କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ଚତୁର୍ଥଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଉପହୋମାଃ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଉପହୋମାଃ
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଉପହୋମାଃ
ଜୁଷ୍ଟୋ ଦମୂନା ଅତିଥିର୍ଦୁରୋଣେ । ଇମ-ନ୍ନୋ ଯଜ୍ଞମୁପ ଯାହି ଵିଦ୍ଵାନ୍ । ଵିଶ୍ଵା ଅଗ୍ନେ-ଽଭି ଯୁଜୋ ଵିହତ୍ଯ । ଶତ୍ରୂଯତାମାଭରା ଭୋଜନାନି ॥ ଅଗ୍ନେ ଶର୍ଧ ମହତେ ସୌଭଗାଯ । ତଵ ଦ୍ଯୁମ୍ନାନ୍ଯୁତ୍ତମାନି ସନ୍ତୁ । ସ-ଞ୍ଜାସ୍ପତ୍ଯଗ୍ଂ ସୁଯମମା କୃଣୁଷ୍ଵ । ଶତ୍ରୂଯତାମଭିତିଷ୍ଠା ମହାଗ୍ଂସି ॥ ଅଗ୍ନେ ଯୋ ନୋ-ଽଭିତୋ ଜନଃ । ଵୃକୋ ଵାରୋ ଜିଘାଗ୍ଂସତି ॥ 1 ॥
ତାଗ୍ସ୍ତ୍ଵଂ-ଵୃଁତ୍ରହଞ୍ଜହି । ଵସ୍ଵସ୍ମଭ୍ଯ-ମାଭର ॥ ଅଗ୍ନେ ଯୋ ନୋ-ଽଭିଦାସତି । ସମାନୋ ଯଶ୍ଚ ନିଷ୍ଟ୍ଯଃ । ଇଦ୍ଧ୍ମସ୍ଯେଵ ପ୍ରକ୍ଷାଯତଃ । ମା ତସ୍ଯୋଚ୍ଛେଷି କିଞ୍ଚନ ॥ ତ୍ଵମିନ୍ଦ୍ରାଭିଭୂରସି । ଦେଵୋ ଵିଜ୍ଞାତଵୀର୍ଯଃ । ଵୃତ୍ରହା ପୁରୁଚେତନଃ ॥ ଅପ ପ୍ରାଚ ଇନ୍ଦ୍ର ଵିଶ୍ଵାଗ୍ଂ ଅମିତ୍ରାନ୍ ॥ 2 ॥
ଅପାପାଚୋ ଅଭିଭୂତେ ନୁଦସ୍ଵ । ଅପୋଦୀଚୋ ଅପ ଶୂରାଧରାଚ ଊରୌ । ଯଥା ତଵ ଶର୍ମନ୍ମଦେମ ॥ ତମିନ୍ଦ୍ରଂ-ଵାଁଜଯାମସି । ମହେ ଵୃତ୍ରାଯ ହନ୍ତଵେ । ସ ଵୃଷା ଵୃଷଭୋ ଭୁଵତ୍ ॥ ଯୁଜେ ରଥ-ଙ୍ଗଵେଷଣଗ୍ଂ ହରିଭ୍ଯାମ୍ । ଉପ ବ୍ରହ୍ମାଣି ଜୁଜୁଷାଣ-ମସ୍ଥୁଃ । ଵିବାଧିଷ୍ଟାସ୍ଯ ରୋଦସୀ ମହିତ୍ଵା । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵୃତ୍ରାଣ୍ଯପ୍ରତୀ ଜଘନ୍ଵାନ୍ ॥ 3 ॥
ହଵ୍ଯଵାହ-ମଭିମାତିଷା-ଽହମ୍ । ରକ୍ଷୋହଣ-ମ୍ପୃତନାସୁ ଜିଷ୍ଣୁମ୍ । ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମନ୍ତ-ନ୍ଦୀଦ୍ଯତ-ମ୍ପୁରନ୍ଧିମ୍ । ଅଗ୍ନିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵିଷ୍ଟକୃତମା ହୁଵେମ ॥ ସ୍ଵିଷ୍ଟମଗ୍ନେ ଅଭି ତ-ତ୍ପୃଣାହି । ଵିଶ୍ଵା ଦେଵ ପୃତନା ଅଭିଷ୍ଯ । ଉରୁ-ନ୍ନଃ ପନ୍ଥା-ମ୍ପ୍ରଦିଶନ୍ଵି ଭାହି । ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମଦ୍ଧେହ୍ଯଜର-ନ୍ନ ଆଯୁଃ ॥ ତ୍ଵାମଗ୍ନେ ହଵିଷ୍ମନ୍ତଃ । ଦେଵ-ମ୍ମର୍ତାସ ଈଡତେ ॥ 4 ॥
ମନ୍ଯେ ତ୍ଵା ଜାତଵେଦସମ୍ । ସ ହଵ୍ଯା ଵକ୍ଷ୍ଯା-ଽନୁଷକ୍ ॥ ଵିଶ୍ଵାନି ନୋ ଦୁର୍ଗହା ଜାତଵେଦଃ । ସିନ୍ଧୁ-ନ୍ନ ନାଵା ଦୁରିତା-ଽତିପର୍ଷି । ଅଗ୍ନେ ଅତ୍ରିଵ-ନ୍ମନସା ଗୃଣାନଃ । ଅସ୍ମାକ-ମ୍ବୋଦ୍ଧ୍ଯଵିତା ତନୂନାମ୍ ॥ ପୂଷା ଗା ଅନ୍ଵେତୁ ନଃ । ପୂଷା ରକ୍ଷତ୍ଵର୍ଵତଃ । ପୂଷା ଵାଜଗ୍ଂ ସନୋତୁ ନଃ ॥ ପୂଷେମା ଆଶା ଅନୁଵେଦ ସର୍ଵାଃ ॥ 5 ॥
ସୋ ଅସ୍ମାଗ୍ଂ ଅଭଯତମେନ ନେଷତ୍ । ସ୍ଵସ୍ତିଦା ଅଘୃଣି-ସ୍ସର୍ଵଵୀରଃ । ଅପ୍ରଯୁଚ୍ଛ-ନ୍ପୁର ଏତୁ ପ୍ରଜାନନ୍ନ୍ ॥ ତ୍ଵମଗ୍ନେ ସପ୍ରଥା ଅସି । ଜୁଷ୍ଟୋ ହୋତା ଵରେଣ୍ଯଃ । ତ୍ଵଯା ଯଜ୍ଞଂ-ଵିଁତନ୍ଵତେ ॥ ଅଗ୍ନୀ ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି ସେଧତି । ଶୁକ୍ରଶୋଚିରମର୍ତ୍ଯଃ । ଶୁଚିଃ ପାଵକ ଈଡ୍ଯଃ ॥ ଅଗ୍ନେ ରକ୍ଷାଣୋ ଅଗ୍ଂହସଃ ॥ 6 ॥
ପ୍ରତିଷ୍ମ ଦେଵ ରୀଷତଃ । ତପିଷ୍ଠୈରଜରୋ ଦହ ॥ ଅଗ୍ନେ ହଗ୍ଂସି ନ୍ଯତ୍ରିଣମ୍ । ଦୀଦ୍ଯ-ନ୍ମର୍ତ୍ଯେଷ୍ଵା । ସ୍ଵେ କ୍ଷଯେ ଶୁଚିଵ୍ରତ ॥ ଆ ଵାତ ଵାହି ଭେଷଜମ୍ । ଵି ଵାତ ଵାହି ଯଦ୍ରପଃ । ତ୍ଵଗ୍ଂହି ଵିଶ୍ଵ ଭେଷଜଃ । ଦେଵାନା-ନ୍ଦୂତ ଈଯସେ ॥ ଦ୍ଵାଵିମୌ ଵାତା ଵାତଃ ॥ 7 ॥
ଆ ସିନ୍ଧୋରା ପରାଵତଃ । ଦକ୍ଷ-ମ୍ମେ ଅନ୍ଯ ଆଵାତୁ । ପରା-ଽନ୍ଯୋ ଵାତୁ ଯଦ୍ରପଃ ॥ ଯଦଦୋ ଵାତ ତେ ଗୃହେ । ଅମୃତସ୍ଯ ନିଧିର୍ହିତଃ । ତତୋ ନୋ ଦେହି ଜୀଵସେ । ତତୋ ନୋ ଧେହି ଭେଷଜମ୍ । ତତୋ ନୋ ମହ ଆଵହ ॥ ଵାତ ଆଵାତୁ ଭେଷଜମ୍ । ଶମ୍ଭୂ-ର୍ମଯୋ ଭୂର୍ନୋ ହୃଦେ ॥ 8 ॥
ପ୍ରଣ ଆଯୂଗ୍ଂଷି ତାରିଷତ୍ ॥ ତ୍ଵମଗ୍ନେ ଅଯା-ଽସି । ଅଯା ସନ୍ମନସା ହିତଃ । ଅଯା ସନଃଅଵ୍ଯମୂହିଷେ । ଅଯା ନୋ ଧେହି ଭେଷଜମ୍ ॥ ଇଷ୍ଟୋ ଅଗ୍ନିରାହୁତଃ । ସ୍ଵାହାକୃତଃ ପିପର୍ତୁ ନଃ । ସ୍ଵଗା ଦେଵେଭ୍ଯ ଇଦ-ନ୍ନମଃ ॥ କାମୋ ଭୂତସ୍ଯ ଭଵ୍ଯସ୍ଯ । ସମ୍ରାଡେକୋ ଵିରାଜତି ॥ 9 ॥
ସ ଇଦ-ମ୍ପ୍ରତି ପପ୍ରଥେ । ଋତୂନୁ-ଥ୍ସୃଜତେ ଵଶୀ ॥ କାମସ୍ତଦଗ୍ରେ ସମଵର୍ତତାଧି । ମନସୋ ରେତଃ ପ୍ରଥମଂ-ଯଁଦାସୀତ୍ । ସତୋ ବନ୍ଧୁମସତି ନିରଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ହୃଦି ପ୍ରତୀଷ୍ଯା କଵଯୋ ମନୀଷା ॥ ତ୍ଵଯା ମନ୍ଯୋ ସରଥ-ମାରୁଜନ୍ତଃ । ହର୍ଷମାଣାସୋ ଧୃଷତା ମରୁତ୍ଵଃ । ତିଗ୍ମେଷଵ ଆଯୁଧା ସଗ୍ଂଶିଶାନାଃ । ଉପପ୍ରଯନ୍ତି ନରୋ ଅଗ୍ନିରୂପାଃ ॥ 10 ॥
ମନ୍ଯୁର୍ଭଗୋ ମନ୍ଯୁରେଵାସ ଦେଵଃ । ମନ୍ଯୁର୍-ହୋତା ଵରୁଣୋ ଵିଶ୍ଵଵେଦାଃ । ମନ୍ଯୁଂ-ଵିଁଶ ଈଡତେ ଦେଵଯନ୍ତୀଃ । ପାହି ନୋ ମନ୍ଯୋ ତପସା ଶ୍ରମେଣ ॥ ତ୍ଵମଗ୍ନେ ଵ୍ରତଭୃଚ୍ଛୁଚିଃ । ଦେଵାଗ୍ଂ ଆସାଦଯା ଇହ । ଅଗ୍ନେ ହଵ୍ଯାଯ ଵୋଢଵେ ॥ ଵ୍ରତା ନୁ ବିଭ୍ରଦ୍ଵ୍ରତପା ଅଦାଭ୍ଯଃ । ଯଜା ନୋ ଦେଵାଗ୍ଂ ଅଜରଃ ସୁଵୀରଃ । ଦଧ-ଦ୍ରତ୍ନାନି ସୁଵିଦାନୋ ଅଗ୍ନେ । ଗୋପାଯ ନୋ ଜୀଵସେ ଜାତଵେଦଃ ॥ 11 ॥
ତାଗ୍ସ୍ତ୍ଵଂ-ଵୃଁତ୍ରହଞ୍ଜହି । ଵସ୍ଵସ୍ମଭ୍ଯ-ମାଭର ॥ ଅଗ୍ନେ ଯୋ ନୋ-ଽଭିଦାସତି । ସମାନୋ ଯଶ୍ଚ ନିଷ୍ଟ୍ଯଃ । ଇଦ୍ଧ୍ମସ୍ଯେଵ ପ୍ରକ୍ଷାଯତଃ । ମା ତସ୍ଯୋଚ୍ଛେଷି କିଞ୍ଚନ ॥ ତ୍ଵମିନ୍ଦ୍ରାଭିଭୂରସି । ଦେଵୋ ଵିଜ୍ଞାତଵୀର୍ଯଃ । ଵୃତ୍ରହା ପୁରୁଚେତନଃ ॥ ଅପ ପ୍ରାଚ ଇନ୍ଦ୍ର ଵିଶ୍ଵାଗ୍ଂ ଅମିତ୍ରାନ୍ ॥ 2 ॥
ଅପାପାଚୋ ଅଭିଭୂତେ ନୁଦସ୍ଵ । ଅପୋଦୀଚୋ ଅପ ଶୂରାଧରାଚ ଊରୌ । ଯଥା ତଵ ଶର୍ମନ୍ମଦେମ ॥ ତମିନ୍ଦ୍ରଂ-ଵାଁଜଯାମସି । ମହେ ଵୃତ୍ରାଯ ହନ୍ତଵେ । ସ ଵୃଷା ଵୃଷଭୋ ଭୁଵତ୍ ॥ ଯୁଜେ ରଥ-ଙ୍ଗଵେଷଣଗ୍ଂ ହରିଭ୍ଯାମ୍ । ଉପ ବ୍ରହ୍ମାଣି ଜୁଜୁଷାଣ-ମସ୍ଥୁଃ । ଵିବାଧିଷ୍ଟାସ୍ଯ ରୋଦସୀ ମହିତ୍ଵା । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵୃତ୍ରାଣ୍ଯପ୍ରତୀ ଜଘନ୍ଵାନ୍ ॥ 3 ॥
ହଵ୍ଯଵାହ-ମଭିମାତିଷା-ଽହମ୍ । ରକ୍ଷୋହଣ-ମ୍ପୃତନାସୁ ଜିଷ୍ଣୁମ୍ । ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମନ୍ତ-ନ୍ଦୀଦ୍ଯତ-ମ୍ପୁରନ୍ଧିମ୍ । ଅଗ୍ନିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵିଷ୍ଟକୃତମା ହୁଵେମ ॥ ସ୍ଵିଷ୍ଟମଗ୍ନେ ଅଭି ତ-ତ୍ପୃଣାହି । ଵିଶ୍ଵା ଦେଵ ପୃତନା ଅଭିଷ୍ଯ । ଉରୁ-ନ୍ନଃ ପନ୍ଥା-ମ୍ପ୍ରଦିଶନ୍ଵି ଭାହି । ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମଦ୍ଧେହ୍ଯଜର-ନ୍ନ ଆଯୁଃ ॥ ତ୍ଵାମଗ୍ନେ ହଵିଷ୍ମନ୍ତଃ । ଦେଵ-ମ୍ମର୍ତାସ ଈଡତେ ॥ 4 ॥
ମନ୍ଯେ ତ୍ଵା ଜାତଵେଦସମ୍ । ସ ହଵ୍ଯା ଵକ୍ଷ୍ଯା-ଽନୁଷକ୍ ॥ ଵିଶ୍ଵାନି ନୋ ଦୁର୍ଗହା ଜାତଵେଦଃ । ସିନ୍ଧୁ-ନ୍ନ ନାଵା ଦୁରିତା-ଽତିପର୍ଷି । ଅଗ୍ନେ ଅତ୍ରିଵ-ନ୍ମନସା ଗୃଣାନଃ । ଅସ୍ମାକ-ମ୍ବୋଦ୍ଧ୍ଯଵିତା ତନୂନାମ୍ ॥ ପୂଷା ଗା ଅନ୍ଵେତୁ ନଃ । ପୂଷା ରକ୍ଷତ୍ଵର୍ଵତଃ । ପୂଷା ଵାଜଗ୍ଂ ସନୋତୁ ନଃ ॥ ପୂଷେମା ଆଶା ଅନୁଵେଦ ସର୍ଵାଃ ॥ 5 ॥
ସୋ ଅସ୍ମାଗ୍ଂ ଅଭଯତମେନ ନେଷତ୍ । ସ୍ଵସ୍ତିଦା ଅଘୃଣି-ସ୍ସର୍ଵଵୀରଃ । ଅପ୍ରଯୁଚ୍ଛ-ନ୍ପୁର ଏତୁ ପ୍ରଜାନନ୍ନ୍ ॥ ତ୍ଵମଗ୍ନେ ସପ୍ରଥା ଅସି । ଜୁଷ୍ଟୋ ହୋତା ଵରେଣ୍ଯଃ । ତ୍ଵଯା ଯଜ୍ଞଂ-ଵିଁତନ୍ଵତେ ॥ ଅଗ୍ନୀ ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି ସେଧତି । ଶୁକ୍ରଶୋଚିରମର୍ତ୍ଯଃ । ଶୁଚିଃ ପାଵକ ଈଡ୍ଯଃ ॥ ଅଗ୍ନେ ରକ୍ଷାଣୋ ଅଗ୍ଂହସଃ ॥ 6 ॥
ପ୍ରତିଷ୍ମ ଦେଵ ରୀଷତଃ । ତପିଷ୍ଠୈରଜରୋ ଦହ ॥ ଅଗ୍ନେ ହଗ୍ଂସି ନ୍ଯତ୍ରିଣମ୍ । ଦୀଦ୍ଯ-ନ୍ମର୍ତ୍ଯେଷ୍ଵା । ସ୍ଵେ କ୍ଷଯେ ଶୁଚିଵ୍ରତ ॥ ଆ ଵାତ ଵାହି ଭେଷଜମ୍ । ଵି ଵାତ ଵାହି ଯଦ୍ରପଃ । ତ୍ଵଗ୍ଂହି ଵିଶ୍ଵ ଭେଷଜଃ । ଦେଵାନା-ନ୍ଦୂତ ଈଯସେ ॥ ଦ୍ଵାଵିମୌ ଵାତା ଵାତଃ ॥ 7 ॥
ଆ ସିନ୍ଧୋରା ପରାଵତଃ । ଦକ୍ଷ-ମ୍ମେ ଅନ୍ଯ ଆଵାତୁ । ପରା-ଽନ୍ଯୋ ଵାତୁ ଯଦ୍ରପଃ ॥ ଯଦଦୋ ଵାତ ତେ ଗୃହେ । ଅମୃତସ୍ଯ ନିଧିର୍ହିତଃ । ତତୋ ନୋ ଦେହି ଜୀଵସେ । ତତୋ ନୋ ଧେହି ଭେଷଜମ୍ । ତତୋ ନୋ ମହ ଆଵହ ॥ ଵାତ ଆଵାତୁ ଭେଷଜମ୍ । ଶମ୍ଭୂ-ର୍ମଯୋ ଭୂର୍ନୋ ହୃଦେ ॥ 8 ॥
ପ୍ରଣ ଆଯୂଗ୍ଂଷି ତାରିଷତ୍ ॥ ତ୍ଵମଗ୍ନେ ଅଯା-ଽସି । ଅଯା ସନ୍ମନସା ହିତଃ । ଅଯା ସନଃଅଵ୍ଯମୂହିଷେ । ଅଯା ନୋ ଧେହି ଭେଷଜମ୍ ॥ ଇଷ୍ଟୋ ଅଗ୍ନିରାହୁତଃ । ସ୍ଵାହାକୃତଃ ପିପର୍ତୁ ନଃ । ସ୍ଵଗା ଦେଵେଭ୍ଯ ଇଦ-ନ୍ନମଃ ॥ କାମୋ ଭୂତସ୍ଯ ଭଵ୍ଯସ୍ଯ । ସମ୍ରାଡେକୋ ଵିରାଜତି ॥ 9 ॥
ସ ଇଦ-ମ୍ପ୍ରତି ପପ୍ରଥେ । ଋତୂନୁ-ଥ୍ସୃଜତେ ଵଶୀ ॥ କାମସ୍ତଦଗ୍ରେ ସମଵର୍ତତାଧି । ମନସୋ ରେତଃ ପ୍ରଥମଂ-ଯଁଦାସୀତ୍ । ସତୋ ବନ୍ଧୁମସତି ନିରଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ହୃଦି ପ୍ରତୀଷ୍ଯା କଵଯୋ ମନୀଷା ॥ ତ୍ଵଯା ମନ୍ଯୋ ସରଥ-ମାରୁଜନ୍ତଃ । ହର୍ଷମାଣାସୋ ଧୃଷତା ମରୁତ୍ଵଃ । ତିଗ୍ମେଷଵ ଆଯୁଧା ସଗ୍ଂଶିଶାନାଃ । ଉପପ୍ରଯନ୍ତି ନରୋ ଅଗ୍ନିରୂପାଃ ॥ 10 ॥
ମନ୍ଯୁର୍ଭଗୋ ମନ୍ଯୁରେଵାସ ଦେଵଃ । ମନ୍ଯୁର୍-ହୋତା ଵରୁଣୋ ଵିଶ୍ଵଵେଦାଃ । ମନ୍ଯୁଂ-ଵିଁଶ ଈଡତେ ଦେଵଯନ୍ତୀଃ । ପାହି ନୋ ମନ୍ଯୋ ତପସା ଶ୍ରମେଣ ॥ ତ୍ଵମଗ୍ନେ ଵ୍ରତଭୃଚ୍ଛୁଚିଃ । ଦେଵାଗ୍ଂ ଆସାଦଯା ଇହ । ଅଗ୍ନେ ହଵ୍ଯାଯ ଵୋଢଵେ ॥ ଵ୍ରତା ନୁ ବିଭ୍ରଦ୍ଵ୍ରତପା ଅଦାଭ୍ଯଃ । ଯଜା ନୋ ଦେଵାଗ୍ଂ ଅଜରଃ ସୁଵୀରଃ । ଦଧ-ଦ୍ରତ୍ନାନି ସୁଵିଦାନୋ ଅଗ୍ନେ । ଗୋପାଯ ନୋ ଜୀଵସେ ଜାତଵେଦଃ ॥ 11 ॥
(ଜିଘାଗ୍ଂସ - ତ୍ଯମିତ୍ରା - ଞ୍ଜଘନ୍ଵା - ନୀଡତେ - ସର୍ଵା - ଅଗ୍ଂହସୋ - ଵାତୋ - ହୃଦେ - ରାଜ - ତ୍ଯଗ୍ନିରୂପାଃ - ସୁଵିଦାନୋ ଅଗ୍ନ ଏକ-ଞ୍ଚ ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଉପହୋମାଃ
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଉପହୋମାଃ
ଚକ୍ଷୁଷୋ ହେତେ ମନସୋ ହେତେ । ଵାଚୋ ହେତେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ହେତେ । ଯୋ ମା-ଽଘାଯୁ-ରଭିଦାସତି । ତମଗ୍ନେ ମେନ୍ଯା-ଽମେନି-ଙ୍କୃଣୁ ॥ ଯୋ ମା ଚକ୍ଷୁଷା ଯୋ ମନସା । ଯୋ ଵାଚା ବ୍ରହ୍ମଣା ଽଘାଯୁ-ରଭିଦାସତି । ତଯା-ଽଗ୍ନେ ତ୍ଵ-ମ୍ମେନ୍ଯା । ଅମୁମମେନି-ଙ୍କୃଣୁ ॥ ଯ-ତ୍କିଞ୍ଚାସୌ ମନସା ଯଚ୍ଚ ଵାଚା । ଯଜ୍ଞୈ-ର୍ଜୁହୋତି ଯଜୁଷା ହଵିର୍ଭିଃ ॥ 12 ॥
ତ-ନ୍ମୃତ୍ଯୁ-ର୍ନିର୍-ଋତ୍ଯା ସଂଵିଁଦାନଃ । ପୁରା-ଽଽଦିଷ୍ଟାଦାହୁତୀରସ୍ଯ ହନ୍ତୁ ॥ ଯାତୁଧାନା ନିର୍-ଋତିରାଦୁ ରକ୍ଷଃ । ତେ ଅସ୍ଯଘ୍ନ-ନ୍ତ୍ଵନୃତେନ ସତ୍ଯମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରେଷିତା ଆଜ୍ଯମସ୍ଯ ମଥ୍ନନ୍ତୁ । ମାତ-ଥ୍ସମୃଦ୍ଧି ଯଦସୌ କରୋତି ॥ ହନ୍ମି ତେ-ଽହ-ଙ୍କୃତଗ୍ଂ ହଵିଃ । ଯୋ ମେ ଘୋରମଚୀ କୃତଃ । ଅପାଞ୍ଚୌ ତ ଉଭୌ ବାହୂ । ଅପନହ୍ଯାମ୍ଯାସ୍ଯମ୍ ॥ 13 ॥
ଅପନହ୍ଯାମି ତେ ବାହୂ । ଅପନହ୍ଯାମ୍ଯାସ୍ଯମ୍ । ଅଗ୍ନେ-ର୍ଦେଵସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣା । ସର୍ଵ-ନ୍ତେ-ଽଵଧିଷ-ଙ୍କୃତମ୍ ॥ ପୁରା ଽମୁଷ୍ଯ ଵଷଟ୍କାରାତ୍ । ଯଜ୍ଞ-ନ୍ଦେଵେଷୁ ନସ୍କୃଧି । ସ୍ଵିଷ୍ଟମସ୍ମାକ-ମ୍ଭୂଯାତ୍ । ମା-ଽସ୍ମା-ନ୍ପ୍ରାପ-ନ୍ନରାତଯଃ ॥ ଅନ୍ତି ଦୂରେ ସତୋ ଅଗ୍ନେ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯା ଽଭିଦାସତଃ ॥ 14 ॥
ଵଷଟ୍କାରେଣ ଵଜ୍ରେଣ । କୃତ୍ଯାଗ୍ଂ ହନ୍ମି କୃତାମହମ୍ ॥ ଯୋ ମା ନକ୍ତ-ନ୍ଦିଵା ସାଯମ୍ । ପ୍ରାତଶ୍ଚାହ୍ନୋ ନିପୀଯତି । ଅଦ୍ଯା ତମିନ୍ଦ୍ର ଵଜ୍ରେଣ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ମ୍ପାଦଯାମସି ॥ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଗୃହୋ-ଽସି ତ-ନ୍ତ୍ଵା । ପ୍ରପଦ୍ଯେ ସଗୁ-ସ୍ସାଶ୍ଵଃ । ସହ ଯନ୍ମେ ଅସ୍ତି ତେନ ॥ ଈଡେ ଅଗ୍ନିଂ-ଵିଁପଶ୍ଚିତମ୍ ॥ 15 ॥
ଗିରା ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସାଧନମ୍ । ଶ୍ରୁଷ୍ଟୀଵାନ-ନ୍ଧିତାଵାନମ୍ ॥ ଅଗ୍ନେ ଶକେମ ତେ ଵଯମ୍ । ଯମ-ନ୍ଦେଵସ୍ଯ ଵାଜିନଃ । ଅତି ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂସି ତରେମ ॥ ଅଵତ-ମ୍ମା ସମନସୌ ସମୋକସୌ । ସଚେତସୌ ସରେତସୌ । ଉଭୌ ମାମଵତ-ଞ୍ଜାତଵେଦସୌ । ଶିଵୌ ଭଵତମଦ୍ଯ ନଃ ॥ ସ୍ଵଯ-ଙ୍କୃଣ୍ଵାନ-ସ୍ସୁଗମପ୍ରଯାଵମ୍ ॥ 16 ॥
ତିଗ୍ମଶୃଙ୍ଗୋ ଵୃଷଭ-ଶ୍ଶୋଶୁଚାନଃ । ପ୍ରତ୍ନଗ୍ଂ ସଧସ୍ଥ-ମନୁପଶ୍ଯମାନଃ । ଆ ତନ୍ତୁମଗ୍ନି-ର୍ଦିଵ୍ଯ-ନ୍ତତାନ ॥ ତ୍ଵ-ନ୍ନସ୍ତନ୍ତୁରୁତ ସେତୁରଗ୍ନେ । ତ୍ଵ-ମ୍ପନ୍ଥା ଭଵସି ଦେଵଯାନଃ । ତ୍ଵଯା ଽଗ୍ନେ ପୃଷ୍ଠଂ-ଵଁଯମାରୁହେମ । ଅଥା ଦେଵୈ-ସ୍ସଧମାଦ-ମ୍ମଦେମ ॥ ଉଦୁତ୍ତମ-ମ୍ମୁମୁଗ୍ଧି ନଃ । ଵି ପାଶ-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯମ-ଞ୍ଚୃତ । ଅଵାଧମାନି ଜୀଵସେ ॥ 17 ॥
ଵଯଗ୍ଂ ସୋମ ଵ୍ରତେ ତଵ । ମନସ୍ତନୂଷୁ ବିଭ୍ରତଃ । ପ୍ରଜା ଵନ୍ତୋ ଅଶୀମହି ॥ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଦେଵୀ ସୁଭଗା ସୁପତ୍ନୀ । ଉଦଗ୍ଂଶେନ ପତିଵିଦ୍ଯେ ଜିଗାଯ । ତ୍ରିଗ୍ଂଶଦସ୍ଯା ଜଘନଂ-ଯୋଁଜନାନି । ଉପସ୍ଥ ଇନ୍ଦ୍ରଗ୍ଗ୍ ସ୍ଥଵିର-ମ୍ବିଭର୍ତି ॥ ସେନା ହ ନାମ ପୃଥିଵୀ ଧନଞ୍ଜଯା । ଵିଶ୍ଵଵ୍ଯଚା ଅଦିତି-ସ୍ସୂର୍ଯତ୍ଵକ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଦେଵୀ ପ୍ରାସହା ଦଦାନା ॥ 18 ॥
ସା ନୋ ଦେଵୀ ସୁହଵା ଶର୍ମ ଯଚ୍ଛତୁ ॥ ଆ ତ୍ଵା ଽହାର୍ଷମନ୍ତରଭୂଃ । ଧ୍ରୁଵସ୍ତିଷ୍ଠାଵିଚାଚଲିଃ । ଵିଶସ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵା ଵାଞ୍ଛନ୍ତୁ । ମା ତ୍ଵ-ଦ୍ରାଷ୍ଟ୍ର-ମଧିଭ୍ରଶତ୍ ॥ ଧ୍ରୁଵା ଦ୍ଯୌ-ର୍ଧ୍ରୁଵା ପୃଥିଵୀ । ଧ୍ରୁଵଂ-ଵିଁଶ୍ଵମିଦ-ଞ୍ଜଗତ୍ । ଧ୍ରୁଵା ହ ପର୍ଵତା ଇମେ । ଧ୍ରୁଵୋ ରାଜା ଵିଶାମଯମ୍ ॥ ଇହୈଵୈଧି ମା ଵ୍ଯଥିଷ୍ଠାଃ ॥ 19 ॥
ପର୍ଵତ ଇଵା ଵିଚାଚଲିଃ । ଇନ୍ଦ୍ର ଇଵେହ ଧ୍ରୁଵସ୍ତିଷ୍ଠ । ଇହ ରାଷ୍ଟ୍ର-ମୁଧାରଯ ॥ ଅଭିତିଷ୍ଠ ପୃତନ୍ଯତଃ । ଅଧରେ ସନ୍ତୁ ଶତ୍ରଵଃ । ଇନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଵୃତ୍ରହାତିଷ୍ଠ । ଅପଃ, କ୍ଷେତ୍ରାଣି ସଜଂଯଁନ୍ନ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର ଏଣମଦୀଧରତ୍ । ଧ୍ରୁଵ-ନ୍ଧ୍ରୁଵେଣ ହଵିଷା । ତସ୍ମୈ ଦେଵା ଅଧିବ୍ରଵନ୍ନ୍ । ଅଯ-ଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିଃ ॥ 20 ॥
ତ-ନ୍ମୃତ୍ଯୁ-ର୍ନିର୍-ଋତ୍ଯା ସଂଵିଁଦାନଃ । ପୁରା-ଽଽଦିଷ୍ଟାଦାହୁତୀରସ୍ଯ ହନ୍ତୁ ॥ ଯାତୁଧାନା ନିର୍-ଋତିରାଦୁ ରକ୍ଷଃ । ତେ ଅସ୍ଯଘ୍ନ-ନ୍ତ୍ଵନୃତେନ ସତ୍ଯମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରେଷିତା ଆଜ୍ଯମସ୍ଯ ମଥ୍ନନ୍ତୁ । ମାତ-ଥ୍ସମୃଦ୍ଧି ଯଦସୌ କରୋତି ॥ ହନ୍ମି ତେ-ଽହ-ଙ୍କୃତଗ୍ଂ ହଵିଃ । ଯୋ ମେ ଘୋରମଚୀ କୃତଃ । ଅପାଞ୍ଚୌ ତ ଉଭୌ ବାହୂ । ଅପନହ୍ଯାମ୍ଯାସ୍ଯମ୍ ॥ 13 ॥
ଅପନହ୍ଯାମି ତେ ବାହୂ । ଅପନହ୍ଯାମ୍ଯାସ୍ଯମ୍ । ଅଗ୍ନେ-ର୍ଦେଵସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣା । ସର୍ଵ-ନ୍ତେ-ଽଵଧିଷ-ଙ୍କୃତମ୍ ॥ ପୁରା ଽମୁଷ୍ଯ ଵଷଟ୍କାରାତ୍ । ଯଜ୍ଞ-ନ୍ଦେଵେଷୁ ନସ୍କୃଧି । ସ୍ଵିଷ୍ଟମସ୍ମାକ-ମ୍ଭୂଯାତ୍ । ମା-ଽସ୍ମା-ନ୍ପ୍ରାପ-ନ୍ନରାତଯଃ ॥ ଅନ୍ତି ଦୂରେ ସତୋ ଅଗ୍ନେ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯା ଽଭିଦାସତଃ ॥ 14 ॥
ଵଷଟ୍କାରେଣ ଵଜ୍ରେଣ । କୃତ୍ଯାଗ୍ଂ ହନ୍ମି କୃତାମହମ୍ ॥ ଯୋ ମା ନକ୍ତ-ନ୍ଦିଵା ସାଯମ୍ । ପ୍ରାତଶ୍ଚାହ୍ନୋ ନିପୀଯତି । ଅଦ୍ଯା ତମିନ୍ଦ୍ର ଵଜ୍ରେଣ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ମ୍ପାଦଯାମସି ॥ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଗୃହୋ-ଽସି ତ-ନ୍ତ୍ଵା । ପ୍ରପଦ୍ଯେ ସଗୁ-ସ୍ସାଶ୍ଵଃ । ସହ ଯନ୍ମେ ଅସ୍ତି ତେନ ॥ ଈଡେ ଅଗ୍ନିଂ-ଵିଁପଶ୍ଚିତମ୍ ॥ 15 ॥
ଗିରା ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସାଧନମ୍ । ଶ୍ରୁଷ୍ଟୀଵାନ-ନ୍ଧିତାଵାନମ୍ ॥ ଅଗ୍ନେ ଶକେମ ତେ ଵଯମ୍ । ଯମ-ନ୍ଦେଵସ୍ଯ ଵାଜିନଃ । ଅତି ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂସି ତରେମ ॥ ଅଵତ-ମ୍ମା ସମନସୌ ସମୋକସୌ । ସଚେତସୌ ସରେତସୌ । ଉଭୌ ମାମଵତ-ଞ୍ଜାତଵେଦସୌ । ଶିଵୌ ଭଵତମଦ୍ଯ ନଃ ॥ ସ୍ଵଯ-ଙ୍କୃଣ୍ଵାନ-ସ୍ସୁଗମପ୍ରଯାଵମ୍ ॥ 16 ॥
ତିଗ୍ମଶୃଙ୍ଗୋ ଵୃଷଭ-ଶ୍ଶୋଶୁଚାନଃ । ପ୍ରତ୍ନଗ୍ଂ ସଧସ୍ଥ-ମନୁପଶ୍ଯମାନଃ । ଆ ତନ୍ତୁମଗ୍ନି-ର୍ଦିଵ୍ଯ-ନ୍ତତାନ ॥ ତ୍ଵ-ନ୍ନସ୍ତନ୍ତୁରୁତ ସେତୁରଗ୍ନେ । ତ୍ଵ-ମ୍ପନ୍ଥା ଭଵସି ଦେଵଯାନଃ । ତ୍ଵଯା ଽଗ୍ନେ ପୃଷ୍ଠଂ-ଵଁଯମାରୁହେମ । ଅଥା ଦେଵୈ-ସ୍ସଧମାଦ-ମ୍ମଦେମ ॥ ଉଦୁତ୍ତମ-ମ୍ମୁମୁଗ୍ଧି ନଃ । ଵି ପାଶ-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯମ-ଞ୍ଚୃତ । ଅଵାଧମାନି ଜୀଵସେ ॥ 17 ॥
ଵଯଗ୍ଂ ସୋମ ଵ୍ରତେ ତଵ । ମନସ୍ତନୂଷୁ ବିଭ୍ରତଃ । ପ୍ରଜା ଵନ୍ତୋ ଅଶୀମହି ॥ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଦେଵୀ ସୁଭଗା ସୁପତ୍ନୀ । ଉଦଗ୍ଂଶେନ ପତିଵିଦ୍ଯେ ଜିଗାଯ । ତ୍ରିଗ୍ଂଶଦସ୍ଯା ଜଘନଂ-ଯୋଁଜନାନି । ଉପସ୍ଥ ଇନ୍ଦ୍ରଗ୍ଗ୍ ସ୍ଥଵିର-ମ୍ବିଭର୍ତି ॥ ସେନା ହ ନାମ ପୃଥିଵୀ ଧନଞ୍ଜଯା । ଵିଶ୍ଵଵ୍ଯଚା ଅଦିତି-ସ୍ସୂର୍ଯତ୍ଵକ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଦେଵୀ ପ୍ରାସହା ଦଦାନା ॥ 18 ॥
ସା ନୋ ଦେଵୀ ସୁହଵା ଶର୍ମ ଯଚ୍ଛତୁ ॥ ଆ ତ୍ଵା ଽହାର୍ଷମନ୍ତରଭୂଃ । ଧ୍ରୁଵସ୍ତିଷ୍ଠାଵିଚାଚଲିଃ । ଵିଶସ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵା ଵାଞ୍ଛନ୍ତୁ । ମା ତ୍ଵ-ଦ୍ରାଷ୍ଟ୍ର-ମଧିଭ୍ରଶତ୍ ॥ ଧ୍ରୁଵା ଦ୍ଯୌ-ର୍ଧ୍ରୁଵା ପୃଥିଵୀ । ଧ୍ରୁଵଂ-ଵିଁଶ୍ଵମିଦ-ଞ୍ଜଗତ୍ । ଧ୍ରୁଵା ହ ପର୍ଵତା ଇମେ । ଧ୍ରୁଵୋ ରାଜା ଵିଶାମଯମ୍ ॥ ଇହୈଵୈଧି ମା ଵ୍ଯଥିଷ୍ଠାଃ ॥ 19 ॥
ପର୍ଵତ ଇଵା ଵିଚାଚଲିଃ । ଇନ୍ଦ୍ର ଇଵେହ ଧ୍ରୁଵସ୍ତିଷ୍ଠ । ଇହ ରାଷ୍ଟ୍ର-ମୁଧାରଯ ॥ ଅଭିତିଷ୍ଠ ପୃତନ୍ଯତଃ । ଅଧରେ ସନ୍ତୁ ଶତ୍ରଵଃ । ଇନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଵୃତ୍ରହାତିଷ୍ଠ । ଅପଃ, କ୍ଷେତ୍ରାଣି ସଜଂଯଁନ୍ନ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର ଏଣମଦୀଧରତ୍ । ଧ୍ରୁଵ-ନ୍ଧ୍ରୁଵେଣ ହଵିଷା । ତସ୍ମୈ ଦେଵା ଅଧିବ୍ରଵନ୍ନ୍ । ଅଯ-ଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିଃ ॥ 20 ॥
(ହଵିର୍ଭି - ରାସ୍ଯ - ମଭି ଦାସତୋ - ଵିପଶ୍ଚିତ - ମପ୍ରଯାଵଂ - ଜୀଵସେ - ଦଦାନା - ଵ୍ଯଥିଷ୍ଠା - ବ୍ରଵନ୍ନେକ-ଞ୍ଚ) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଉପହୋମାଃ
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଉପହୋମାଃ
ଜୁଷ୍ଟୀ ନରୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ଵଃ ପିତୃଣାମ୍ । ଅକ୍ଷମଵ୍ଯଯ-ନ୍ନ କିଲା ରିଷାଥ । ଯଚ୍ଛକ୍ଵରୀଷୁ ବୃହତା ରଵେଣ । ଇନ୍ଦ୍ରେ ଶୁଷ୍ମମଦଧାଥା ଵସିଷ୍ଠାଃ ॥ ପାଵକା ନ-ସ୍ସରସ୍ଵତୀ । ଵାଜେଭି-ର୍ଵାଜିନୀଵତୀ । ଯଜ୍ଞଂ-ଵଁଷ୍ଟୁ ଧିଯା ଵସୁଃ ॥ ସରସ୍ଵତ୍ଯଭି ନୋ ନେଷି ଵସ୍ଯଃ । ମା ପସ୍ଫରୀଃ ପଯସା ମା ନ ଆ ଧକ୍ । ଜୁଷସ୍ଵ ନ-ସ୍ସଖ୍ଯା ଵେଶ୍ଯା ଚ ॥ 21 ॥
ମା ତ୍ଵତ୍କ୍ଷେତ୍ରା-ଣ୍ଯରଣାନି ଗନ୍ମ ॥ ଵୃଞ୍ଜେ ହଵିର୍ନମସା ବର୍ହିରଗ୍ନୌ । ଅଯାମି ସ୍ରୁଗ୍ ଘୃତଵତୀ ସୁଵୃକ୍ତିଃ । ଅମ୍ଯକ୍ଷି ସଦ୍ମ ସଦନେ ପୃଥିଵ୍ଯାଃ । ଅଶ୍ରାଯି ଯଜ୍ଞ-ସ୍ସୂର୍ଯେ ନ ଚକ୍ଷୁଃ ॥ ଇହାର୍ଵାଞ୍ଚମତିହ୍ଵଯେ । ଇନ୍ଦ୍ର-ଞ୍ଜୈତ୍ରାଯ ଜେତଵେ । ଅସ୍ମାକମସ୍ତୁ କେଵଲଃ ॥ ଅର୍ଵାଞ୍ଚମିନ୍ଦ୍ରମମୁତୋ ହଵାମହେ । ଯୋ ଗୋଜି-ଦ୍ଧନଜି-ଦଶ୍ଵଜିଦ୍ଯଃ ॥ 22 ॥
ଇମ-ନ୍ନୋ ଯଜ୍ଞଂ-ଵିଁହଵେ ଜୁଷସ୍ଵ । ଅସ୍ଯ କୁର୍ମୋ ହରିଵୋ ମେଦିନ-ନ୍ତ୍ଵା ॥ ଅସମୃଂଷ୍ଟୋ ଜାଯସେ ମାତୃଵୋ-ଶ୍ଶୁଚିଃ । ମନ୍ଦ୍ରଃ କଵିରୁଦତିଷ୍ଠୋ ଵିଵସ୍ଵତଃ । ଘୃତେନ ତ୍ଵା ଽଵର୍ଧଯନ୍ନଗ୍ନ ଆହୁତ । ଧୂମସ୍ତେ କେତୁରଭଵ-ଦ୍ଦିଵି ଶ୍ରିତଃ ॥ ଅଗ୍ନିରଗ୍ରେ ପ୍ରଥମୋ ଦେଵତାନାମ୍ । ସଂଯାଁତାନା-ମୁତ୍ତମୋ ଵିଷ୍ଣୁରାସୀତ୍ । ଯଜମାନାଯ ପରିଗୃହ୍ଯ ଦେଵାନ୍ । ଦୀକ୍ଷଯେଦଗ୍ଂ ହଵିରାଗଚ୍ଛତ-ନ୍ନଃ ॥ 23 ॥
ଅଗ୍ନିଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୋ ତପ ଉତ୍ତମ-ମ୍ମହଃ । ଦୀକ୍ଷାପାଲେଭ୍ଯୋ ଵନତଗ୍ଂ ହି ଶକ୍ରା । ଵିଶ୍ଵୈ-ର୍ଦେଵୈ-ର୍ଯଜ୍ଞିଯୈ-ସ୍ସଂଵିଁଦାନୌ । ଦୀକ୍ଷାମସ୍ମୈ ଯଜମାନାଯ ଧତ୍ତମ୍ ॥ ପ୍ରତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ତଵତେ ଵୀର୍ଯାଯ । ମୃଗୋ ନ ଭୀମଃ କୁଚରୋ ଗିରିଷ୍ଠାଃ । ଯସ୍ଯୋରୁଷୁ ତ୍ରିଷୁ ଵିକ୍ରମଣେଷୁ । ଅଧିକ୍ଷିଯନ୍ତି ଭୁଵନାନି ଵିଶ୍ଵା ॥ ନୂ ମର୍ତୋ ଦଯତେ ସନିଷ୍ଯନ୍. ଯଃ । ଵିଷ୍ଣଵ ଉରୁଗାଯାଯ ଦାଶତ୍ ॥ 24 ॥
ପ୍ର ଯ-ସ୍ସତ୍ରାଚା ମନସା ଯଜା ତୈ । ଏତାଵନ୍ତ-ନ୍ନର୍ଯମାଵିଵାସାତ୍ ॥ ଵିଚକ୍ରମେ ପୃଥିଵୀମେଷ ଏତାମ୍ । କ୍ଷେତ୍ରାଯ ଵିଷ୍ଣୁ-ର୍ମନୁଷେ ଦଶସ୍ଯନ୍ନ୍ । ଧ୍ରୁଵାସୋ ଅସ୍ଯ କୀରଯୋ ଜନାସଃ । ଉରୁକ୍ଷିତିଗ୍ଂ ସୁଜନିମା ଚକାର ॥ ତ୍ରିର୍ଦେଵଃ ପୃଥିଵୀମେଷ ଏତାମ୍ । ଵିଚକ୍ରମେ ଶତର୍ଚସ-ମ୍ମହିତ୍ଵା । ପ୍ର ଵିଷ୍ଣୁ-ରସ୍ତୁ ତଵସସ୍ତ ଵୀଯାନ୍ । ତ୍ଵେଷଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥଵିରସ୍ଯ ନାମ ॥ 25 ॥
ହୋତାର-ଞ୍ଚିତ୍ରରଥ-ମଦ୍ଧ୍ଵରସ୍ଯ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ କେତୁଗ୍ଂ ରୁଶନ୍ତମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯର୍ଧି-ନ୍ଦେଵସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ମହ୍ନା । ଶ୍ରିଯା ତ୍ଵ-ଽଗ୍ନିମତିଥି-ଞ୍ଜନାନାମ୍ ॥ ଆ ନୋ ଵିଶ୍ଵାଭିରୂତିଭିଃ ସଜୋଷାଃ । ବ୍ରହ୍ମ ଜୁଷାଣୋ ହର୍ଯଶ୍ଵ ଯାହି । ଵରୀଵୃଜ-ଥ୍ସ୍ଥଵିରେଭି-ସ୍ସୁଶିପ୍ର । ଅସ୍ମେ ଦଧ-ଦ୍ଵୃଷଣଗ୍ଂ ଶୁଷ୍ମମିନ୍ଦ୍ର ॥ ଇନ୍ଦ୍ରଃ ସୁଵର୍ଷା ଜନଯନ୍ନହାନି । ଜିଗାଯୋଶିଗ୍ଭିଃ ପୃତନା ଅଭିଶ୍ରୀଃ ॥ 26 ॥
ପ୍ରାରୋଚଯନ୍ମନଵେ କେତୁମହ୍ନାମ୍ । ଅଵିନ୍ଦଜ୍ଜ୍ଯୋତି-ର୍ବୃହତେ ରଣାଯ ॥ ଅଶ୍ଵିନାଵଵସେ ନିହ୍ଵଯେ ଵାମ୍ । ଆ ନୂନଂ-ଯାଁତଗ୍ଂ ସୁକୃତାଯ ଵିପ୍ରା । ପ୍ରାତର୍ଯୁକ୍ତେନ ସୁଵୃତା ରଥେନ । ଉପାଗଚ୍ଛତମଵସା ଽଽଗତ-ନ୍ନଃ ॥ ଅଵିଷ୍ଟ-ନ୍ଧୀଷ୍ଵଶ୍ଵିନା ନ ଆସୁ । ପ୍ରଜାଵ-ଦ୍ରେତୋ ଅହ୍ରଯ-ନ୍ନୋ ଅସ୍ତୁ । ଆଵା-ନ୍ତୋକେ ତନଯେ ତୂତୁଜାନାଃ । ସୁରତ୍ନାସୋ ଦେଵଵୀତି-ଙ୍ଗମେମ ॥ 27 ॥
ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୋମ କ୍ରତୁଭି-ସ୍ସୁକ୍ରତୁର୍ଭୂଃ । ତ୍ଵ-ନ୍ଦକ୍ଷୈ-ସ୍ସୁଦକ୍ଷୋ ଵିଶ୍ଵଵେଦାଃ । ତ୍ଵଂ-ଵୃଁଷା ଵୃଷତ୍ଵେଭି-ର୍ମହିତ୍ଵା । ଦ୍ଯୁମ୍ନେଭି-ର୍ଦ୍ଯୁମ୍ନ୍ଯଭଵୋ ନୃଚକ୍ଷାଃ ॥ ଅଷାଢଂ-ଯୁଁଥ୍ସୁ ପୃତନାସୁ ପପ୍ରିମ୍ । ସୁଵର.ଷାମଫ୍ସ୍ଵାଂ-ଵୃଁଜନସ୍ଯ ଗୋପାମ୍ । ଭରେଷୁଜାଗ୍ଂ ସୁକ୍ଷିତିଗ୍ଂ ସୁଶ୍ରଵସମ୍ । ଜଯନ୍ତ-ନ୍ତ୍ଵାମନୁ ମଦେମ ସୋମ ॥ ଭଵା ମିତ୍ରୋ ନ ଶେଵ୍ଯୋ ଘୃତାସୁତିଃ । ଵିଭୂତଦ୍ଯୁମ୍ନ ଏଵଯା ଉ ସପ୍ରଥାଃ ॥ 28 ॥
ଅଧା ତେ ଵିଷ୍ଣୋ ଵିଦୁଷାଚିଦୃଧ୍ଯଃ । ସ୍ତୋମୋ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ରାଦ୍ଧ୍ଯୋ ହଵିଷ୍ମତଃ ॥ ଯଃ ପୂର୍ଵ୍ଯାଯ ଵେଧସେ ନଵୀଯସେ । ସୁମଜ୍ଜାନଯେ ଵିଷ୍ଣଵେ ଦଦାଶତି । ଯୋ ଜାତମସ୍ଯ ମହତୋ ମହି ବ୍ରଵାତ୍ । ସେଦୁ-ଶ୍ଶ୍ରଵୋଭି-ର୍ଯୁଜ୍ଯ-ଞ୍ଚିଦଭ୍ଯସତ୍ ॥ ତମୁ ସ୍ତୋତାରଃ ପୂର୍ଵ୍ଯଂ-ଯଁଥା ଵିଦ ଋତସ୍ଯ । ଗର୍ଭଗ୍ଂ ହଵିଷା ପିପର୍ତନ । ଆ-ଽସ୍ଯ ଜାନନ୍ତୋ ନାମ ଚିଦ୍ଵିଵକ୍ତନ । ବୃହତ୍ତେ ଵିଷ୍ଣୋ ସୁମତି-ମ୍ଭଜାମହେ ॥ 29 ॥
ଇମା ଧାନା ଘୃତସ୍ନୁଵଃ । ହରୀ ଇହୋପଵକ୍ଷତଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଗ୍ଂ ସୁଖତମେ ରଥେ ॥ ଏଷ ବ୍ରହ୍ମା ଯ ଋତ୍ଵିଯଃ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ନାମ ଶ୍ରୁତୋ ଗଣେ ॥, ପ୍ର ତେ ମହେ । ଵିଦଥେ ଶଗ୍ଂସିଷଗ୍ଂ ହରୀ । ଯ ଋତ୍ଵିଯଃ ପ୍ର ତେ ଵନ୍ଵେ । ଵନୁଷୋ ହର୍ଯତ-ମ୍ମଦମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ନାମ ଘୃତ-ନ୍ନ ଯଃ । ହରିଭିଶ୍ଚାରୁ ସେଚତେ । ଶ୍ରୁତୋ ଗଣ ଆ ତ୍ଵା ଵିଶନ୍ତୁ ॥ 30 ॥
ହରିଵର୍ପସ-ଙ୍ଗିରଃ ॥ ଆଚର୍ଷଣିପ୍ରା ଵୃଷଭୋ ଜନାନାମ୍ । ରାଜା କୃଷ୍ଟୀନା-ମ୍ପୁରୁହୂତ ଇନ୍ଦ୍ରଃ । ସ୍ତୁତ-ଶ୍ଶ୍ରଵସ୍ଯନ୍ନଵସୋପମଦ୍ରିକ୍ । ଯୁକ୍ତ୍ଵା ହରୀ ଵୃଷଣା ଽଽଯାହ୍ଯର୍ଵାମ୍ ॥ ପ୍ର ଯ-ଥ୍ସିନ୍ଧଵଃ ପ୍ରସଵଂ-ଯଁଦାଯନ୍ନ୍ । ଆପଃ ସମୁଦ୍ରଗ୍ଂ ରତ୍ଥ୍ଯେଵ ଜଗ୍ମୁଃ । ଅତଶ୍ଚିଦିନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସଦସୋ ଵରୀଯାନ୍ । ଯଦୀଗ୍ଂ ସୋମଃ ପୃଣତି ଦୁଗ୍ଧୋ ଅଗ୍ଂଶୁଃ ॥ ହ୍ଵଯାମସି ତ୍ଵେନ୍ଦ୍ର ଯାହ୍ଯର୍ଵାମ୍ ॥ 31 ॥
ଅର-ନ୍ତେ ସୋମସ୍ତନୁଵେ ଭଵାତି । ଶତକ୍ରତୋ ମାଦଯସ୍ଵା ସୁତେଷୁ । ପ୍ରାସ୍ମାଗ୍ଂ ଅଵ ପୃତନାସୁ ପ୍ର ଯୁଥ୍ସୁ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ସୋମାଃ ପ୍ରଦିଵୋ ଵିଦାନାଃ । ଋଭୁ-ର୍ଯେଭି-ର୍ଵୃଷପର୍ଵା-ଵିହାଯାଃ । ପ୍ରଯମ୍ଯମାଣା-ନ୍ପ୍ରତି ଷୂଗୃଭାଯ । ଇନ୍ଦ୍ର ପିବ ଵୃଷଧୂତସ୍ଯ ଵୃଷ୍ଣଃ ॥ ଅହେଡମାନ ଉପଯାହି ଯଜ୍ଞମ୍ । ତୁଭ୍ଯ-ମ୍ପଵନ୍ତ ଇନ୍ଦଵ-ସ୍ସୁତାସଃ । ଗାଵୋ ନ ଵଜ୍ରିନ୍-ଥ୍ସ୍ଵମୋକୋ ଅଚ୍ଛ ॥ 32 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରାଗହି ପ୍ରଥମୋ ଯଜ୍ଞିଯାନାମ୍ ॥ ଯା ତେ କାକୁ-ଥ୍ସୁକୃତା ଯା ଵରିଷ୍ଠା । ଯଯା ଶଶ୍ଵତ୍ପିବସି ମଦ୍ଧ୍ଵ ଊର୍ମିମ୍ । ତଯା ପାହି ପ୍ର ତେ ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁରସ୍ଥାତ୍ । ସ-ନ୍ତେ ଵଜ୍ରୋ ଵର୍ତତାମିନ୍ଦ୍ର ଗଵ୍ଯୁଃ ॥ ପ୍ରାତର୍ଯୁଜା ଵିବୋଧଯ । ଅଶ୍ଵିନାଵେହ ଗଚ୍ଛତମ୍ । ଅସ୍ଯ ସୋମସ୍ଯ ପୀତଯେ ॥ ପ୍ରାତର୍ଯାଵାଣା ପ୍ରଥମା ଯଜଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ପୁରା ଗୃଦ୍ଧ୍ରାଦରରୁଷଃ ପିବାଥଃ । ପ୍ରାତର୍ହି ଯଜ୍ଞମଶ୍ଵିନା ଦଧାତେ । ପ୍ରଶଗ୍ଂ ସନ୍ତି କଵଯଃ ପୂର୍ଵଭାଜଃ ॥ ପ୍ରାତର୍ଯଜଦ୍ଧ୍ଵମଶ୍ଵିନା ହିନୋତ । ନ ସାଯମସ୍ତି ଦେଵଯା ଅଜୁଷ୍ଟମ୍ । ଉତାନ୍ଯୋ ଅସ୍ମ-ଦ୍ଯଜତେ ଵିଚାଯଃ । ପୂର୍ଵଃ ପୂର୍ଵୋ ଯଜମାନୋ ଵନୀଯାନ୍ ॥ 33 ॥
ମା ତ୍ଵତ୍କ୍ଷେତ୍ରା-ଣ୍ଯରଣାନି ଗନ୍ମ ॥ ଵୃଞ୍ଜେ ହଵିର୍ନମସା ବର୍ହିରଗ୍ନୌ । ଅଯାମି ସ୍ରୁଗ୍ ଘୃତଵତୀ ସୁଵୃକ୍ତିଃ । ଅମ୍ଯକ୍ଷି ସଦ୍ମ ସଦନେ ପୃଥିଵ୍ଯାଃ । ଅଶ୍ରାଯି ଯଜ୍ଞ-ସ୍ସୂର୍ଯେ ନ ଚକ୍ଷୁଃ ॥ ଇହାର୍ଵାଞ୍ଚମତିହ୍ଵଯେ । ଇନ୍ଦ୍ର-ଞ୍ଜୈତ୍ରାଯ ଜେତଵେ । ଅସ୍ମାକମସ୍ତୁ କେଵଲଃ ॥ ଅର୍ଵାଞ୍ଚମିନ୍ଦ୍ରମମୁତୋ ହଵାମହେ । ଯୋ ଗୋଜି-ଦ୍ଧନଜି-ଦଶ୍ଵଜିଦ୍ଯଃ ॥ 22 ॥
ଇମ-ନ୍ନୋ ଯଜ୍ଞଂ-ଵିଁହଵେ ଜୁଷସ୍ଵ । ଅସ୍ଯ କୁର୍ମୋ ହରିଵୋ ମେଦିନ-ନ୍ତ୍ଵା ॥ ଅସମୃଂଷ୍ଟୋ ଜାଯସେ ମାତୃଵୋ-ଶ୍ଶୁଚିଃ । ମନ୍ଦ୍ରଃ କଵିରୁଦତିଷ୍ଠୋ ଵିଵସ୍ଵତଃ । ଘୃତେନ ତ୍ଵା ଽଵର୍ଧଯନ୍ନଗ୍ନ ଆହୁତ । ଧୂମସ୍ତେ କେତୁରଭଵ-ଦ୍ଦିଵି ଶ୍ରିତଃ ॥ ଅଗ୍ନିରଗ୍ରେ ପ୍ରଥମୋ ଦେଵତାନାମ୍ । ସଂଯାଁତାନା-ମୁତ୍ତମୋ ଵିଷ୍ଣୁରାସୀତ୍ । ଯଜମାନାଯ ପରିଗୃହ୍ଯ ଦେଵାନ୍ । ଦୀକ୍ଷଯେଦଗ୍ଂ ହଵିରାଗଚ୍ଛତ-ନ୍ନଃ ॥ 23 ॥
ଅଗ୍ନିଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୋ ତପ ଉତ୍ତମ-ମ୍ମହଃ । ଦୀକ୍ଷାପାଲେଭ୍ଯୋ ଵନତଗ୍ଂ ହି ଶକ୍ରା । ଵିଶ୍ଵୈ-ର୍ଦେଵୈ-ର୍ଯଜ୍ଞିଯୈ-ସ୍ସଂଵିଁଦାନୌ । ଦୀକ୍ଷାମସ୍ମୈ ଯଜମାନାଯ ଧତ୍ତମ୍ ॥ ପ୍ରତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ତଵତେ ଵୀର୍ଯାଯ । ମୃଗୋ ନ ଭୀମଃ କୁଚରୋ ଗିରିଷ୍ଠାଃ । ଯସ୍ଯୋରୁଷୁ ତ୍ରିଷୁ ଵିକ୍ରମଣେଷୁ । ଅଧିକ୍ଷିଯନ୍ତି ଭୁଵନାନି ଵିଶ୍ଵା ॥ ନୂ ମର୍ତୋ ଦଯତେ ସନିଷ୍ଯନ୍. ଯଃ । ଵିଷ୍ଣଵ ଉରୁଗାଯାଯ ଦାଶତ୍ ॥ 24 ॥
ପ୍ର ଯ-ସ୍ସତ୍ରାଚା ମନସା ଯଜା ତୈ । ଏତାଵନ୍ତ-ନ୍ନର୍ଯମାଵିଵାସାତ୍ ॥ ଵିଚକ୍ରମେ ପୃଥିଵୀମେଷ ଏତାମ୍ । କ୍ଷେତ୍ରାଯ ଵିଷ୍ଣୁ-ର୍ମନୁଷେ ଦଶସ୍ଯନ୍ନ୍ । ଧ୍ରୁଵାସୋ ଅସ୍ଯ କୀରଯୋ ଜନାସଃ । ଉରୁକ୍ଷିତିଗ୍ଂ ସୁଜନିମା ଚକାର ॥ ତ୍ରିର୍ଦେଵଃ ପୃଥିଵୀମେଷ ଏତାମ୍ । ଵିଚକ୍ରମେ ଶତର୍ଚସ-ମ୍ମହିତ୍ଵା । ପ୍ର ଵିଷ୍ଣୁ-ରସ୍ତୁ ତଵସସ୍ତ ଵୀଯାନ୍ । ତ୍ଵେଷଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥଵିରସ୍ଯ ନାମ ॥ 25 ॥
ହୋତାର-ଞ୍ଚିତ୍ରରଥ-ମଦ୍ଧ୍ଵରସ୍ଯ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ କେତୁଗ୍ଂ ରୁଶନ୍ତମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯର୍ଧି-ନ୍ଦେଵସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ମହ୍ନା । ଶ୍ରିଯା ତ୍ଵ-ଽଗ୍ନିମତିଥି-ଞ୍ଜନାନାମ୍ ॥ ଆ ନୋ ଵିଶ୍ଵାଭିରୂତିଭିଃ ସଜୋଷାଃ । ବ୍ରହ୍ମ ଜୁଷାଣୋ ହର୍ଯଶ୍ଵ ଯାହି । ଵରୀଵୃଜ-ଥ୍ସ୍ଥଵିରେଭି-ସ୍ସୁଶିପ୍ର । ଅସ୍ମେ ଦଧ-ଦ୍ଵୃଷଣଗ୍ଂ ଶୁଷ୍ମମିନ୍ଦ୍ର ॥ ଇନ୍ଦ୍ରଃ ସୁଵର୍ଷା ଜନଯନ୍ନହାନି । ଜିଗାଯୋଶିଗ୍ଭିଃ ପୃତନା ଅଭିଶ୍ରୀଃ ॥ 26 ॥
ପ୍ରାରୋଚଯନ୍ମନଵେ କେତୁମହ୍ନାମ୍ । ଅଵିନ୍ଦଜ୍ଜ୍ଯୋତି-ର୍ବୃହତେ ରଣାଯ ॥ ଅଶ୍ଵିନାଵଵସେ ନିହ୍ଵଯେ ଵାମ୍ । ଆ ନୂନଂ-ଯାଁତଗ୍ଂ ସୁକୃତାଯ ଵିପ୍ରା । ପ୍ରାତର୍ଯୁକ୍ତେନ ସୁଵୃତା ରଥେନ । ଉପାଗଚ୍ଛତମଵସା ଽଽଗତ-ନ୍ନଃ ॥ ଅଵିଷ୍ଟ-ନ୍ଧୀଷ୍ଵଶ୍ଵିନା ନ ଆସୁ । ପ୍ରଜାଵ-ଦ୍ରେତୋ ଅହ୍ରଯ-ନ୍ନୋ ଅସ୍ତୁ । ଆଵା-ନ୍ତୋକେ ତନଯେ ତୂତୁଜାନାଃ । ସୁରତ୍ନାସୋ ଦେଵଵୀତି-ଙ୍ଗମେମ ॥ 27 ॥
ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୋମ କ୍ରତୁଭି-ସ୍ସୁକ୍ରତୁର୍ଭୂଃ । ତ୍ଵ-ନ୍ଦକ୍ଷୈ-ସ୍ସୁଦକ୍ଷୋ ଵିଶ୍ଵଵେଦାଃ । ତ୍ଵଂ-ଵୃଁଷା ଵୃଷତ୍ଵେଭି-ର୍ମହିତ୍ଵା । ଦ୍ଯୁମ୍ନେଭି-ର୍ଦ୍ଯୁମ୍ନ୍ଯଭଵୋ ନୃଚକ୍ଷାଃ ॥ ଅଷାଢଂ-ଯୁଁଥ୍ସୁ ପୃତନାସୁ ପପ୍ରିମ୍ । ସୁଵର.ଷାମଫ୍ସ୍ଵାଂ-ଵୃଁଜନସ୍ଯ ଗୋପାମ୍ । ଭରେଷୁଜାଗ୍ଂ ସୁକ୍ଷିତିଗ୍ଂ ସୁଶ୍ରଵସମ୍ । ଜଯନ୍ତ-ନ୍ତ୍ଵାମନୁ ମଦେମ ସୋମ ॥ ଭଵା ମିତ୍ରୋ ନ ଶେଵ୍ଯୋ ଘୃତାସୁତିଃ । ଵିଭୂତଦ୍ଯୁମ୍ନ ଏଵଯା ଉ ସପ୍ରଥାଃ ॥ 28 ॥
ଅଧା ତେ ଵିଷ୍ଣୋ ଵିଦୁଷାଚିଦୃଧ୍ଯଃ । ସ୍ତୋମୋ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ରାଦ୍ଧ୍ଯୋ ହଵିଷ୍ମତଃ ॥ ଯଃ ପୂର୍ଵ୍ଯାଯ ଵେଧସେ ନଵୀଯସେ । ସୁମଜ୍ଜାନଯେ ଵିଷ୍ଣଵେ ଦଦାଶତି । ଯୋ ଜାତମସ୍ଯ ମହତୋ ମହି ବ୍ରଵାତ୍ । ସେଦୁ-ଶ୍ଶ୍ରଵୋଭି-ର୍ଯୁଜ୍ଯ-ଞ୍ଚିଦଭ୍ଯସତ୍ ॥ ତମୁ ସ୍ତୋତାରଃ ପୂର୍ଵ୍ଯଂ-ଯଁଥା ଵିଦ ଋତସ୍ଯ । ଗର୍ଭଗ୍ଂ ହଵିଷା ପିପର୍ତନ । ଆ-ଽସ୍ଯ ଜାନନ୍ତୋ ନାମ ଚିଦ୍ଵିଵକ୍ତନ । ବୃହତ୍ତେ ଵିଷ୍ଣୋ ସୁମତି-ମ୍ଭଜାମହେ ॥ 29 ॥
ଇମା ଧାନା ଘୃତସ୍ନୁଵଃ । ହରୀ ଇହୋପଵକ୍ଷତଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଗ୍ଂ ସୁଖତମେ ରଥେ ॥ ଏଷ ବ୍ରହ୍ମା ଯ ଋତ୍ଵିଯଃ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ନାମ ଶ୍ରୁତୋ ଗଣେ ॥, ପ୍ର ତେ ମହେ । ଵିଦଥେ ଶଗ୍ଂସିଷଗ୍ଂ ହରୀ । ଯ ଋତ୍ଵିଯଃ ପ୍ର ତେ ଵନ୍ଵେ । ଵନୁଷୋ ହର୍ଯତ-ମ୍ମଦମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ନାମ ଘୃତ-ନ୍ନ ଯଃ । ହରିଭିଶ୍ଚାରୁ ସେଚତେ । ଶ୍ରୁତୋ ଗଣ ଆ ତ୍ଵା ଵିଶନ୍ତୁ ॥ 30 ॥
ହରିଵର୍ପସ-ଙ୍ଗିରଃ ॥ ଆଚର୍ଷଣିପ୍ରା ଵୃଷଭୋ ଜନାନାମ୍ । ରାଜା କୃଷ୍ଟୀନା-ମ୍ପୁରୁହୂତ ଇନ୍ଦ୍ରଃ । ସ୍ତୁତ-ଶ୍ଶ୍ରଵସ୍ଯନ୍ନଵସୋପମଦ୍ରିକ୍ । ଯୁକ୍ତ୍ଵା ହରୀ ଵୃଷଣା ଽଽଯାହ୍ଯର୍ଵାମ୍ ॥ ପ୍ର ଯ-ଥ୍ସିନ୍ଧଵଃ ପ୍ରସଵଂ-ଯଁଦାଯନ୍ନ୍ । ଆପଃ ସମୁଦ୍ରଗ୍ଂ ରତ୍ଥ୍ଯେଵ ଜଗ୍ମୁଃ । ଅତଶ୍ଚିଦିନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସଦସୋ ଵରୀଯାନ୍ । ଯଦୀଗ୍ଂ ସୋମଃ ପୃଣତି ଦୁଗ୍ଧୋ ଅଗ୍ଂଶୁଃ ॥ ହ୍ଵଯାମସି ତ୍ଵେନ୍ଦ୍ର ଯାହ୍ଯର୍ଵାମ୍ ॥ 31 ॥
ଅର-ନ୍ତେ ସୋମସ୍ତନୁଵେ ଭଵାତି । ଶତକ୍ରତୋ ମାଦଯସ୍ଵା ସୁତେଷୁ । ପ୍ରାସ୍ମାଗ୍ଂ ଅଵ ପୃତନାସୁ ପ୍ର ଯୁଥ୍ସୁ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ସୋମାଃ ପ୍ରଦିଵୋ ଵିଦାନାଃ । ଋଭୁ-ର୍ଯେଭି-ର୍ଵୃଷପର୍ଵା-ଵିହାଯାଃ । ପ୍ରଯମ୍ଯମାଣା-ନ୍ପ୍ରତି ଷୂଗୃଭାଯ । ଇନ୍ଦ୍ର ପିବ ଵୃଷଧୂତସ୍ଯ ଵୃଷ୍ଣଃ ॥ ଅହେଡମାନ ଉପଯାହି ଯଜ୍ଞମ୍ । ତୁଭ୍ଯ-ମ୍ପଵନ୍ତ ଇନ୍ଦଵ-ସ୍ସୁତାସଃ । ଗାଵୋ ନ ଵଜ୍ରିନ୍-ଥ୍ସ୍ଵମୋକୋ ଅଚ୍ଛ ॥ 32 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରାଗହି ପ୍ରଥମୋ ଯଜ୍ଞିଯାନାମ୍ ॥ ଯା ତେ କାକୁ-ଥ୍ସୁକୃତା ଯା ଵରିଷ୍ଠା । ଯଯା ଶଶ୍ଵତ୍ପିବସି ମଦ୍ଧ୍ଵ ଊର୍ମିମ୍ । ତଯା ପାହି ପ୍ର ତେ ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁରସ୍ଥାତ୍ । ସ-ନ୍ତେ ଵଜ୍ରୋ ଵର୍ତତାମିନ୍ଦ୍ର ଗଵ୍ଯୁଃ ॥ ପ୍ରାତର୍ଯୁଜା ଵିବୋଧଯ । ଅଶ୍ଵିନାଵେହ ଗଚ୍ଛତମ୍ । ଅସ୍ଯ ସୋମସ୍ଯ ପୀତଯେ ॥ ପ୍ରାତର୍ଯାଵାଣା ପ୍ରଥମା ଯଜଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ପୁରା ଗୃଦ୍ଧ୍ରାଦରରୁଷଃ ପିବାଥଃ । ପ୍ରାତର୍ହି ଯଜ୍ଞମଶ୍ଵିନା ଦଧାତେ । ପ୍ରଶଗ୍ଂ ସନ୍ତି କଵଯଃ ପୂର୍ଵଭାଜଃ ॥ ପ୍ରାତର୍ଯଜଦ୍ଧ୍ଵମଶ୍ଵିନା ହିନୋତ । ନ ସାଯମସ୍ତି ଦେଵଯା ଅଜୁଷ୍ଟମ୍ । ଉତାନ୍ଯୋ ଅସ୍ମ-ଦ୍ଯଜତେ ଵିଚାଯଃ । ପୂର୍ଵଃ ପୂର୍ଵୋ ଯଜମାନୋ ଵନୀଯାନ୍ ॥ 33 ॥
(ଚା - ଶ୍ଵଜିଦ୍ଯୋ-ଗଚ୍ଛତ-ନ୍ନୋ - ଦାଶନ୍ - ନାମା - ଭିଶ୍ରୀ--ର୍ ଗମେମ - ସପ୍ରଥା - ଭଜାମହେ - ଵିଶନ୍ତୁ - ଯାହ୍ଯର୍ଵାଂ - ଚ୍ଛ - ପିବାଥ-ଷ୍ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଉପହୋମାଃ
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଉପହୋମାଃ
ନକ୍ତ-ଞ୍ଜାତା-ଽସ୍ଯୋଷଧେ । ରାମେ କୃଷ୍ଣେ ଅସିକ୍ନି ଚ । ଇଦଗ୍ଂ ରଜନି ରଜଯ । କିଲାସ-ମ୍ପଲିତ-ଞ୍ଚ ଯତ୍ ॥ କିଲାସ-ଞ୍ଚ ପଲିତ-ଞ୍ଚ । ନିରିତୋ ନାଶଯା ପୃଷତ୍ । ଆ ନ-ସ୍ସ୍ଵୋ ଅଶ୍ନୁତାଂ-ଵଁର୍ଣଃ । ପରା ଶ୍ଵେତାନି ପାତଯ ॥ ଅସିତ-ନ୍ତେ ନିଲଯନମ୍ । ଆସ୍ଥାନମସିତ-ନ୍ତଵ ॥ 34 ॥
ଅସିକ୍ନିଯସ୍ଯୋଷଧେ । ନିରିତୋ ନାଶଯା ପୃଷତ୍ ॥ ଅସ୍ଥିଜସ୍ଯ କିଲାସସ୍ଯ । ତନୂଜସ୍ଯ ଚ ଯତ୍ତ୍ଵଚି । କୃତ୍ଯଯା କୃତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣା । ଲକ୍ଷ୍ମ ଶ୍ଵେତମନୀନଶମ୍ ॥ ସରୂପା ନାମ ତେ ମାତା । ସରୂପୋ ନାମ ତେ ପିତା । ସରୂପା ଽସ୍ଯୋଷଧେ ସା । ସରୂପମିଦ-ଙ୍କୃଧି ॥ 35 ॥
ଶୁନଗ୍ଂ ହୁଵେମ ମଘଵାନମିନ୍ଦ୍ରମ୍ । ଅସ୍ମିନ୍ଭରେ ନୃତମଂ-ଵାଁଜସାତୌ । ଶୃଣ୍ଵନ୍ତ-ମୁଗ୍ରମୂତଯେ ସମଥ୍ସୁ । ଘ୍ନନ୍ତଂ-ଵୃଁତ୍ରାଣି ସଜିନ୍ତ-ନ୍ଧନାନାମ୍ ॥ ଧୂନୁଥ ଦ୍ଯା-ମ୍ପର୍ଵତାନ୍ଦାଶୁଷେ ଵସୁ । ନି ଵୋ ଵନା ଜିହତେ ଯାମନୋ ଭିଯା । କୋପଯଥ ପୃଥିଵୀ-ମ୍ପୃଶ୍ନିମାତରଃ । ଯୁଧେ ଯଦୁଗ୍ରାଃ ପୃଷତୀ-ରଯୁଗ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ପ୍ରଵେପଯନ୍ତି ପର୍ଵତାନ୍ । ଵିଵିଞ୍ଚନ୍ତି ଵନସ୍ପତୀନ୍ ॥ 36 ॥
ପ୍ରୋଵାରତ ମରୁତୋ ଦୁର୍ମଦା ଇଵ । ଦେଵାସ-ସ୍ସର୍ଵଯା ଵିଶା ॥ ପୁରୁତ୍ରା ହି ସଦୃଙ୍ଙସି । ଵିଶୋ ଵିଶ୍ଵା ଅନୁ ପ୍ରଭୁ । ସମଥ୍ସୁ ତ୍ଵା ହଵାମହେ ॥ ସମଥ୍ସ୍ଵଗ୍ନି-ମଵସେ । ଵାଜଯନ୍ତୋ ହଵାମହେ । ଵାଜେଷୁ ଚିତ୍ରରାଧସମ୍ ॥ ସଙ୍ଗଚ୍ଛଦ୍ଧ୍ଵଗ୍ଂ ସଂଵଁଦଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ସଂ-ଵୋଁ ମନାଗ୍ଂସି ଜାନତାମ୍ ॥ 37 ॥
ଦେଵା ଭାଗଂ-ଯଁଥା ପୂର୍ଵେ । ସଜାନ୍ନାନା ଉପାସତ ॥ ସମାନୋ ମନ୍ତ୍ର-ସ୍ସମିତି-ସ୍ସମାନୀ । ସମାନ-ମ୍ମନଃ ସହ ଚିତ୍ତମେଷାମ୍ । ସମାନ-ଙ୍କେତୋ ଅଭି-ସଗ୍ଂରଭଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ସଜ୍ଞାନ୍ନେନ ଵୋ ହଵିଷା ଯଜାମଃ ॥ ସମାନୀ ଵ ଆକୂତିଃ । ସମାନା ହୃଦଯାନି ଵଃ । ସମାନମସ୍ତୁ ଵୋ ମନଃ । ଯଥା ଵ-ସ୍ସୁସହା-ଽସତି ॥ 38 ॥
ସଜ୍ଞାନ୍ନ-ନ୍ନ-ସ୍ସ୍ଵୈଃ । ସଜ୍ଞାନ୍ନମରଣୈଃ । ସଜ୍ଞାନ୍ନମଶ୍ଵିନା ଯୁଵମ୍ । ଇହାସ୍ମାସୁ ନିଯଚ୍ଛତମ୍ ॥ ସଜ୍ଞାନ୍ନ-ମ୍ମେ ବୃହସ୍ପତିଃ । ସଜ୍ଞାନ୍ନଗ୍ଂ ସଵିତା କରତ୍ । ସଜ୍ଞାନ୍ନମଶ୍ଵିନା ଯୁଵମ୍ । ଇହ ମହ୍ଯ-ନ୍ନିଯଚ୍ଛତମ୍ ॥ ଉପଚ୍ଛାଯାମିଵ ଘୃଣେଃ । ଅଗନ୍ମ ଶର୍ମ ତେ ଵଯମ୍ ॥ 39 ॥
ଅଗ୍ନେ ହିରଣ୍ଯସନ୍ଦୃଶଃ ॥ ଅଦବ୍ଧେଭି-ସ୍ସଵିତଃ ପାଯୁଭିଷ୍ଟ୍ଵମ୍ । ଶିଵେଭିରଦ୍ଯ ପରିପାହି ନୋ ଗଯମ୍ । ହିରଣ୍ଯଜିହ୍ଵ-ସ୍ସୁଵିତାଯ ନଵ୍ଯସେ । ରକ୍ଷାମାକିର୍ନୋ ଅଘଶଗ୍ଂସ ଈଶତ ॥ ମଦେମଦେ ହି ନୋ ଦଦୁଃ । ଯୂଥା ଗଵାମୃଜୁକ୍ରତୁଃ । ସଙ୍ଗୃଭାଯ ପୁରୂ ଶତା । ଉଭଯା ହସ୍ତ୍ଯା ଵସୁ । ଶିଶୀହି ରାଯ ଆଭର ॥ 40 ॥
ଶିପ୍ରିନ୍ ଵାଜାନା-ମ୍ପତେ । ଶଚୀଵସ୍ତଵ ଦଗ୍ଂସନା । ଆ ତୂ ନ ଇନ୍ଦ୍ର ଭାଜଯ । ଗୋଷ୍ଵଶ୍ଵେଷୁ ଶୁଭ୍ରୁଷୁ । ସହସ୍ରେଷୁ ତୁଵୀମଘ ॥ ଯ-ଦ୍ଦେଵା ଦେଵ ହେଡନମ୍ । ଦେଵାସଶ୍ଚକୃମା ଵଯମ୍ । ଆଦିତ୍ଯାସ୍ତସ୍ମାନ୍ମା ଯୂଯମ୍ । ଋତସ୍ଯର୍ତେନ ମୁଞ୍ଚତ ॥ ଋତସ୍ଯର୍ତେ-ନାଦିତ୍ଯାଃ ॥ 41 ॥
ଯଜତ୍ରା ମୁଞ୍ଚତେହ ମା । ଯଜ୍ଞୈର୍ଵୋ ଯଜ୍ଞଵାହସଃ । ଆଶିକ୍ଷନ୍ତୋ ନ ଶେକିମ ॥ ମେଦସ୍ଵତା ଯଜମାନାଃ । ସ୍ରୁଚା-ଽଽଜ୍ଯେନ ଜୁହ୍ଵତଃ । ଅକାମା ଵୋ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାଃ । ଶିକ୍ଷନ୍ତୋ ନୋପ ଶେକିମ ॥ ଯଦି ଦିଵା ଯଦି ନକ୍ତମ୍ । ଏନ ଏନସ୍ଯୋ-ଽକରତ୍ । ଭୂତ-ମ୍ମା ତସ୍ମାଦ୍ଭଵ୍ଯ-ଞ୍ଚ ॥ 42 ॥
ଦ୍ରୁପଦାଦିଵ ମୁଞ୍ଚତୁ ॥ ଦ୍ରୁପଦାଦିଵେ-ନ୍ମୁମୁଚାନଃ । ସ୍ଵିନ୍ନ-ସ୍ସ୍ନାତ୍ଵୀ ମଲାଦିଵ । ପୂତ-ମ୍ପଵିତ୍ରେଣେ ଵାଜ୍ଯମ୍ । ଵିଶ୍ଵେ ମୁଞ୍ଚନ୍ତୁ ମୈନସଃ ॥ ଉଦ୍ଵଯ-ନ୍ତମସସ୍ପରି । ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଜ୍ଯୋତିରୁତ୍ତରମ୍ । ଦେଵ-ନ୍ଦେଵତ୍ରା ସୂର୍ଯମ୍ । ଅଗନ୍ମ ଜ୍ଯୋତିରୁତ୍ତମମ୍ ॥ 43 ॥
ଅସିକ୍ନିଯସ୍ଯୋଷଧେ । ନିରିତୋ ନାଶଯା ପୃଷତ୍ ॥ ଅସ୍ଥିଜସ୍ଯ କିଲାସସ୍ଯ । ତନୂଜସ୍ଯ ଚ ଯତ୍ତ୍ଵଚି । କୃତ୍ଯଯା କୃତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣା । ଲକ୍ଷ୍ମ ଶ୍ଵେତମନୀନଶମ୍ ॥ ସରୂପା ନାମ ତେ ମାତା । ସରୂପୋ ନାମ ତେ ପିତା । ସରୂପା ଽସ୍ଯୋଷଧେ ସା । ସରୂପମିଦ-ଙ୍କୃଧି ॥ 35 ॥
ଶୁନଗ୍ଂ ହୁଵେମ ମଘଵାନମିନ୍ଦ୍ରମ୍ । ଅସ୍ମିନ୍ଭରେ ନୃତମଂ-ଵାଁଜସାତୌ । ଶୃଣ୍ଵନ୍ତ-ମୁଗ୍ରମୂତଯେ ସମଥ୍ସୁ । ଘ୍ନନ୍ତଂ-ଵୃଁତ୍ରାଣି ସଜିନ୍ତ-ନ୍ଧନାନାମ୍ ॥ ଧୂନୁଥ ଦ୍ଯା-ମ୍ପର୍ଵତାନ୍ଦାଶୁଷେ ଵସୁ । ନି ଵୋ ଵନା ଜିହତେ ଯାମନୋ ଭିଯା । କୋପଯଥ ପୃଥିଵୀ-ମ୍ପୃଶ୍ନିମାତରଃ । ଯୁଧେ ଯଦୁଗ୍ରାଃ ପୃଷତୀ-ରଯୁଗ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ପ୍ରଵେପଯନ୍ତି ପର୍ଵତାନ୍ । ଵିଵିଞ୍ଚନ୍ତି ଵନସ୍ପତୀନ୍ ॥ 36 ॥
ପ୍ରୋଵାରତ ମରୁତୋ ଦୁର୍ମଦା ଇଵ । ଦେଵାସ-ସ୍ସର୍ଵଯା ଵିଶା ॥ ପୁରୁତ୍ରା ହି ସଦୃଙ୍ଙସି । ଵିଶୋ ଵିଶ୍ଵା ଅନୁ ପ୍ରଭୁ । ସମଥ୍ସୁ ତ୍ଵା ହଵାମହେ ॥ ସମଥ୍ସ୍ଵଗ୍ନି-ମଵସେ । ଵାଜଯନ୍ତୋ ହଵାମହେ । ଵାଜେଷୁ ଚିତ୍ରରାଧସମ୍ ॥ ସଙ୍ଗଚ୍ଛଦ୍ଧ୍ଵଗ୍ଂ ସଂଵଁଦଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ସଂ-ଵୋଁ ମନାଗ୍ଂସି ଜାନତାମ୍ ॥ 37 ॥
ଦେଵା ଭାଗଂ-ଯଁଥା ପୂର୍ଵେ । ସଜାନ୍ନାନା ଉପାସତ ॥ ସମାନୋ ମନ୍ତ୍ର-ସ୍ସମିତି-ସ୍ସମାନୀ । ସମାନ-ମ୍ମନଃ ସହ ଚିତ୍ତମେଷାମ୍ । ସମାନ-ଙ୍କେତୋ ଅଭି-ସଗ୍ଂରଭଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ସଜ୍ଞାନ୍ନେନ ଵୋ ହଵିଷା ଯଜାମଃ ॥ ସମାନୀ ଵ ଆକୂତିଃ । ସମାନା ହୃଦଯାନି ଵଃ । ସମାନମସ୍ତୁ ଵୋ ମନଃ । ଯଥା ଵ-ସ୍ସୁସହା-ଽସତି ॥ 38 ॥
ସଜ୍ଞାନ୍ନ-ନ୍ନ-ସ୍ସ୍ଵୈଃ । ସଜ୍ଞାନ୍ନମରଣୈଃ । ସଜ୍ଞାନ୍ନମଶ୍ଵିନା ଯୁଵମ୍ । ଇହାସ୍ମାସୁ ନିଯଚ୍ଛତମ୍ ॥ ସଜ୍ଞାନ୍ନ-ମ୍ମେ ବୃହସ୍ପତିଃ । ସଜ୍ଞାନ୍ନଗ୍ଂ ସଵିତା କରତ୍ । ସଜ୍ଞାନ୍ନମଶ୍ଵିନା ଯୁଵମ୍ । ଇହ ମହ୍ଯ-ନ୍ନିଯଚ୍ଛତମ୍ ॥ ଉପଚ୍ଛାଯାମିଵ ଘୃଣେଃ । ଅଗନ୍ମ ଶର୍ମ ତେ ଵଯମ୍ ॥ 39 ॥
ଅଗ୍ନେ ହିରଣ୍ଯସନ୍ଦୃଶଃ ॥ ଅଦବ୍ଧେଭି-ସ୍ସଵିତଃ ପାଯୁଭିଷ୍ଟ୍ଵମ୍ । ଶିଵେଭିରଦ୍ଯ ପରିପାହି ନୋ ଗଯମ୍ । ହିରଣ୍ଯଜିହ୍ଵ-ସ୍ସୁଵିତାଯ ନଵ୍ଯସେ । ରକ୍ଷାମାକିର୍ନୋ ଅଘଶଗ୍ଂସ ଈଶତ ॥ ମଦେମଦେ ହି ନୋ ଦଦୁଃ । ଯୂଥା ଗଵାମୃଜୁକ୍ରତୁଃ । ସଙ୍ଗୃଭାଯ ପୁରୂ ଶତା । ଉଭଯା ହସ୍ତ୍ଯା ଵସୁ । ଶିଶୀହି ରାଯ ଆଭର ॥ 40 ॥
ଶିପ୍ରିନ୍ ଵାଜାନା-ମ୍ପତେ । ଶଚୀଵସ୍ତଵ ଦଗ୍ଂସନା । ଆ ତୂ ନ ଇନ୍ଦ୍ର ଭାଜଯ । ଗୋଷ୍ଵଶ୍ଵେଷୁ ଶୁଭ୍ରୁଷୁ । ସହସ୍ରେଷୁ ତୁଵୀମଘ ॥ ଯ-ଦ୍ଦେଵା ଦେଵ ହେଡନମ୍ । ଦେଵାସଶ୍ଚକୃମା ଵଯମ୍ । ଆଦିତ୍ଯାସ୍ତସ୍ମାନ୍ମା ଯୂଯମ୍ । ଋତସ୍ଯର୍ତେନ ମୁଞ୍ଚତ ॥ ଋତସ୍ଯର୍ତେ-ନାଦିତ୍ଯାଃ ॥ 41 ॥
ଯଜତ୍ରା ମୁଞ୍ଚତେହ ମା । ଯଜ୍ଞୈର୍ଵୋ ଯଜ୍ଞଵାହସଃ । ଆଶିକ୍ଷନ୍ତୋ ନ ଶେକିମ ॥ ମେଦସ୍ଵତା ଯଜମାନାଃ । ସ୍ରୁଚା-ଽଽଜ୍ଯେନ ଜୁହ୍ଵତଃ । ଅକାମା ଵୋ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାଃ । ଶିକ୍ଷନ୍ତୋ ନୋପ ଶେକିମ ॥ ଯଦି ଦିଵା ଯଦି ନକ୍ତମ୍ । ଏନ ଏନସ୍ଯୋ-ଽକରତ୍ । ଭୂତ-ମ୍ମା ତସ୍ମାଦ୍ଭଵ୍ଯ-ଞ୍ଚ ॥ 42 ॥
ଦ୍ରୁପଦାଦିଵ ମୁଞ୍ଚତୁ ॥ ଦ୍ରୁପଦାଦିଵେ-ନ୍ମୁମୁଚାନଃ । ସ୍ଵିନ୍ନ-ସ୍ସ୍ନାତ୍ଵୀ ମଲାଦିଵ । ପୂତ-ମ୍ପଵିତ୍ରେଣେ ଵାଜ୍ଯମ୍ । ଵିଶ୍ଵେ ମୁଞ୍ଚନ୍ତୁ ମୈନସଃ ॥ ଉଦ୍ଵଯ-ନ୍ତମସସ୍ପରି । ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଜ୍ଯୋତିରୁତ୍ତରମ୍ । ଦେଵ-ନ୍ଦେଵତ୍ରା ସୂର୍ଯମ୍ । ଅଗନ୍ମ ଜ୍ଯୋତିରୁତ୍ତମମ୍ ॥ 43 ॥
(ତଵ - କୃଧି - ଵନସ୍ପତୀ - ଞ୍ଜାନତା - ମସତି - ଵଯଂ - ଭରା - ଦିତ୍ଯା - ଶ୍ଚ - +ନଵ ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଉପହୋମାଃ
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଉପହୋମାଃ
ଵୃଷା ସୋ ଅଗ୍ଂଶୁଃ ପଵତେ ହଵିଷ୍ମାନ୍-ଥ୍ସୋମଃ । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭାଗ ଋତଯୁ-ଶ୍ଶତାଯୁଃ । ସ ମା ଵୃଷାଣଂ-ଵୃଁଷଭ-ଙ୍କୃଣୋତୁ । ପ୍ରିଯଂ-ଵିଁଶାଗ୍ଂ ସର୍ଵଵୀରଗ୍ଂ ସୁଵୀରମ୍ ॥ କସ୍ଯ ଵୃଷା ସୁତେ ସଚା । ନିଯୁତ୍ଵାନ୍ ଵୃଷଭୋ ରଣତ୍ । ଵୃତ୍ରହା ସୋମପୀତଯେ ॥ ଯସ୍ତେ ଶୃଙ୍ଗ ଵୃଷୋ ନପାତ୍ । ପ୍ରଣପା-ତ୍କୁଣ୍ଡପାଯ୍ଯଃ । ନ୍ଯସ୍ମିନ୍ଦଦ୍ଧ୍ର ଆ ମନଃ ॥ 44 ॥
ତଗ୍ଂ ସଦ୍ଧ୍ରୀଚୀରୂତଯୋ ଵୃଷ୍ଣିଯାନି । ପୌଗ୍ଗ୍ସ୍ଯାନି ନିଯୁତଃ ସଶ୍ଚୁରିନ୍ଦ୍ରମ୍ । ସମୁଦ୍ର-ନ୍ନ ସିନ୍ଧଵ ଉକ୍ଥଶୁଷ୍ମାଃ । ଉରୁଵ୍ଯଚସ-ଙ୍ଗିର ଆଵିଶନ୍ତି ॥ ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ଗିରୋ ଅନିଶିତସର୍ଗାଃ । ଅପଃ ପ୍ରୈରଯନ୍-ଥ୍ସଗରସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧ୍ନାତ୍ । ଯୋ ଅକ୍ଷେଣେଵ ଚକ୍ରିଯା ଶଚୀଭିଃ । ଵିଷ୍ଵକ୍ତସ୍ତମ୍ଭ ପୃଥିଵୀମୁତ ଦ୍ଯାମ୍ ॥ ଅକ୍ଷୋଦଯଚ୍ଛଵସା କ୍ଷାମ ବୁଦ୍ଧ୍ନମ୍ । ଵାର୍ଣଵାତସ୍ତଵିଷୀଭିରିନ୍ଦ୍ରଃ ॥ 45 ॥
ଦୃଢାନ୍ଯୌଘ୍ନାଦୁଶମାନ ଓଜଃ । ଅଵାଭିନତ୍କକୁଭଃ ପର୍ଵତାନାମ୍ ॥ ଆ ନୋ ଅଗ୍ନେ ସୁକେତୁନା । ରଯିଂ-ଵିଁଶ୍ଵାଯୁପୋଷସମ୍ । ମାର୍ଡୀକ-ନ୍ଧେହି ଜୀଵସେ ॥ ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୋମ ମହେ ଭଗମ୍ । ତ୍ଵଂ-ଯୂଁନ ଋତାଯତେ । ଦକ୍ଷ-ନ୍ଦଧାସି ଜୀଵସେ ॥ ରଥଂ-ଯୁଁଞ୍ଜତେ ମରୁତଃ ଶୁଭେ ସଗମ୍ । ସୂରୋ ନ ମିତ୍ରାଵରୁଣା ଗଵିଷ୍ଟିଷୁ ॥ 46 ॥
ରଜାଗ୍ଂସି ଚିତ୍ରା ଵି ଚରନ୍ତି ତନ୍ଯଵଃ । ଦିଵ-ସ୍ସମ୍ରାଜା ପଯସା ନ ଉକ୍ଷତମ୍ ॥ ଵାଚଗ୍ଂ ସୁ ମିତ୍ରାଵରୁଣାଵିରାଵତୀମ୍ । ପର୍ଜନ୍ଯଶ୍ଚିତ୍ରାଂ-ଵଁଦତି ତ୍ଵିଷୀମତୀମ୍ । ଅଭ୍ରା ଵସତ ମରୁତ-ସ୍ସୁ ମାଯଯା । ଦ୍ଯାଂ-ଵଁର୍ଷଯତ-ମରୁଣାମରେପସମ୍ ॥ ଅଯୁକ୍ତ ସପ୍ତ ଶୁନ୍ଧ୍ଯୁଵଃ । ସୂରୋ ରଥସ୍ଯ ନପ୍ତ୍ରିଯଃ । ତାଭିର୍ଯାତି ସ୍ଵଯୁକ୍ତିଭିଃ ॥ ଵହିଷ୍ଠେଭିର୍ଵିହରନ୍. ଯାସି ତନ୍ତୁମ୍ ॥ 47 ॥
ଅଵଵ୍ଯଯନ୍ନସିତ-ନ୍ଦେଵ ଵସ୍ଵଃ । ଦଵିଦ୍ଧ୍ଵତୋ ରଶ୍ମଯ-ସ୍ସୂର୍ଯସ୍ଯ । ଚର୍ମେଵାଵାଧୁସ୍ତମୋ ଅଫ୍ସ୍ଵନ୍ତଃ ॥ ପର୍ଜନ୍ଯାଯ ପ୍ରଗାଯତ । ଦିଵସ୍ପୁତ୍ରାଯ ମୀଢୁଷେ । ସ ନୋ ଯଵସମିଚ୍ଛତୁ ॥ ଅଚ୍ଛା ଵଦ ତଵସ-ଙ୍ଗୀର୍ଭିରାଭିଃ । ସ୍ତୁହି ପର୍ଜନ୍ଯ-ନ୍ନମସା ଵିଵାସ । କନିକ୍ରଦ-ଦ୍ଵୃଷଭୋ ଜୀରଦାନୁଃ । ରେତୋ ଦଧାତ୍ଵୋଷଧୀଷୁ ଗର୍ଭମ୍ ॥ 48 ॥
ଯୋ ଗର୍ଭମୋଷଧୀନାମ୍ । ଗଵା-ଙ୍କୃଣୋତ୍ଯର୍ଵତାମ୍ । ପର୍ଜନ୍ଯଃ ପୁରୁଷୀଣାମ୍ ॥ ତସ୍ମା ଇଦାସ୍ଯେ ହଵିଃ । ଜୁହୋତା ମଧୁମତ୍ତମମ୍ । ଇଡା-ନ୍ନ-ସ୍ସଂଯଁତ-ଙ୍କରତ୍ ॥ ତିସ୍ରୋ ଯଦଗ୍ନେ ଶରଦସ୍ତ୍ଵାମିତ୍ । ଶୁଚି-ଙ୍ଘୃତେନ ଶୁଚଯ-ସ୍ସପର୍ଯନ୍ନ୍ । ନାମାନି ଚିଦ୍ଦଧିରେ ଯଜ୍ଞିଯାନି । ଅସୂଦଯନ୍ତ ତନୁଵ-ସ୍ସୁଜାତାଃ ॥ 49 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ନ-ଶ୍ଶୁନାସୀରୌ । ଇମଂ-ଯଁଜ୍ଞ-ମ୍ମିମିକ୍ଷତମ୍ । ଗର୍ଭ-ନ୍ଧତ୍ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵସ୍ତଯେ ॥ ଯଯୋରିଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ-ମ୍ଭୁଵନ-ମାଵିଵେଶ । ଯଯୋରାନନ୍ଦୋ ନିହିତୋ ମହଶ୍ଚ । ଶୁନାସୀରାଵୃତୁଭିଃ ସଂଵିଁଦାନୌ । ଇନ୍ଦ୍ରଵନ୍ତୌ ହଵିରିଦ-ଞ୍ଜୁଷେଥାମ୍ ॥ ଆ ଘା ଯେ ଅଗ୍ନିମିନ୍ଧତେ । ସ୍ତୃଣନ୍ତି ବର୍ହିରାନୁଷକ୍ । ଯେଷାମିନ୍ଦ୍ରୋ ଯୁଵା ସଖା ॥ ଅଗ୍ନ ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ମେଦିନା । ହଥୋ ଵୃତ୍ରାଣ୍ଯପ୍ରତି । ଯୁଵଗ୍ଂ ହି ଵୃତ୍ରହନ୍ତମା ॥ ଯାଭ୍ଯାଗ୍ଂ ସୁଵରଜଯନ୍ନଗ୍ର ଏଵ । ଯାଵାତସ୍ଥତୁ-ର୍ଭୁଵନସ୍ଯ ମଦ୍ଧ୍ଯେ । ପ୍ରଚର୍ଷଣୀ ଵୃଷଣା ଵଜ୍ରବାହୂ । ଅଗ୍ନୀ ଇନ୍ଦ୍ରା ଵୃତ୍ରହଣା ହୁଵେ ଵାମ୍ ॥ 50 ॥
ତଗ୍ଂ ସଦ୍ଧ୍ରୀଚୀରୂତଯୋ ଵୃଷ୍ଣିଯାନି । ପୌଗ୍ଗ୍ସ୍ଯାନି ନିଯୁତଃ ସଶ୍ଚୁରିନ୍ଦ୍ରମ୍ । ସମୁଦ୍ର-ନ୍ନ ସିନ୍ଧଵ ଉକ୍ଥଶୁଷ୍ମାଃ । ଉରୁଵ୍ଯଚସ-ଙ୍ଗିର ଆଵିଶନ୍ତି ॥ ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ଗିରୋ ଅନିଶିତସର୍ଗାଃ । ଅପଃ ପ୍ରୈରଯନ୍-ଥ୍ସଗରସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧ୍ନାତ୍ । ଯୋ ଅକ୍ଷେଣେଵ ଚକ୍ରିଯା ଶଚୀଭିଃ । ଵିଷ୍ଵକ୍ତସ୍ତମ୍ଭ ପୃଥିଵୀମୁତ ଦ୍ଯାମ୍ ॥ ଅକ୍ଷୋଦଯଚ୍ଛଵସା କ୍ଷାମ ବୁଦ୍ଧ୍ନମ୍ । ଵାର୍ଣଵାତସ୍ତଵିଷୀଭିରିନ୍ଦ୍ରଃ ॥ 45 ॥
ଦୃଢାନ୍ଯୌଘ୍ନାଦୁଶମାନ ଓଜଃ । ଅଵାଭିନତ୍କକୁଭଃ ପର୍ଵତାନାମ୍ ॥ ଆ ନୋ ଅଗ୍ନେ ସୁକେତୁନା । ରଯିଂ-ଵିଁଶ୍ଵାଯୁପୋଷସମ୍ । ମାର୍ଡୀକ-ନ୍ଧେହି ଜୀଵସେ ॥ ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୋମ ମହେ ଭଗମ୍ । ତ୍ଵଂ-ଯୂଁନ ଋତାଯତେ । ଦକ୍ଷ-ନ୍ଦଧାସି ଜୀଵସେ ॥ ରଥଂ-ଯୁଁଞ୍ଜତେ ମରୁତଃ ଶୁଭେ ସଗମ୍ । ସୂରୋ ନ ମିତ୍ରାଵରୁଣା ଗଵିଷ୍ଟିଷୁ ॥ 46 ॥
ରଜାଗ୍ଂସି ଚିତ୍ରା ଵି ଚରନ୍ତି ତନ୍ଯଵଃ । ଦିଵ-ସ୍ସମ୍ରାଜା ପଯସା ନ ଉକ୍ଷତମ୍ ॥ ଵାଚଗ୍ଂ ସୁ ମିତ୍ରାଵରୁଣାଵିରାଵତୀମ୍ । ପର୍ଜନ୍ଯଶ୍ଚିତ୍ରାଂ-ଵଁଦତି ତ୍ଵିଷୀମତୀମ୍ । ଅଭ୍ରା ଵସତ ମରୁତ-ସ୍ସୁ ମାଯଯା । ଦ୍ଯାଂ-ଵଁର୍ଷଯତ-ମରୁଣାମରେପସମ୍ ॥ ଅଯୁକ୍ତ ସପ୍ତ ଶୁନ୍ଧ୍ଯୁଵଃ । ସୂରୋ ରଥସ୍ଯ ନପ୍ତ୍ରିଯଃ । ତାଭିର୍ଯାତି ସ୍ଵଯୁକ୍ତିଭିଃ ॥ ଵହିଷ୍ଠେଭିର୍ଵିହରନ୍. ଯାସି ତନ୍ତୁମ୍ ॥ 47 ॥
ଅଵଵ୍ଯଯନ୍ନସିତ-ନ୍ଦେଵ ଵସ୍ଵଃ । ଦଵିଦ୍ଧ୍ଵତୋ ରଶ୍ମଯ-ସ୍ସୂର୍ଯସ୍ଯ । ଚର୍ମେଵାଵାଧୁସ୍ତମୋ ଅଫ୍ସ୍ଵନ୍ତଃ ॥ ପର୍ଜନ୍ଯାଯ ପ୍ରଗାଯତ । ଦିଵସ୍ପୁତ୍ରାଯ ମୀଢୁଷେ । ସ ନୋ ଯଵସମିଚ୍ଛତୁ ॥ ଅଚ୍ଛା ଵଦ ତଵସ-ଙ୍ଗୀର୍ଭିରାଭିଃ । ସ୍ତୁହି ପର୍ଜନ୍ଯ-ନ୍ନମସା ଵିଵାସ । କନିକ୍ରଦ-ଦ୍ଵୃଷଭୋ ଜୀରଦାନୁଃ । ରେତୋ ଦଧାତ୍ଵୋଷଧୀଷୁ ଗର୍ଭମ୍ ॥ 48 ॥
ଯୋ ଗର୍ଭମୋଷଧୀନାମ୍ । ଗଵା-ଙ୍କୃଣୋତ୍ଯର୍ଵତାମ୍ । ପର୍ଜନ୍ଯଃ ପୁରୁଷୀଣାମ୍ ॥ ତସ୍ମା ଇଦାସ୍ଯେ ହଵିଃ । ଜୁହୋତା ମଧୁମତ୍ତମମ୍ । ଇଡା-ନ୍ନ-ସ୍ସଂଯଁତ-ଙ୍କରତ୍ ॥ ତିସ୍ରୋ ଯଦଗ୍ନେ ଶରଦସ୍ତ୍ଵାମିତ୍ । ଶୁଚି-ଙ୍ଘୃତେନ ଶୁଚଯ-ସ୍ସପର୍ଯନ୍ନ୍ । ନାମାନି ଚିଦ୍ଦଧିରେ ଯଜ୍ଞିଯାନି । ଅସୂଦଯନ୍ତ ତନୁଵ-ସ୍ସୁଜାତାଃ ॥ 49 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ନ-ଶ୍ଶୁନାସୀରୌ । ଇମଂ-ଯଁଜ୍ଞ-ମ୍ମିମିକ୍ଷତମ୍ । ଗର୍ଭ-ନ୍ଧତ୍ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵସ୍ତଯେ ॥ ଯଯୋରିଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ-ମ୍ଭୁଵନ-ମାଵିଵେଶ । ଯଯୋରାନନ୍ଦୋ ନିହିତୋ ମହଶ୍ଚ । ଶୁନାସୀରାଵୃତୁଭିଃ ସଂଵିଁଦାନୌ । ଇନ୍ଦ୍ରଵନ୍ତୌ ହଵିରିଦ-ଞ୍ଜୁଷେଥାମ୍ ॥ ଆ ଘା ଯେ ଅଗ୍ନିମିନ୍ଧତେ । ସ୍ତୃଣନ୍ତି ବର୍ହିରାନୁଷକ୍ । ଯେଷାମିନ୍ଦ୍ରୋ ଯୁଵା ସଖା ॥ ଅଗ୍ନ ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ମେଦିନା । ହଥୋ ଵୃତ୍ରାଣ୍ଯପ୍ରତି । ଯୁଵଗ୍ଂ ହି ଵୃତ୍ରହନ୍ତମା ॥ ଯାଭ୍ଯାଗ୍ଂ ସୁଵରଜଯନ୍ନଗ୍ର ଏଵ । ଯାଵାତସ୍ଥତୁ-ର୍ଭୁଵନସ୍ଯ ମଦ୍ଧ୍ଯେ । ପ୍ରଚର୍ଷଣୀ ଵୃଷଣା ଵଜ୍ରବାହୂ । ଅଗ୍ନୀ ଇନ୍ଦ୍ରା ଵୃତ୍ରହଣା ହୁଵେ ଵାମ୍ ॥ 50 ॥
(ମନ - ଇନ୍ଦ୍ରୋ - ଗାଵିଷ୍ଟିଷୁ - ତନ୍ତୁଂ - ଗର୍ଭଗ୍ଂ - ସୁଜାତାଃ - ସଖା ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଉପହୋମାଃ
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଉପହୋମାଃ
ଉତ ନଃ ପ୍ରିଯା ପ୍ରିଯାସୁ । ସପ୍ତସ୍ଵସା ସୁଜୁଷ୍ଟା । ସରସ୍ଵତୀ ସ୍ତୋମ୍ଯା ଽଭୂତ୍ ॥ ଇମା ଜୁହ୍ଵାନା ଯୁଷ୍ମଦା ନମୋଭିଃ । ପ୍ରତି ସ୍ତୋମଗ୍ଂ ସରସ୍ଵତି ଜୁଷସ୍ଵ । ତଵ ଶର୍ମ-ନ୍ପ୍ରିଯତମେ ଦଧାନାଃ । ଉପସ୍ଥେଯାମ ଶରଣ-ନ୍ନ ଵୃକ୍ଷମ୍ ॥ ତ୍ରୀଣି ପଦା ଵିଚକ୍ରମେ । ଵିଷ୍ଣୁର୍ଗୋପା ଅଦାଭ୍ଯଃ । ତତୋ ଧର୍ମାଣି ଧାରଯନ୍ନ୍ ॥ 51 ॥
ତଦସ୍ଯ ପ୍ରିଯମଭି ପାଥୋ ଅଶ୍ଯାମ୍ । ନରୋ ଯତ୍ର ଦେଵଯଵୋ ମଦନ୍ତି । ଉରୁକ୍ରମସ୍ଯ ସ ହି ବନ୍ଧୁରିତ୍ଥା । ଵିଷ୍ଣୋଃ ପଦେ ପରମେ ମଦ୍ଧ୍ଵ ଉଥ୍ସଃ ॥ କ୍ରତ୍ଵା ଦା ଅସ୍ଥୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ । ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵା ଵନ୍ଵନ୍-ଥ୍ସୁରେକ୍ଣାଃ । ମର୍ତ ଆନାଶ ସୁଵୃକ୍ତିମ୍ ॥ ଇମା ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଵାହ । ପ୍ରିଯା ତ ଆ ବରଃଇ-ସ୍ସୀଦ । ଵୀହି ସୂର ପୁରୋଡାଶମ୍ ॥ 52 ॥
ଉପ ନ-ସ୍ସୂନଵୋ ଗିରଃ । ଶୃଣ୍ଵନ୍ତ୍ଵମୃତସ୍ଯ ଯେ । ସୁମୃଡୀକା ଭଵନ୍ତୁ ନଃ ॥ ଅଦ୍ଯା ନୋ ଦେଵ ସଵିତଃ । ପ୍ରଜାଵ-ଥ୍ସାଵୀ-ସ୍ସୌଭଗମ୍ । ପରା ଦୁସ୍ଷ୍ଵପ୍ନିଯଗ୍ଂ ସୁଵ ॥ ଵିଶ୍ଵାନି ଦେଵ ସଵିତଃ । ଦୁରିତାନି ପରାସୁଵ । ଯ-ଦ୍ଭଦ୍ର-ନ୍ତନ୍ମ ଆସୁଵ ॥ ଶୁଚିମର୍କୈ-ର୍ବୃହସ୍ପତିମ୍ ॥ 53 ॥
ଅଦ୍ଧ୍ଵରେଷୁ ନମସ୍ଯତ । ଅନାମ୍ଯୋଜ ଆଚକେ ॥ ଯା ଧାରଯନ୍ତ ଦେଵା ସୁଦକ୍ଷା ଦକ୍ଷପିତାରା । ଅସୁର୍ଯାଯ ପ୍ରମହସା ॥ ସ ଇତ୍କ୍ଷେତି ସୁଧିତ ଓକସି ସ୍ଵେ । ତସ୍ମା ଇଡା ପିନ୍ଵତେ ଵିଶ୍ଵଦାନୀ । ତସ୍ମୈ ଵିଶଃ ସ୍ଵଯମେଵାନମନ୍ତି । ଯସ୍ମି-ନ୍ବ୍ରହ୍ମା ରାଜନି ପୂର୍ଵ ଏତି ॥ ସକୂତିମିନ୍ଦ୍ର ସଚ୍ଯୁତିମ୍ । ସଚ୍ଯୁତି-ଞ୍ଜଘନଚ୍ଯୁତିମ୍ ॥ 54 ॥
କନାତ୍କାଭା-ନ୍ନ ଆଭର । ପ୍ରଯଫ୍ସ୍ଯନ୍ନିଵ ସକ୍ଥ୍ଯୌ ॥ ଵିନ ଇନ୍ଦ୍ର ମୃଧୋ ଜହି । କନୀଖୁନଦିଵ ସାପଯନ୍ନ୍ । ଅଭି ନ-ସ୍ସୁଷ୍ଟୁତି-ନ୍ନଯ ॥ ପ୍ରଜାପତି-ସ୍ସ୍ତ୍ରିଯାଂ-ଯଁଶଃ । ମୁଷ୍କଯୋରଦଧା-ଥ୍ସପମ୍ । କାମସ୍ଯ ତୃପ୍ତିମାନନ୍ଦମ୍ । ତସ୍ଯାଗ୍ନେ ଭାଜଯେହ ମା ॥ ମୋଦଃ ପ୍ରମୋଦ ଆନନ୍ଦଃ ॥ 55 ॥
ମୁଷ୍କଯୋର୍ନିହିତ-ସ୍ସପଃ । ସୃତ୍ଵେଵ କାମସ୍ଯ ତୃପ୍ଯାଣି । ଦକ୍ଷିଣାନା-ମ୍ପ୍ରତିଗ୍ରହେ ॥ ମନସଶ୍ଚିତ୍ତ-ମାକୂତିମ୍ । ଵାଚ-ସ୍ସତ୍ଯ-ମଶୀମହି । ପଶୂନାଗ୍ଂ ରୂପମନ୍ନସ୍ଯ । ଯଶ-ଶ୍ଶ୍ରୀ-ଶ୍ଶ୍ରଯତା-ମ୍ମଯି ॥ ଯଥା ଽହମସ୍ଯା ଅତୃପଗ୍ଗ୍ ସ୍ତ୍ରିଯୈ ପୁମାନ୍ । ଯଥା ସ୍ତ୍ରୀ ତୃପ୍ଯତି ପୁଗ୍ଂସି ପ୍ରିଯେ ପ୍ରିଯା । ଏଵ-ମ୍ଭଗସ୍ଯ ତୃପ୍ଯାଣି ॥ 56 ॥
ଯଜ୍ଞସ୍ଯ କାମ୍ଯଃ ପ୍ରିଯଃ ॥ ଦଦାମୀତ୍ଯଗ୍ନିର୍ଵଦତି । ତଥେତି ଵାଯୁରାହ ତତ୍ । ହନ୍ତେତି ସତ୍ଯ-ଞ୍ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ । ଆଦିତ୍ଯ-ସ୍ସତ୍ଯମୋମିତି ॥ ଆପସ୍ତ-ଥ୍ସତ୍ଯମାଭରନ୍ନ୍ । ଯଶୋ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ । ଅସୌ ମେ କାମ-ସ୍ସମୃଦ୍ଧ୍ଯତାମ୍ ॥ ନ ହି ସ୍ପଶମଵିଦ-ନ୍ନନ୍ଯମସ୍ମାତ୍ । ଵୈଶ୍ଵାନରା-ତ୍ପୁର ଏତାରମଗ୍ନେଃ ॥ 57 ॥
ଅଥେମମନ୍ଥନ୍ନମୃତମମୂରାଃ । ଵୈଶ୍ଵାନର-ଙ୍କ୍ଷେତ୍ରଜିତ୍ଯାଯ ଦେଵାଃ ॥ ଯେଷାମିମେ ପୂର୍ଵେ ଅର୍ମାସ ଆସନ୍ନ୍ । ଅଯୂପା-ସ୍ସଦ୍ମ ଵିଭୃତା ପୁରୂଣି । ଵୈଶ୍ଵାନର ତ୍ଵଯା ତେ ନୁତ୍ତାଃ । ପୃଥିଵୀ-ମନ୍ଯାମଭିତସ୍ଥୁ-ର୍ଜନାସଃ ॥ ପୃଥିଵୀ-ମ୍ମାତର-ମ୍ମହୀମ୍ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷ-ମୁପବ୍ରୁଵେ । ବୃହତୀମୂତଯେ ଦିଵମ୍ ॥ ଵିଶ୍ଵ-ମ୍ବିଭର୍ତି ପୃଥିଵୀ ॥ 58 ॥
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ-ଵିଁପପ୍ରଥେ । ଦୁହେ ଦ୍ଯୌ-ର୍ବୃହତୀ ପଯଃ ॥ ନ ତା ନଶନ୍ତି ନ ଦଭାତି ତସ୍କରଃ । ନୈନା ଅମିତ୍ରୋ ଵ୍ଯଥିରାଦଧର୍ଷତି । ଦେଵାଗ୍ଶ୍ଚ ଯାଭି-ର୍ଯଜତେ ଦଦାତି ଚ । ଜ୍ଯୋଗିତ୍ତାଭିଃ ସଚତେ ଗୋପତି-ସ୍ସହ ॥ ନ ତା ଅର୍ଵା ରେଣୁକକାଟୋ ଅଶ୍ନୁତେ । ନ ସଗ୍ଗ୍ ସ୍କୃତତ୍ର-ମୁପଯନ୍ତି ତା ଅଭି । ଉରୁଗାଯମଭଯ-ନ୍ତସ୍ଯ ତା ଅନୁ । ଗାଵୋ ମର୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଵିଚରନ୍ତି ଯଜ୍ଵନଃ ॥ 59 ॥
ରାତ୍ରୀ ଵ୍ଯଖ୍ଯଦାଯତୀ । ପୁରୁତ୍ରା ଦେଵ୍ଯକ୍ଷଭିଃ । ଵିଶ୍ଵା ଅଧି ଶ୍ରିଯୋ-ଽଧିତ ॥ ଉପ ତେ ଗା ଇଵାକରମ୍ । ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଦୁହିତ-ର୍ଦିଵଃ । ରାତ୍ରୀ ସ୍ତୋମ-ନ୍ନ ଜିଗ୍ଯୁଷୀ ॥ ଦେଵୀଂ-ଵାଁଚମଜନଯନ୍ତ ଦେଵାଃ । ତାଂ-ଵିଁଶ୍ଵରୂପାଃ ପଶଵୋ ଵଦନ୍ତି । ସା ନୋ ମନ୍ଦ୍ରେଷମୂର୍ଜ-ନ୍ଦୁହାନା । ଧେନୁର୍ଵାଗସ୍ମାନୁପ ସୁଷ୍ଟୁତୈତୁ ॥ 60 ॥
ଯ-ଦ୍ଵାଗ୍ଵଦନ୍ତ୍ଯ-ଵିଚେତନାନି । ରାଷ୍ଟ୍ରୀ ଦେଵାନା-ନ୍ନିଷସାଦ ମନ୍ଦ୍ରା । ଚତସ୍ର ଊର୍ଜ-ନ୍ଦୁଦୁହେ ପଯାଗ୍ଂସି । କ୍ଵ ସ୍ଵି ଦସ୍ଯାଃ ପରମ-ଞ୍ଜଗାମ ॥ ଗୌରୀ ମିମାଯ ସଲିଲାନି ତକ୍ଷତୀ । ଏକପଦୀ ଦ୍ଵିପଦୀ ସା ଚତୁଷ୍ପଦୀ । ଅଷ୍ଟାପଦୀ ନଵପଦୀ ବଭୂଵୁଷୀ । ସହସ୍ରାକ୍ଷରା ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍ନ୍ ॥ ତସ୍ଯାଗ୍ଂ ସମୁଦ୍ରା ଅଧି ଵି କ୍ଷରନ୍ତି । ତେନ ଜୀଵନ୍ତି ପ୍ରଦିଶଶ୍ଚତସ୍ରଃ ॥ 61 ॥
ତତଃ କ୍ଷରତ୍ଯକ୍ଷରମ୍ । ତ-ଦ୍ଵିଶ୍ଵ-ମୁପଜୀଵତି ॥ ଇନ୍ଦ୍ରା ସୂରା ଜନଯନ୍-ଵିଶ୍ଵକର୍ମା । ମରୁତ୍ଵାଗ୍ଂ ଅସ୍ତୁ ଗଣଵାନ୍-ଥ୍ସଜାତଵାନ୍ । ଅସ୍ଯ ସ୍ନୁଷା-ଶ୍ଵଶୁରସ୍ଯ ପ୍ରଶିଷ୍ଟିମ୍ । ସପତ୍ନା ଵାଚ-ମ୍ମନସା ଉପାସତାମ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସୂରୋ ଅତର-ଦ୍ରଜାଗ୍ଂସି । ସ୍ନୁଷା ସପତ୍ନା-ଶ୍ଶ୍ଵଶୁରୋ-ଽଯମସ୍ତୁ । ଅଯଗ୍ଂ ଶତ୍ରୂଞ୍ଜଯତୁ ଜର୍ହୃଷାଣଃ । ଅଯଂ-ଵାଁଜ-ଞ୍ଜଯତୁ ଵାଜସାତୌ ॥ ଅଗ୍ନିଃ, କ୍ଷତ୍ରଭୃଦନିଭୃଷ୍ଟମୋଜଃ । ସହସ୍ରିଯୋ ଦୀପ୍ଯତା-ମପ୍ରଯୁଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ଵିଭ୍ରାଜମାନ-ସ୍ସମିଧାନ ଉଗ୍ରଃ । ଆ-ଽନ୍ତରିକ୍ଷମରୁହଦ-ଗନ୍ଦ୍ଯାମ୍ ॥ 62 ॥
ତଦସ୍ଯ ପ୍ରିଯମଭି ପାଥୋ ଅଶ୍ଯାମ୍ । ନରୋ ଯତ୍ର ଦେଵଯଵୋ ମଦନ୍ତି । ଉରୁକ୍ରମସ୍ଯ ସ ହି ବନ୍ଧୁରିତ୍ଥା । ଵିଷ୍ଣୋଃ ପଦେ ପରମେ ମଦ୍ଧ୍ଵ ଉଥ୍ସଃ ॥ କ୍ରତ୍ଵା ଦା ଅସ୍ଥୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ । ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵା ଵନ୍ଵନ୍-ଥ୍ସୁରେକ୍ଣାଃ । ମର୍ତ ଆନାଶ ସୁଵୃକ୍ତିମ୍ ॥ ଇମା ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଵାହ । ପ୍ରିଯା ତ ଆ ବରଃଇ-ସ୍ସୀଦ । ଵୀହି ସୂର ପୁରୋଡାଶମ୍ ॥ 52 ॥
ଉପ ନ-ସ୍ସୂନଵୋ ଗିରଃ । ଶୃଣ୍ଵନ୍ତ୍ଵମୃତସ୍ଯ ଯେ । ସୁମୃଡୀକା ଭଵନ୍ତୁ ନଃ ॥ ଅଦ୍ଯା ନୋ ଦେଵ ସଵିତଃ । ପ୍ରଜାଵ-ଥ୍ସାଵୀ-ସ୍ସୌଭଗମ୍ । ପରା ଦୁସ୍ଷ୍ଵପ୍ନିଯଗ୍ଂ ସୁଵ ॥ ଵିଶ୍ଵାନି ଦେଵ ସଵିତଃ । ଦୁରିତାନି ପରାସୁଵ । ଯ-ଦ୍ଭଦ୍ର-ନ୍ତନ୍ମ ଆସୁଵ ॥ ଶୁଚିମର୍କୈ-ର୍ବୃହସ୍ପତିମ୍ ॥ 53 ॥
ଅଦ୍ଧ୍ଵରେଷୁ ନମସ୍ଯତ । ଅନାମ୍ଯୋଜ ଆଚକେ ॥ ଯା ଧାରଯନ୍ତ ଦେଵା ସୁଦକ୍ଷା ଦକ୍ଷପିତାରା । ଅସୁର୍ଯାଯ ପ୍ରମହସା ॥ ସ ଇତ୍କ୍ଷେତି ସୁଧିତ ଓକସି ସ୍ଵେ । ତସ୍ମା ଇଡା ପିନ୍ଵତେ ଵିଶ୍ଵଦାନୀ । ତସ୍ମୈ ଵିଶଃ ସ୍ଵଯମେଵାନମନ୍ତି । ଯସ୍ମି-ନ୍ବ୍ରହ୍ମା ରାଜନି ପୂର୍ଵ ଏତି ॥ ସକୂତିମିନ୍ଦ୍ର ସଚ୍ଯୁତିମ୍ । ସଚ୍ଯୁତି-ଞ୍ଜଘନଚ୍ଯୁତିମ୍ ॥ 54 ॥
କନାତ୍କାଭା-ନ୍ନ ଆଭର । ପ୍ରଯଫ୍ସ୍ଯନ୍ନିଵ ସକ୍ଥ୍ଯୌ ॥ ଵିନ ଇନ୍ଦ୍ର ମୃଧୋ ଜହି । କନୀଖୁନଦିଵ ସାପଯନ୍ନ୍ । ଅଭି ନ-ସ୍ସୁଷ୍ଟୁତି-ନ୍ନଯ ॥ ପ୍ରଜାପତି-ସ୍ସ୍ତ୍ରିଯାଂ-ଯଁଶଃ । ମୁଷ୍କଯୋରଦଧା-ଥ୍ସପମ୍ । କାମସ୍ଯ ତୃପ୍ତିମାନନ୍ଦମ୍ । ତସ୍ଯାଗ୍ନେ ଭାଜଯେହ ମା ॥ ମୋଦଃ ପ୍ରମୋଦ ଆନନ୍ଦଃ ॥ 55 ॥
ମୁଷ୍କଯୋର୍ନିହିତ-ସ୍ସପଃ । ସୃତ୍ଵେଵ କାମସ୍ଯ ତୃପ୍ଯାଣି । ଦକ୍ଷିଣାନା-ମ୍ପ୍ରତିଗ୍ରହେ ॥ ମନସଶ୍ଚିତ୍ତ-ମାକୂତିମ୍ । ଵାଚ-ସ୍ସତ୍ଯ-ମଶୀମହି । ପଶୂନାଗ୍ଂ ରୂପମନ୍ନସ୍ଯ । ଯଶ-ଶ୍ଶ୍ରୀ-ଶ୍ଶ୍ରଯତା-ମ୍ମଯି ॥ ଯଥା ଽହମସ୍ଯା ଅତୃପଗ୍ଗ୍ ସ୍ତ୍ରିଯୈ ପୁମାନ୍ । ଯଥା ସ୍ତ୍ରୀ ତୃପ୍ଯତି ପୁଗ୍ଂସି ପ୍ରିଯେ ପ୍ରିଯା । ଏଵ-ମ୍ଭଗସ୍ଯ ତୃପ୍ଯାଣି ॥ 56 ॥
ଯଜ୍ଞସ୍ଯ କାମ୍ଯଃ ପ୍ରିଯଃ ॥ ଦଦାମୀତ୍ଯଗ୍ନିର୍ଵଦତି । ତଥେତି ଵାଯୁରାହ ତତ୍ । ହନ୍ତେତି ସତ୍ଯ-ଞ୍ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ । ଆଦିତ୍ଯ-ସ୍ସତ୍ଯମୋମିତି ॥ ଆପସ୍ତ-ଥ୍ସତ୍ଯମାଭରନ୍ନ୍ । ଯଶୋ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ । ଅସୌ ମେ କାମ-ସ୍ସମୃଦ୍ଧ୍ଯତାମ୍ ॥ ନ ହି ସ୍ପଶମଵିଦ-ନ୍ନନ୍ଯମସ୍ମାତ୍ । ଵୈଶ୍ଵାନରା-ତ୍ପୁର ଏତାରମଗ୍ନେଃ ॥ 57 ॥
ଅଥେମମନ୍ଥନ୍ନମୃତମମୂରାଃ । ଵୈଶ୍ଵାନର-ଙ୍କ୍ଷେତ୍ରଜିତ୍ଯାଯ ଦେଵାଃ ॥ ଯେଷାମିମେ ପୂର୍ଵେ ଅର୍ମାସ ଆସନ୍ନ୍ । ଅଯୂପା-ସ୍ସଦ୍ମ ଵିଭୃତା ପୁରୂଣି । ଵୈଶ୍ଵାନର ତ୍ଵଯା ତେ ନୁତ୍ତାଃ । ପୃଥିଵୀ-ମନ୍ଯାମଭିତସ୍ଥୁ-ର୍ଜନାସଃ ॥ ପୃଥିଵୀ-ମ୍ମାତର-ମ୍ମହୀମ୍ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷ-ମୁପବ୍ରୁଵେ । ବୃହତୀମୂତଯେ ଦିଵମ୍ ॥ ଵିଶ୍ଵ-ମ୍ବିଭର୍ତି ପୃଥିଵୀ ॥ 58 ॥
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ-ଵିଁପପ୍ରଥେ । ଦୁହେ ଦ୍ଯୌ-ର୍ବୃହତୀ ପଯଃ ॥ ନ ତା ନଶନ୍ତି ନ ଦଭାତି ତସ୍କରଃ । ନୈନା ଅମିତ୍ରୋ ଵ୍ଯଥିରାଦଧର୍ଷତି । ଦେଵାଗ୍ଶ୍ଚ ଯାଭି-ର୍ଯଜତେ ଦଦାତି ଚ । ଜ୍ଯୋଗିତ୍ତାଭିଃ ସଚତେ ଗୋପତି-ସ୍ସହ ॥ ନ ତା ଅର୍ଵା ରେଣୁକକାଟୋ ଅଶ୍ନୁତେ । ନ ସଗ୍ଗ୍ ସ୍କୃତତ୍ର-ମୁପଯନ୍ତି ତା ଅଭି । ଉରୁଗାଯମଭଯ-ନ୍ତସ୍ଯ ତା ଅନୁ । ଗାଵୋ ମର୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଵିଚରନ୍ତି ଯଜ୍ଵନଃ ॥ 59 ॥
ରାତ୍ରୀ ଵ୍ଯଖ୍ଯଦାଯତୀ । ପୁରୁତ୍ରା ଦେଵ୍ଯକ୍ଷଭିଃ । ଵିଶ୍ଵା ଅଧି ଶ୍ରିଯୋ-ଽଧିତ ॥ ଉପ ତେ ଗା ଇଵାକରମ୍ । ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଦୁହିତ-ର୍ଦିଵଃ । ରାତ୍ରୀ ସ୍ତୋମ-ନ୍ନ ଜିଗ୍ଯୁଷୀ ॥ ଦେଵୀଂ-ଵାଁଚମଜନଯନ୍ତ ଦେଵାଃ । ତାଂ-ଵିଁଶ୍ଵରୂପାଃ ପଶଵୋ ଵଦନ୍ତି । ସା ନୋ ମନ୍ଦ୍ରେଷମୂର୍ଜ-ନ୍ଦୁହାନା । ଧେନୁର୍ଵାଗସ୍ମାନୁପ ସୁଷ୍ଟୁତୈତୁ ॥ 60 ॥
ଯ-ଦ୍ଵାଗ୍ଵଦନ୍ତ୍ଯ-ଵିଚେତନାନି । ରାଷ୍ଟ୍ରୀ ଦେଵାନା-ନ୍ନିଷସାଦ ମନ୍ଦ୍ରା । ଚତସ୍ର ଊର୍ଜ-ନ୍ଦୁଦୁହେ ପଯାଗ୍ଂସି । କ୍ଵ ସ୍ଵି ଦସ୍ଯାଃ ପରମ-ଞ୍ଜଗାମ ॥ ଗୌରୀ ମିମାଯ ସଲିଲାନି ତକ୍ଷତୀ । ଏକପଦୀ ଦ୍ଵିପଦୀ ସା ଚତୁଷ୍ପଦୀ । ଅଷ୍ଟାପଦୀ ନଵପଦୀ ବଭୂଵୁଷୀ । ସହସ୍ରାକ୍ଷରା ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍ନ୍ ॥ ତସ୍ଯାଗ୍ଂ ସମୁଦ୍ରା ଅଧି ଵି କ୍ଷରନ୍ତି । ତେନ ଜୀଵନ୍ତି ପ୍ରଦିଶଶ୍ଚତସ୍ରଃ ॥ 61 ॥
ତତଃ କ୍ଷରତ୍ଯକ୍ଷରମ୍ । ତ-ଦ୍ଵିଶ୍ଵ-ମୁପଜୀଵତି ॥ ଇନ୍ଦ୍ରା ସୂରା ଜନଯନ୍-ଵିଶ୍ଵକର୍ମା । ମରୁତ୍ଵାଗ୍ଂ ଅସ୍ତୁ ଗଣଵାନ୍-ଥ୍ସଜାତଵାନ୍ । ଅସ୍ଯ ସ୍ନୁଷା-ଶ୍ଵଶୁରସ୍ଯ ପ୍ରଶିଷ୍ଟିମ୍ । ସପତ୍ନା ଵାଚ-ମ୍ମନସା ଉପାସତାମ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସୂରୋ ଅତର-ଦ୍ରଜାଗ୍ଂସି । ସ୍ନୁଷା ସପତ୍ନା-ଶ୍ଶ୍ଵଶୁରୋ-ଽଯମସ୍ତୁ । ଅଯଗ୍ଂ ଶତ୍ରୂଞ୍ଜଯତୁ ଜର୍ହୃଷାଣଃ । ଅଯଂ-ଵାଁଜ-ଞ୍ଜଯତୁ ଵାଜସାତୌ ॥ ଅଗ୍ନିଃ, କ୍ଷତ୍ରଭୃଦନିଭୃଷ୍ଟମୋଜଃ । ସହସ୍ରିଯୋ ଦୀପ୍ଯତା-ମପ୍ରଯୁଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ଵିଭ୍ରାଜମାନ-ସ୍ସମିଧାନ ଉଗ୍ରଃ । ଆ-ଽନ୍ତରିକ୍ଷମରୁହଦ-ଗନ୍ଦ୍ଯାମ୍ ॥ 62 ॥
(ଧାରଯନ୍ - ପୁରୋଡାଶଂ - ବୃହସ୍ପତିଂ - ଜଘନଚ୍ଯୁତି - ମାନନ୍ଦୋ - ଭଗସ୍ଯ ତୃପ୍ଯା - ଣ୍ଯଗ୍ନେଃ - ପୃଥିଵୀ - ଯଜ୍ଵନ - ଏତୁ - ପ୍ରଦିଶଶ୍ଚତସ୍ରୋ - ଵାଜସାତୌ ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ଉପହୋମାଃ
ଅନୁଵାକଂ 7 - ଉପହୋମାଃ
ଵୃଷା ଽସ୍ଯଗ୍ଂଶୁ-ର୍ଵୃଷଭାଯ ଗୃହ୍ଯସେ । ଵୃଷା-ଽଯମୁଗ୍ରୋ ନୃଚକ୍ଷସେ । ଦିଵ୍ଯଃ କର୍ମଣ୍ଯୋ ହିତୋ ବୃହନ୍ନାମ । ଵୃଷଭସ୍ଯ ଯା କକୁତ୍ ॥ ଵିଷୂଵାନ୍. ଵିଷ୍ଣୋ ଭଵତୁ । ଅଯଂ-ଯୋଁ ମାମକୋ ଵୃଷା । ଅଥୋ ଇନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଦେଵେଭ୍ଯଃ । ଵିବ୍ରଵୀତୁ ଜନେଭ୍ଯଃ ॥ ଆଯୁଷ୍ମନ୍ତଂ-ଵଁର୍ଚସ୍ଵନ୍ତମ୍ । ଅଥୋ ଅଧିପତିଂ-ଵିଁଶାମ୍ ॥ 63 ॥
ଅସ୍ଯାଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଅଦ୍ଧ୍ଯକ୍ଷମ୍ । ଇମମିନ୍ଦ୍ର ଵୃଷଭ-ଙ୍କୃଣୁ ॥ ଯ-ସ୍ସୁଶୃଙ୍ଗଃ ସୁଵୃଷଭଃ । କଲ୍ଯାଣୋ ଦ୍ରୋଣ ଆହିତଃ । କାର୍ଷୀଵଲପ୍ରଗାଣେନ । ଵୃଷଭେଣ ଯଜାମହେ ॥ ଵୃଷଭେଣ ଯଜମାନାଃ । ଅକ୍ରୂରେଣେଵ ସର୍ପିଷା । ମୃଧଶ୍ଚ ସର୍ଵା ଇନ୍ଦ୍ରେଣ । ପୃତନାଶ୍ଚ ଜଯାମସି ॥ 64 ॥
ଯସ୍ଯାଯମୃଷଭୋ ହଵିଃ । ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ପରିଣୀଯତେ । ଜଯାତି ଶତ୍ରୁମାଯନ୍ତମ୍ । ଅଥୋ ହନ୍ତି ପୃତନ୍ଯତଃ ॥ ନୃଣାମହ ପ୍ରଣୀରସତ୍ । ଅଗ୍ର ଉଦ୍ଭିନ୍ଦତାମସତ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର ଶୁଷ୍ମ-ନ୍ତନୁଵା ମେରଯସ୍ଵ । ନୀଚା ଵିଶ୍ଵା ଅଭିତିଷ୍ଠାଭିମାତୀଃ । ନି ଶୃଣୀହ୍ଯାବାଧଂ-ଯୋଁ ନୋ ଅସ୍ତି । ଉରୁ-ନ୍ନୋ ଲୋକ-ଙ୍କୃଣୁହି ଜୀରଦାନୋ ॥ 65 ॥
ପ୍ରେହ୍ଯଭିପ୍ରେହି ପ୍ରଭରା ସହସ୍ଵ । ମା ଵିଵେନୋ ଵି ଶୃଣୁଷ୍ଵା ଜନେଷୁ । ଉଦୀଡିତୋ ଵୃଷଭ ତିଷ୍ଠ ଶୁଷ୍ମୈଃ । ଇନ୍ଦ୍ର ଶତ୍ରୂ-ନ୍ପୁରୋ ଅସ୍ମାକ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯ ॥ ଅଗ୍ନେ ଜେତା ତ୍ଵ-ଞ୍ଜଯ । ଶତ୍ରୂନ୍-ଥ୍ସହସ ଓଜସା । ଵି ଶତ୍ରୂନ୍. ଵିମୃଧୋ ନୁଦ ॥ ଏତ-ନ୍ତେ ସ୍ତୋମ-ନ୍ତୁଵିଜାତ ଵିପ୍ରଃ । ରଥ-ନ୍ନ ଧୀର-ସ୍ସ୍ଵପା ଅତକ୍ଷମ୍ । ଯଦୀଦଗ୍ନେ ପ୍ରତି ତ୍ଵ-ନ୍ଦେଵ ହର୍ଯାଃ ॥ 66 ॥
ସୁଵର୍ଵତୀରପ ଏନା ଜଯେମ ॥ ଯୋ ଘୃତେନାଭିମାନିତଃ । ଇନ୍ଦ୍ର ଜୈତ୍ରାଯ ଜଜ୍ଞିଷେ । ସ ନ-ସ୍ସଙ୍କାସୁ ପାରଯ । ପୃତନାସାହ୍ଯେଷୁ ଚ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଜିଗାଯ ପୃଥିଵୀମ୍ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗ୍ଂ ସୁଵର୍ମହତ୍ । ଵୃତ୍ରହା ପୁରୁଚେତନଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଜିଗାଯ ସହସା ସହାଗ୍ଂସି । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଜିଗାଯ ପୃତନାନି ଵିଶ୍ଵା ॥ 67 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଜାତୋ ଵି ପୁରୋ ରୁରୋଜ । ସ ନଃ ପରସ୍ପା ଵରିଵଃ କୃଣୋତୁ ॥ ଅଯ-ଙ୍କୃତ୍ନୁରଗୃଭୀତଃ । ଵିଶ୍ଵଜି-ଦୁଦ୍ଭିଦି-ଥ୍ସୋମଃ । ଋଷି-ର୍ଵିପ୍ରଃ କାଵ୍ଯେନ ॥ ଵାଯୁରଗ୍ରେଗା ଯଜ୍ଞପ୍ରୀଃ । ସାକ-ଙ୍ଗନ୍ମନସା ଯଜ୍ଞମ୍ । ଶିଵୋ ନିଯୁଦ୍ଭିଃ ଶିଵାଭିଃ ॥ ଵାଯୋ ଶୁକ୍ରୋ ଅଯାମି ତେ । ମଦ୍ଧ୍ଵୋ ଅଗ୍ର-ନ୍ଦିଵିଷ୍ଟିଷୁ ॥ 68 ॥
ଆଯା ହି ସୋମପୀତଯେ । ସ୍ଵାରୁହୋ ଦେଵ ନିଯୁତ୍ଵତା ॥ ଇମମିନ୍ଦ୍ର ଵର୍ଧଯ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାମ୍ । ଅଯଂ-ଵିଁଶାଂ-ଵିଁଶ୍ପତିରସ୍ତୁ ରାଜା । ଅସ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ର ମହି ଵର୍ଚାଗ୍ଂସି ଧେହି । ଅଵର୍ଚସ-ଙ୍କୃଣୁହି ଶତ୍ରୁମସ୍ଯ ॥ ଇମମାଭଜ ଗ୍ରାମେ ଅଶ୍ଵେଷୁ ଗୋଷୁ । ନିରମୁ-ମ୍ଭଜ ଯୋ-ଽମିତ୍ରୋ ଅସ୍ଯ । ଵର୍ଷ୍ମନ୍ କ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ କକୁଭି ଶ୍ରଯସ୍ଵ । ତତୋ ନ ଉଗ୍ରୋ ଵିଭଜା ଵସୂନି ॥ 69 ॥
ଅସ୍ମେ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଭୂରି ଵାମମ୍ । ସ-ନ୍ଦୁହାଥା-ଙ୍ଘର୍ମଦୁଘେଵ ଧେନୁଃ । ଅଯଗ୍ଂ ରାଜା ପ୍ରିଯ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭୂଯାତ୍ । ପ୍ରିଯୋ ଗଵାମୋଷଧୀନା-ମୁତାପାମ୍ ॥ ଯୁନଜ୍ମି ତ ଉତ୍ତରାଵନ୍ତ-ମିନ୍ଦ୍ରମ୍ । ଯେନ ଜଯାସି ନ ପରାଜଯାସୈ । ସ ତ୍ଵା ଽକରେକଵୃଷଭଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାନାମ୍ । ଅଥୋ ରାଜନ୍ନୁତ୍ତମ-ମ୍ମାନଵାନାମ୍ ॥ ଉତ୍ତରସ୍ତ୍ଵମଧରେ ତେ ସପତ୍ନାଃ । ଏକଵୃଷା ଇନ୍ଦ୍ରସଖା ଜିଗୀଵାନ୍ ॥ 70 ॥
ଵିଶ୍ଵା ଆଶାଃ ପୃତନା-ସ୍ସଜଂଯଁଞ୍ଜଯନ୍ନ୍ । ଅଭିତିଷ୍ଠ ଶତ୍ରୂଯତ-ସ୍ସହସ୍ଵ ॥ ତୁଭ୍ଯ-ମ୍ଭରନ୍ତି କ୍ଷିତଯୋ ଯଵିଷ୍ଠ । ବଲିମଗ୍ନେ ଅନ୍ତି ତ ଓତ ଦୂରାତ୍ । ଆ ଭନ୍ଦିଷ୍ଠସ୍ଯ ସୁମତି-ଞ୍ଚିକିଦ୍ଧି । ବୃହତ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ମହି ଶର୍ମ ଭଦ୍ରମ୍ ॥ ଯୋ ଦେହ୍ଯୋ ଅନମଯଦ୍ଵଧସ୍ନୈଃ । ଯୋ ଅର୍ଯପତ୍ନୀ-ରୁଷସଶ୍ଚକାର । ସ ନିରୁଦ୍ଧ୍ଯା ନହୁଷୋ ଯହ୍ଵୋ ଅଗ୍ନିଃ । ଵିଶଶ୍ଚକ୍ରେ ବଲିହୃତ-ସ୍ସହୋଭିଃ ॥ 71 ॥
ପ୍ର ସଦ୍ଯୋ ଅଗ୍ନେ ଅତ୍ଯଷ୍ଯନ୍ଯାନ୍ । ଆଵିର୍ଯସ୍ମୈ ଚାରୁତରୋ ବଭୂଥ । ଈଡେନ୍ଯୋ ଵପୁଷ୍ଯୋ ଵିଭାଵା । ପ୍ରିଯୋ ଵିଶାମତିଥି-ର୍ମାନୁଷୀଣାମ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଵୀର୍ଯା ସମ୍ଭୃତାନି । ବ୍ରହ୍ମାଗ୍ରେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ-ନ୍ଦିଵମାତତାନ । ଋତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରଥମୋତ ଜଜ୍ଞେ । ତେନାର୍ହତି ବ୍ରହ୍ମଣା ସ୍ପର୍ଧିତୁ-ଙ୍କଃ ॥ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ରୁଚୋ ଘୃତଵତୀଃ । ବ୍ରହ୍ମଣା ସ୍ଵରଵୋ ମିତାଃ ॥ 72 ॥
ବ୍ରହ୍ମ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ତନ୍ତଵଃ । ଋତ୍ଵିଜୋ ଯେ ହଵିଷ୍କୃତଃ ॥ ଶୃଙ୍ଗାଣୀଵେଚ୍ଛୃଙ୍ଗିଣାଗ୍ଂ ସନ୍ଦଦୃଶ୍ରିରେ । ଚଷାଲଵନ୍ତ-ସ୍ସ୍ଵରଵଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍ । ତେ ଦେଵାସ-ସ୍ସ୍ଵରଵସ୍ତସ୍ଥିଵାଗ୍ଂସଃ । ନମ-ସ୍ସଖିଭ୍ଯ-ସ୍ସନ୍ନାନ୍ମା ଽଵଗାତ ॥ ଅଭିଭୂରଗ୍ନିରତର-ଦ୍ରଜାଗ୍ଂସି । ସ୍ପୃଧୋ ଵିହତ୍ଯ ପୃତନା ଅଭିଶ୍ରୀଃ । ଜୁଷାଣୋ ମ ଆହୁତି-ମ୍ମା ମହିଷ୍ଟ । ହତ୍ଵା ସପତ୍ନାନ୍. ଵରିଵସ୍କରନ୍ନଃ ॥ ଈଶାନ-ନ୍ତ୍ଵା ଭୁଵନାନା-ମଭିଶ୍ରିଯମ୍ । ସ୍ତୌମ୍ଯଗ୍ନ ଉରୁକୃତଗ୍ଂ ସୁଵୀରମ୍ । ହଵି-ର୍ଜୁଷାଣ-ସ୍ସପତ୍ନାଗ୍ଂ ଅଭିଭୂରସି । ଜହି ଶତ୍ରୂଗ୍ଂରପ ମୃଧୋ ନୁଦସ୍ଵ ॥ 73 ॥
ଅସ୍ଯାଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଅଦ୍ଧ୍ଯକ୍ଷମ୍ । ଇମମିନ୍ଦ୍ର ଵୃଷଭ-ଙ୍କୃଣୁ ॥ ଯ-ସ୍ସୁଶୃଙ୍ଗଃ ସୁଵୃଷଭଃ । କଲ୍ଯାଣୋ ଦ୍ରୋଣ ଆହିତଃ । କାର୍ଷୀଵଲପ୍ରଗାଣେନ । ଵୃଷଭେଣ ଯଜାମହେ ॥ ଵୃଷଭେଣ ଯଜମାନାଃ । ଅକ୍ରୂରେଣେଵ ସର୍ପିଷା । ମୃଧଶ୍ଚ ସର୍ଵା ଇନ୍ଦ୍ରେଣ । ପୃତନାଶ୍ଚ ଜଯାମସି ॥ 64 ॥
ଯସ୍ଯାଯମୃଷଭୋ ହଵିଃ । ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ପରିଣୀଯତେ । ଜଯାତି ଶତ୍ରୁମାଯନ୍ତମ୍ । ଅଥୋ ହନ୍ତି ପୃତନ୍ଯତଃ ॥ ନୃଣାମହ ପ୍ରଣୀରସତ୍ । ଅଗ୍ର ଉଦ୍ଭିନ୍ଦତାମସତ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର ଶୁଷ୍ମ-ନ୍ତନୁଵା ମେରଯସ୍ଵ । ନୀଚା ଵିଶ୍ଵା ଅଭିତିଷ୍ଠାଭିମାତୀଃ । ନି ଶୃଣୀହ୍ଯାବାଧଂ-ଯୋଁ ନୋ ଅସ୍ତି । ଉରୁ-ନ୍ନୋ ଲୋକ-ଙ୍କୃଣୁହି ଜୀରଦାନୋ ॥ 65 ॥
ପ୍ରେହ୍ଯଭିପ୍ରେହି ପ୍ରଭରା ସହସ୍ଵ । ମା ଵିଵେନୋ ଵି ଶୃଣୁଷ୍ଵା ଜନେଷୁ । ଉଦୀଡିତୋ ଵୃଷଭ ତିଷ୍ଠ ଶୁଷ୍ମୈଃ । ଇନ୍ଦ୍ର ଶତ୍ରୂ-ନ୍ପୁରୋ ଅସ୍ମାକ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯ ॥ ଅଗ୍ନେ ଜେତା ତ୍ଵ-ଞ୍ଜଯ । ଶତ୍ରୂନ୍-ଥ୍ସହସ ଓଜସା । ଵି ଶତ୍ରୂନ୍. ଵିମୃଧୋ ନୁଦ ॥ ଏତ-ନ୍ତେ ସ୍ତୋମ-ନ୍ତୁଵିଜାତ ଵିପ୍ରଃ । ରଥ-ନ୍ନ ଧୀର-ସ୍ସ୍ଵପା ଅତକ୍ଷମ୍ । ଯଦୀଦଗ୍ନେ ପ୍ରତି ତ୍ଵ-ନ୍ଦେଵ ହର୍ଯାଃ ॥ 66 ॥
ସୁଵର୍ଵତୀରପ ଏନା ଜଯେମ ॥ ଯୋ ଘୃତେନାଭିମାନିତଃ । ଇନ୍ଦ୍ର ଜୈତ୍ରାଯ ଜଜ୍ଞିଷେ । ସ ନ-ସ୍ସଙ୍କାସୁ ପାରଯ । ପୃତନାସାହ୍ଯେଷୁ ଚ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଜିଗାଯ ପୃଥିଵୀମ୍ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗ୍ଂ ସୁଵର୍ମହତ୍ । ଵୃତ୍ରହା ପୁରୁଚେତନଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଜିଗାଯ ସହସା ସହାଗ୍ଂସି । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଜିଗାଯ ପୃତନାନି ଵିଶ୍ଵା ॥ 67 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଜାତୋ ଵି ପୁରୋ ରୁରୋଜ । ସ ନଃ ପରସ୍ପା ଵରିଵଃ କୃଣୋତୁ ॥ ଅଯ-ଙ୍କୃତ୍ନୁରଗୃଭୀତଃ । ଵିଶ୍ଵଜି-ଦୁଦ୍ଭିଦି-ଥ୍ସୋମଃ । ଋଷି-ର୍ଵିପ୍ରଃ କାଵ୍ଯେନ ॥ ଵାଯୁରଗ୍ରେଗା ଯଜ୍ଞପ୍ରୀଃ । ସାକ-ଙ୍ଗନ୍ମନସା ଯଜ୍ଞମ୍ । ଶିଵୋ ନିଯୁଦ୍ଭିଃ ଶିଵାଭିଃ ॥ ଵାଯୋ ଶୁକ୍ରୋ ଅଯାମି ତେ । ମଦ୍ଧ୍ଵୋ ଅଗ୍ର-ନ୍ଦିଵିଷ୍ଟିଷୁ ॥ 68 ॥
ଆଯା ହି ସୋମପୀତଯେ । ସ୍ଵାରୁହୋ ଦେଵ ନିଯୁତ୍ଵତା ॥ ଇମମିନ୍ଦ୍ର ଵର୍ଧଯ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାମ୍ । ଅଯଂ-ଵିଁଶାଂ-ଵିଁଶ୍ପତିରସ୍ତୁ ରାଜା । ଅସ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ର ମହି ଵର୍ଚାଗ୍ଂସି ଧେହି । ଅଵର୍ଚସ-ଙ୍କୃଣୁହି ଶତ୍ରୁମସ୍ଯ ॥ ଇମମାଭଜ ଗ୍ରାମେ ଅଶ୍ଵେଷୁ ଗୋଷୁ । ନିରମୁ-ମ୍ଭଜ ଯୋ-ଽମିତ୍ରୋ ଅସ୍ଯ । ଵର୍ଷ୍ମନ୍ କ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ କକୁଭି ଶ୍ରଯସ୍ଵ । ତତୋ ନ ଉଗ୍ରୋ ଵିଭଜା ଵସୂନି ॥ 69 ॥
ଅସ୍ମେ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଭୂରି ଵାମମ୍ । ସ-ନ୍ଦୁହାଥା-ଙ୍ଘର୍ମଦୁଘେଵ ଧେନୁଃ । ଅଯଗ୍ଂ ରାଜା ପ୍ରିଯ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭୂଯାତ୍ । ପ୍ରିଯୋ ଗଵାମୋଷଧୀନା-ମୁତାପାମ୍ ॥ ଯୁନଜ୍ମି ତ ଉତ୍ତରାଵନ୍ତ-ମିନ୍ଦ୍ରମ୍ । ଯେନ ଜଯାସି ନ ପରାଜଯାସୈ । ସ ତ୍ଵା ଽକରେକଵୃଷଭଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାନାମ୍ । ଅଥୋ ରାଜନ୍ନୁତ୍ତମ-ମ୍ମାନଵାନାମ୍ ॥ ଉତ୍ତରସ୍ତ୍ଵମଧରେ ତେ ସପତ୍ନାଃ । ଏକଵୃଷା ଇନ୍ଦ୍ରସଖା ଜିଗୀଵାନ୍ ॥ 70 ॥
ଵିଶ୍ଵା ଆଶାଃ ପୃତନା-ସ୍ସଜଂଯଁଞ୍ଜଯନ୍ନ୍ । ଅଭିତିଷ୍ଠ ଶତ୍ରୂଯତ-ସ୍ସହସ୍ଵ ॥ ତୁଭ୍ଯ-ମ୍ଭରନ୍ତି କ୍ଷିତଯୋ ଯଵିଷ୍ଠ । ବଲିମଗ୍ନେ ଅନ୍ତି ତ ଓତ ଦୂରାତ୍ । ଆ ଭନ୍ଦିଷ୍ଠସ୍ଯ ସୁମତି-ଞ୍ଚିକିଦ୍ଧି । ବୃହତ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ମହି ଶର୍ମ ଭଦ୍ରମ୍ ॥ ଯୋ ଦେହ୍ଯୋ ଅନମଯଦ୍ଵଧସ୍ନୈଃ । ଯୋ ଅର୍ଯପତ୍ନୀ-ରୁଷସଶ୍ଚକାର । ସ ନିରୁଦ୍ଧ୍ଯା ନହୁଷୋ ଯହ୍ଵୋ ଅଗ୍ନିଃ । ଵିଶଶ୍ଚକ୍ରେ ବଲିହୃତ-ସ୍ସହୋଭିଃ ॥ 71 ॥
ପ୍ର ସଦ୍ଯୋ ଅଗ୍ନେ ଅତ୍ଯଷ୍ଯନ୍ଯାନ୍ । ଆଵିର୍ଯସ୍ମୈ ଚାରୁତରୋ ବଭୂଥ । ଈଡେନ୍ଯୋ ଵପୁଷ୍ଯୋ ଵିଭାଵା । ପ୍ରିଯୋ ଵିଶାମତିଥି-ର୍ମାନୁଷୀଣାମ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଵୀର୍ଯା ସମ୍ଭୃତାନି । ବ୍ରହ୍ମାଗ୍ରେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ-ନ୍ଦିଵମାତତାନ । ଋତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରଥମୋତ ଜଜ୍ଞେ । ତେନାର୍ହତି ବ୍ରହ୍ମଣା ସ୍ପର୍ଧିତୁ-ଙ୍କଃ ॥ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ରୁଚୋ ଘୃତଵତୀଃ । ବ୍ରହ୍ମଣା ସ୍ଵରଵୋ ମିତାଃ ॥ 72 ॥
ବ୍ରହ୍ମ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ତନ୍ତଵଃ । ଋତ୍ଵିଜୋ ଯେ ହଵିଷ୍କୃତଃ ॥ ଶୃଙ୍ଗାଣୀଵେଚ୍ଛୃଙ୍ଗିଣାଗ୍ଂ ସନ୍ଦଦୃଶ୍ରିରେ । ଚଷାଲଵନ୍ତ-ସ୍ସ୍ଵରଵଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍ । ତେ ଦେଵାସ-ସ୍ସ୍ଵରଵସ୍ତସ୍ଥିଵାଗ୍ଂସଃ । ନମ-ସ୍ସଖିଭ୍ଯ-ସ୍ସନ୍ନାନ୍ମା ଽଵଗାତ ॥ ଅଭିଭୂରଗ୍ନିରତର-ଦ୍ରଜାଗ୍ଂସି । ସ୍ପୃଧୋ ଵିହତ୍ଯ ପୃତନା ଅଭିଶ୍ରୀଃ । ଜୁଷାଣୋ ମ ଆହୁତି-ମ୍ମା ମହିଷ୍ଟ । ହତ୍ଵା ସପତ୍ନାନ୍. ଵରିଵସ୍କରନ୍ନଃ ॥ ଈଶାନ-ନ୍ତ୍ଵା ଭୁଵନାନା-ମଭିଶ୍ରିଯମ୍ । ସ୍ତୌମ୍ଯଗ୍ନ ଉରୁକୃତଗ୍ଂ ସୁଵୀରମ୍ । ହଵି-ର୍ଜୁଷାଣ-ସ୍ସପତ୍ନାଗ୍ଂ ଅଭିଭୂରସି । ଜହି ଶତ୍ରୂଗ୍ଂରପ ମୃଧୋ ନୁଦସ୍ଵ ॥ 73 ॥
(ଵିଶାଂ - ଜଯାମସି - ଜୀରଦାନୋ - ହର୍ଯା - ଵିଶ୍ଵା - ଦିଵିଷ୍ଟିଷୁ - ଵସୂନି - ଜିଗୀଵାନ୍ଥ୍ - ସହୋଭି--ର୍ ମିତା - ନ ଶ୍ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଉପହୋମାଃ
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଉପହୋମାଃ
ସ ପ୍ରତ୍ନଵନ୍ନଵୀଯସା । ଅଗ୍ନେ ଦ୍ଯୁମ୍ନେନ ସଂଯଁତା । ବୃହ-ତ୍ତତନ୍ଥ ଭାନୁନା ॥ ନଵ-ନ୍ନୁ ସ୍ତୋମମଗ୍ନଯେ । ଦିଵ-ଶ୍ଶ୍ଯେନାଯ ଜୀଜନମ୍ । ଵସୋଃ କୁଵିଦ୍ଵନାତି ନଃ ॥ ସ୍ଵାରୁହା ଯସ୍ଯ ଶ୍ରିଯୋ ଦୃଶେ । ରଯିର୍ଵୀରଵତୋ ଯଥା । ଅଗ୍ରେ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଚେତତଃ ॥ ଅଦାଭ୍ଯଃ ପୁର ଏତା ॥ 74 ॥
ଅଗ୍ନିର୍ଵିଶା-ମ୍ମାନୁଷୀଣାମ୍ । ତୂର୍ଣୀ ରଥ-ସ୍ସଦା ନଵଃ ॥ ନଵଗ୍ଂ ସୋମାଯ ଵାଜିନେ । ଆଜ୍ଯ-ମ୍ପଯସୋ-ଽଜନି । ଜୁଷ୍ଟଗ୍ଂ ଶୁଚିତମଂ-ଵଁସୁ ॥ ନଵଗ୍ଂ ସୋମ ଜୁଷସ୍ଵ ନଃ । ପୀଯୂଷସ୍ଯେହ ତୃପ୍ଣୁହି । ଯସ୍ତେ ଭାଗ ଋତାଵଯମ୍ ॥ ନଵସ୍ଯ ସୋମ ତେ ଵଯମ୍ । ଆ ସୁମତିଂ-ଵୃଁଣୀମହେ ॥ 75 ॥
ସ ନୋ ରାସ୍ଵ ସହସ୍ରିଣଃ ॥ ନଵଗ୍ଂ ହଵିର୍ଜୁଷସ୍ଵ ନଃ । ଋତୁଭିଃ ସୋମ ଭୂତମମ୍ । ତଦଙ୍ଗ ପ୍ରତିହର୍ଯ ନଃ । ରାଜନ-ଥ୍ସୋମ ସ୍ଵସ୍ତଯେ ॥ ନଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୋମ-ନ୍ନଵଗ୍ଂ ହଵିଃ । ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଭ୍ଯା-ନ୍ନିଵେଦଯ । ତଜ୍ଜୁଷେତାଗ୍ଂ ସଚେତସା ॥ ଶୁଚି-ନ୍ନୁ ସ୍ତୋମ-ନ୍ନଵଜାତମଦ୍ଯ । ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଵୃତ୍ରହଣା ଜୁଷେଥାମ୍ ॥ 76 ॥
ଉଭା ହି ଵାଗ୍ଂ ସୁହଵା ଜୋହଵୀମି । ତା ଵାଜଗ୍ଂ ସଦ୍ଯ ଉଶତେ ଧେଷ୍ଠା ॥ ଅଗ୍ନିରିନ୍ଦ୍ରୋ ନଵସ୍ଯ ନଃ । ଅସ୍ଯ ହଵ୍ଯସ୍ଯ ତୃପ୍ଯତାମ୍ । ଇହ ଦେଵୌ ସହସ୍ରିଣୌ ॥ ଯଜ୍ଞ-ନ୍ନ ଆ ହି ଗଚ୍ଛତାମ୍ । ଵସୁମନ୍ତଗ୍ଂ ସୁଵର୍ଵିଦମ୍ । ଅସ୍ଯ ହଵ୍ଯସ୍ଯ ତୃପ୍ଯତାମ୍ । ଅଗ୍ନିରିନ୍ଦ୍ରୋ ନଵସ୍ଯ ନଃ ॥ ଵିଶ୍ଵା-ନ୍ଦେଵାଗ୍ ସ୍ତର୍ପଯତ ॥ 77 ॥
ହଵିଷୋ-ଽସ୍ଯ ନଵସ୍ଯ ନଃ । ସୁଵର୍ଵିଦୋ ହି ଜଜ୍ଞିରେ ॥ ଏଦ-ମ୍ବର୍ହି-ସ୍ସୁଷ୍ଟରୀମା ନଵେନ । ଅଯଂ-ଯଁଜ୍ଞୋ ଯଜମାନସ୍ଯ ଭାଗଃ । ଅଯ-ମ୍ବଭୂଵ ଭୁଵନସ୍ଯ ଗର୍ଭଃ । ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଇଦମଦ୍ଯାଗମିଷ୍ଠାଃ ॥ ଇମେ ନୁ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ସମୀଚୀ । ତନ୍ଵାନେ ଯଜ୍ଞ-ମ୍ପୁରୁପେଶସ-ନ୍ଧିଯା । ଆ-ଽସ୍ମୈ ପୃଣୀତା-ମ୍ଭୁଵନାନି ଵିଶ୍ଵା । ପ୍ରଜା-ମ୍ପୁଷ୍ଟିମମୃତ-ନ୍ନଵେନ ॥ 78 ॥
ଇମେ ଧେନୂ ଅମୃତଂ-ଯେଁ ଦୁହାତେ । ପଯସ୍ଵ-ତ୍ଯୁତ୍ତରାମେତୁ ପୁଷ୍ଟିଃ । ଇମଂ-ଯଁଜ୍ଞ-ଞ୍ଜୁଷମାଣେ ନଵେନ । ସମୀଚୀ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଘୃତାଚୀ ॥ ଯଵିଷ୍ଠୋ ହଵ୍ଯଵାହନଃ । ଚିତ୍ରଭାନୁ-ର୍ଘୃତାସୁତିଃ । ନଵଜାତୋ ଵିରୋଚସେ । ଅଗ୍ନେ ତତ୍ତେ ମହିତ୍ଵନମ୍ ॥ ତ୍ଵମଗ୍ନେ ଦେଵତାଭ୍ଯଃ । ଭାଗେ ଦେଵ ନ ମୀଯସେ ॥ 79 ॥
ସ ଏନା ଵିଦ୍ଵାନ୍. ଯକ୍ଷ୍ଯସି । ନଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୋମ-ଞ୍ଜୁଷସ୍ଵ ନଃ ॥ ଅଗ୍ନିଃ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରାଶ୍ଞାତୁ । ସ ହି ଵେଦ ଯଥା ହଵିଃ । ଶିଵା ଅସ୍ମଭ୍ଯ-ମୋଷଧୀଃ । କୃଣୋତୁ ଵିଶ୍ଵଚର୍ଷଣିଃ ॥ ଭଦ୍ରାନ୍ନ-ଶ୍ଶ୍ରେଯ-ସ୍ସମନୈଷ୍ଟ ଦେଵାଃ । ତ୍ଵଯା-ଽଵସେନ ସମଶୀମହି ତ୍ଵା । ସ ନୋ ମଯୋଭୂଃ ପିତୋ ଆଵିଶସ୍ଵ । ଶ-ନ୍ତୋକାଯ ତନୁଵେ ସ୍ଯୋନଃ ॥ ଏତମୁ ତ୍ଯ-ମ୍ମଧୁନା ସଂଯୁଁତଂ-ଯଁଵମ୍ । ସରସ୍ଵତ୍ଯା ଅଧିମନାଵଚର୍କୃଷୁଃ । ଇନ୍ଦ୍ର ଆସୀ-ଥ୍ସୀରପତି-ଶ୍ଶତକ୍ରତୁଃ । କୀନାଶା ଆସ-ନ୍ମରୁତଃ ସୁଦାନଵଃ ॥ 80 ॥
ଅଗ୍ନିର୍ଵିଶା-ମ୍ମାନୁଷୀଣାମ୍ । ତୂର୍ଣୀ ରଥ-ସ୍ସଦା ନଵଃ ॥ ନଵଗ୍ଂ ସୋମାଯ ଵାଜିନେ । ଆଜ୍ଯ-ମ୍ପଯସୋ-ଽଜନି । ଜୁଷ୍ଟଗ୍ଂ ଶୁଚିତମଂ-ଵଁସୁ ॥ ନଵଗ୍ଂ ସୋମ ଜୁଷସ୍ଵ ନଃ । ପୀଯୂଷସ୍ଯେହ ତୃପ୍ଣୁହି । ଯସ୍ତେ ଭାଗ ଋତାଵଯମ୍ ॥ ନଵସ୍ଯ ସୋମ ତେ ଵଯମ୍ । ଆ ସୁମତିଂ-ଵୃଁଣୀମହେ ॥ 75 ॥
ସ ନୋ ରାସ୍ଵ ସହସ୍ରିଣଃ ॥ ନଵଗ୍ଂ ହଵିର୍ଜୁଷସ୍ଵ ନଃ । ଋତୁଭିଃ ସୋମ ଭୂତମମ୍ । ତଦଙ୍ଗ ପ୍ରତିହର୍ଯ ନଃ । ରାଜନ-ଥ୍ସୋମ ସ୍ଵସ୍ତଯେ ॥ ନଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୋମ-ନ୍ନଵଗ୍ଂ ହଵିଃ । ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଭ୍ଯା-ନ୍ନିଵେଦଯ । ତଜ୍ଜୁଷେତାଗ୍ଂ ସଚେତସା ॥ ଶୁଚି-ନ୍ନୁ ସ୍ତୋମ-ନ୍ନଵଜାତମଦ୍ଯ । ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଵୃତ୍ରହଣା ଜୁଷେଥାମ୍ ॥ 76 ॥
ଉଭା ହି ଵାଗ୍ଂ ସୁହଵା ଜୋହଵୀମି । ତା ଵାଜଗ୍ଂ ସଦ୍ଯ ଉଶତେ ଧେଷ୍ଠା ॥ ଅଗ୍ନିରିନ୍ଦ୍ରୋ ନଵସ୍ଯ ନଃ । ଅସ୍ଯ ହଵ୍ଯସ୍ଯ ତୃପ୍ଯତାମ୍ । ଇହ ଦେଵୌ ସହସ୍ରିଣୌ ॥ ଯଜ୍ଞ-ନ୍ନ ଆ ହି ଗଚ୍ଛତାମ୍ । ଵସୁମନ୍ତଗ୍ଂ ସୁଵର୍ଵିଦମ୍ । ଅସ୍ଯ ହଵ୍ଯସ୍ଯ ତୃପ୍ଯତାମ୍ । ଅଗ୍ନିରିନ୍ଦ୍ରୋ ନଵସ୍ଯ ନଃ ॥ ଵିଶ୍ଵା-ନ୍ଦେଵାଗ୍ ସ୍ତର୍ପଯତ ॥ 77 ॥
ହଵିଷୋ-ଽସ୍ଯ ନଵସ୍ଯ ନଃ । ସୁଵର୍ଵିଦୋ ହି ଜଜ୍ଞିରେ ॥ ଏଦ-ମ୍ବର୍ହି-ସ୍ସୁଷ୍ଟରୀମା ନଵେନ । ଅଯଂ-ଯଁଜ୍ଞୋ ଯଜମାନସ୍ଯ ଭାଗଃ । ଅଯ-ମ୍ବଭୂଵ ଭୁଵନସ୍ଯ ଗର୍ଭଃ । ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଇଦମଦ୍ଯାଗମିଷ୍ଠାଃ ॥ ଇମେ ନୁ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ସମୀଚୀ । ତନ୍ଵାନେ ଯଜ୍ଞ-ମ୍ପୁରୁପେଶସ-ନ୍ଧିଯା । ଆ-ଽସ୍ମୈ ପୃଣୀତା-ମ୍ଭୁଵନାନି ଵିଶ୍ଵା । ପ୍ରଜା-ମ୍ପୁଷ୍ଟିମମୃତ-ନ୍ନଵେନ ॥ 78 ॥
ଇମେ ଧେନୂ ଅମୃତଂ-ଯେଁ ଦୁହାତେ । ପଯସ୍ଵ-ତ୍ଯୁତ୍ତରାମେତୁ ପୁଷ୍ଟିଃ । ଇମଂ-ଯଁଜ୍ଞ-ଞ୍ଜୁଷମାଣେ ନଵେନ । ସମୀଚୀ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଘୃତାଚୀ ॥ ଯଵିଷ୍ଠୋ ହଵ୍ଯଵାହନଃ । ଚିତ୍ରଭାନୁ-ର୍ଘୃତାସୁତିଃ । ନଵଜାତୋ ଵିରୋଚସେ । ଅଗ୍ନେ ତତ୍ତେ ମହିତ୍ଵନମ୍ ॥ ତ୍ଵମଗ୍ନେ ଦେଵତାଭ୍ଯଃ । ଭାଗେ ଦେଵ ନ ମୀଯସେ ॥ 79 ॥
ସ ଏନା ଵିଦ୍ଵାନ୍. ଯକ୍ଷ୍ଯସି । ନଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୋମ-ଞ୍ଜୁଷସ୍ଵ ନଃ ॥ ଅଗ୍ନିଃ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରାଶ୍ଞାତୁ । ସ ହି ଵେଦ ଯଥା ହଵିଃ । ଶିଵା ଅସ୍ମଭ୍ଯ-ମୋଷଧୀଃ । କୃଣୋତୁ ଵିଶ୍ଵଚର୍ଷଣିଃ ॥ ଭଦ୍ରାନ୍ନ-ଶ୍ଶ୍ରେଯ-ସ୍ସମନୈଷ୍ଟ ଦେଵାଃ । ତ୍ଵଯା-ଽଵସେନ ସମଶୀମହି ତ୍ଵା । ସ ନୋ ମଯୋଭୂଃ ପିତୋ ଆଵିଶସ୍ଵ । ଶ-ନ୍ତୋକାଯ ତନୁଵେ ସ୍ଯୋନଃ ॥ ଏତମୁ ତ୍ଯ-ମ୍ମଧୁନା ସଂଯୁଁତଂ-ଯଁଵମ୍ । ସରସ୍ଵତ୍ଯା ଅଧିମନାଵଚର୍କୃଷୁଃ । ଇନ୍ଦ୍ର ଆସୀ-ଥ୍ସୀରପତି-ଶ୍ଶତକ୍ରତୁଃ । କୀନାଶା ଆସ-ନ୍ମରୁତଃ ସୁଦାନଵଃ ॥ 80 ॥
(ପୁର ଏତା - ଵୃଣୀମହେ - ଜୁଷେଥାନ୍-ତର୍ପଯ-ତାମୃତ-ନ୍ନଵେନ-ମୀଯସେ-ସ୍ଯୋନ ଶ୍ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 8)
(ଜୁଷ୍ଟ - ଶ୍ଚକ୍ଷୁଷୋ - ଜୁଷ୍ଟୀ ନରୋ - ନକ୍ତ-ଞ୍ଜାତା - ଵୃଷା ସ - ଉତ ନୋ - ଵୃଷା-ଽସ୍ଯଗ୍ଂଶୁଃ - ସ ପ୍ରତ୍ନଵଦଷ୍ଟୌ)
(ଜୁଷ୍ଟୋ - ମନ୍ଯୁ-ର୍ଭଗୋ - ଜୁଷ୍ଟୀ ନରୋ - ହରିଵର୍ପସ-ଙ୍ଗିରଃ - ଶିପ୍ରିନ୍ ଵାଜାନା - ମୁତ ନୋ - ଯ-ଦ୍ଵାଗ୍ଵଦନ୍ତୀ - ଵିଶ୍ଵା ଆଶା ଅଶୀତିଃ )
(ଜୁଷ୍ଟଃ - ସୁଦାନଵଃ )
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ।
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ଚତୁର୍ଥଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥