଽଯା᳚ହ୍ଯ॒ର୍ଵାମ୍ ॥ ପ୍ର ଯ-ଥ୍ସିନ୍ଧ॑ଵଃ ପ୍ରସ॒ଵଂ-ଯଁଦାଯନ୍ନ୍॑ । ଆପଃ॑ ସମୁ॒ଦ୍ରଗ୍ଂ ର॒ତ୍ଥ୍ଯେ॑ଵ ଜଗ୍ମୁଃ । ଅତ॑ଶ୍ଚି॒ଦିନ୍ଦ୍ର॒-ସ୍ସଦ॑ସୋ॒ ଵରୀ॑ଯାନ୍ । ଯଦୀ॒ଗ୍ଂ॒ ସୋମଃ॑ ପୃ॒ଣତି॑ ଦୁ॒ଗ୍ଧୋ ଅ॒ଗ୍ଂ॒ଶୁଃ ॥ ହ୍ଵଯା॑ମସି॒ ତ୍ଵେନ୍ଦ୍ର॑ ଯା॒ହ୍ଯ॑ର୍ଵାମ୍ ॥ 31 ॥
ଅର॑-ନ୍ତେ॒ ସୋମ॑ସ୍ତ॒ନୁଵେ॑ ଭଵାତି । ଶତ॑କ୍ରତୋ ମା॒ଦଯ॑ସ୍ଵା ସୁ॒ତେଷୁ॑ । ପ୍ରାସ୍ମାଗ୍ଂ ଅ॑ଵ॒ ପୃତ॑ନାସୁ॒ ପ୍ର ଯୁ॒ଥ୍ସୁ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ॒ ସୋମାଃ᳚ ପ୍ର॒ଦିଵୋ॒ ଵିଦା॑ନାଃ । ଋ॒ଭୁ-ର୍ଯେଭି॒-ର୍ଵୃଷ॑ପର୍ଵା॒-ଵିହା॑ଯାଃ । ପ୍ର॒ଯ॒ମ୍ଯମା॑ଣା॒-ନ୍ପ୍ରତି॒ ଷୂଗୃ॑ଭାଯ । ଇନ୍ଦ୍ର॒ ପିବ॒ ଵୃଷ॑ଧୂତସ୍ଯ॒ ଵୃଷ୍ଣଃ॑ ॥ ଅହେ॑ଡମାନ॒ ଉପ॑ଯାହି ଯ॒ଜ୍ଞମ୍ । ତୁଭ୍ଯ॑-ମ୍ପଵନ୍ତ॒ ଇନ୍ଦ॑ଵ-ସ୍ସୁ॒ତାସଃ॑ । ଗାଵୋ॒ ନ ଵ॑ଜ୍ରିନ୍-ଥ୍ସ୍ଵ॒ମୋକୋ॒ ଅଚ୍ଛ॑ ॥ 32 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରାଗ॑ହି ପ୍ରଥ॒ମୋ ଯ॑ଜ୍ଞିଯା॑ନାମ୍ ॥ ଯା ତେ॑ କା॒କୁ-ଥ୍ସୁକୃ॑ତା॒ ଯା ଵରି॑ଷ୍ଠା । ଯଯା॒ ଶଶ୍ଵ॒ତ୍ପିବ॑ସି॒ ମଦ୍ଧ୍ଵ॑ ଊ॒ର୍ମିମ୍ । ତଯା॑ ପାହି॒ ପ୍ର ତେ॑ ଅଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁର॑ସ୍ଥାତ୍ । ସ-ନ୍ତେ॒ ଵଜ୍ରୋ॑ ଵର୍ତତାମିନ୍ଦ୍ର ଗ॒ଵ୍ଯୁଃ ॥ ପ୍ରା॒ତ॒ର୍ଯୁଜା॒ ଵିବୋ॑ଧଯ । ଅଶ୍ଵି॑ନା॒ଵେହ ଗ॑ଚ୍ଛତମ୍ । ଅ॒ସ୍ଯ ସୋମ॑ସ୍ଯ ପୀ॒ତଯେ᳚ ॥ ପ୍ରା॒ତ॒ର୍ଯାଵା॑ଣା ପ୍ରଥ॒ମା ଯ॑ଜଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ପୁ॒ରା ଗୃଦ୍ଧ୍ରା॒ଦର॑ରୁଷଃ ପିବାଥଃ । ପ୍ରା॒ତର୍ହି ଯ॒ଜ୍ଞମ॒ଶ୍ଵିନା॒ ଦଧା॑ତେ । ପ୍ରଶଗ୍ଂ॑ ସନ୍ତି କ॒ଵଯଃ॑ ପୂର୍ଵ॒ଭାଜଃ॑ ॥ ପ୍ରା॒ତର୍ଯ॑ଜଦ୍ଧ୍ଵମ॒ଶ୍ଵିନା॑ ହିନୋତ । ନ ସା॒ଯମ॑ସ୍ତି ଦେଵ॒ଯା ଅଜୁ॑ଷ୍ଟମ୍ । ଉ॒ତାନ୍ଯୋ ଅ॒ସ୍ମ-ଦ୍ଯ॑ଜତେ॒ ଵିଚା॑ଯଃ । ପୂର୍ଵଃ॑ ପୂର୍ଵୋ॒ ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଵନୀ॑ଯାନ୍ ॥ 33 ॥
ମା ତ୍ଵତ୍କ୍ଷେତ୍ରା॒-ଣ୍ଯର॑ଣାନି ଗନ୍ମ ॥ ଵୃ॒ଞ୍ଜେ ହ॒ଵିର୍ନମ॑ସା ବ॒ର୍॒ହିର॒ଗ୍ନୌ । ଅଯା॑ମି॒ ସ୍ରୁଗ୍ ଘୃ॒ତଵ॑ତୀ ସୁଵୃ॒କ୍ତିଃ । ଅମ୍ଯ॑କ୍ଷି॒ ସଦ୍ମ॒ ସଦ॑ନେ ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ଅଶ୍ରା॑ଯି ଯ॒ଜ୍ଞ-ସ୍ସୂର୍ଯେ॒ ନ ଚକ୍ଷୁଃ॑ ॥ ଇ॒ହାର୍ଵାଞ୍ଚ॒ମତି॑ହ୍ଵଯେ । ଇନ୍ଦ୍ର॒-ଞ୍ଜୈତ୍ରା॑ଯ॒ ଜେତ॑ଵେ । ଅ॒ସ୍ମାକ॑ମସ୍ତୁ॒ କେଵ॑ଲଃ ॥ ଅ॒ର୍ଵାଞ୍ଚ॒ମିନ୍ଦ୍ର॑ମ॒ମୁତୋ॑ ହଵାମହେ । ଯୋ ଗୋ॒ଜି-ଦ୍ଧ॑ନ॒ଜି-ଦ॑ଶ୍ଵ॒ଜିଦ୍ଯଃ ॥ 22 ॥
ଇ॒ମ-ନ୍ନୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଵିଁ॑ହ॒ଵେ ଜୁ॑ଷସ୍ଵ । ଅ॒ସ୍ଯ କୁ॑ର୍ମୋ ହରିଵୋ ମେ॒ଦିନ॑-ନ୍ତ୍ଵା ॥ ଅସ॑ମୃଂଷ୍ଟୋ ଜାଯସେ ମାତୃ॒ଵୋ-ଶ୍ଶୁଚିଃ॑ । ମ॒ନ୍ଦ୍ରଃ କ॒ଵିରୁଦ॑ତିଷ୍ଠୋ॒ ଵିଵ॑ସ୍ଵତଃ । ଘୃ॒ତେନ॑ ତ୍ଵା ଽଵର୍ଧଯନ୍ନଗ୍ନ ଆହୁତ । ଧୂ॒ମସ୍ତେ॑ କେ॒ତୁର॑ଭଵ-ଦ୍ଦି॒ଵି ଶ୍ରି॒ତଃ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିରଗ୍ରେ᳚ ପ୍ରଥ॒ମୋ ଦେ॒ଵତା॑ନାମ୍ । ସଂଯାଁ॑ତାନା-ମୁତ୍ତ॒ମୋ ଵିଷ୍ଣୁ॑ରାସୀତ୍ । ଯଜ॑ମାନାଯ ପରି॒ଗୃହ୍ଯ॑ ଦେ॒ଵାନ୍ । ଦୀ॒କ୍ଷଯେ॒ଦଗ୍ଂ ହ॒ଵିରାଗ॑ଚ୍ଛତ-ନ୍ନଃ ॥ 23 ॥
ଅ॒ଗ୍ନିଶ୍ଚ॑ ଵିଷ୍ଣୋ॒ ତପ॑ ଉତ୍ତ॒ମ-ମ୍ମ॒ହଃ । ଦୀ॒କ୍ଷା॒ପା॒ଲେଭ୍ଯୋ॒ ଵନ॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ହି ଶ॑କ୍ରା । ଵିଶ୍ଵୈ᳚-ର୍ଦେ॒ଵୈ-ର୍ଯ॒ଜ୍ଞିଯୈ᳚-ସ୍ସଂଵିଁଦା॒ନୌ । ଦୀ॒କ୍ଷାମ॒ସ୍ମୈ ଯଜ॑ମାନାଯ ଧତ୍ତମ୍ ॥ ପ୍ରତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ॑ ସ୍ତଵତେ ଵୀ॒ର୍ଯା॑ଯ । ମୃ॒ଗୋ ନ ଭୀ॒ମଃ କୁ॑ଚ॒ରୋ ଗି॑ରି॒ଷ୍ଠାଃ । ଯସ୍ଯୋ॒ରୁଷୁ॑ ତ୍ରି॒ଷୁ ଵି॒କ୍ରମ॑ଣେଷୁ । ଅଧି॑କ୍ଷି॒ଯନ୍ତି॒ ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ ॥ ନୂ ମର୍ତୋ॑ ଦଯତେ ସନି॒ଷ୍ଯନ୍. ଯଃ । ଵିଷ୍ଣ॑ଵ ଉରୁଗା॒ଯାଯ॒ ଦାଶ॑ତ୍ ॥ 24 ॥
ପ୍ର ଯ-ସ୍ସ॒ତ୍ରାଚା॒ ମନ॑ସା॒ ଯଜା॑ ତୈ । ଏ॒ତାଵ॑ନ୍ତ॒-ନ୍ନର୍ଯ॑ମା॒ଵିଵା॑ସାତ୍ ॥ ଵିଚ॑କ୍ରମେ ପୃଥି॒ଵୀମେ॒ଷ ଏ॒ତାମ୍ । କ୍ଷେତ୍ରା॑ଯ॒ ଵିଷ୍ଣୁ॒-ର୍ମନୁ॑ଷେ ଦଶ॒ସ୍ଯନ୍ନ୍ । ଧ୍ରୁ॒ଵାସୋ॑ ଅସ୍ଯ କୀ॒ରଯୋ॒ ଜନା॑ସଃ । ଉ॒ରୁ॒କ୍ଷି॒ତିଗ୍ଂ ସୁ॒ଜନି॑ମା ଚକାର ॥ ତ୍ରିର୍ଦେ॒ଵଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀମେ॒ଷ ଏ॒ତାମ୍ । ଵିଚ॑କ୍ରମେ ଶ॒ତର୍ଚ॑ସ-ମ୍ମହି॒ତ୍ଵା । ପ୍ର ଵିଷ୍ଣୁ॑-ରସ୍ତୁ ତ॒ଵସ॒ସ୍ତ ଵୀ॑ଯାନ୍ । ତ୍ଵେ॒ଷଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ସ୍ଥଵି॑ରସ୍ଯ॒ ନାମ॑ ॥ 25 ॥
ହୋତା॑ର-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରର॑ଥ-ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ରସ୍ଯ॑ । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ କେ॒ତୁଗ୍ଂ ରୁଶ॑ନ୍ତମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯ॑ର୍ଧି-ନ୍ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ଦେଵସ୍ଯ ମ॒ହ୍ନା । ଶ୍ରି॒ଯା ତ୍ଵ॑-ଽଗ୍ନିମତି॑ଥି॒-ଞ୍ଜନା॑ନାମ୍ ॥ ଆ ନୋ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ଭିରୂ॒ତିଭିଃ॑ ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ । ବ୍ରହ୍ମ॑ ଜୁଷା॒ଣୋ ହ॑ର୍ଯଶ୍ଵ ଯାହି । ଵରୀ॑ଵୃଜ॒-ଥ୍ସ୍ଥଵି॑ରେଭି-ସ୍ସୁଶିପ୍ର । ଅ॒ସ୍ମେ ଦଧ॒-ଦ୍ଵୃଷ॑ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ଶୁଷ୍ମ॑ମିନ୍ଦ୍ର ॥ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ ସୁଵ॒ର୍॒ଷା ଜ॒ନଯ॒ନ୍ନହା॑ନି । ଜି॒ଗାଯୋ॒ଶିଗ୍ଭିଃ॒ ପୃତ॑ନା ଅଭି॒ଶ୍ରୀଃ ॥ 26 ॥
ପ୍ରାରୋ॑ଚଯ॒ନ୍ମନ॑ଵେ କେ॒ତୁମହ୍ନା᳚ମ୍ । ଅଵି॑ନ୍ଦ॒ଜ୍ଜ୍ଯୋତି॑-ର୍ବୃହ॒ତେ ରଣା॑ଯ ॥ ଅଶ୍ଵି॑ନା॒ଵଵ॑ସେ॒ ନିହ୍ଵ॑ଯେ ଵାମ୍ । ଆ ନୂ॒ନଂ-ଯାଁ॑ତଗ୍ଂ ସୁକୃ॒ତାଯ॑ ଵିପ୍ରା । ପ୍ରା॒ତ॒ର୍ଯୁ॒କ୍ତେନ॑ ସୁ॒ଵୃତା॒ ରଥେ॑ନ । ଉ॒ପାଗ॑ଚ୍ଛତ॒ମଵ॒ସା ଽଽଗ॑ତ-ନ୍ନଃ ॥ ଅ॒ଵି॒ଷ୍ଟ-ନ୍ଧୀ॒ଷ୍ଵଶ୍ଵି॑ନା ନ ଆ॒ସୁ । ପ୍ର॒ଜାଵ॒-ଦ୍ରେତୋ॒ ଅହ୍ର॑ଯ-ନ୍ନୋ ଅସ୍ତୁ । ଆଵା᳚-ନ୍ତୋ॒କେ ତନ॑ଯେ॒ ତୂତୁ॑ଜାନାଃ । ସୁ॒ରତ୍ନା॑ସୋ ଦେ॒ଵଵୀ॑ତି-ଙ୍ଗମେମ ॥ 27 ॥
ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୋ॑ମ॒ କ୍ରତୁ॑ଭି-ସ୍ସୁ॒କ୍ରତୁ॑ର୍ଭୂଃ । ତ୍ଵ-ନ୍ଦକ୍ଷୈ᳚-ସ୍ସୁ॒ଦକ୍ଷୋ॑ ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ତ୍ଵଂ-ଵୃଁଷା॑ ଵୃଷ॒ତ୍ଵେଭି॑-ର୍ମହି॒ତ୍ଵା । ଦ୍ଯୁ॒ମ୍ନେଭି॑-ର୍ଦ୍ଯୁ॒ମ୍ନ୍ଯ॑ଭଵୋ ନୃ॒ଚକ୍ଷାଃ᳚ ॥ ଅଷା॑ଢଂ-ଯୁଁ॒ଥ୍ସୁ ପୃତ॑ନାସୁ॒ ପପ୍ରି᳚ମ୍ । ସୁ॒ଵ॒ର॒.ଷାମ॒ଫ୍ସ୍ଵାଂ-ଵୃଁ॒ଜନ॑ସ୍ଯ ଗୋ॒ପାମ୍ । ଭ॒ରେ॒ଷୁ॒ଜାଗ୍ଂ ସୁ॑କ୍ଷି॒ତିଗ୍ଂ ସୁ॒ଶ୍ରଵ॑ସମ୍ । ଜଯ॑ନ୍ତ॒-ନ୍ତ୍ଵାମନୁ॑ ମଦେମ ସୋମ ॥ ଭଵା॑ ମି॒ତ୍ରୋ ନ ଶେଵ୍ଯୋ॑ ଘୃ॒ତାସୁ॑ତିଃ । ଵିଭୂ॑ତଦ୍ଯୁମ୍ନ ଏଵ॒ଯା ଉ॑ ସ॒ପ୍ରଥାଃ᳚ ॥ 28 ॥
ଅଧା॑ ତେ ଵିଷ୍ଣୋ ଵି॒ଦୁଷା॑ଚି॒ଦୃଧ୍ଯଃ॑ । ସ୍ତୋମୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ରାଦ୍ଧ୍ଯୋ॑ ହ॒ଵିଷ୍ମ॑ତଃ ॥ ଯଃ ପୂ॒ର୍ଵ୍ଯାଯ॑ ଵେ॒ଧସେ॒ ନଵୀ॑ଯସେ । ସୁ॒ମଜ୍ଜା॑ନଯେ॒ ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ॒ ଦଦା॑ଶତି । ଯୋ ଜା॒ତମ॒ସ୍ଯ ମ॑ହ॒ତୋ ମ॒ହି ବ୍ରଵା᳚ତ୍ । ସେଦୁ॒-ଶ୍ଶ୍ରଵୋ॑ଭି-ର୍ଯୁ॒ଜ୍ଯ॑-ଞ୍ଚିଦ॒ଭ୍ଯ॑ସତ୍ ॥ ତମୁ॑ ସ୍ତୋତାରଃ ପୂ॒ର୍ଵ୍ଯଂ-ଯଁଥା॑ ଵି॒ଦ ଋ॒ତସ୍ଯ॑ । ଗର୍ଭଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ପିପର୍ତନ । ଆ-ଽସ୍ଯ॑ ଜା॒ନନ୍ତୋ॒ ନାମ॑ ଚିଦ୍ଵିଵକ୍ତନ । ବୃ॒ହତ୍ତେ॑ ଵିଷ୍ଣୋ ସୁମ॒ତି-ମ୍ଭ॑ଜାମହେ ॥ 29 ॥
ଇ॒ମା ଧା॒ନା ଘୃ॑ତ॒ସ୍ନୁଵଃ॑ । ହରୀ॑ ଇ॒ହୋପ॑ଵକ୍ଷତଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଗ୍ଂ॑ ସୁ॒ଖତ॑ମେ॒ ରଥେ᳚ ॥ ଏ॒ଷ ବ୍ର॒ହ୍ମା ଯ ଋ॒ତ୍ଵିଯଃ॑ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ନାମ॑ ଶ୍ରୁ॒ତୋ ଗ॒ଣେ ॥, ପ୍ର ତେ॑ ମ॒ହେ । ଵି॒ଦଥେ॑ ଶ॒ଗ୍ଂସିଷ॒ଗ୍ଂ॒ ହରୀ᳚ । ଯ ଋ॒ତ୍ଵିଯଃ॒ ପ୍ର ତେ॑ ଵନ୍ଵେ । ଵ॒ନୁଷୋ॑ ହର୍ଯ॒ତ-ମ୍ମଦ᳚ମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ନାମ॑ ଘୃ॒ତ-ନ୍ନ ଯଃ । ହରି॑ଭି॒ଶ୍ଚାରୁ॒ ସେଚ॑ତେ । ଶ୍ରୁ॒ତୋ ଗ॒ଣ ଆ ତ୍ଵା॑ ଵିଶନ୍ତୁ ॥ 30 ॥
ହରି॑ଵର୍ପସ॒-ଙ୍ଗିରଃ॑ ॥ ଆଚ॑ର୍ଷଣି॒ପ୍ରା ଵୃ॑ଷ॒ଭୋ ଜନା॑ନାମ୍ । ରାଜା॑ କୃଷ୍ଟୀ॒ନା-ମ୍ପୁ॑ରୁହୂ॒ତ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ସ୍ତୁ॒ତ-ଶ୍ଶ୍ର॑ଵ॒ସ୍ଯନ୍ନଵ॒ସୋପ॑ମ॒ଦ୍ରିକ୍ । ଯୁ॒କ୍ତ୍ଵା ହରୀ॒ ଵୃଷ॒ଣା ଽଽଯା᳚ହ୍ଯ॒ର୍ଵାମ୍ ॥ ପ୍ର ଯ-ଥ୍ସିନ୍ଧ॑ଵଃ ପ୍ରସ॒ଵଂ-ଯଁଦାଯନ୍ନ୍॑ । ଆପଃ॑ ସମୁ॒ଦ୍ରଗ୍ଂ ର॒ତ୍ଥ୍ଯେ॑ଵ ଜଗ୍ମୁଃ । ଅତ॑ଶ୍ଚି॒ଦିନ୍ଦ୍ର॒-ସ୍ସଦ॑ସୋ॒ ଵରୀ॑ଯାନ୍ । ଯଦୀ॒ଗ୍ଂ॒ ସୋମଃ॑ ପୃ॒ଣତି॑ ଦୁ॒ଗ୍ଧୋ ଅ॒ଗ୍ଂ॒ଶୁଃ ॥ ହ୍ଵଯା॑ମସି॒ ତ୍ଵେନ୍ଦ୍ର॑ ଯା॒ହ୍ଯ॑ର୍ଵାମ୍ ॥ 31 ॥
ଅର॑-ନ୍ତେ॒ ସୋମ॑ସ୍ତ॒ନୁଵେ॑ ଭଵାତି । ଶତ॑କ୍ରତୋ ମା॒ଦଯ॑ସ୍ଵା ସୁ॒ତେଷୁ॑ । ପ୍ରାସ୍ମାଗ୍ଂ ଅ॑ଵ॒ ପୃତ॑ନାସୁ॒ ପ୍ର ଯୁ॒ଥ୍ସୁ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ॒ ସୋମାଃ᳚ ପ୍ର॒ଦିଵୋ॒ ଵିଦା॑ନାଃ । ଋ॒ଭୁ-ର୍ଯେଭି॒-ର୍ଵୃଷ॑ପର୍ଵା॒-ଵିହା॑ଯାଃ । ପ୍ର॒ଯ॒ମ୍ଯମା॑ଣା॒-ନ୍ପ୍ରତି॒ ଷୂଗୃ॑ଭାଯ । ଇନ୍ଦ୍ର॒ ପିବ॒ ଵୃଷ॑ଧୂତସ୍ଯ॒ ଵୃଷ୍ଣଃ॑ ॥ ଅହେ॑ଡମାନ॒ ଉପ॑ଯାହି ଯ॒ଜ୍ଞମ୍ । ତୁଭ୍ଯ॑-ମ୍ପଵନ୍ତ॒ ଇନ୍ଦ॑ଵ-ସ୍ସୁ॒ତାସଃ॑ । ଗାଵୋ॒ ନ ଵ॑ଜ୍ରିନ୍-ଥ୍ସ୍ଵ॒ମୋକୋ॒ ଅଚ୍ଛ॑ ॥ 32 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରାଗ॑ହି ପ୍ରଥ॒ମୋ ଯ॑ଜ୍ଞିଯା॑ନାମ୍ ॥ ଯା ତେ॑ କା॒କୁ-ଥ୍ସୁକୃ॑ତା॒ ଯା ଵରି॑ଷ୍ଠା । ଯଯା॒ ଶଶ୍ଵ॒ତ୍ପିବ॑ସି॒ ମଦ୍ଧ୍ଵ॑ ଊ॒ର୍ମିମ୍ । ତଯା॑ ପାହି॒ ପ୍ର ତେ॑ ଅଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁର॑ସ୍ଥାତ୍ । ସ-ନ୍ତେ॒ ଵଜ୍ରୋ॑ ଵର୍ତତାମିନ୍ଦ୍ର ଗ॒ଵ୍ଯୁଃ ॥ ପ୍ରା॒ତ॒ର୍ଯୁଜା॒ ଵିବୋ॑ଧଯ । ଅଶ୍ଵି॑ନା॒ଵେହ ଗ॑ଚ୍ଛତମ୍ । ଅ॒ସ୍ଯ ସୋମ॑ସ୍ଯ ପୀ॒ତଯେ᳚ ॥ ପ୍ରା॒ତ॒ର୍ଯାଵା॑ଣା ପ୍ରଥ॒ମା ଯ॑ଜଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ପୁ॒ରା ଗୃଦ୍ଧ୍ରା॒ଦର॑ରୁଷଃ ପିବାଥଃ । ପ୍ରା॒ତର୍ହି ଯ॒ଜ୍ଞମ॒ଶ୍ଵିନା॒ ଦଧା॑ତେ । ପ୍ରଶଗ୍ଂ॑ ସନ୍ତି କ॒ଵଯଃ॑ ପୂର୍ଵ॒ଭାଜଃ॑ ॥ ପ୍ରା॒ତର୍ଯ॑ଜଦ୍ଧ୍ଵମ॒ଶ୍ଵିନା॑ ହିନୋତ । ନ ସା॒ଯମ॑ସ୍ତି ଦେଵ॒ଯା ଅଜୁ॑ଷ୍ଟମ୍ । ଉ॒ତାନ୍ଯୋ ଅ॒ସ୍ମ-ଦ୍ଯ॑ଜତେ॒ ଵିଚା॑ଯଃ । ପୂର୍ଵଃ॑ ପୂର୍ଵୋ॒ ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଵନୀ॑ଯାନ୍ ॥ 33 ॥
(ଚା॒ - ଶ୍ଵ॒ଜିଦ୍ଯୋ-ଗ॑ଚ୍ଛତ-ନ୍ନୋ॒ - ଦାଶ॒ନ୍ - ନାମା॑ - ଭି॒ଶ୍ରୀ--ର୍ ଗ॑ମେମ - ସ॒ପ୍ରଥା॑ - ଭଜାମହେ - ଵିଶନ୍ତୁ - ଯା॒ହ୍ଯ॑ର୍ଵାଂ - ଚ୍ଛ॑ - ପିବାଥ॒-ଷ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଉପହୋମାଃ
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଉପହୋମାଃ
ନ॒କ୍ତ॒-ଞ୍ଜା॒ତା-ଽସ୍ଯୋ॑ଷଧେ । ରାମେ॒ କୃଷ୍ଣେ॒ ଅସି॑କ୍ନି ଚ । ଇ॒ଦଗ୍ଂ ର॑ଜନି ରଜଯ । କି॒ଲାସ॑-ମ୍ପଲି॒ତ-ଞ୍ଚ॒ ଯତ୍ ॥ କି॒ଲାସ॑-ଞ୍ଚ ପଲି॒ତ-ଞ୍ଚ॑ । ନିରି॒ତୋ ନା॑ଶଯା॒ ପୃଷ॑ତ୍ । ଆ ନ॒-ସ୍ସ୍ଵୋ ଅ॑ଶ୍ନୁତାଂ॒-ଵଁର୍ଣଃ॑ । ପରା᳚ ଶ୍ଵେ॒ତାନି॑ ପାତଯ ॥ ଅସି॑ତ-ନ୍ତେ ନି॒ଲଯ॑ନମ୍ । ଆ॒ସ୍ଥାନ॒ମସି॑ତ॒-ନ୍ତଵ॑ ॥ 34 ॥
ଅସି॑କ୍ନିଯସ୍ଯୋଷଧେ । ନିରି॒ତୋ ନା॑ଶଯା॒ ପୃଷ॑ତ୍ ॥ ଅ॒ସ୍ଥି॒ଜସ୍ଯ॑ କି॒ଲାସ॑ସ୍ଯ । ତ॒ନୂ॒ଜସ୍ଯ॑ ଚ॒ ଯତ୍ତ୍ଵ॒ଚି । କୃ॒ତ୍ଯଯା॑ କୃ॒ତସ୍ଯ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା । ଲକ୍ଷ୍ମ॑ ଶ୍ଵେ॒ତମ॑ନୀନଶମ୍ ॥ ସରୂ॑ପା॒ ନାମ॑ ତେ ମା॒ତା । ସରୂ॑ପୋ॒ ନାମ॑ ତେ ପି॒ତା । ସରୂ॑ପା ଽସ୍ଯୋଷଧେ॒ ସା । ସରୂ॑ପମି॒ଦ-ଙ୍କୃ॑ଧି ॥ 35 ॥
ଶୁ॒ନଗ୍ଂ ହୁ॑ଵେମ ମ॒ଘଵା॑ନ॒ମିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ଅ॒ସ୍ମିନ୍ଭରେ॒ ନୃତ॑ମଂ॒-ଵାଁଜ॑ସାତୌ । ଶୃ॒ଣ୍ଵନ୍ତ॑-ମୁ॒ଗ୍ରମୂ॒ତଯେ॑ ସ॒ମଥ୍ସୁ॑ । ଘ୍ନନ୍ତଂ॑-ଵୃଁ॒ତ୍ରାଣି॑ ସ॒ଜିନ୍ତ॒-ନ୍ଧନା॑ନାମ୍ ॥ ଧୂ॒ନୁ॒ଥ ଦ୍ଯା-ମ୍ପର୍ଵ॑ତାନ୍ଦା॒ଶୁଷେ॒ ଵସୁ॑ । ନି ଵୋ॒ ଵନା॑ ଜିହତେ॒ ଯାମ॑ନୋ ଭି॒ଯା । କୋ॒ପଯ॑ଥ ପୃଥି॒ଵୀ-ମ୍ପୃ॑ଶ୍ନିମାତରଃ । ଯୁ॒ଧେ ଯଦୁ॑ଗ୍ରାଃ॒ ପୃଷ॑ତୀ॒-ରଯୁ॑ଗ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ପ୍ରଵେ॑ପଯନ୍ତି॒ ପର୍ଵ॑ତାନ୍ । ଵିଵି॑ଞ୍ଚନ୍ତି॒ ଵନ॒ସ୍ପତୀନ୍॑ ॥ 36 ॥
ପ୍ରୋଵା॑ରତ ମରୁତୋ ଦୁ॒ର୍ମଦା॑ ଇଵ । ଦେଵା॑ସ॒-ସ୍ସର୍ଵ॑ଯା ଵି॒ଶା ॥ ପୁ॒ରୁ॒ତ୍ରା ହି ସ॒ଦୃଙ୍ଙସି॑ । ଵିଶୋ॒ ଵିଶ୍ଵା॒ ଅନୁ॑ ପ୍ର॒ଭୁ । ସ॒ମଥ୍ସୁ॑ ତ୍ଵା ହଵାମହେ ॥ ସ॒ମଥ୍ସ୍ଵ॒ଗ୍ନି-ମଵ॑ସେ । ଵା॒ଜ॒ଯନ୍ତୋ॑ ହଵାମହେ । ଵାଜେ॑ଷୁ ଚି॒ତ୍ରରା॑ଧସମ୍ ॥ ସଙ୍ଗ॑ଚ୍ଛଦ୍ଧ୍ଵ॒ଗ୍ଂ॒ ସଂଵଁ॑ଦଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ସଂ-ଵୋଁ॒ ମନାଗ୍ଂ॑ସି ଜାନତାମ୍ ॥ 37 ॥
ଦେ॒ଵା ଭା॒ଗଂ-ଯଁଥା॒ ପୂର୍ଵେ᳚ । ସ॒ଜା॒ନ୍ନା॒ନା ଉ॒ପାସ॑ତ ॥ ସ॒ମା॒ନୋ ମନ୍ତ୍ର॒-ସ୍ସମି॑ତି-ସ୍ସମା॒ନୀ । ସ॒ମା॒ନ-ମ୍ମନଃ॑ ସ॒ହ ଚି॒ତ୍ତମେ॑ଷାମ୍ । ସ॒ମା॒ନ-ଙ୍କେତୋ॑ ଅ॒ଭି-ସଗ୍ଂର॑ଭଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନେ॑ନ ଵୋ ହ॒ଵିଷା॑ ଯଜାମଃ ॥ ସ॒ମା॒ନୀ ଵ॒ ଆକୂ॑ତିଃ । ସ॒ମା॒ନା ହୃଦ॑ଯାନି ଵଃ । ସ॒ମା॒ନମ॑ସ୍ତୁ ଵୋ॒ ମନଃ॑ । ଯଥା॑ ଵ॒-ସ୍ସୁସ॒ହା-ଽସ॑ତି ॥ 38 ॥
ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନ॑-ନ୍ନ॒-ସ୍ସ୍ଵୈଃ । ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନ॒ମର॑ଣୈଃ । ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନ॑ମଶ୍ଵିନା ଯୁ॒ଵମ୍ । ଇ॒ହାସ୍ମାସୁ॒ ନିଯ॑ଚ୍ଛତମ୍ ॥ ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନ॑-ମ୍ମେ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ । ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନଗ୍ଂ॑ ସଵି॒ତା କ॑ରତ୍ । ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନ॑ମଶ୍ଵିନା ଯୁ॒ଵମ୍ । ଇ॒ହ ମହ୍ଯ॒-ନ୍ନିଯ॑ଚ୍ଛତମ୍ ॥ ଉପ॑ଚ୍ଛା॒ଯାମି॑ଵ॒ ଘୃଣେଃ᳚ । ଅଗ॑ନ୍ମ॒ ଶର୍ମ॑ ତେ ଵ॒ଯମ୍ ॥ 39 ॥
ଅଗ୍ନେ॒ ହିର॑ଣ୍ଯସନ୍ଦୃଶଃ ॥ ଅଦ॑ବ୍ଧେଭି-ସ୍ସଵିତଃ ପା॒ଯୁଭି॒ଷ୍ଟ୍ଵମ୍ । ଶି॒ଵେଭି॑ର॒ଦ୍ଯ ପରି॑ପାହି ନୋ॒ ଗଯ᳚ମ୍ । ହିର॑ଣ୍ଯଜିହ୍ଵ-ସ୍ସୁଵି॒ତାଯ॒ ନଵ୍ଯ॑ସେ । ରକ୍ଷା॒ମାକି॑ର୍ନୋ ଅ॒ଘଶଗ୍ଂ॑ସ ଈଶତ ॥ ମଦେ॑ମଦେ॒ ହି ନୋ॑ ଦ॒ଦୁଃ । ଯୂ॒ଥା ଗଵା॑ମୃଜୁ॒କ୍ରତୁଃ॑ । ସଙ୍ଗୃ॑ଭାଯ ପୁ॒ରୂ ଶ॒ତା । ଉ॒ଭ॒ଯା ହ॒ସ୍ତ୍ଯା ଵସୁ॑ । ଶି॒ଶୀ॒ହି ରା॒ଯ ଆଭ॑ର ॥ 40 ॥
ଶିପ୍ରି॑ନ୍ ଵାଜାନା-ମ୍ପତେ । ଶଚୀ॑ଵ॒ସ୍ତଵ॑ ଦ॒ଗ୍ଂ॒ସନା᳚ । ଆ ତୂ ନ॑ ଇନ୍ଦ୍ର ଭାଜଯ । ଗୋଷ୍ଵଶ୍ଵେ॑ଷୁ ଶୁ॒ଭ୍ରୁଷୁ॑ । ସ॒ହସ୍ରେ॑ଷୁ ତୁଵୀମଘ ॥ ଯ-ଦ୍ଦେ॑ଵା ଦେଵ॒ ହେଡ॑ନମ୍ । ଦେଵା॑ସଶ୍ଚକୃ॒ମା ଵ॒ଯମ୍ । ଆଦି॑ତ୍ଯା॒ସ୍ତସ୍ମା᳚ନ୍ମା ଯୂ॒ଯମ୍ । ଋ॒ତସ୍ଯ॒ର୍ତେନ॑ ମୁଞ୍ଚତ ॥ ଋ॒ତସ୍ଯ॒ର୍ତେ-ନା॑ଦିତ୍ଯାଃ ॥ 41 ॥
ଯଜ॑ତ୍ରା ମୁ॒ଞ୍ଚତେ॒ହ ମା᳚ । ଯ॒ଜ୍ଞୈର୍ଵୋ॑ ଯଜ୍ଞଵାହସଃ । ଆ॒ଶିକ୍ଷ॑ନ୍ତୋ॒ ନ ଶେ॑କିମ ॥ ମେଦ॑ସ୍ଵତା॒ ଯଜ॑ମାନାଃ । ସ୍ରୁ॒ଚା-ଽଽଜ୍ଯେ॑ନ॒ ଜୁହ୍ଵ॑ତଃ । ଅ॒କା॒ମା ଵୋ॑ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାଃ । ଶିକ୍ଷ॑ନ୍ତୋ॒ ନୋପ॑ ଶେକିମ ॥ ଯଦି॒ ଦିଵା॒ ଯଦି॒ ନକ୍ତ᳚ମ୍ । ଏନ॑ ଏନ॒ସ୍ଯୋ-ଽକ॑ରତ୍ । ଭୂ॒ତ-ମ୍ମା॒ ତସ୍ମା॒ଦ୍ଭଵ୍ଯ॑-ଞ୍ଚ ॥ 42 ॥
ଦ୍ରୁ॒ପ॒ଦାଦି॑ଵ ମୁଞ୍ଚତୁ ॥ ଦ୍ରୁ॒ପ॒ଦାଦି॒ଵେ-ନ୍ମୁ॑ମୁଚା॒ନଃ । ସ୍ଵି॒ନ୍ନ-ସ୍ସ୍ନା॒ତ୍ଵୀ ମଲା॑ଦିଵ । ପୂ॒ତ-ମ୍ପ॒ଵିତ୍ରେ॑ଣେ॒ ଵାଜ୍ଯ᳚ମ୍ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ମୁଞ୍ଚନ୍ତୁ॒ ମୈନ॑ସଃ ॥ ଉଦ୍ଵ॒ଯ-ନ୍ତମ॑ସ॒ସ୍ପରି॑ । ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତୋ॒ ଜ୍ଯୋତି॒ରୁତ୍ତ॑ରମ୍ । ଦେ॒ଵ-ନ୍ଦେ॑ଵ॒ତ୍ରା ସୂର୍ଯ᳚ମ୍ । ଅଗ॑ନ୍ମ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ରୁତ୍ତ॒ମମ୍ ॥ 43 ॥
ଅସି॑କ୍ନିଯସ୍ଯୋଷଧେ । ନିରି॒ତୋ ନା॑ଶଯା॒ ପୃଷ॑ତ୍ ॥ ଅ॒ସ୍ଥି॒ଜସ୍ଯ॑ କି॒ଲାସ॑ସ୍ଯ । ତ॒ନୂ॒ଜସ୍ଯ॑ ଚ॒ ଯତ୍ତ୍ଵ॒ଚି । କୃ॒ତ୍ଯଯା॑ କୃ॒ତସ୍ଯ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା । ଲକ୍ଷ୍ମ॑ ଶ୍ଵେ॒ତମ॑ନୀନଶମ୍ ॥ ସରୂ॑ପା॒ ନାମ॑ ତେ ମା॒ତା । ସରୂ॑ପୋ॒ ନାମ॑ ତେ ପି॒ତା । ସରୂ॑ପା ଽସ୍ଯୋଷଧେ॒ ସା । ସରୂ॑ପମି॒ଦ-ଙ୍କୃ॑ଧି ॥ 35 ॥
ଶୁ॒ନଗ୍ଂ ହୁ॑ଵେମ ମ॒ଘଵା॑ନ॒ମିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ଅ॒ସ୍ମିନ୍ଭରେ॒ ନୃତ॑ମଂ॒-ଵାଁଜ॑ସାତୌ । ଶୃ॒ଣ୍ଵନ୍ତ॑-ମୁ॒ଗ୍ରମୂ॒ତଯେ॑ ସ॒ମଥ୍ସୁ॑ । ଘ୍ନନ୍ତଂ॑-ଵୃଁ॒ତ୍ରାଣି॑ ସ॒ଜିନ୍ତ॒-ନ୍ଧନା॑ନାମ୍ ॥ ଧୂ॒ନୁ॒ଥ ଦ୍ଯା-ମ୍ପର୍ଵ॑ତାନ୍ଦା॒ଶୁଷେ॒ ଵସୁ॑ । ନି ଵୋ॒ ଵନା॑ ଜିହତେ॒ ଯାମ॑ନୋ ଭି॒ଯା । କୋ॒ପଯ॑ଥ ପୃଥି॒ଵୀ-ମ୍ପୃ॑ଶ୍ନିମାତରଃ । ଯୁ॒ଧେ ଯଦୁ॑ଗ୍ରାଃ॒ ପୃଷ॑ତୀ॒-ରଯୁ॑ଗ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ପ୍ରଵେ॑ପଯନ୍ତି॒ ପର୍ଵ॑ତାନ୍ । ଵିଵି॑ଞ୍ଚନ୍ତି॒ ଵନ॒ସ୍ପତୀନ୍॑ ॥ 36 ॥
ପ୍ରୋଵା॑ରତ ମରୁତୋ ଦୁ॒ର୍ମଦା॑ ଇଵ । ଦେଵା॑ସ॒-ସ୍ସର୍ଵ॑ଯା ଵି॒ଶା ॥ ପୁ॒ରୁ॒ତ୍ରା ହି ସ॒ଦୃଙ୍ଙସି॑ । ଵିଶୋ॒ ଵିଶ୍ଵା॒ ଅନୁ॑ ପ୍ର॒ଭୁ । ସ॒ମଥ୍ସୁ॑ ତ୍ଵା ହଵାମହେ ॥ ସ॒ମଥ୍ସ୍ଵ॒ଗ୍ନି-ମଵ॑ସେ । ଵା॒ଜ॒ଯନ୍ତୋ॑ ହଵାମହେ । ଵାଜେ॑ଷୁ ଚି॒ତ୍ରରା॑ଧସମ୍ ॥ ସଙ୍ଗ॑ଚ୍ଛଦ୍ଧ୍ଵ॒ଗ୍ଂ॒ ସଂଵଁ॑ଦଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ସଂ-ଵୋଁ॒ ମନାଗ୍ଂ॑ସି ଜାନତାମ୍ ॥ 37 ॥
ଦେ॒ଵା ଭା॒ଗଂ-ଯଁଥା॒ ପୂର୍ଵେ᳚ । ସ॒ଜା॒ନ୍ନା॒ନା ଉ॒ପାସ॑ତ ॥ ସ॒ମା॒ନୋ ମନ୍ତ୍ର॒-ସ୍ସମି॑ତି-ସ୍ସମା॒ନୀ । ସ॒ମା॒ନ-ମ୍ମନଃ॑ ସ॒ହ ଚି॒ତ୍ତମେ॑ଷାମ୍ । ସ॒ମା॒ନ-ଙ୍କେତୋ॑ ଅ॒ଭି-ସଗ୍ଂର॑ଭଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନେ॑ନ ଵୋ ହ॒ଵିଷା॑ ଯଜାମଃ ॥ ସ॒ମା॒ନୀ ଵ॒ ଆକୂ॑ତିଃ । ସ॒ମା॒ନା ହୃଦ॑ଯାନି ଵଃ । ସ॒ମା॒ନମ॑ସ୍ତୁ ଵୋ॒ ମନଃ॑ । ଯଥା॑ ଵ॒-ସ୍ସୁସ॒ହା-ଽସ॑ତି ॥ 38 ॥
ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନ॑-ନ୍ନ॒-ସ୍ସ୍ଵୈଃ । ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନ॒ମର॑ଣୈଃ । ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନ॑ମଶ୍ଵିନା ଯୁ॒ଵମ୍ । ଇ॒ହାସ୍ମାସୁ॒ ନିଯ॑ଚ୍ଛତମ୍ ॥ ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନ॑-ମ୍ମେ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ । ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନଗ୍ଂ॑ ସଵି॒ତା କ॑ରତ୍ । ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନ॑ମଶ୍ଵିନା ଯୁ॒ଵମ୍ । ଇ॒ହ ମହ୍ଯ॒-ନ୍ନିଯ॑ଚ୍ଛତମ୍ ॥ ଉପ॑ଚ୍ଛା॒ଯାମି॑ଵ॒ ଘୃଣେଃ᳚ । ଅଗ॑ନ୍ମ॒ ଶର୍ମ॑ ତେ ଵ॒ଯମ୍ ॥ 39 ॥
ଅଗ୍ନେ॒ ହିର॑ଣ୍ଯସନ୍ଦୃଶଃ ॥ ଅଦ॑ବ୍ଧେଭି-ସ୍ସଵିତଃ ପା॒ଯୁଭି॒ଷ୍ଟ୍ଵମ୍ । ଶି॒ଵେଭି॑ର॒ଦ୍ଯ ପରି॑ପାହି ନୋ॒ ଗଯ᳚ମ୍ । ହିର॑ଣ୍ଯଜିହ୍ଵ-ସ୍ସୁଵି॒ତାଯ॒ ନଵ୍ଯ॑ସେ । ରକ୍ଷା॒ମାକି॑ର୍ନୋ ଅ॒ଘଶଗ୍ଂ॑ସ ଈଶତ ॥ ମଦେ॑ମଦେ॒ ହି ନୋ॑ ଦ॒ଦୁଃ । ଯୂ॒ଥା ଗଵା॑ମୃଜୁ॒କ୍ରତୁଃ॑ । ସଙ୍ଗୃ॑ଭାଯ ପୁ॒ରୂ ଶ॒ତା । ଉ॒ଭ॒ଯା ହ॒ସ୍ତ୍ଯା ଵସୁ॑ । ଶି॒ଶୀ॒ହି ରା॒ଯ ଆଭ॑ର ॥ 40 ॥
ଶିପ୍ରି॑ନ୍ ଵାଜାନା-ମ୍ପତେ । ଶଚୀ॑ଵ॒ସ୍ତଵ॑ ଦ॒ଗ୍ଂ॒ସନା᳚ । ଆ ତୂ ନ॑ ଇନ୍ଦ୍ର ଭାଜଯ । ଗୋଷ୍ଵଶ୍ଵେ॑ଷୁ ଶୁ॒ଭ୍ରୁଷୁ॑ । ସ॒ହସ୍ରେ॑ଷୁ ତୁଵୀମଘ ॥ ଯ-ଦ୍ଦେ॑ଵା ଦେଵ॒ ହେଡ॑ନମ୍ । ଦେଵା॑ସଶ୍ଚକୃ॒ମା ଵ॒ଯମ୍ । ଆଦି॑ତ୍ଯା॒ସ୍ତସ୍ମା᳚ନ୍ମା ଯୂ॒ଯମ୍ । ଋ॒ତସ୍ଯ॒ର୍ତେନ॑ ମୁଞ୍ଚତ ॥ ଋ॒ତସ୍ଯ॒ର୍ତେ-ନା॑ଦିତ୍ଯାଃ ॥ 41 ॥
ଯଜ॑ତ୍ରା ମୁ॒ଞ୍ଚତେ॒ହ ମା᳚ । ଯ॒ଜ୍ଞୈର୍ଵୋ॑ ଯଜ୍ଞଵାହସଃ । ଆ॒ଶିକ୍ଷ॑ନ୍ତୋ॒ ନ ଶେ॑କିମ ॥ ମେଦ॑ସ୍ଵତା॒ ଯଜ॑ମାନାଃ । ସ୍ରୁ॒ଚା-ଽଽଜ୍ଯେ॑ନ॒ ଜୁହ୍ଵ॑ତଃ । ଅ॒କା॒ମା ଵୋ॑ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାଃ । ଶିକ୍ଷ॑ନ୍ତୋ॒ ନୋପ॑ ଶେକିମ ॥ ଯଦି॒ ଦିଵା॒ ଯଦି॒ ନକ୍ତ᳚ମ୍ । ଏନ॑ ଏନ॒ସ୍ଯୋ-ଽକ॑ରତ୍ । ଭୂ॒ତ-ମ୍ମା॒ ତସ୍ମା॒ଦ୍ଭଵ୍ଯ॑-ଞ୍ଚ ॥ 42 ॥
ଦ୍ରୁ॒ପ॒ଦାଦି॑ଵ ମୁଞ୍ଚତୁ ॥ ଦ୍ରୁ॒ପ॒ଦାଦି॒ଵେ-ନ୍ମୁ॑ମୁଚା॒ନଃ । ସ୍ଵି॒ନ୍ନ-ସ୍ସ୍ନା॒ତ୍ଵୀ ମଲା॑ଦିଵ । ପୂ॒ତ-ମ୍ପ॒ଵିତ୍ରେ॑ଣେ॒ ଵାଜ୍ଯ᳚ମ୍ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ମୁଞ୍ଚନ୍ତୁ॒ ମୈନ॑ସଃ ॥ ଉଦ୍ଵ॒ଯ-ନ୍ତମ॑ସ॒ସ୍ପରି॑ । ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତୋ॒ ଜ୍ଯୋତି॒ରୁତ୍ତ॑ରମ୍ । ଦେ॒ଵ-ନ୍ଦେ॑ଵ॒ତ୍ରା ସୂର୍ଯ᳚ମ୍ । ଅଗ॑ନ୍ମ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ରୁତ୍ତ॒ମମ୍ ॥ 43 ॥
(ତଵ॑ - କୃଧି॒ - ଵନ॒ସ୍ପତୀ᳚ - ଞ୍ଜାନତା॒ - ମସ॑ତି - ଵ॒ଯଂ - ଭ॑ରା - ଦିତ୍ଯା - ଶ୍ଚ॒ - +ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଉପହୋମାଃ
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଉପହୋମାଃ
ଵୃଷା॒ ସୋ ଅ॒ଗ୍ଂ॒ଶୁଃ ପ॑ଵତେ ହ॒ଵିଷ୍ମା॒ନ୍-ଥ୍ସୋମଃ॑ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ ଭା॒ଗ ଋ॑ତ॒ଯୁ-ଶ୍ଶ॒ତାଯୁଃ॑ । ସ ମା॒ ଵୃଷା॑ଣଂ-ଵୃଁଷ॒ଭ-ଙ୍କୃ॑ଣୋତୁ । ପ୍ରି॒ଯଂ-ଵିଁ॒ଶାଗ୍ଂ ସର୍ଵ॑ଵୀରଗ୍ଂ ସୁ॒ଵୀର᳚ମ୍ ॥ କସ୍ଯ॒ ଵୃଷା॑ ସୁ॒ତେ ସଚା᳚ । ନି॒ଯୁତ୍ଵା᳚ନ୍ ଵୃଷ॒ଭୋ ର॑ଣତ୍ । ଵୃ॒ତ୍ର॒ହା ସୋମ॑ପୀତଯେ ॥ ଯସ୍ତେ॑ ଶୃଙ୍ଗ ଵୃଷୋ ନପାତ୍ । ପ୍ରଣ॑ପା-ତ୍କୁଣ୍ଡ॒ପାଯ୍ଯଃ॑ । ନ୍ଯ॑ସ୍ମିନ୍ଦଦ୍ଧ୍ର॒ ଆ ମନଃ॑ ॥ 44 ॥
ତଗ୍ଂ ସ॒ଦ୍ଧ୍ରୀଚୀ॑ରୂ॒ତଯୋ॒ ଵୃଷ୍ଣି॑ଯାନି । ପୌଗ୍ଗ୍ସ୍ଯା॑ନି ନି॒ଯୁତଃ॑ ସଶ୍ଚୁ॒ରିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ସ॒ମୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନ ସିନ୍ଧ॑ଵ ଉ॒କ୍ଥଶୁ॑ଷ୍ମାଃ । ଉ॒ରୁ॒ଵ୍ଯଚ॑ସ॒-ଙ୍ଗିର॒ ଆଵି॑ଶନ୍ତି ॥ ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ॒ ଗିରୋ॒ ଅନି॑ଶିତସର୍ଗାଃ । ଅ॒ପଃ ପ୍ରୈର॑ଯ॒ନ୍-ଥ୍ସଗ॑ରସ୍ଯ ବୁ॒ଦ୍ଧ୍ନାତ୍ । ଯୋ ଅକ୍ଷେ॑ଣେଵ ଚ॒କ୍ରିଯା॒ ଶଚୀ॑ଭିଃ । ଵିଷ୍ଵ॑କ୍ତ॒ସ୍ତମ୍ଭ॑ ପୃଥି॒ଵୀମୁ॒ତ ଦ୍ଯାମ୍ ॥ ଅକ୍ଷୋ॑ଦଯ॒ଚ୍ଛଵ॑ସା॒ କ୍ଷାମ॑ ବୁ॒ଦ୍ଧ୍ନମ୍ । ଵାର୍ଣଵା॑ତ॒ସ୍ତଵି॑ଷୀଭି॒ରିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ॥ 45 ॥
ଦୃ॒ଢାନ୍ଯୌ᳚ଘ୍ନାଦୁ॒ଶମା॑ନ॒ ଓଜଃ॑ । ଅଵା॑ଭିନତ୍କ॒କୁଭଃ॒ ପର୍ଵ॑ତାନାମ୍ ॥ ଆ ନୋ॑ ଅଗ୍ନେ ସୁକେ॒ତୁନା᳚ । ର॒ଯିଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵାଯୁ॑ପୋଷସମ୍ । ମା॒ର୍ଡୀ॒କ-ନ୍ଧେ॑ହି ଜୀ॒ଵସେ᳚ ॥ ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୋ॑ମ ମ॒ହେ ଭଗ᳚ମ୍ । ତ୍ଵଂ-ଯୂଁନ॑ ଋତାଯ॒ତେ । ଦକ୍ଷ॑-ନ୍ଦଧାସି ଜୀ॒ଵସେ᳚ ॥ ରଥଂ॑-ଯୁଁଞ୍ଜତେ ମ॒ରୁତଃ॑ ଶୁ॒ଭେ ସ॒ଗମ୍ । ସୂରୋ॒ ନ ମି॑ତ୍ରାଵରୁଣା॒ ଗଵି॑ଷ୍ଟିଷୁ ॥ 46 ॥
ରଜାଗ୍ଂ॑ସି ଚି॒ତ୍ରା ଵି ଚ॑ରନ୍ତି ତ॒ନ୍ଯଵଃ॑ । ଦି॒ଵ-ସ୍ସ॑ମ୍ରାଜା॒ ପଯ॑ସା ନ ଉକ୍ଷତମ୍ ॥ ଵାଚ॒ଗ୍ଂ॒ ସୁ ମି॑ତ୍ରାଵରୁଣା॒ଵିରା॑ଵତୀମ୍ । ପ॒ର୍ଜନ୍ଯ॑ଶ୍ଚି॒ତ୍ରାଂ-ଵଁ॑ଦତି॒ ତ୍ଵିଷୀ॑ମତୀମ୍ । ଅ॒ଭ୍ରା ଵ॑ସତ ମରୁତ-ସ୍ସୁ ମା॒ଯଯା᳚ । ଦ୍ଯାଂ-ଵଁ॑ର୍ଷଯତ-ମରୁ॒ଣାମ॑ରେ॒ପସ᳚ମ୍ ॥ ଅଯୁ॑କ୍ତ ସ॒ପ୍ତ ଶୁ॒ନ୍ଧ୍ଯୁଵଃ॑ । ସୂରୋ॒ ରଥ॑ସ୍ଯ ନ॒ପ୍ତ୍ରିଯଃ॑ । ତାଭି॑ର୍ଯାତି॒ ସ୍ଵଯୁ॑କ୍ତିଭିଃ ॥ ଵହି॑ଷ୍ଠେଭିର୍ଵି॒ହର॑ନ୍. ଯାସି॒ ତନ୍ତୁ᳚ମ୍ ॥ 47 ॥
ଅ॒ଵ॒ଵ୍ଯଯ॒ନ୍ନସି॑ତ-ନ୍ଦେଵ॒ ଵସ୍ଵଃ॑ । ଦଵି॑ଦ୍ଧ୍ଵତୋ ର॒ଶ୍ମଯ॒-ସ୍ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ । ଚର୍ମେ॒ଵାଵା॑ଧୁ॒ସ୍ତମୋ॑ ଅ॒ଫ୍ସ୍ଵ॑ନ୍ତଃ ॥ ପ॒ର୍ଜନ୍ଯା॑ଯ॒ ପ୍ରଗା॑ଯତ । ଦି॒ଵସ୍ପୁ॒ତ୍ରାଯ॑ ମୀ॒ଢୁଷେ᳚ । ସ ନୋ॑ ଯ॒ଵସ॑ମିଚ୍ଛତୁ ॥ ଅଚ୍ଛା॑ ଵଦ ତ॒ଵସ॑-ଙ୍ଗୀ॒ର୍ଭିରା॒ଭିଃ । ସ୍ତୁ॒ହି ପ॒ର୍ଜନ୍ଯ॒-ନ୍ନମ॒ସା ଵି॑ଵାସ । କନି॑କ୍ରଦ-ଦ୍ଵୃଷ॒ଭୋ ଜୀ॒ରଦା॑ନୁଃ । ରେତୋ॑ ଦଧା॒ତ୍ଵୋଷ॑ଧୀଷୁ॒ ଗର୍ଭ᳚ମ୍ ॥ 48 ॥
ଯୋ ଗର୍ଭ॒ମୋଷ॑ଧୀନାମ୍ । ଗଵା᳚-ଙ୍କୃ॒ଣୋତ୍ଯର୍ଵ॑ତାମ୍ । ପ॒ର୍ଜନ୍ଯଃ॑ ପୁରୁ॒ଷୀଣା᳚ମ୍ ॥ ତସ୍ମା॒ ଇଦା॒ସ୍ଯେ॑ ହ॒ଵିଃ । ଜୁ॒ହୋତା॒ ମଧୁ॑ମତ୍ତମମ୍ । ଇଡା᳚-ନ୍ନ-ସ୍ସଂ॒ଯଁତ॑-ଙ୍କରତ୍ ॥ ତି॒ସ୍ରୋ ଯଦ॑ଗ୍ନେ ଶ॒ରଦ॒ସ୍ତ୍ଵାମିତ୍ । ଶୁଚି॑-ଙ୍ଘୃ॒ତେନ॒ ଶୁଚ॑ଯ-ସ୍ସପ॒ର୍ଯନ୍ନ୍ । ନାମା॑ନି ଚିଦ୍ଦଧିରେ ଯ॒ଜ୍ଞିଯା॑ନି । ଅସୂ॑ଦଯନ୍ତ ତ॒ନୁଵ॒-ସ୍ସୁଜା॑ତାଃ ॥ 49 ॥
ଇନ୍ଦ୍ର॑ଶ୍ଚ ନ-ଶ୍ଶୁନାସୀରୌ । ଇ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ମି॑ମିକ୍ଷତମ୍ । ଗର୍ଭ॑-ନ୍ଧତ୍ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ॒ସ୍ତଯେ᳚ ॥ ଯଯୋ॑ରି॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନ-ମାଵି॒ଵେଶ॑ । ଯଯୋ॑ରାନ॒ନ୍ଦୋ ନିହି॑ତୋ॒ ମହ॑ଶ୍ଚ । ଶୁନା॑ସୀରାଵୃ॒ତୁଭିଃ॑ ସଂଵିଁଦା॒ନୌ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ଵନ୍ତୌ ହ॒ଵିରି॒ଦ-ଞ୍ଜୁ॑ଷେଥାମ୍ ॥ ଆ ଘା॒ ଯେ ଅ॒ଗ୍ନିମି॑ନ୍ଧ॒ତେ । ସ୍ତୃ॒ଣନ୍ତି॑ ବ॒ର୍॒ହିରା॑ନୁ॒ଷକ୍ । ଯେଷା॒ମିନ୍ଦ୍ରୋ॒ ଯୁଵା॒ ସଖା᳚ ॥ ଅଗ୍ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ଶ୍ଚ ମେ॒ଦିନା᳚ । ହ॒ଥୋ ଵୃ॒ତ୍ରାଣ୍ଯ॑ପ୍ର॒ତି । ଯୁ॒ଵଗ୍ଂ ହି ଵୃ॑ତ୍ର॒ହନ୍ତ॑ମା ॥ ଯାଭ୍ଯା॒ଗ୍ଂ॒ ସୁଵ॒ରଜ॑ଯ॒ନ୍ନଗ୍ର॑ ଏ॒ଵ । ଯାଵା॑ତସ୍ଥ॒ତୁ-ର୍ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ᳚ । ପ୍ରଚ॑ର୍ଷ॒ଣୀ ଵୃ॑ଷଣା॒ ଵଜ୍ର॑ବାହୂ । ଅ॒ଗ୍ନୀ ଇନ୍ଦ୍ରା॑ ଵୃତ୍ର॒ହଣା॑ ହୁଵେ ଵାମ୍ ॥ 50 ॥
ତଗ୍ଂ ସ॒ଦ୍ଧ୍ରୀଚୀ॑ରୂ॒ତଯୋ॒ ଵୃଷ୍ଣି॑ଯାନି । ପୌଗ୍ଗ୍ସ୍ଯା॑ନି ନି॒ଯୁତଃ॑ ସଶ୍ଚୁ॒ରିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ସ॒ମୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନ ସିନ୍ଧ॑ଵ ଉ॒କ୍ଥଶୁ॑ଷ୍ମାଃ । ଉ॒ରୁ॒ଵ୍ଯଚ॑ସ॒-ଙ୍ଗିର॒ ଆଵି॑ଶନ୍ତି ॥ ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ॒ ଗିରୋ॒ ଅନି॑ଶିତସର୍ଗାଃ । ଅ॒ପଃ ପ୍ରୈର॑ଯ॒ନ୍-ଥ୍ସଗ॑ରସ୍ଯ ବୁ॒ଦ୍ଧ୍ନାତ୍ । ଯୋ ଅକ୍ଷେ॑ଣେଵ ଚ॒କ୍ରିଯା॒ ଶଚୀ॑ଭିଃ । ଵିଷ୍ଵ॑କ୍ତ॒ସ୍ତମ୍ଭ॑ ପୃଥି॒ଵୀମୁ॒ତ ଦ୍ଯାମ୍ ॥ ଅକ୍ଷୋ॑ଦଯ॒ଚ୍ଛଵ॑ସା॒ କ୍ଷାମ॑ ବୁ॒ଦ୍ଧ୍ନମ୍ । ଵାର୍ଣଵା॑ତ॒ସ୍ତଵି॑ଷୀଭି॒ରିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ॥ 45 ॥
ଦୃ॒ଢାନ୍ଯୌ᳚ଘ୍ନାଦୁ॒ଶମା॑ନ॒ ଓଜଃ॑ । ଅଵା॑ଭିନତ୍କ॒କୁଭଃ॒ ପର୍ଵ॑ତାନାମ୍ ॥ ଆ ନୋ॑ ଅଗ୍ନେ ସୁକେ॒ତୁନା᳚ । ର॒ଯିଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵାଯୁ॑ପୋଷସମ୍ । ମା॒ର୍ଡୀ॒କ-ନ୍ଧେ॑ହି ଜୀ॒ଵସେ᳚ ॥ ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୋ॑ମ ମ॒ହେ ଭଗ᳚ମ୍ । ତ୍ଵଂ-ଯୂଁନ॑ ଋତାଯ॒ତେ । ଦକ୍ଷ॑-ନ୍ଦଧାସି ଜୀ॒ଵସେ᳚ ॥ ରଥଂ॑-ଯୁଁଞ୍ଜତେ ମ॒ରୁତଃ॑ ଶୁ॒ଭେ ସ॒ଗମ୍ । ସୂରୋ॒ ନ ମି॑ତ୍ରାଵରୁଣା॒ ଗଵି॑ଷ୍ଟିଷୁ ॥ 46 ॥
ରଜାଗ୍ଂ॑ସି ଚି॒ତ୍ରା ଵି ଚ॑ରନ୍ତି ତ॒ନ୍ଯଵଃ॑ । ଦି॒ଵ-ସ୍ସ॑ମ୍ରାଜା॒ ପଯ॑ସା ନ ଉକ୍ଷତମ୍ ॥ ଵାଚ॒ଗ୍ଂ॒ ସୁ ମି॑ତ୍ରାଵରୁଣା॒ଵିରା॑ଵତୀମ୍ । ପ॒ର୍ଜନ୍ଯ॑ଶ୍ଚି॒ତ୍ରାଂ-ଵଁ॑ଦତି॒ ତ୍ଵିଷୀ॑ମତୀମ୍ । ଅ॒ଭ୍ରା ଵ॑ସତ ମରୁତ-ସ୍ସୁ ମା॒ଯଯା᳚ । ଦ୍ଯାଂ-ଵଁ॑ର୍ଷଯତ-ମରୁ॒ଣାମ॑ରେ॒ପସ᳚ମ୍ ॥ ଅଯୁ॑କ୍ତ ସ॒ପ୍ତ ଶୁ॒ନ୍ଧ୍ଯୁଵଃ॑ । ସୂରୋ॒ ରଥ॑ସ୍ଯ ନ॒ପ୍ତ୍ରିଯଃ॑ । ତାଭି॑ର୍ଯାତି॒ ସ୍ଵଯୁ॑କ୍ତିଭିଃ ॥ ଵହି॑ଷ୍ଠେଭିର୍ଵି॒ହର॑ନ୍. ଯାସି॒ ତନ୍ତୁ᳚ମ୍ ॥ 47 ॥
ଅ॒ଵ॒ଵ୍ଯଯ॒ନ୍ନସି॑ତ-ନ୍ଦେଵ॒ ଵସ୍ଵଃ॑ । ଦଵି॑ଦ୍ଧ୍ଵତୋ ର॒ଶ୍ମଯ॒-ସ୍ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ । ଚର୍ମେ॒ଵାଵା॑ଧୁ॒ସ୍ତମୋ॑ ଅ॒ଫ୍ସ୍ଵ॑ନ୍ତଃ ॥ ପ॒ର୍ଜନ୍ଯା॑ଯ॒ ପ୍ରଗା॑ଯତ । ଦି॒ଵସ୍ପୁ॒ତ୍ରାଯ॑ ମୀ॒ଢୁଷେ᳚ । ସ ନୋ॑ ଯ॒ଵସ॑ମିଚ୍ଛତୁ ॥ ଅଚ୍ଛା॑ ଵଦ ତ॒ଵସ॑-ଙ୍ଗୀ॒ର୍ଭିରା॒ଭିଃ । ସ୍ତୁ॒ହି ପ॒ର୍ଜନ୍ଯ॒-ନ୍ନମ॒ସା ଵି॑ଵାସ । କନି॑କ୍ରଦ-ଦ୍ଵୃଷ॒ଭୋ ଜୀ॒ରଦା॑ନୁଃ । ରେତୋ॑ ଦଧା॒ତ୍ଵୋଷ॑ଧୀଷୁ॒ ଗର୍ଭ᳚ମ୍ ॥ 48 ॥
ଯୋ ଗର୍ଭ॒ମୋଷ॑ଧୀନାମ୍ । ଗଵା᳚-ଙ୍କୃ॒ଣୋତ୍ଯର୍ଵ॑ତାମ୍ । ପ॒ର୍ଜନ୍ଯଃ॑ ପୁରୁ॒ଷୀଣା᳚ମ୍ ॥ ତସ୍ମା॒ ଇଦା॒ସ୍ଯେ॑ ହ॒ଵିଃ । ଜୁ॒ହୋତା॒ ମଧୁ॑ମତ୍ତମମ୍ । ଇଡା᳚-ନ୍ନ-ସ୍ସଂ॒ଯଁତ॑-ଙ୍କରତ୍ ॥ ତି॒ସ୍ରୋ ଯଦ॑ଗ୍ନେ ଶ॒ରଦ॒ସ୍ତ୍ଵାମିତ୍ । ଶୁଚି॑-ଙ୍ଘୃ॒ତେନ॒ ଶୁଚ॑ଯ-ସ୍ସପ॒ର୍ଯନ୍ନ୍ । ନାମା॑ନି ଚିଦ୍ଦଧିରେ ଯ॒ଜ୍ଞିଯା॑ନି । ଅସୂ॑ଦଯନ୍ତ ତ॒ନୁଵ॒-ସ୍ସୁଜା॑ତାଃ ॥ 49 ॥
ଇନ୍ଦ୍ର॑ଶ୍ଚ ନ-ଶ୍ଶୁନାସୀରୌ । ଇ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ମି॑ମିକ୍ଷତମ୍ । ଗର୍ଭ॑-ନ୍ଧତ୍ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ॒ସ୍ତଯେ᳚ ॥ ଯଯୋ॑ରି॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନ-ମାଵି॒ଵେଶ॑ । ଯଯୋ॑ରାନ॒ନ୍ଦୋ ନିହି॑ତୋ॒ ମହ॑ଶ୍ଚ । ଶୁନା॑ସୀରାଵୃ॒ତୁଭିଃ॑ ସଂଵିଁଦା॒ନୌ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ଵନ୍ତୌ ହ॒ଵିରି॒ଦ-ଞ୍ଜୁ॑ଷେଥାମ୍ ॥ ଆ ଘା॒ ଯେ ଅ॒ଗ୍ନିମି॑ନ୍ଧ॒ତେ । ସ୍ତୃ॒ଣନ୍ତି॑ ବ॒ର୍॒ହିରା॑ନୁ॒ଷକ୍ । ଯେଷା॒ମିନ୍ଦ୍ରୋ॒ ଯୁଵା॒ ସଖା᳚ ॥ ଅଗ୍ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ଶ୍ଚ ମେ॒ଦିନା᳚ । ହ॒ଥୋ ଵୃ॒ତ୍ରାଣ୍ଯ॑ପ୍ର॒ତି । ଯୁ॒ଵଗ୍ଂ ହି ଵୃ॑ତ୍ର॒ହନ୍ତ॑ମା ॥ ଯାଭ୍ଯା॒ଗ୍ଂ॒ ସୁଵ॒ରଜ॑ଯ॒ନ୍ନଗ୍ର॑ ଏ॒ଵ । ଯାଵା॑ତସ୍ଥ॒ତୁ-ର୍ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ᳚ । ପ୍ରଚ॑ର୍ଷ॒ଣୀ ଵୃ॑ଷଣା॒ ଵଜ୍ର॑ବାହୂ । ଅ॒ଗ୍ନୀ ଇନ୍ଦ୍ରା॑ ଵୃତ୍ର॒ହଣା॑ ହୁଵେ ଵାମ୍ ॥ 50 ॥
(ମନ॒ - ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ - ଗାଵି॑ଷ୍ଟିଷୁ॒ - ତନ୍ତୁଂ॒ - ଗର୍ଭ॒ଗ୍ଂ॒ - ସୁଜା॑ତାଃ॒ - ସଖା॑ ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଉପହୋମାଃ
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଉପହୋମାଃ
ଉ॒ତ ନଃ॑ ପ୍ରି॒ଯା ପ୍ରି॒ଯାସୁ॑ । ସ॒ପ୍ତସ୍ଵସା॒ ସୁଜୁ॑ଷ୍ଟା । ସର॑ସ୍ଵତୀ॒ ସ୍ତୋମ୍ଯା॑ ଽଭୂତ୍ ॥ ଇ॒ମା ଜୁହ୍ଵା॑ନା ଯୁ॒ଷ୍ମଦା ନମୋ॑ଭିଃ । ପ୍ରତି॒ ସ୍ତୋମଗ୍ଂ॑ ସରସ୍ଵତି ଜୁଷସ୍ଵ । ତଵ॒ ଶର୍ମ॑-ନ୍ପ୍ରି॒ଯତ॑ମେ॒ ଦଧା॑ନାଃ । ଉପ॑ସ୍ଥେଯାମ ଶର॒ଣ-ନ୍ନ ଵୃ॒କ୍ଷମ୍ ॥ ତ୍ରୀଣି॑ ପ॒ଦା ଵିଚ॑କ୍ରମେ । ଵିଷ୍ଣୁ॑ର୍ଗୋ॒ପା ଅଦା᳚ଭ୍ଯଃ । ତତୋ॒ ଧର୍ମା॑ଣି ଧା॒ରଯନ୍ନ୍॑ ॥ 51 ॥
ତଦ॑ସ୍ଯ ପ୍ରି॒ଯମ॒ଭି ପାଥୋ॑ ଅଶ୍ଯାମ୍ । ନରୋ॒ ଯତ୍ର॑ ଦେଵ॒ଯଵୋ॒ ମଦ॑ନ୍ତି । ଉ॒ରୁ॒କ୍ର॒ମସ୍ଯ॒ ସ ହି ବନ୍ଧୁ॑ରି॒ତ୍ଥା । ଵିଷ୍ଣୋଃ᳚ ପ॒ଦେ ପ॑ର॒ମେ ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ ଉଥ୍ସଃ॑ ॥ କ୍ର॒ତ୍ଵା॒ ଦା ଅ॑ସ୍ଥୁ॒ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ॑ । ଅ॒ଦ୍ଯ ତ୍ଵା॑ ଵ॒ନ୍ଵନ୍-ଥ୍ସୁ॒ରେକ୍ଣାଃ᳚ । ମର୍ତ॑ ଆନାଶ ସୁଵୃ॒କ୍ତିମ୍ ॥ ଇ॒ମା ବ୍ର॑ହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଵାହ । ପ୍ରି॒ଯା ତ॒ ଆ ବ॒ର॒ଃଇ-ସ୍ସୀ॑ଦ । ଵୀ॒ହି ସୂ॑ର ପୁରୋ॒ଡାଶ᳚ମ୍ ॥ 52 ॥
ଉପ॑ ନ-ସ୍ସୂ॒ନଵୋ॒ ଗିରଃ॑ । ଶୃ॒ଣ୍ଵନ୍ତ୍ଵ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ॒ ଯେ । ସୁ॒ମୃ॒ଡୀ॒କା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ନଃ ॥ ଅ॒ଦ୍ଯା ନୋ॑ ଦେଵ ସଵିତଃ । ପ୍ର॒ଜାଵ॑-ଥ୍ସାଵୀ॒-ସ୍ସୌଭ॑ଗମ୍ । ପରା॑ ଦୁ॒ସ୍ଷ୍ଵପ୍ନି॑ଯଗ୍ଂ ସୁଵ ॥ ଵିଶ୍ଵା॑ନି ଦେଵ ସଵିତଃ । ଦୁ॒ରି॒ତାନି॒ ପରା॑ସୁଵ । ଯ-ଦ୍ଭ॒ଦ୍ର-ନ୍ତନ୍ମ॒ ଆସୁ॑ଵ ॥ ଶୁଚି॑ମ॒ର୍କୈ-ର୍ବୃହ॒ସ୍ପତି᳚ମ୍ ॥ 53 ॥
ଅ॒ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରେଷୁ॑ ନମସ୍ଯତ । ଅ॒ନା॒ମ୍ଯୋଜ॒ ଆଚ॑କେ ॥ ଯା ଧା॒ରଯ॑ନ୍ତ ଦେ॒ଵା ସୁ॒ଦକ୍ଷା॒ ଦକ୍ଷ॑ପିତାରା । ଅ॒ସୁ॒ର୍ଯା॑ଯ॒ ପ୍ରମ॑ହସା ॥ ସ ଇତ୍କ୍ଷେତି॒ ସୁଧି॑ତ॒ ଓକ॑ସି॒ ସ୍ଵେ । ତସ୍ମା॒ ଇଡା॑ ପିନ୍ଵତେ ଵିଶ୍ଵ॒ଦାନୀ᳚ । ତସ୍ମୈ॒ ଵିଶଃ॑ ସ୍ଵ॒ଯମେ॒ଵାନ॑ମନ୍ତି । ଯସ୍ମି॑-ନ୍ବ୍ର॒ହ୍ମା ରାଜ॑ନି॒ ପୂର୍ଵ॒ ଏତି॑ ॥ ସକୂ॑ତିମିନ୍ଦ୍ର॒ ସଚ୍ଯୁ॑ତିମ୍ । ସଚ୍ଯୁ॑ତି-ଞ୍ଜ॒ଘନ॑ଚ୍ଯୁତିମ୍ ॥ 54 ॥
କ॒ନାତ୍କା॒ଭା-ନ୍ନ॒ ଆଭ॑ର । ପ୍ର॒ଯ॒ଫ୍ସ୍ଯନ୍ନି॑ଵ ସ॒କ୍ଥ୍ଯୌ᳚ ॥ ଵିନ॑ ଇନ୍ଦ୍ର॒ ମୃଧୋ॑ ଜହି । କନୀ॑ଖୁନଦିଵ ସା॒ପଯନ୍ନ୍॑ । ଅ॒ଭି ନ॒-ସ୍ସୁଷ୍ଟୁ॑ତି-ନ୍ନଯ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ସ୍ସ୍ତ୍ରି॒ଯାଂ-ଯଁଶଃ॑ । ମୁ॒ଷ୍କଯୋ॑ରଦଧା॒-ଥ୍ସପ᳚ମ୍ । କାମ॑ସ୍ଯ॒ ତୃପ୍ତି॑ମାନ॒ନ୍ଦମ୍ । ତସ୍ଯା᳚ଗ୍ନେ ଭାଜଯେ॒ହ ମା᳚ ॥ ମୋଦଃ॑ ପ୍ରମୋ॒ଦ ଆ॑ନ॒ନ୍ଦଃ ॥ 55 ॥
ମୁ॒ଷ୍କଯୋ॒ର୍ନିହି॑ତ॒-ସ୍ସପଃ॑ । ସୃ॒ତ୍ଵେଵ॒ କାମ॑ସ୍ଯ ତୃପ୍ଯାଣି । ଦକ୍ଷି॑ଣାନା-ମ୍ପ୍ରତିଗ୍ର॒ହେ ॥ ମନ॑ସଶ୍ଚି॒ତ୍ତ-ମାକୂ॑ତିମ୍ । ଵା॒ଚ-ସ୍ସ॒ତ୍ଯ-ମ॑ଶୀମହି । ପ॒ଶୂ॒ନାଗ୍ଂ ରୂ॒ପମନ୍ନ॑ସ୍ଯ । ଯଶ॒-ଶ୍ଶ୍ରୀ-ଶ୍ଶ୍ର॑ଯତା॒-ମ୍ମଯି॑ ॥ ଯଥା॒ ଽହମ॒ସ୍ଯା ଅତୃ॑ପଗ୍ଗ୍ ସ୍ତ୍ରି॒ଯୈ ପୁମାନ୍॑ । ଯଥା॒ ସ୍ତ୍ରୀ ତୃପ୍ଯ॑ତି ପୁ॒ଗ୍ଂ॒ସି ପ୍ରି॒ଯେ ପ୍ରି॒ଯା । ଏ॒ଵ-ମ୍ଭଗ॑ସ୍ଯ ତୃପ୍ଯାଣି ॥ 56 ॥
ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ କାମ୍ଯଃ॑ ପ୍ରି॒ଯଃ ॥ ଦଦା॒ମୀତ୍ଯ॒ଗ୍ନିର୍ଵ॑ଦତି । ତଥେତି॑ ଵା॒ଯୁରା॑ହ॒ ତତ୍ । ହନ୍ତେତି॑ ସ॒ତ୍ଯ-ଞ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମାଃ᳚ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ-ସ୍ସ॒ତ୍ଯମୋମିତି॑ ॥ ଆପ॒ସ୍ତ-ଥ୍ସ॒ତ୍ଯମାଭ॑ରନ୍ନ୍ । ଯଶୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣାମ୍ । ଅ॒ସୌ ମେ॒ କାମ॒-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯତାମ୍ ॥ ନ ହି ସ୍ପଶ॒ମଵି॑ଦ-ନ୍ନ॒ନ୍ଯମ॒ସ୍ମାତ୍ । ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରା-ତ୍ପୁ॑ର ଏ॒ତାର॑ମ॒ଗ୍ନେଃ ॥ 57 ॥
ଅଥେ॑ମମନ୍ଥନ୍ନ॒ମୃତ॒ମମୂ॑ରାଃ । ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ର-ଙ୍କ୍ଷେ᳚ତ୍ର॒ଜିତ୍ଯା॑ଯ ଦେ॒ଵାଃ ॥ ଯେଷା॑ମି॒ମେ ପୂର୍ଵେ॒ ଅର୍ମା॑ସ॒ ଆସନ୍ନ୍॑ । ଅ॒ଯୂ॒ପା-ସ୍ସଦ୍ମ॒ ଵିଭୃ॑ତା ପୁ॒ରୂଣି॑ । ଵୈଶ୍ଵା॑ନର॒ ତ୍ଵଯା॒ ତେ ନୁ॒ତ୍ତାଃ । ପୃ॒ଥି॒ଵୀ-ମ॒ନ୍ଯାମ॒ଭିତ॑ସ୍ଥୁ॒-ର୍ଜନା॑ସଃ ॥ ପୃ॒ଥି॒ଵୀ-ମ୍ମା॒ତର॑-ମ୍ମ॒ହୀମ୍ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମୁପ॑ବ୍ରୁଵେ । ବୃ॒ହ॒ତୀମୂ॒ତଯେ॒ ଦିଵ᳚ମ୍ ॥ ଵିଶ୍ଵ॑-ମ୍ବିଭର୍ତି ପୃଥି॒ଵୀ ॥ 58 ॥
ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ॒-ଵିଁପ॑ପ୍ରଥେ । ଦୁ॒ହେ ଦ୍ଯୌ-ର୍ବୃ॑ହ॒ତୀ ପଯଃ॑ ॥ ନ ତା ନ॑ଶନ୍ତି॒ ନ ଦ॑ଭାତି॒ ତସ୍କ॑ରଃ । ନୈନା॑ ଅମି॒ତ୍ରୋ ଵ୍ଯଥି॒ରାଦ॑ଧର୍ଷତି । ଦେ॒ଵାଗ୍ଶ୍ଚ॒ ଯାଭି॒-ର୍ଯଜ॑ତେ॒ ଦଦା॑ତି ଚ । ଜ୍ଯୋଗିତ୍ତାଭିଃ॑ ସଚତେ॒ ଗୋପ॑ତି-ସ୍ସ॒ହ ॥ ନ ତା ଅର୍ଵା॑ ରେ॒ଣୁକ॑କାଟୋ ଅଶ୍ନୁତେ । ନ ସଗ୍ଗ୍॑ ସ୍କୃତ॒ତ୍ର-ମୁପ॑ଯନ୍ତି॒ ତା ଅ॒ଭି । ଉ॒ରୁ॒ଗା॒ଯମଭ॑ଯ॒-ନ୍ତସ୍ଯ॒ ତା ଅନୁ॑ । ଗାଵୋ॒ ମର୍ତ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ଵିଚ॑ରନ୍ତି॒ ଯଜ୍ଵ॑ନଃ ॥ 59 ॥
ରାତ୍ରୀ॒ ଵ୍ଯ॑ଖ୍ଯଦାଯ॒ତୀ । ପୁ॒ରୁ॒ତ୍ରା ଦେ॒ଵ୍ଯ॑କ୍ଷଭିଃ॑ । ଵିଶ୍ଵା॒ ଅଧି॒ ଶ୍ରିଯୋ॑-ଽଧିତ ॥ ଉପ॑ ତେ॒ ଗା ଇ॒ଵାକ॑ରମ୍ । ଵୃ॒ଣୀ॒ଷ୍ଵ ଦୁ॑ହିତ-ର୍ଦିଵଃ । ରାତ୍ରୀ॒ ସ୍ତୋମ॒-ନ୍ନ ଜି॒ଗ୍ଯୁଷୀ᳚ ॥ ଦେ॒ଵୀଂ-ଵାଁଚ॑ମଜନଯନ୍ତ ଦେ॒ଵାଃ । ତାଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପାଃ ପ॒ଶଵୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ସା ନୋ॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରେଷ॒ମୂର୍ଜ॒-ନ୍ଦୁହା॑ନା । ଧେ॒ନୁର୍ଵାଗ॒ସ୍ମାନୁପ॒ ସୁଷ୍ଟୁ॒ତୈତୁ॑ ॥ 60 ॥
ଯ-ଦ୍ଵାଗ୍ଵଦ॑ନ୍ତ୍ଯ-ଵିଚେତ॒ନାନି॑ । ରାଷ୍ଟ୍ରୀ॑ ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ନିଷ॒ସାଦ॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରା । ଚତ॑ସ୍ର॒ ଊର୍ଜ॑-ନ୍ଦୁଦୁହେ॒ ପଯାଗ୍ଂ॑ସି । କ୍ଵ॑ ସ୍ଵି ଦସ୍ଯାଃ ପର॒ମ-ଞ୍ଜ॑ଗାମ ॥ ଗୌ॒ରୀ ମି॑ମାଯ ସଲି॒ଲାନି॒ ତକ୍ଷ॑ତୀ । ଏକ॑ପଦୀ ଦ୍ଵି॒ପଦୀ॒ ସା ଚତୁ॑ଷ୍ପଦୀ । ଅ॒ଷ୍ଟାପ॑ଦୀ॒ ନଵ॑ପଦୀ ବଭୂ॒ଵୁଷୀ᳚ । ସ॒ହସ୍ରା᳚କ୍ଷରା ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ ॥ ତସ୍ଯାଗ୍ଂ॑ ସମୁ॒ଦ୍ରା ଅଧି॒ ଵି କ୍ଷ॑ରନ୍ତି । ତେନ॑ ଜୀଵନ୍ତି ପ୍ର॒ଦିଶ॒ଶ୍ଚତ॑ସ୍ରଃ ॥ 61 ॥
ତତଃ॑ କ୍ଷରତ୍ଯ॒କ୍ଷର᳚ମ୍ । ତ-ଦ୍ଵିଶ୍ଵ॒-ମୁପ॑ଜୀଵତି ॥ ଇନ୍ଦ୍ରା॒ ସୂରା॑ ଜ॒ନଯ॑ନ୍-ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା । ମ॒ରୁତ୍ଵାଗ୍ଂ॑ ଅସ୍ତୁ ଗ॒ଣଵା᳚ନ୍-ଥ୍ସଜା॒ତଵାନ୍॑ । ଅ॒ସ୍ଯ ସ୍ନୁ॒ଷା-ଶ୍ଵଶୁ॑ରସ୍ଯ॒ ପ୍ରଶି॑ଷ୍ଟିମ୍ । ସ॒ପତ୍ନା॒ ଵାଚ॒-ମ୍ମନ॑ସା॒ ଉପା॑ସତାମ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॒-ସ୍ସୂରୋ॑ ଅତର॒-ଦ୍ରଜାଗ୍ଂ॑ସି । ସ୍ନୁ॒ଷା ସ॒ପତ୍ନା॒-ଶ୍ଶ୍ଵଶୁ॑ରୋ॒-ଽଯମ॑ସ୍ତୁ । ଅ॒ଯଗ୍ଂ ଶତ୍ରୂ᳚ଞ୍ଜଯତୁ॒ ଜର୍ହୃ॑ଷାଣଃ । ଅ॒ଯଂ-ଵାଁଜ॑-ଞ୍ଜଯତୁ॒ ଵାଜ॑ସାତୌ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିଃ, କ୍ଷ॑ତ୍ର॒ଭୃଦନି॑ଭୃଷ୍ଟ॒ମୋଜଃ॑ । ସ॒ହ॒ସ୍ରିଯୋ॑ ଦୀପ୍ଯତା॒-ମପ୍ର॑ଯୁଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ଵି॒ଭ୍ରାଜ॑ମାନ-ସ୍ସମିଧା॒ନ ଉ॒ଗ୍ରଃ । ଆ-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷମରୁହ॒ଦ-ଗ॒ନ୍ଦ୍ଯାମ୍ ॥ 62 ॥
ତଦ॑ସ୍ଯ ପ୍ରି॒ଯମ॒ଭି ପାଥୋ॑ ଅଶ୍ଯାମ୍ । ନରୋ॒ ଯତ୍ର॑ ଦେଵ॒ଯଵୋ॒ ମଦ॑ନ୍ତି । ଉ॒ରୁ॒କ୍ର॒ମସ୍ଯ॒ ସ ହି ବନ୍ଧୁ॑ରି॒ତ୍ଥା । ଵିଷ୍ଣୋଃ᳚ ପ॒ଦେ ପ॑ର॒ମେ ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ ଉଥ୍ସଃ॑ ॥ କ୍ର॒ତ୍ଵା॒ ଦା ଅ॑ସ୍ଥୁ॒ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ॑ । ଅ॒ଦ୍ଯ ତ୍ଵା॑ ଵ॒ନ୍ଵନ୍-ଥ୍ସୁ॒ରେକ୍ଣାଃ᳚ । ମର୍ତ॑ ଆନାଶ ସୁଵୃ॒କ୍ତିମ୍ ॥ ଇ॒ମା ବ୍ର॑ହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଵାହ । ପ୍ରି॒ଯା ତ॒ ଆ ବ॒ର॒ଃଇ-ସ୍ସୀ॑ଦ । ଵୀ॒ହି ସୂ॑ର ପୁରୋ॒ଡାଶ᳚ମ୍ ॥ 52 ॥
ଉପ॑ ନ-ସ୍ସୂ॒ନଵୋ॒ ଗିରଃ॑ । ଶୃ॒ଣ୍ଵନ୍ତ୍ଵ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ॒ ଯେ । ସୁ॒ମୃ॒ଡୀ॒କା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ନଃ ॥ ଅ॒ଦ୍ଯା ନୋ॑ ଦେଵ ସଵିତଃ । ପ୍ର॒ଜାଵ॑-ଥ୍ସାଵୀ॒-ସ୍ସୌଭ॑ଗମ୍ । ପରା॑ ଦୁ॒ସ୍ଷ୍ଵପ୍ନି॑ଯଗ୍ଂ ସୁଵ ॥ ଵିଶ୍ଵା॑ନି ଦେଵ ସଵିତଃ । ଦୁ॒ରି॒ତାନି॒ ପରା॑ସୁଵ । ଯ-ଦ୍ଭ॒ଦ୍ର-ନ୍ତନ୍ମ॒ ଆସୁ॑ଵ ॥ ଶୁଚି॑ମ॒ର୍କୈ-ର୍ବୃହ॒ସ୍ପତି᳚ମ୍ ॥ 53 ॥
ଅ॒ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରେଷୁ॑ ନମସ୍ଯତ । ଅ॒ନା॒ମ୍ଯୋଜ॒ ଆଚ॑କେ ॥ ଯା ଧା॒ରଯ॑ନ୍ତ ଦେ॒ଵା ସୁ॒ଦକ୍ଷା॒ ଦକ୍ଷ॑ପିତାରା । ଅ॒ସୁ॒ର୍ଯା॑ଯ॒ ପ୍ରମ॑ହସା ॥ ସ ଇତ୍କ୍ଷେତି॒ ସୁଧି॑ତ॒ ଓକ॑ସି॒ ସ୍ଵେ । ତସ୍ମା॒ ଇଡା॑ ପିନ୍ଵତେ ଵିଶ୍ଵ॒ଦାନୀ᳚ । ତସ୍ମୈ॒ ଵିଶଃ॑ ସ୍ଵ॒ଯମେ॒ଵାନ॑ମନ୍ତି । ଯସ୍ମି॑-ନ୍ବ୍ର॒ହ୍ମା ରାଜ॑ନି॒ ପୂର୍ଵ॒ ଏତି॑ ॥ ସକୂ॑ତିମିନ୍ଦ୍ର॒ ସଚ୍ଯୁ॑ତିମ୍ । ସଚ୍ଯୁ॑ତି-ଞ୍ଜ॒ଘନ॑ଚ୍ଯୁତିମ୍ ॥ 54 ॥
କ॒ନାତ୍କା॒ଭା-ନ୍ନ॒ ଆଭ॑ର । ପ୍ର॒ଯ॒ଫ୍ସ୍ଯନ୍ନି॑ଵ ସ॒କ୍ଥ୍ଯୌ᳚ ॥ ଵିନ॑ ଇନ୍ଦ୍ର॒ ମୃଧୋ॑ ଜହି । କନୀ॑ଖୁନଦିଵ ସା॒ପଯନ୍ନ୍॑ । ଅ॒ଭି ନ॒-ସ୍ସୁଷ୍ଟୁ॑ତି-ନ୍ନଯ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ସ୍ସ୍ତ୍ରି॒ଯାଂ-ଯଁଶଃ॑ । ମୁ॒ଷ୍କଯୋ॑ରଦଧା॒-ଥ୍ସପ᳚ମ୍ । କାମ॑ସ୍ଯ॒ ତୃପ୍ତି॑ମାନ॒ନ୍ଦମ୍ । ତସ୍ଯା᳚ଗ୍ନେ ଭାଜଯେ॒ହ ମା᳚ ॥ ମୋଦଃ॑ ପ୍ରମୋ॒ଦ ଆ॑ନ॒ନ୍ଦଃ ॥ 55 ॥
ମୁ॒ଷ୍କଯୋ॒ର୍ନିହି॑ତ॒-ସ୍ସପଃ॑ । ସୃ॒ତ୍ଵେଵ॒ କାମ॑ସ୍ଯ ତୃପ୍ଯାଣି । ଦକ୍ଷି॑ଣାନା-ମ୍ପ୍ରତିଗ୍ର॒ହେ ॥ ମନ॑ସଶ୍ଚି॒ତ୍ତ-ମାକୂ॑ତିମ୍ । ଵା॒ଚ-ସ୍ସ॒ତ୍ଯ-ମ॑ଶୀମହି । ପ॒ଶୂ॒ନାଗ୍ଂ ରୂ॒ପମନ୍ନ॑ସ୍ଯ । ଯଶ॒-ଶ୍ଶ୍ରୀ-ଶ୍ଶ୍ର॑ଯତା॒-ମ୍ମଯି॑ ॥ ଯଥା॒ ଽହମ॒ସ୍ଯା ଅତୃ॑ପଗ୍ଗ୍ ସ୍ତ୍ରି॒ଯୈ ପୁମାନ୍॑ । ଯଥା॒ ସ୍ତ୍ରୀ ତୃପ୍ଯ॑ତି ପୁ॒ଗ୍ଂ॒ସି ପ୍ରି॒ଯେ ପ୍ରି॒ଯା । ଏ॒ଵ-ମ୍ଭଗ॑ସ୍ଯ ତୃପ୍ଯାଣି ॥ 56 ॥
ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ କାମ୍ଯଃ॑ ପ୍ରି॒ଯଃ ॥ ଦଦା॒ମୀତ୍ଯ॒ଗ୍ନିର୍ଵ॑ଦତି । ତଥେତି॑ ଵା॒ଯୁରା॑ହ॒ ତତ୍ । ହନ୍ତେତି॑ ସ॒ତ୍ଯ-ଞ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମାଃ᳚ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ-ସ୍ସ॒ତ୍ଯମୋମିତି॑ ॥ ଆପ॒ସ୍ତ-ଥ୍ସ॒ତ୍ଯମାଭ॑ରନ୍ନ୍ । ଯଶୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣାମ୍ । ଅ॒ସୌ ମେ॒ କାମ॒-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯତାମ୍ ॥ ନ ହି ସ୍ପଶ॒ମଵି॑ଦ-ନ୍ନ॒ନ୍ଯମ॒ସ୍ମାତ୍ । ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରା-ତ୍ପୁ॑ର ଏ॒ତାର॑ମ॒ଗ୍ନେଃ ॥ 57 ॥
ଅଥେ॑ମମନ୍ଥନ୍ନ॒ମୃତ॒ମମୂ॑ରାଃ । ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ର-ଙ୍କ୍ଷେ᳚ତ୍ର॒ଜିତ୍ଯା॑ଯ ଦେ॒ଵାଃ ॥ ଯେଷା॑ମି॒ମେ ପୂର୍ଵେ॒ ଅର୍ମା॑ସ॒ ଆସନ୍ନ୍॑ । ଅ॒ଯୂ॒ପା-ସ୍ସଦ୍ମ॒ ଵିଭୃ॑ତା ପୁ॒ରୂଣି॑ । ଵୈଶ୍ଵା॑ନର॒ ତ୍ଵଯା॒ ତେ ନୁ॒ତ୍ତାଃ । ପୃ॒ଥି॒ଵୀ-ମ॒ନ୍ଯାମ॒ଭିତ॑ସ୍ଥୁ॒-ର୍ଜନା॑ସଃ ॥ ପୃ॒ଥି॒ଵୀ-ମ୍ମା॒ତର॑-ମ୍ମ॒ହୀମ୍ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମୁପ॑ବ୍ରୁଵେ । ବୃ॒ହ॒ତୀମୂ॒ତଯେ॒ ଦିଵ᳚ମ୍ ॥ ଵିଶ୍ଵ॑-ମ୍ବିଭର୍ତି ପୃଥି॒ଵୀ ॥ 58 ॥
ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ॒-ଵିଁପ॑ପ୍ରଥେ । ଦୁ॒ହେ ଦ୍ଯୌ-ର୍ବୃ॑ହ॒ତୀ ପଯଃ॑ ॥ ନ ତା ନ॑ଶନ୍ତି॒ ନ ଦ॑ଭାତି॒ ତସ୍କ॑ରଃ । ନୈନା॑ ଅମି॒ତ୍ରୋ ଵ୍ଯଥି॒ରାଦ॑ଧର୍ଷତି । ଦେ॒ଵାଗ୍ଶ୍ଚ॒ ଯାଭି॒-ର୍ଯଜ॑ତେ॒ ଦଦା॑ତି ଚ । ଜ୍ଯୋଗିତ୍ତାଭିଃ॑ ସଚତେ॒ ଗୋପ॑ତି-ସ୍ସ॒ହ ॥ ନ ତା ଅର୍ଵା॑ ରେ॒ଣୁକ॑କାଟୋ ଅଶ୍ନୁତେ । ନ ସଗ୍ଗ୍॑ ସ୍କୃତ॒ତ୍ର-ମୁପ॑ଯନ୍ତି॒ ତା ଅ॒ଭି । ଉ॒ରୁ॒ଗା॒ଯମଭ॑ଯ॒-ନ୍ତସ୍ଯ॒ ତା ଅନୁ॑ । ଗାଵୋ॒ ମର୍ତ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ଵିଚ॑ରନ୍ତି॒ ଯଜ୍ଵ॑ନଃ ॥ 59 ॥
ରାତ୍ରୀ॒ ଵ୍ଯ॑ଖ୍ଯଦାଯ॒ତୀ । ପୁ॒ରୁ॒ତ୍ରା ଦେ॒ଵ୍ଯ॑କ୍ଷଭିଃ॑ । ଵିଶ୍ଵା॒ ଅଧି॒ ଶ୍ରିଯୋ॑-ଽଧିତ ॥ ଉପ॑ ତେ॒ ଗା ଇ॒ଵାକ॑ରମ୍ । ଵୃ॒ଣୀ॒ଷ୍ଵ ଦୁ॑ହିତ-ର୍ଦିଵଃ । ରାତ୍ରୀ॒ ସ୍ତୋମ॒-ନ୍ନ ଜି॒ଗ୍ଯୁଷୀ᳚ ॥ ଦେ॒ଵୀଂ-ଵାଁଚ॑ମଜନଯନ୍ତ ଦେ॒ଵାଃ । ତାଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପାଃ ପ॒ଶଵୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ସା ନୋ॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରେଷ॒ମୂର୍ଜ॒-ନ୍ଦୁହା॑ନା । ଧେ॒ନୁର୍ଵାଗ॒ସ୍ମାନୁପ॒ ସୁଷ୍ଟୁ॒ତୈତୁ॑ ॥ 60 ॥
ଯ-ଦ୍ଵାଗ୍ଵଦ॑ନ୍ତ୍ଯ-ଵିଚେତ॒ନାନି॑ । ରାଷ୍ଟ୍ରୀ॑ ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ନିଷ॒ସାଦ॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରା । ଚତ॑ସ୍ର॒ ଊର୍ଜ॑-ନ୍ଦୁଦୁହେ॒ ପଯାଗ୍ଂ॑ସି । କ୍ଵ॑ ସ୍ଵି ଦସ୍ଯାଃ ପର॒ମ-ଞ୍ଜ॑ଗାମ ॥ ଗୌ॒ରୀ ମି॑ମାଯ ସଲି॒ଲାନି॒ ତକ୍ଷ॑ତୀ । ଏକ॑ପଦୀ ଦ୍ଵି॒ପଦୀ॒ ସା ଚତୁ॑ଷ୍ପଦୀ । ଅ॒ଷ୍ଟାପ॑ଦୀ॒ ନଵ॑ପଦୀ ବଭୂ॒ଵୁଷୀ᳚ । ସ॒ହସ୍ରା᳚କ୍ଷରା ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ ॥ ତସ୍ଯାଗ୍ଂ॑ ସମୁ॒ଦ୍ରା ଅଧି॒ ଵି କ୍ଷ॑ରନ୍ତି । ତେନ॑ ଜୀଵନ୍ତି ପ୍ର॒ଦିଶ॒ଶ୍ଚତ॑ସ୍ରଃ ॥ 61 ॥
ତତଃ॑ କ୍ଷରତ୍ଯ॒କ୍ଷର᳚ମ୍ । ତ-ଦ୍ଵିଶ୍ଵ॒-ମୁପ॑ଜୀଵତି ॥ ଇନ୍ଦ୍ରା॒ ସୂରା॑ ଜ॒ନଯ॑ନ୍-ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା । ମ॒ରୁତ୍ଵାଗ୍ଂ॑ ଅସ୍ତୁ ଗ॒ଣଵା᳚ନ୍-ଥ୍ସଜା॒ତଵାନ୍॑ । ଅ॒ସ୍ଯ ସ୍ନୁ॒ଷା-ଶ୍ଵଶୁ॑ରସ୍ଯ॒ ପ୍ରଶି॑ଷ୍ଟିମ୍ । ସ॒ପତ୍ନା॒ ଵାଚ॒-ମ୍ମନ॑ସା॒ ଉପା॑ସତାମ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॒-ସ୍ସୂରୋ॑ ଅତର॒-ଦ୍ରଜାଗ୍ଂ॑ସି । ସ୍ନୁ॒ଷା ସ॒ପତ୍ନା॒-ଶ୍ଶ୍ଵଶୁ॑ରୋ॒-ଽଯମ॑ସ୍ତୁ । ଅ॒ଯଗ୍ଂ ଶତ୍ରୂ᳚ଞ୍ଜଯତୁ॒ ଜର୍ହୃ॑ଷାଣଃ । ଅ॒ଯଂ-ଵାଁଜ॑-ଞ୍ଜଯତୁ॒ ଵାଜ॑ସାତୌ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିଃ, କ୍ଷ॑ତ୍ର॒ଭୃଦନି॑ଭୃଷ୍ଟ॒ମୋଜଃ॑ । ସ॒ହ॒ସ୍ରିଯୋ॑ ଦୀପ୍ଯତା॒-ମପ୍ର॑ଯୁଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ଵି॒ଭ୍ରାଜ॑ମାନ-ସ୍ସମିଧା॒ନ ଉ॒ଗ୍ରଃ । ଆ-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷମରୁହ॒ଦ-ଗ॒ନ୍ଦ୍ଯାମ୍ ॥ 62 ॥
(ଧା॒ରଯ॑ନ୍ - ପୁରୋ॒ଡାଶଂ॒ - ବୃହ॒ସ୍ପତିଂ॑ - ଜ॒ଘନ॑ଚ୍ଯୁତି - ମାନ॒ନ୍ଦୋ - ଭଗ॑ସ୍ଯ ତୃପ୍ଯା - ଣ୍ଯ॒ଗ୍ନେଃ - ପୃ॑ଥି॒ଵୀ - ଯଜ୍ଵ॑ନ - ଏତୁ - ପ୍ର॒ଦିଶ॒ଶ୍ଚତ॑ସ୍ରୋ॒ - ଵାଜ॑ସାତୌ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ଉପହୋମାଃ
ଅନୁଵାକଂ 7 - ଉପହୋମାଃ
ଵୃଷା᳚ ଽସ୍ଯ॒ଗ୍ଂ॒ଶୁ-ର୍ଵୃ॑ଷ॒ଭାଯ॑ ଗୃହ୍ଯସେ । ଵୃଷା॒-ଽଯମୁ॒ଗ୍ରୋ ନୃ॒ଚକ୍ଷ॑ସେ । ଦି॒ଵ୍ଯଃ କ॑ର୍ମ॒ଣ୍ଯୋ॑ ହି॒ତୋ ବୃ॒ହନ୍ନାମ॑ । ଵୃ॒ଷ॒ଭସ୍ଯ॒ ଯା କ॒କୁତ୍ ॥ ଵି॒ଷୂ॒ଵାନ୍. ଵି॑ଷ୍ଣୋ ଭଵତୁ । ଅ॒ଯଂ-ଯୋଁ ମା॑ମ॒କୋ ଵୃଷା᳚ । ଅଥୋ॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଇଵ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯଃ॑ । ଵିବ୍ର॑ଵୀତୁ॒ ଜନେ᳚ଭ୍ଯଃ ॥ ଆଯୁ॑ଷ୍ମନ୍ତଂ॒-ଵଁର୍ଚ॑ସ୍ଵନ୍ତମ୍ । ଅଥୋ॒ ଅଧି॑ପତିଂ-ଵିଁ॒ଶାମ୍ ॥ 63 ॥
ଅ॒ସ୍ଯାଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ଅଦ୍ଧ୍ଯ॑କ୍ଷମ୍ । ଇ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ର ଵୃଷ॒ଭ-ଙ୍କୃ॑ଣୁ ॥ ଯ-ସ୍ସୁ॒ଶୃଙ୍ଗଃ॑ ସୁଵୃଷ॒ଭଃ । କ॒ଲ୍ଯାଣୋ॒ ଦ୍ରୋଣ॒ ଆହି॑ତଃ । କାର୍ଷୀ॑ଵଲପ୍ରଗାଣେନ । ଵୃ॒ଷ॒ଭେଣ॑ ଯଜାମହେ ॥ ଵୃ॒ଷ॒ଭେଣ॒ ଯଜ॑ମାନାଃ । ଅକ୍ରୂ॑ରେଣେଵ ସ॒ର୍ପିଷା᳚ । ମୃଧ॑ଶ୍ଚ॒ ସର୍ଵା॒ ଇନ୍ଦ୍ରେ॑ଣ । ପୃତ॑ନାଶ୍ଚ ଜଯାମସି ॥ 64 ॥
ଯସ୍ଯା॒ଯମୃ॑ଷ॒ଭୋ ହ॒ଵିଃ । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ ପରିଣୀ॒ଯତେ᳚ । ଜଯା॑ତି॒ ଶତ୍ରୁ॑ମା॒ଯନ୍ତ᳚ମ୍ । ଅଥୋ॑ ହନ୍ତି ପୃତନ୍ଯ॒ତଃ ॥ ନୃ॒ଣାମହ॑ ପ୍ର॒ଣୀରସ॑ତ୍ । ଅଗ୍ର॑ ଉଦ୍ଭିନ୍ଦ॒ତାମ॑ସତ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଶୁଷ୍ମ॑-ନ୍ତ॒ନୁଵା॒ ମେର॑ଯସ୍ଵ । ନୀ॒ଚା ଵିଶ୍ଵା॑ ଅ॒ଭିତି॑ଷ୍ଠା॒ଭିମା॑ତୀଃ । ନି ଶୃ॑ଣୀହ୍ଯାବା॒ଧଂ-ଯୋଁ ନୋ॒ ଅସ୍ତି॑ । ଉ॒ରୁ-ନ୍ନୋ॑ ଲୋ॒କ-ଙ୍କୃ॑ଣୁହି ଜୀରଦାନୋ ॥ 65 ॥
ପ୍ରେହ୍ଯ॒ଭିପ୍ରେହି॒ ପ୍ରଭ॑ରା॒ ସହ॑ସ୍ଵ । ମା ଵିଵେ॑ନୋ॒ ଵି ଶୃ॑ଣୁଷ୍ଵା॒ ଜନେ॑ଷୁ । ଉଦୀ॑ଡି॒ତୋ ଵୃ॑ଷଭ॒ ତିଷ୍ଠ॒ ଶୁଷ୍ମୈଃ᳚ । ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଶତ୍ରୂ᳚-ନ୍ପୁ॒ରୋ ଅ॒ସ୍ମାକ॑ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ଜେତା॒ ତ୍ଵ-ଞ୍ଜ॑ଯ । ଶତ୍ରୂ᳚ନ୍-ଥ୍ସହସ॒ ଓଜ॑ସା । ଵି ଶତ୍ରୂ॒ନ୍॒. ଵିମୃଧୋ॑ ନୁଦ ॥ ଏ॒ତ-ନ୍ତେ॒ ସ୍ତୋମ॑-ନ୍ତୁଵିଜାତ॒ ଵିପ୍ରଃ॑ । ରଥ॒-ନ୍ନ ଧୀର॒-ସ୍ସ୍ଵପା॑ ଅତକ୍ଷମ୍ । ଯଦୀଦ॑ଗ୍ନେ॒ ପ୍ରତି॒ ତ୍ଵ-ନ୍ଦେ॑ଵ॒ ହର୍ଯାଃ᳚ ॥ 66 ॥
ସୁଵ॑ର୍ଵତୀର॒ପ ଏ॑ନା ଜଯେମ ॥ ଯୋ ଘୃ॒ତେନା॒ଭିମା॑ନିତଃ । ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଜୈତ୍ରା॑ଯ ଜଜ୍ଞିଷେ । ସ ନ॒-ସ୍ସଙ୍କା॑ସୁ ପାରଯ । ପୃ॒ତ॒ନା॒ସାହ୍ଯେ॑ଷୁ ଚ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଜିଗାଯ ପୃଥି॒ଵୀମ୍ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒ଗ୍ଂ॒ ସୁଵ॑ର୍ମ॒ହତ୍ । ଵୃ॒ତ୍ର॒ହା ପୁ॑ରୁ॒ଚେତ॑ନଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଜିଗାଯ॒ ସହ॑ସା॒ ସହାଗ୍ଂ॑ସି । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଜିଗାଯ॒ ପୃତ॑ନାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ ॥ 67 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଜା॒ତୋ ଵି ପୁରୋ॑ ରୁରୋଜ । ସ ନଃ॑ ପର॒ସ୍ପା ଵରି॑ଵଃ କୃଣୋତୁ ॥ ଅ॒ଯ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ନୁରଗୃ॑ଭୀତଃ । ଵି॒ଶ୍ଵ॒ଜି-ଦୁ॒ଦ୍ଭିଦି-ଥ୍ସୋମଃ॑ । ଋଷି॒-ର୍ଵିପ୍ରଃ॒ କାଵ୍ଯେ॑ନ ॥ ଵା॒ଯୁର॑ଗ୍ରେ॒ଗା ଯ॑ଜ୍ଞ॒ପ୍ରୀଃ । ସା॒କ-ଙ୍ଗ॒ନ୍ମନ॑ସା ଯ॒ଜ୍ଞମ୍ । ଶି॒ଵୋ ନି॒ଯୁଦ୍ଭିଃ॑ ଶି॒ଵାଭିଃ॑ ॥ ଵାଯୋ॑ ଶୁ॒କ୍ରୋ ଅ॑ଯାମି ତେ । ମଦ୍ଧ୍ଵୋ॒ ଅଗ୍ର॒-ନ୍ଦିଵି॑ଷ୍ଟିଷୁ ॥ 68 ॥
ଆଯା॑ ହି॒ ସୋମ॑ପୀତଯେ । ସ୍ଵା॒ରୁ॒ହୋ ଦେ॑ଵ ନି॒ଯୁତ୍ଵ॑ତା ॥ ଇ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ର ଵର୍ଧଯ କ୍ଷ॒ତ୍ରିଯା॑ଣାମ୍ । ଅ॒ଯଂ-ଵିଁ॒ଶାଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ପତି॑ରସ୍ତୁ॒ ରାଜା᳚ । ଅ॒ସ୍ମା ଇ॑ନ୍ଦ୍ର॒ ମହି॒ ଵର୍ଚାଗ୍ଂ॑ସି ଧେହି । ଅ॒ଵ॒ର୍ଚସ॑-ଙ୍କୃଣୁହି॒ ଶତ୍ରୁ॑ମସ୍ଯ ॥ ଇ॒ମମାଭ॑ଜ॒ ଗ୍ରାମେ॒ ଅଶ୍ଵେ॑ଷୁ॒ ଗୋଷୁ॑ । ନିର॒ମୁ-ମ୍ଭ॑ଜ॒ ଯୋ॑-ଽମିତ୍ରୋ॑ ଅସ୍ଯ । ଵର୍ଷ୍ମ॑ନ୍ କ୍ଷ॒ତ୍ରସ୍ଯ॑ କ॒କୁଭି॑ ଶ୍ରଯସ୍ଵ । ତତୋ॑ ନ ଉ॒ଗ୍ରୋ ଵିଭ॑ଜା॒ ଵସୂ॑ନି ॥ 69 ॥
ଅ॒ସ୍ମେ ଦ୍ଯା॑ଵାପୃଥିଵୀ॒ ଭୂରି॑ ଵା॒ମମ୍ । ସ-ନ୍ଦୁ॑ହାଥା-ଙ୍ଘର୍ମ॒ଦୁଘେ॑ଵ ଧେ॒ନୁଃ । ଅ॒ଯଗ୍ଂ ରାଜା᳚ ପ୍ରି॒ଯ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ ଭୂଯାତ୍ । ପ୍ରି॒ଯୋ ଗଵା॒ମୋଷ॑ଧୀନା-ମୁ॒ତାପାମ୍ ॥ ଯୁ॒ନଜ୍ମି॑ ତ ଉତ୍ତ॒ରାଵ॑ନ୍ତ॒-ମିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ଯେନ॒ ଜଯା॑ସି॒ ନ ପରା॒ଜଯା॑ସୈ । ସ ତ୍ଵା॑ ଽକରେକଵୃଷ॒ଭଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାନା᳚ମ୍ । ଅଥୋ॑ ରାଜନ୍ନୁତ୍ତ॒ମ-ମ୍ମା॑ନ॒ଵାନା᳚ମ୍ ॥ ଉତ୍ତ॑ର॒ସ୍ତ୍ଵମଧ॑ରେ ତେ ସ॒ପତ୍ନାଃ᳚ । ଏକ॑ଵୃଷା॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସଖା ଜିଗୀ॒ଵାନ୍ ॥ 70 ॥
ଵିଶ୍ଵା॒ ଆଶାଃ॒ ପୃତ॑ନା-ସ୍ସ॒ଜଂଯଁ॒ଞ୍ଜଯନ୍ନ୍॑ । ଅ॒ଭିତି॑ଷ୍ଠ ଶତ୍ରୂଯ॒ତ-ସ୍ସ॑ହସ୍ଵ ॥ ତୁଭ୍ଯ॑-ମ୍ଭରନ୍ତି କ୍ଷି॒ତଯୋ॑ ଯଵିଷ୍ଠ । ବ॒ଲିମ॑ଗ୍ନେ॒ ଅନ୍ତି॑ ତ॒ ଓତ ଦୂ॒ରାତ୍ । ଆ ଭନ୍ଦି॑ଷ୍ଠସ୍ଯ ସୁମ॒ତି-ଞ୍ଚି॑କିଦ୍ଧି । ବୃ॒ହତ୍ତେ॑ ଅଗ୍ନେ॒ ମହି॒ ଶର୍ମ॑ ଭ॒ଦ୍ରମ୍ ॥ ଯୋ ଦେ॒ହ୍ଯୋ ଅନ॑ମଯଦ୍ଵଧ॒ସ୍ନୈଃ । ଯୋ ଅର୍ଯ॑ପତ୍ନୀ-ରୁ॒ଷସ॑ଶ୍ଚ॒କାର॑ । ସ ନି॒ରୁଦ୍ଧ୍ଯା॒ ନହୁ॑ଷୋ ଯ॒ହ୍ଵୋ ଅ॒ଗ୍ନିଃ । ଵିଶ॑ଶ୍ଚକ୍ରେ ବଲି॒ହୃତ॒-ସ୍ସହୋ॑ଭିଃ ॥ 71 ॥
ପ୍ର ସ॒ଦ୍ଯୋ ଅ॑ଗ୍ନେ॒ ଅତ୍ଯ᳚ଷ୍ଯ॒ନ୍ଯାନ୍ । ଆ॒ଵିର୍ଯସ୍ମୈ॒ ଚାରୁ॑ତରୋ ବ॒ଭୂଥ॑ । ଈ॒ଡେନ୍ଯୋ॑ ଵପୁ॒ଷ୍ଯୋ॑ ଵି॒ଭାଵା᳚ । ପ୍ରି॒ଯୋ ଵି॒ଶାମତି॑ଥି॒-ର୍ମାନୁ॑ଷୀଣାମ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଵୀ॒ର୍ଯା॑ ସମ୍ଭୃ॑ତାନି । ବ୍ରହ୍ମାଗ୍ରେ॒ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ॒-ନ୍ଦିଵ॒ମାତ॑ତାନ । ଋ॒ତସ୍ଯ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ ପ୍ରଥ॒ମୋତ ଜ॑ଜ୍ଞେ । ତେନା॑ର୍ହତି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ସ୍ପର୍ଧି॑ତୁ॒-ଙ୍କଃ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॒ ସ୍ରୁଚୋ॑ ଘୃ॒ତଵ॑ତୀଃ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ସ୍ଵର॑ଵୋ ମି॒ତାଃ ॥ 72 ॥
ବ୍ରହ୍ମ॑ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ତନ୍ତ॑ଵଃ । ଋ॒ତ୍ଵିଜୋ॒ ଯେ ହ॑ଵି॒ଷ୍କୃତଃ॑ ॥ ଶୃଙ୍ଗା॑ଣୀ॒ଵେଚ୍ଛୃ॒ଙ୍ଗିଣା॒ଗ୍ଂ॒ ସନ୍ଦ॑ଦୃଶ୍ରିରେ । ଚ॒ଷାଲ॑ଵନ୍ତ॒-ସ୍ସ୍ଵର॑ଵଃ ପୃଥି॒ଵ୍ଯାମ୍ । ତେ ଦେ॒ଵାସ॒-ସ୍ସ୍ଵର॑ଵସ୍ତସ୍ଥି॒ଵାଗ୍ଂସଃ॑ । ନମ॒-ସ୍ସଖି॑ଭ୍ଯ-ସ୍ସ॒ନ୍ନାନ୍ମା ଽଵ॑ଗାତ ॥ ଅ॒ଭି॒ଭୂର॒ଗ୍ନିର॑ତର॒-ଦ୍ରଜାଗ୍ଂ॑ସି । ସ୍ପୃଧୋ॑ ଵି॒ହତ୍ଯ॒ ପୃତ॑ନା ଅଭି॒ଶ୍ରୀଃ । ଜୁ॒ଷା॒ଣୋ ମ॒ ଆହୁ॑ତି-ମ୍ମା ମହିଷ୍ଟ । ହ॒ତ୍ଵା ସ॒ପତ୍ନା॒ନ୍॒. ଵରି॑ଵସ୍କରନ୍ନଃ ॥ ଈଶା॑ନ-ନ୍ତ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନା-ମଭି॒ଶ୍ରିଯ᳚ମ୍ । ସ୍ତୌମ୍ଯ॑ଗ୍ନ ଉରୁ॒କୃତଗ୍ଂ॑ ସୁ॒ଵୀର᳚ମ୍ । ହ॒ଵି-ର୍ଜୁ॑ଷା॒ଣ-ସ୍ସ॒ପତ୍ନାଗ୍ଂ॑ ଅଭି॒ଭୂର॑ସି । ଜ॒ହି ଶତ୍ରୂ॒ଗ୍ଂ॒ରପ॒ ମୃଧୋ॑ ନୁଦସ୍ଵ ॥ 73 ॥
ଅ॒ସ୍ଯାଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ଅଦ୍ଧ୍ଯ॑କ୍ଷମ୍ । ଇ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ର ଵୃଷ॒ଭ-ଙ୍କୃ॑ଣୁ ॥ ଯ-ସ୍ସୁ॒ଶୃଙ୍ଗଃ॑ ସୁଵୃଷ॒ଭଃ । କ॒ଲ୍ଯାଣୋ॒ ଦ୍ରୋଣ॒ ଆହି॑ତଃ । କାର୍ଷୀ॑ଵଲପ୍ରଗାଣେନ । ଵୃ॒ଷ॒ଭେଣ॑ ଯଜାମହେ ॥ ଵୃ॒ଷ॒ଭେଣ॒ ଯଜ॑ମାନାଃ । ଅକ୍ରୂ॑ରେଣେଵ ସ॒ର୍ପିଷା᳚ । ମୃଧ॑ଶ୍ଚ॒ ସର୍ଵା॒ ଇନ୍ଦ୍ରେ॑ଣ । ପୃତ॑ନାଶ୍ଚ ଜଯାମସି ॥ 64 ॥
ଯସ୍ଯା॒ଯମୃ॑ଷ॒ଭୋ ହ॒ଵିଃ । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ ପରିଣୀ॒ଯତେ᳚ । ଜଯା॑ତି॒ ଶତ୍ରୁ॑ମା॒ଯନ୍ତ᳚ମ୍ । ଅଥୋ॑ ହନ୍ତି ପୃତନ୍ଯ॒ତଃ ॥ ନୃ॒ଣାମହ॑ ପ୍ର॒ଣୀରସ॑ତ୍ । ଅଗ୍ର॑ ଉଦ୍ଭିନ୍ଦ॒ତାମ॑ସତ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଶୁଷ୍ମ॑-ନ୍ତ॒ନୁଵା॒ ମେର॑ଯସ୍ଵ । ନୀ॒ଚା ଵିଶ୍ଵା॑ ଅ॒ଭିତି॑ଷ୍ଠା॒ଭିମା॑ତୀଃ । ନି ଶୃ॑ଣୀହ୍ଯାବା॒ଧଂ-ଯୋଁ ନୋ॒ ଅସ୍ତି॑ । ଉ॒ରୁ-ନ୍ନୋ॑ ଲୋ॒କ-ଙ୍କୃ॑ଣୁହି ଜୀରଦାନୋ ॥ 65 ॥
ପ୍ରେହ୍ଯ॒ଭିପ୍ରେହି॒ ପ୍ରଭ॑ରା॒ ସହ॑ସ୍ଵ । ମା ଵିଵେ॑ନୋ॒ ଵି ଶୃ॑ଣୁଷ୍ଵା॒ ଜନେ॑ଷୁ । ଉଦୀ॑ଡି॒ତୋ ଵୃ॑ଷଭ॒ ତିଷ୍ଠ॒ ଶୁଷ୍ମୈଃ᳚ । ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଶତ୍ରୂ᳚-ନ୍ପୁ॒ରୋ ଅ॒ସ୍ମାକ॑ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ଜେତା॒ ତ୍ଵ-ଞ୍ଜ॑ଯ । ଶତ୍ରୂ᳚ନ୍-ଥ୍ସହସ॒ ଓଜ॑ସା । ଵି ଶତ୍ରୂ॒ନ୍॒. ଵିମୃଧୋ॑ ନୁଦ ॥ ଏ॒ତ-ନ୍ତେ॒ ସ୍ତୋମ॑-ନ୍ତୁଵିଜାତ॒ ଵିପ୍ରଃ॑ । ରଥ॒-ନ୍ନ ଧୀର॒-ସ୍ସ୍ଵପା॑ ଅତକ୍ଷମ୍ । ଯଦୀଦ॑ଗ୍ନେ॒ ପ୍ରତି॒ ତ୍ଵ-ନ୍ଦେ॑ଵ॒ ହର୍ଯାଃ᳚ ॥ 66 ॥
ସୁଵ॑ର୍ଵତୀର॒ପ ଏ॑ନା ଜଯେମ ॥ ଯୋ ଘୃ॒ତେନା॒ଭିମା॑ନିତଃ । ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଜୈତ୍ରା॑ଯ ଜଜ୍ଞିଷେ । ସ ନ॒-ସ୍ସଙ୍କା॑ସୁ ପାରଯ । ପୃ॒ତ॒ନା॒ସାହ୍ଯେ॑ଷୁ ଚ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଜିଗାଯ ପୃଥି॒ଵୀମ୍ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒ଗ୍ଂ॒ ସୁଵ॑ର୍ମ॒ହତ୍ । ଵୃ॒ତ୍ର॒ହା ପୁ॑ରୁ॒ଚେତ॑ନଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଜିଗାଯ॒ ସହ॑ସା॒ ସହାଗ୍ଂ॑ସି । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଜିଗାଯ॒ ପୃତ॑ନାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ ॥ 67 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଜା॒ତୋ ଵି ପୁରୋ॑ ରୁରୋଜ । ସ ନଃ॑ ପର॒ସ୍ପା ଵରି॑ଵଃ କୃଣୋତୁ ॥ ଅ॒ଯ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ନୁରଗୃ॑ଭୀତଃ । ଵି॒ଶ୍ଵ॒ଜି-ଦୁ॒ଦ୍ଭିଦି-ଥ୍ସୋମଃ॑ । ଋଷି॒-ର୍ଵିପ୍ରଃ॒ କାଵ୍ଯେ॑ନ ॥ ଵା॒ଯୁର॑ଗ୍ରେ॒ଗା ଯ॑ଜ୍ଞ॒ପ୍ରୀଃ । ସା॒କ-ଙ୍ଗ॒ନ୍ମନ॑ସା ଯ॒ଜ୍ଞମ୍ । ଶି॒ଵୋ ନି॒ଯୁଦ୍ଭିଃ॑ ଶି॒ଵାଭିଃ॑ ॥ ଵାଯୋ॑ ଶୁ॒କ୍ରୋ ଅ॑ଯାମି ତେ । ମଦ୍ଧ୍ଵୋ॒ ଅଗ୍ର॒-ନ୍ଦିଵି॑ଷ୍ଟିଷୁ ॥ 68 ॥
ଆଯା॑ ହି॒ ସୋମ॑ପୀତଯେ । ସ୍ଵା॒ରୁ॒ହୋ ଦେ॑ଵ ନି॒ଯୁତ୍ଵ॑ତା ॥ ଇ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ର ଵର୍ଧଯ କ୍ଷ॒ତ୍ରିଯା॑ଣାମ୍ । ଅ॒ଯଂ-ଵିଁ॒ଶାଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ପତି॑ରସ୍ତୁ॒ ରାଜା᳚ । ଅ॒ସ୍ମା ଇ॑ନ୍ଦ୍ର॒ ମହି॒ ଵର୍ଚାଗ୍ଂ॑ସି ଧେହି । ଅ॒ଵ॒ର୍ଚସ॑-ଙ୍କୃଣୁହି॒ ଶତ୍ରୁ॑ମସ୍ଯ ॥ ଇ॒ମମାଭ॑ଜ॒ ଗ୍ରାମେ॒ ଅଶ୍ଵେ॑ଷୁ॒ ଗୋଷୁ॑ । ନିର॒ମୁ-ମ୍ଭ॑ଜ॒ ଯୋ॑-ଽମିତ୍ରୋ॑ ଅସ୍ଯ । ଵର୍ଷ୍ମ॑ନ୍ କ୍ଷ॒ତ୍ରସ୍ଯ॑ କ॒କୁଭି॑ ଶ୍ରଯସ୍ଵ । ତତୋ॑ ନ ଉ॒ଗ୍ରୋ ଵିଭ॑ଜା॒ ଵସୂ॑ନି ॥ 69 ॥
ଅ॒ସ୍ମେ ଦ୍ଯା॑ଵାପୃଥିଵୀ॒ ଭୂରି॑ ଵା॒ମମ୍ । ସ-ନ୍ଦୁ॑ହାଥା-ଙ୍ଘର୍ମ॒ଦୁଘେ॑ଵ ଧେ॒ନୁଃ । ଅ॒ଯଗ୍ଂ ରାଜା᳚ ପ୍ରି॒ଯ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ ଭୂଯାତ୍ । ପ୍ରି॒ଯୋ ଗଵା॒ମୋଷ॑ଧୀନା-ମୁ॒ତାପାମ୍ ॥ ଯୁ॒ନଜ୍ମି॑ ତ ଉତ୍ତ॒ରାଵ॑ନ୍ତ॒-ମିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ଯେନ॒ ଜଯା॑ସି॒ ନ ପରା॒ଜଯା॑ସୈ । ସ ତ୍ଵା॑ ଽକରେକଵୃଷ॒ଭଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାନା᳚ମ୍ । ଅଥୋ॑ ରାଜନ୍ନୁତ୍ତ॒ମ-ମ୍ମା॑ନ॒ଵାନା᳚ମ୍ ॥ ଉତ୍ତ॑ର॒ସ୍ତ୍ଵମଧ॑ରେ ତେ ସ॒ପତ୍ନାଃ᳚ । ଏକ॑ଵୃଷା॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସଖା ଜିଗୀ॒ଵାନ୍ ॥ 70 ॥
ଵିଶ୍ଵା॒ ଆଶାଃ॒ ପୃତ॑ନା-ସ୍ସ॒ଜଂଯଁ॒ଞ୍ଜଯନ୍ନ୍॑ । ଅ॒ଭିତି॑ଷ୍ଠ ଶତ୍ରୂଯ॒ତ-ସ୍ସ॑ହସ୍ଵ ॥ ତୁଭ୍ଯ॑-ମ୍ଭରନ୍ତି କ୍ଷି॒ତଯୋ॑ ଯଵିଷ୍ଠ । ବ॒ଲିମ॑ଗ୍ନେ॒ ଅନ୍ତି॑ ତ॒ ଓତ ଦୂ॒ରାତ୍ । ଆ ଭନ୍ଦି॑ଷ୍ଠସ୍ଯ ସୁମ॒ତି-ଞ୍ଚି॑କିଦ୍ଧି । ବୃ॒ହତ୍ତେ॑ ଅଗ୍ନେ॒ ମହି॒ ଶର୍ମ॑ ଭ॒ଦ୍ରମ୍ ॥ ଯୋ ଦେ॒ହ୍ଯୋ ଅନ॑ମଯଦ୍ଵଧ॒ସ୍ନୈଃ । ଯୋ ଅର୍ଯ॑ପତ୍ନୀ-ରୁ॒ଷସ॑ଶ୍ଚ॒କାର॑ । ସ ନି॒ରୁଦ୍ଧ୍ଯା॒ ନହୁ॑ଷୋ ଯ॒ହ୍ଵୋ ଅ॒ଗ୍ନିଃ । ଵିଶ॑ଶ୍ଚକ୍ରେ ବଲି॒ହୃତ॒-ସ୍ସହୋ॑ଭିଃ ॥ 71 ॥
ପ୍ର ସ॒ଦ୍ଯୋ ଅ॑ଗ୍ନେ॒ ଅତ୍ଯ᳚ଷ୍ଯ॒ନ୍ଯାନ୍ । ଆ॒ଵିର୍ଯସ୍ମୈ॒ ଚାରୁ॑ତରୋ ବ॒ଭୂଥ॑ । ଈ॒ଡେନ୍ଯୋ॑ ଵପୁ॒ଷ୍ଯୋ॑ ଵି॒ଭାଵା᳚ । ପ୍ରି॒ଯୋ ଵି॒ଶାମତି॑ଥି॒-ର୍ମାନୁ॑ଷୀଣାମ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଵୀ॒ର୍ଯା॑ ସମ୍ଭୃ॑ତାନି । ବ୍ରହ୍ମାଗ୍ରେ॒ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ॒-ନ୍ଦିଵ॒ମାତ॑ତାନ । ଋ॒ତସ୍ଯ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ ପ୍ରଥ॒ମୋତ ଜ॑ଜ୍ଞେ । ତେନା॑ର୍ହତି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ସ୍ପର୍ଧି॑ତୁ॒-ଙ୍କଃ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॒ ସ୍ରୁଚୋ॑ ଘୃ॒ତଵ॑ତୀଃ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ସ୍ଵର॑ଵୋ ମି॒ତାଃ ॥ 72 ॥
ବ୍ରହ୍ମ॑ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ତନ୍ତ॑ଵଃ । ଋ॒ତ୍ଵିଜୋ॒ ଯେ ହ॑ଵି॒ଷ୍କୃତଃ॑ ॥ ଶୃଙ୍ଗା॑ଣୀ॒ଵେଚ୍ଛୃ॒ଙ୍ଗିଣା॒ଗ୍ଂ॒ ସନ୍ଦ॑ଦୃଶ୍ରିରେ । ଚ॒ଷାଲ॑ଵନ୍ତ॒-ସ୍ସ୍ଵର॑ଵଃ ପୃଥି॒ଵ୍ଯାମ୍ । ତେ ଦେ॒ଵାସ॒-ସ୍ସ୍ଵର॑ଵସ୍ତସ୍ଥି॒ଵାଗ୍ଂସଃ॑ । ନମ॒-ସ୍ସଖି॑ଭ୍ଯ-ସ୍ସ॒ନ୍ନାନ୍ମା ଽଵ॑ଗାତ ॥ ଅ॒ଭି॒ଭୂର॒ଗ୍ନିର॑ତର॒-ଦ୍ରଜାଗ୍ଂ॑ସି । ସ୍ପୃଧୋ॑ ଵି॒ହତ୍ଯ॒ ପୃତ॑ନା ଅଭି॒ଶ୍ରୀଃ । ଜୁ॒ଷା॒ଣୋ ମ॒ ଆହୁ॑ତି-ମ୍ମା ମହିଷ୍ଟ । ହ॒ତ୍ଵା ସ॒ପତ୍ନା॒ନ୍॒. ଵରି॑ଵସ୍କରନ୍ନଃ ॥ ଈଶା॑ନ-ନ୍ତ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନା-ମଭି॒ଶ୍ରିଯ᳚ମ୍ । ସ୍ତୌମ୍ଯ॑ଗ୍ନ ଉରୁ॒କୃତଗ୍ଂ॑ ସୁ॒ଵୀର᳚ମ୍ । ହ॒ଵି-ର୍ଜୁ॑ଷା॒ଣ-ସ୍ସ॒ପତ୍ନାଗ୍ଂ॑ ଅଭି॒ଭୂର॑ସି । ଜ॒ହି ଶତ୍ରୂ॒ଗ୍ଂ॒ରପ॒ ମୃଧୋ॑ ନୁଦସ୍ଵ ॥ 73 ॥
(ଵି॒ଶାଂ - ଜ॑ଯାମସି - ଜୀରଦାନୋ॒ - ହର୍ଯା॒ - ଵିଶ୍ଵା॒ - ଦିଵି॑ଷ୍ଟିଷୁ॒ - ଵସୂ॑ନି - ଜିଗୀ॒ଵାନ୍ଥ୍ - ସହୋ॑ଭି--ର୍ ମି॒ତା - ନ॑ ଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଉପହୋମାଃ
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଉପହୋମାଃ
ସ ପ୍ର॑ତ୍ନ॒ଵନ୍ନଵୀ॑ଯସା । ଅଗ୍ନେ᳚ ଦ୍ଯୁ॒ମ୍ନେନ॑ ସଂ॒ଯଁତା᳚ । ବୃ॒ହ-ତ୍ତ॑ତନ୍ଥ ଭା॒ନୁନା᳚ ॥ ନଵ॒-ନ୍ନୁ ସ୍ତୋମ॑ମ॒ଗ୍ନଯେ᳚ । ଦି॒ଵ-ଶ୍ଶ୍ଯେ॒ନାଯ॑ ଜୀଜନମ୍ । ଵସୋଃ᳚ କୁ॒ଵିଦ୍ଵ॒ନାତି॑ ନଃ ॥ ସ୍ଵା॒ରୁ॒ହା ଯସ୍ଯ॒ ଶ୍ରିଯୋ॑ ଦୃ॒ଶେ । ର॒ଯିର୍ଵୀ॒ରଵ॑ତୋ ଯଥା । ଅଗ୍ରେ॑ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଚେତ॑ତଃ ॥ ଅଦା᳚ଭ୍ଯଃ ପୁର ଏ॒ତା ॥ 74 ॥
ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵି॒ଶା-ମ୍ମାନୁ॑ଷୀଣାମ୍ । ତୂର୍ଣୀ॒ ରଥ॒-ସ୍ସଦା॒ ନଵଃ॑ ॥ ନଵ॒ଗ୍ଂ॒ ସୋମା॑ଯ ଵା॒ଜିନେ᳚ । ଆଜ୍ଯ॒-ମ୍ପଯ॑ସୋ-ଽଜନି । ଜୁଷ୍ଟ॒ଗ୍ଂ॒ ଶୁଚି॑ତମଂ॒-ଵଁସୁ॑ ॥ ନଵଗ୍ଂ॑ ସୋମ ଜୁଷସ୍ଵ ନଃ । ପୀ॒ଯୂଷ॑ସ୍ଯେ॒ହ ତୃ॑ପ୍ଣୁହି । ଯସ୍ତେ॑ ଭା॒ଗ ଋ॒ତାଵ॒ଯମ୍ ॥ ନଵ॑ସ୍ଯ ସୋମ ତେ ଵ॒ଯମ୍ । ଆ ସୁ॑ମ॒ତିଂ-ଵୃଁ॑ଣୀମହେ ॥ 75 ॥
ସ ନୋ॑ ରାସ୍ଵ ସହ॒ସ୍ରିଣଃ॑ ॥ ନଵଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵିର୍ଜୁ॑ଷସ୍ଵ ନଃ । ଋ॒ତୁଭିଃ॑ ସୋମ॒ ଭୂତ॑ମମ୍ । ତଦ॒ଙ୍ଗ ପ୍ରତି॑ହର୍ଯ ନଃ । ରାଜନ᳚-ଥ୍ସୋମ ସ୍ଵ॒ସ୍ତଯେ᳚ ॥ ନଵ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତୋମ॒-ନ୍ନଵଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵିଃ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନିଭ୍ଯା॒-ନ୍ନିଵେ॑ଦଯ । ତଜ୍ଜୁ॑ଷେତା॒ଗ୍ଂ॒ ସଚେ॑ତସା ॥ ଶୁଚି॒-ନ୍ନୁ ସ୍ତୋମ॒-ନ୍ନଵ॑ଜାତମ॒ଦ୍ଯ । ଇନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ ଵୃତ୍ରହଣା ଜୁ॒ଷେଥା᳚ମ୍ ॥ 76 ॥
ଉ॒ଭା ହି ଵାଗ୍ଂ॑ ସୁ॒ହଵା॒ ଜୋହ॑ଵୀମି । ତା ଵାଜଗ୍ଂ॑ ସ॒ଦ୍ଯ ଉ॑ଶ॒ତେ ଧେଷ୍ଠା᳚ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିରିନ୍ଦ୍ରୋ॒ ନଵ॑ସ୍ଯ ନଃ । ଅ॒ସ୍ଯ ହ॒ଵ୍ଯସ୍ଯ॑ ତୃପ୍ଯତାମ୍ । ଇ॒ହ ଦେ॒ଵୌ ସ॑ହ॒ସ୍ରିଣୌ᳚ ॥ ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ନ॒ ଆ ହି ଗଚ୍ଛ॑ତାମ୍ । ଵସୁ॑ମନ୍ତଗ୍ଂ ସୁଵ॒ର୍ଵିଦ᳚ମ୍ । ଅ॒ସ୍ଯ ହ॒ଵ୍ଯସ୍ଯ॑ ତୃପ୍ଯତାମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିରିନ୍ଦ୍ରୋ॒ ନଵ॑ସ୍ଯ ନଃ ॥ ଵିଶ୍ଵା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵାଗ୍ ସ୍ତ॑ର୍ପଯତ ॥ 77 ॥
ହ॒ଵିଷୋ॒-ଽସ୍ଯ ନଵ॑ସ୍ଯ ନଃ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଵିଦୋ॒ ହି ଜ॑ଜ୍ଞି॒ରେ ॥ ଏଦ-ମ୍ବ॒ର୍॒ହି-ସ୍ସୁ॒ଷ୍ଟରୀ॑ମା॒ ନଵେ॑ନ । ଅ॒ଯଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞୋ ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ ଭା॒ଗଃ । ଅ॒ଯ-ମ୍ବ॑ଭୂଵ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ଗର୍ଭଃ॑ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଇ॒ଦମ॒ଦ୍ଯାଗ॑ମିଷ୍ଠାଃ ॥ ଇ॒ମେ ନୁ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ସ॒ମୀଚୀ᳚ । ତ॒ନ୍ଵା॒ନେ ଯ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପୁ॑ରୁ॒ପେଶ॑ସ-ନ୍ଧି॒ଯା । ଆ-ଽସ୍ମୈ॑ ପୃଣୀତା॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ । ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପୁଷ୍ଟି॑ମ॒ମୃତ॒-ନ୍ନଵେ॑ନ ॥ 78 ॥
ଇ॒ମେ ଧେ॒ନୂ ଅ॒ମୃତଂ॒-ଯେଁ ଦୁ॒ହାତେ᳚ । ପଯ॑ସ୍ଵ-ତ୍ଯୁତ୍ତ॒ରାମେ॑ତୁ॒ ପୁଷ୍ଟିଃ॑ । ଇ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞ-ଞ୍ଜୁ॒ଷମା॑ଣେ॒ ନଵେ॑ନ । ସ॒ମୀଚୀ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଘୃ॒ତାଚୀ᳚ ॥ ଯଵି॑ଷ୍ଠୋ ହଵ୍ଯ॒ଵାହ॑ନଃ । ଚି॒ତ୍ରଭା॑ନୁ-ର୍ଘୃ॒ତାସୁ॑ତିଃ । ନଵ॑ଜାତୋ॒ ଵିରୋ॑ଚସେ । ଅଗ୍ନେ॒ ତତ୍ତେ॑ ମହିତ୍ଵ॒ନମ୍ ॥ ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯଃ । ଭା॒ଗେ ଦେ॑ଵ॒ ନ ମୀ॑ଯସେ ॥ 79 ॥
ସ ଏ॑ନା ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍. ଯ॑କ୍ଷ୍ଯସି । ନଵ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତୋମ॑-ଞ୍ଜୁଷସ୍ଵ ନଃ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପ୍ର॑ଥ॒ମଃ ପ୍ରାଶ୍ଞା॑ତୁ । ସ ହି ଵେଦ॒ ଯଥା॑ ହ॒ଵିଃ । ଶି॒ଵା ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॒-ମୋଷ॑ଧୀଃ । କୃ॒ଣୋତୁ॑ ଵି॒ଶ୍ଵଚ॑ର୍ଷଣିଃ ॥ ଭ॒ଦ୍ରାନ୍ନ॒-ଶ୍ଶ୍ରେଯ॒-ସ୍ସମ॑ନୈଷ୍ଟ ଦେଵାଃ । ତ୍ଵଯା॑-ଽଵ॒ସେନ॒ ସମ॑ଶୀମହି ତ୍ଵା । ସ ନୋ॑ ମଯୋ॒ଭୂଃ ପି॑ତୋ॒ ଆଵି॑ଶସ୍ଵ । ଶ-ନ୍ତୋ॒କାଯ॑ ତ॒ନୁଵେ᳚ ସ୍ଯୋ॒ନଃ ॥ ଏ॒ତମୁ॒ ତ୍ଯ-ମ୍ମଧୁ॑ନା॒ ସଂଯୁଁ॑ତଂ॒-ଯଁଵ᳚ମ୍ । ସର॑ସ୍ଵତ୍ଯା॒ ଅଧି॑ମ॒ନାଵ॑ଚର୍କୃଷୁଃ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଆସୀ॒-ଥ୍ସୀର॑ପତି-ଶ୍ଶ॒ତକ୍ର॑ତୁଃ । କୀ॒ନାଶା॑ ଆସ-ନ୍ମ॒ରୁତଃ॑ ସୁ॒ଦାନ॑ଵଃ ॥ 80 ॥
ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵି॒ଶା-ମ୍ମାନୁ॑ଷୀଣାମ୍ । ତୂର୍ଣୀ॒ ରଥ॒-ସ୍ସଦା॒ ନଵଃ॑ ॥ ନଵ॒ଗ୍ଂ॒ ସୋମା॑ଯ ଵା॒ଜିନେ᳚ । ଆଜ୍ଯ॒-ମ୍ପଯ॑ସୋ-ଽଜନି । ଜୁଷ୍ଟ॒ଗ୍ଂ॒ ଶୁଚି॑ତମଂ॒-ଵଁସୁ॑ ॥ ନଵଗ୍ଂ॑ ସୋମ ଜୁଷସ୍ଵ ନଃ । ପୀ॒ଯୂଷ॑ସ୍ଯେ॒ହ ତୃ॑ପ୍ଣୁହି । ଯସ୍ତେ॑ ଭା॒ଗ ଋ॒ତାଵ॒ଯମ୍ ॥ ନଵ॑ସ୍ଯ ସୋମ ତେ ଵ॒ଯମ୍ । ଆ ସୁ॑ମ॒ତିଂ-ଵୃଁ॑ଣୀମହେ ॥ 75 ॥
ସ ନୋ॑ ରାସ୍ଵ ସହ॒ସ୍ରିଣଃ॑ ॥ ନଵଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵିର୍ଜୁ॑ଷସ୍ଵ ନଃ । ଋ॒ତୁଭିଃ॑ ସୋମ॒ ଭୂତ॑ମମ୍ । ତଦ॒ଙ୍ଗ ପ୍ରତି॑ହର୍ଯ ନଃ । ରାଜନ᳚-ଥ୍ସୋମ ସ୍ଵ॒ସ୍ତଯେ᳚ ॥ ନଵ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତୋମ॒-ନ୍ନଵଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵିଃ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନିଭ୍ଯା॒-ନ୍ନିଵେ॑ଦଯ । ତଜ୍ଜୁ॑ଷେତା॒ଗ୍ଂ॒ ସଚେ॑ତସା ॥ ଶୁଚି॒-ନ୍ନୁ ସ୍ତୋମ॒-ନ୍ନଵ॑ଜାତମ॒ଦ୍ଯ । ଇନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ ଵୃତ୍ରହଣା ଜୁ॒ଷେଥା᳚ମ୍ ॥ 76 ॥
ଉ॒ଭା ହି ଵାଗ୍ଂ॑ ସୁ॒ହଵା॒ ଜୋହ॑ଵୀମି । ତା ଵାଜଗ୍ଂ॑ ସ॒ଦ୍ଯ ଉ॑ଶ॒ତେ ଧେଷ୍ଠା᳚ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିରିନ୍ଦ୍ରୋ॒ ନଵ॑ସ୍ଯ ନଃ । ଅ॒ସ୍ଯ ହ॒ଵ୍ଯସ୍ଯ॑ ତୃପ୍ଯତାମ୍ । ଇ॒ହ ଦେ॒ଵୌ ସ॑ହ॒ସ୍ରିଣୌ᳚ ॥ ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ନ॒ ଆ ହି ଗଚ୍ଛ॑ତାମ୍ । ଵସୁ॑ମନ୍ତଗ୍ଂ ସୁଵ॒ର୍ଵିଦ᳚ମ୍ । ଅ॒ସ୍ଯ ହ॒ଵ୍ଯସ୍ଯ॑ ତୃପ୍ଯତାମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିରିନ୍ଦ୍ରୋ॒ ନଵ॑ସ୍ଯ ନଃ ॥ ଵିଶ୍ଵା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵାଗ୍ ସ୍ତ॑ର୍ପଯତ ॥ 77 ॥
ହ॒ଵିଷୋ॒-ଽସ୍ଯ ନଵ॑ସ୍ଯ ନଃ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଵିଦୋ॒ ହି ଜ॑ଜ୍ଞି॒ରେ ॥ ଏଦ-ମ୍ବ॒ର୍॒ହି-ସ୍ସୁ॒ଷ୍ଟରୀ॑ମା॒ ନଵେ॑ନ । ଅ॒ଯଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞୋ ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ ଭା॒ଗଃ । ଅ॒ଯ-ମ୍ବ॑ଭୂଵ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ଗର୍ଭଃ॑ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଇ॒ଦମ॒ଦ୍ଯାଗ॑ମିଷ୍ଠାଃ ॥ ଇ॒ମେ ନୁ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ସ॒ମୀଚୀ᳚ । ତ॒ନ୍ଵା॒ନେ ଯ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପୁ॑ରୁ॒ପେଶ॑ସ-ନ୍ଧି॒ଯା । ଆ-ଽସ୍ମୈ॑ ପୃଣୀତା॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ । ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପୁଷ୍ଟି॑ମ॒ମୃତ॒-ନ୍ନଵେ॑ନ ॥ 78 ॥
ଇ॒ମେ ଧେ॒ନୂ ଅ॒ମୃତଂ॒-ଯେଁ ଦୁ॒ହାତେ᳚ । ପଯ॑ସ୍ଵ-ତ୍ଯୁତ୍ତ॒ରାମେ॑ତୁ॒ ପୁଷ୍ଟିଃ॑ । ଇ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞ-ଞ୍ଜୁ॒ଷମା॑ଣେ॒ ନଵେ॑ନ । ସ॒ମୀଚୀ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଘୃ॒ତାଚୀ᳚ ॥ ଯଵି॑ଷ୍ଠୋ ହଵ୍ଯ॒ଵାହ॑ନଃ । ଚି॒ତ୍ରଭା॑ନୁ-ର୍ଘୃ॒ତାସୁ॑ତିଃ । ନଵ॑ଜାତୋ॒ ଵିରୋ॑ଚସେ । ଅଗ୍ନେ॒ ତତ୍ତେ॑ ମହିତ୍ଵ॒ନମ୍ ॥ ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯଃ । ଭା॒ଗେ ଦେ॑ଵ॒ ନ ମୀ॑ଯସେ ॥ 79 ॥
ସ ଏ॑ନା ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍. ଯ॑କ୍ଷ୍ଯସି । ନଵ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତୋମ॑-ଞ୍ଜୁଷସ୍ଵ ନଃ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପ୍ର॑ଥ॒ମଃ ପ୍ରାଶ୍ଞା॑ତୁ । ସ ହି ଵେଦ॒ ଯଥା॑ ହ॒ଵିଃ । ଶି॒ଵା ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॒-ମୋଷ॑ଧୀଃ । କୃ॒ଣୋତୁ॑ ଵି॒ଶ୍ଵଚ॑ର୍ଷଣିଃ ॥ ଭ॒ଦ୍ରାନ୍ନ॒-ଶ୍ଶ୍ରେଯ॒-ସ୍ସମ॑ନୈଷ୍ଟ ଦେଵାଃ । ତ୍ଵଯା॑-ଽଵ॒ସେନ॒ ସମ॑ଶୀମହି ତ୍ଵା । ସ ନୋ॑ ମଯୋ॒ଭୂଃ ପି॑ତୋ॒ ଆଵି॑ଶସ୍ଵ । ଶ-ନ୍ତୋ॒କାଯ॑ ତ॒ନୁଵେ᳚ ସ୍ଯୋ॒ନଃ ॥ ଏ॒ତମୁ॒ ତ୍ଯ-ମ୍ମଧୁ॑ନା॒ ସଂଯୁଁ॑ତଂ॒-ଯଁଵ᳚ମ୍ । ସର॑ସ୍ଵତ୍ଯା॒ ଅଧି॑ମ॒ନାଵ॑ଚର୍କୃଷୁଃ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଆସୀ॒-ଥ୍ସୀର॑ପତି-ଶ୍ଶ॒ତକ୍ର॑ତୁଃ । କୀ॒ନାଶା॑ ଆସ-ନ୍ମ॒ରୁତଃ॑ ସୁ॒ଦାନ॑ଵଃ ॥ 80 ॥
(ପୁ॒ର॒ ଏ॒ତା - ଵୃ॑ଣୀମହେ - ଜୁ॒ଷେଥା᳚ନ୍-ତର୍ପଯ-ତା॒ମୃତ॒-ନ୍ନଵେ॑ନ-ମୀଯସେ-ସ୍ଯୋ॒ନ ଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 8)
(ଜୁଷ୍ଟ॒ - ଶ୍ଚକ୍ଷୁ॑ଷୋ॒ - ଜୁଷ୍ଟୀ॑ ନରୋ - ନକ୍ତ-ଞ୍ଜା॒ତା - ଵୃଷା॒ ସ - ଉ॒ତ ନୋ॒ - ଵୃଷା᳚-ଽସ୍ଯ॒ଗ୍ଂ॒ଶୁଃ - ସ ପ୍ର॑ତ୍ନ॒ଵଦ॒ଷ୍ଟୌ)
(ଜୁଷ୍ଟୋ॑ - ମ॒ନ୍ଯୁ-ର୍ଭଗୋ॒ - ଜୁଷ୍ଟୀ॑ ନରୋ॒ - ହରି॑ଵର୍ପସ॒-ଙ୍ଗିରଃ॒ - ଶିପ୍ରି॑ନ୍ ଵାଜାନା - ମୁ॒ତ ନୋ॒ - ଯ-ଦ୍ଵାଗ୍ଵଦ॑ନ୍ତୀ॒ - ଵିଶ୍ଵା॒ ଆଶା॒ ଅଶୀ॑ତିଃ )
(ଜୁଷ୍ଟଃ॑ - ସୁ॒ଦାନ॑ଵଃ )
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ।
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ଚତୁର୍ଥଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥