2.5 - உபஹோமஶேஷஃ - க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேத தைத்திரீய ப்ராஹ்மண பாடஃ - ப்ராணோ ரக்ஷதி

க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ப்ராஹ்மணே த்விதீயாஷ்டகே பஞ்சமஃ ப்ரபாடகஃ - உபஹோமஶேஷஃ
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,

ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹரிஃ ஓம் ॥
2.5.1 உபஹோமாஃ

ப்ராணோ ரக்ஷதி விஶ்வமேஜத் । இர்யோ பூத்வா பஹுதா பஹூநி । ஸ இத்ஸர்வம்-வ்யாஂநஶே ॥ யோ தேவோ தேவேஷு விபூரந்தஃ । ஆவ்ரு'தூதா-த்க்ஷேத்ரியத்த்வகத்வ்ரு'ஷா । தமி-த்ப்ராண-ம்மநஸோ பஶிக்ஷத । அக்ர-ந்தேவாநா-மிதமத்து நோ ஹவிஃ ॥ மநஸஶ்சித்தேதம் । பூத-ம்பவ்ய-ஞ்ச குப்யதே । தத்தி தேவேஷ்வக்ரியம் ॥ 1 ॥
ஆ ந ஏது புரஶ்சரம் । ஸஹ தேவைரிமக்ம் ஹவம் । மந-ஶ்ஶ்ரேயஸி ஶ்ரேயஸி । கர்மந். யஜ்ஞபதி-ந்ததத் ॥ ஜுஷதா-ம்மே வாகிதக்ம் ஹவிஃ । விராட்தேவீ புரோஹிதா । ஹவ்யவாடந பாயிநீ ॥ யயா ரூபாணி பஹுதா வதந்தி । பேஶாக்ம்ஸி தேவாஃ பரமே ஜநித்ரே । ஸாநோ விராடநபஸ்புரந்தீ ॥ 2 ॥
வாக்தேவீ ஜுஷதாமிதக்ம் ஹவிஃ ॥ சக்ஷு-ர்தேவாநா-ஞ்ஜ்யோதிரம்ரு'தே ந்யக்தம் । அஸ்ய விஜ்ஞாநாய பஹுதா நிதீயதே । தஸ்ய ஸும்ந-மஶீமஹி । மா நோ ஹாஸீ-த்விசக்ஷணம் ॥ ஆயுரிந்நஃ ப்ரதீர்யதாம் । அநந்தா-ஶ்சக்ஷுஷா வயம் । ஜீவா ஜ்யோதிரஶீமஹி । ஸுவர்ஜ்யோதி-ருதாம்ரு'தம் ॥ ஶ்ரோத்ரேண பத்ர முத ஶ்ரு'ண்வந்தி ஸத்யம் । ஶ்ரோத்ரேண வாச-ம்பஹுதோத்ய மாநாம் । ஶ்ரோத்ரேண மோதஶ்ச மஹஶ்ச ஶ்ரூயதே । ஶ்ரோத்ரேண ஸர்வா திஶ ஆஶ்ரு'ணோமி ॥ யேந ப்ராச்யா உத தக்ஷிணா । ப்ரதீச்யை திஶ-ஶ்ஶ்ரு'ண்வந்த்யுத்தராத் । ததிச்ச்ரோத்ர-ம்பஹுதோத்யமாநம் । அராந்ந நேமிஃ பரி ஸர்வ-ம்பபூவ ॥ 3 ॥

(அக்ரி - யமநபஸ்புரந்தீ - ஸத்யக்ம் ஸப்த ச) (அ. 1)
2.5.2 உபஹோமாஃ

உதேஹி வாஜிந்யோ அஸ்யப்ஸ்வந்தஃ । இதக்ம் ராஷ்ட்ரமாவிஶ ஸூந்ரு'தாவத் । யோ ரோஹிதோ விஶ்வமித-ஞ்ஜஜாந । ஸ நோ ராஷ்ட்ரேஷு ஸுதிதாந்ததாது ॥ ரோஹக்ம் ரோஹக்ம் ரோஹித ஆருரோஹ । ப்ரஜாபிர்வ்ரு'த்தி-ஞ்ஜநுஷாமுபஸ்தம் । தாபி-ஸ்ஸக்ம்ரப்தோ அவிதத்ஷடுர்வீஃ । காது-ம்ப்ரபஶ்யந்நிஹ ராஷ்ட்ரமாஹாஃ ॥ ஆஹார்ஷீ-த்ராஷ்ட்ரமிஹ ரோஹிதஃ । ம்ரு'தோ வ்யாஸ்ததபய-ந்நோ அஸ்து ॥ 4 ॥
அஸ்மப்ய-ந்த்யாவாப்ரு'திவீ ஶக்வரீபிஃ । ராஷ்ட்ர-ந்துஹாதாமிஹ ரேவதீபிஃ ॥ விமமர்ஶ ரோஹிதோ விஶ்வரூபஃ । ஸமாசக்ராணஃ ப்ரருஹோ ருஹஶ்ச । திவகந்த்வாய மஹதா மஹிம்நா । வி நோ ராஷ்ட்ரமுநத்து பயஸா ஸ்வேந ॥ யாஸ்தே விஶஸ்தபஸா ஸம்பபூவுஃ । காயத்ரம்-வஂத்ஸமநு தாஸ்த ஆகுஃ । தாஸ்த்வா விஶந்து மஹஸா ஸ்வேந । ஸ-ம்மாதா புத்ரோ அப்யேது ரோஹிதஃ ॥ 5 ॥
யூயமுக்ரா மருதஃ ப்ரு'ஶ்நிமாதரஃ । இந்த்ரேண ஸயுஜா ப்ரம்ரு'ணீத ஶத்ரூந் । ஆ வோ ரோஹிதோ அஶ்ரு'ணோதபித்யவஃ । த்ரிஸப்தாஸோ மருத-ஸ்ஸ்வாதுஸம்முதஃ ॥ ரோஹிதோ த்யாவாப்ரு'திவீ ஜஜாந । தஸ்மிக்க்ஸ்தந்து-ம்பரமேஷ்டீ ததாந । தஸ்மிஞ்சிஶ்ரியே அஜ ஏகபாத் । அத்ரு'க்ம் ஹத்த்யாவாப்ரு'திவீ பலேந ॥ ரோஹிதோ த்யாவாப்ரு'திவீ அத்ரு'க்ம்ஹத் । தேந ஸுவஃ ஸ்தபித-ந்தேந நாகஃ ॥ 6 ॥
ஸோ அந்தரிக்ஷே ரஜஸோ விமாநஃ । தேந தேவா-ஸ்ஸுவரந்வவிந்தந்ந் ॥ ஸுஶேவ-ந்த்வா பாநவோ தீதிவாக்ம்ஸம் । ஸமக்ராஸோ ஜுஹ்வோ ஜாதவேதஃ । உக்ஷந்தி த்வா வாஜிநமா க்ரு'தேந । ஸக்ம்ஸமக்நே யுவஸே போஜநாநி ॥ அக்நே ஶர்த மஹதே ஸௌபகாய । தவ த்யும்நா-ந்யுத்தமாநி ஸந்து । ஸ-ஞ்ஜாஸ்பத்யக்ம் ஸுயமமாக்ரு'ணுஷ்வ । ஶத்ரூயதாமபிதிஷ்டா மஹாஸி ॥ 7 ॥

(அ- ஸ்த்வேது ரோஹிதோ - நாகோ - மஹாக்ம்ஸி) (அ. 2)
2.5.3 உபஹோமாஃ

புநர்ந இந்த்ரோ மகவா ததாது । தநாநி ஶக்ரோ தந்யஃ ஸுராதாஃ । அர்வாசீந-ங்க்ரு'ணுதாம்-யாஂசிதோ மநஃ । ஶ்ருஷ்டீ நோ அஸ்ய ஹவிஷோ ஜுஷாணஃ ॥ யாநி நோ ஜிந-ந்தநாநி । ஜஹர்த ஶூர மந்யுநா । இந்த்ராநுவிந்த நஸ்தாநி । அநேந ஹவிஷா புநஃ ॥ இந்த்ர ஆஶாப்யஃ பரி । ஸர்வாப்யோ-'பய-ங்கரத் ॥ 8 ॥
ஜேதா ஶத்ரூந். விசர்ஷணிஃ ॥ ஆகூத்யை த்வா காமாய த்வா ஸம்ரு'தே த்வா । புரோ ததே அம்ரு'தத்வாய ஜீவஸே ॥ ஆகூதிமஸ்யாவஸே । காமமஸ்ய ஸம்ரு'த்த்யை । இந்த்ரஸ்ய யுஞ்ஜதே தியஃ ॥ ஆகூதி-ந்தேவீ-ம்மநஸஃ புரோ ததே । யஜ்ஞஸ்ய மாதா ஸுஹவா மே அஸ்து । யதிச்சாமி மநஸா ஸகாமஃ । விதேயமேநத்த்ரு'தயே நிவிஷ்டம் ॥ 9 ॥
ஸேதக்நிரக்நீக்ம் ரத்யேத்யந்யாந் । யத்ர வாஜீ தநயோ வீடுபாணிஃ । ஸஹஸ்ரபாதா அக்ஷரா ஸமேதி ॥ ஆஶாநா-ந்த்வா ''ஶாபாலேப்யஃ । சதுர்ப்யோ அம்ரு'தேப்யஃ । இத-ம்பூதஸ்யாத்த்யக்ஷேப்யஃ । விதேம ஹவிஷா வயம் ॥ விஶ்வா ஆஶா மதுநா ஸக்ம்ஸ்ரு'ஜாமி । அநமீவா ஆப ஓஷதயோ பவந்து । அயம்-யஂஜமாநோ ம்ரு'தோ வ்யஸ்யதாம் ॥ 10 ॥
அக்ரு'பீதாஃ பஶவஃ ஸந்து ஸர்வே ॥ அக்நி-ஸ்ஸோமோ வருணோ மித்ர இந்த்ரஃ । ப்ரு'ஹஸ்பதிஃ ஸவிதா ய-ஸ்ஸஹஸ்ரீ । பூஷா நோ கோபிரவஸா ஸரஸ்வதீ । த்வஷ்டா ரூபாணி ஸமநக்து யஜ்ஞைஃ ॥ த்வஷ்டா ரூபாணி தததீ ஸரஸ்வதீ । பூஷா பகக்ம் ஸவிதா நோ ததாது । ப்ரு'ஹஸ்பதி-ர்தததிந்த்ரஃ ஸஹஸ்ரம் । மித்ரோ தாதா வருண-ஸ்ஸோமோ அக்நிஃ ॥ 11 ॥

(கரந் - நிவிஷ்ட - மஸ்யதாம் - +நவ ச) (அ. 3)
2.5.4 உபஹோமாஃ

ஆ நோ பர பகமிந்த்ர த்யுமந்தம் । நி தே தேஷ்ணஸ்ய தீமஹி ப்ரரேகே । உர்வ இவ பப்ரதே காமோ அஸ்மே । தமாப்ரு'ணா வஸுபதே வஸூநாம் ॥ இம-ங்காம-ம்மந்தயா கோபிரஶ்வைஃ । சந்த்ரவதா ராதஸா பப்ரதஶ்ச । ஸுவர்யவோ மதிபிஸ்துப்யம்-விஂப்ராஃ । இந்த்ராய வாஹஃ குஶிகாஸோ அக்ரந்ந் ॥ இந்த்ரஸ்ய நு வீர்யாணி ப்ரவோசம் । யாநி சகார ப்ரதமாநி வஜ்ரீ ॥ 12 ॥
அஹ-ந்நஹிமந்வபஸ்ததர்த । ப்ர வக்ஷணா அபிந-த்பர்வதாநாம் ॥ அஹந்நஹி-ம்பர்வதே ஶிஶ்ரியாணம் । த்வஷ்டா-'ஸ்மை வஜ்ரக்க் ஸ்வர்ய-ந்ததக்ஷ । வாஶ்ரா இவ தேநவ-ஸ்ஸ்யந்தமாநாஃ । அஞ்ஜஃ ஸமுத்ர-மவஜக்முராபஃ ॥ வ்ரு'ஷாயமாணோ-'வ்ரு'ணீத ஸோமம் । த்ரிகத்ருகேஷ்வ-பிப-த்ஸுதஸ்ய । ஆ ஸாயக-ம்மகவா தத்த வஜ்ரம் । அஹந்நேந-ம்ப்ரதமஜா மஹீநாம் ॥ 13 ॥
யதிந்த்ராஹந்-ப்ரதமஜா மஹீநாம் । ஆந்மாயிநாமமிநாஃ ப்ரோத மாயாஃ । ஆ-த்ஸூர்ய-ஞ்ஜநய-ந்த்யாமுஷாஸம் । தாதீக்நா ஶத்ரூந்ந கிலாவிவித்ஸே ॥ அஹந் வ்ரு'த்ரம்-வ்ரு'ஂத்ரதரம்-வ்யஂக்ம்ஸம் । இந்த்ரோ வஜ்ரேண மஹதா வதேந । ஸ்கந்தாக்ம்ஸீவ குலிஶேநா விவ்ரு'க்ணா । அஹிஃ ஶயத உபப்ரு'க்-ப்ரு'திவ்யாம் ॥ அயோத்த்யேவ துர்மத ஆ ஹி ஜுஹ்வே । மஹாவீர-ந்து விபாத-ம்ரு'ஜீஷம் ॥ 14 ॥
நாதாரீரஸ்ய ஸம்ரு'திம்-வஂதாநாம் । ஸக்ம் ருஜாநாஃ பிபிஷ இந்த்ரஶத்ருஃ ॥ விஶ்வோ விஹாயா அரதிஃ । வஸுர்ததே ஹஸ்தே தக்ஷிணே । தரணிர்ந ஶிஶ்ரதத் । ஶ்ரவஸ்யயா ந ஶிஶ்ரதத் । விஶ்வஸ்மா இதிஷுத்த்யஸே । தேவத்ரா ஹவ்யமூஹிஷே । விஶ்வஸ்மா இத்ஸுக்ரு'தே வாரம்ரு'ண்வதி । அக்நி-ர்த்வாரா வ்ய்ரு'ண்வதி ॥ 15 ॥
உதுஜ்ஜிஹாநோ அபி காமமீரயந்ந் । ப்ரப்ரு'ஞ்சந் விஶ்வா புவநாநி பூர்வதா । ஆ கேதுநா ஸுஷமித்தோ யஜிஷ்டஃ । காம-ந்நோ அக்நே அபிஹர்ய திக்ப்யஃ ॥ ஜுஷாணோ ஹவ்யமம்ரு'தேஷு தூட்யஃ । ஆ நோ ரயி-ம்பஹுலா-ங்கோமதீமிஷம் । நிதேஹி யக்ஷதம்ரு'தேஷு பூஷந்ந் ॥ அஶ்விநா யஜ்ஞமாகதம் । தாஶுஷஃ புருதக்ம்ஸஸா । பூஷா ரக்ஷது நோ ரயிம் ॥ 16 ॥
இமம்-யஂஜ்ஞமஶ்விநா வர்தயந்தா । இமௌ ரயிம்-யஂஜமாநாய தத்தம் । இமௌ பஶூ-ந்ரக்ஷதாம்-விஂஶ்வதோ நஃ । பூஷா நஃ பாது ஸதம-ப்ரயுச்சந்ந் ॥ ப்ர தே மஹே ஸரஸ்வதி । ஸுபகே வாஜிநீவதி । ஸத்யவாசே பரே மதிம் ॥ இத-ந்தே ஹவ்ய-ங்க்ரு'தவ-த்ஸரஸ்வதி । ஸத்யவாசே ப்ரபரேமா ஹவீக்ம்ஷி । இமாநி தே துரிதா ஸௌபகாநி । தேபிர்வயக்ம் ஸுபகாஸ-ஸ்ஸ்யாம ॥ 17 ॥

(வஜ் - ய்ரஹீநா - ம்ரு'ஜீஷம் - ஂவ்ய்ரு'ண்வதி - ரக்ஷது நோ ரயிக்ம் - ஸௌபகாந்யேக-ஞ்ச) (அ. 4)
2.5.5 உபஹோமாஃ

யஜ்ஞோ ராயோ யஜ்ஞ ஈஶே வஸூநாம் । யஜ்ஞ-ஸ்ஸஸ்யாநாமுத ஸுக்ஷிதீநாம் । யஜ்ஞ இஷ்டஃ பூர்வசித்தி-ந்ததாது । யஜ்ஞோ ப்ரஹ்மண்வாக்ம் அப்யேது தேவாந் ॥ அயம்-யஂஜ்ஞோ வர்ததா-ங்கோபிரஶ்வைஃ । இயம்-வேஂதிஃ ஸ்வபத்யா ஸுவீரா । இத-ம்பர்ஹிரதி பரஃஈக்ஷ்யந்யா । இமம்-யஂஜ்ஞம்-விஂஶ்வே அவந்து தேவாஃ ॥ பக ஏவ பகவாக்ம் அஸ்து தேவாஃ । தேந வய-ம்பகவந்த-ஸ்ஸ்யாம ॥ 18 ॥
த-ந்த்வா பக ஸர்வ இஜ்ஜோஹவீமி । ஸ நோ பக புர ஏதா பவேஹ ॥ பக ப்ரணேத-ர்பக ஸத்யராதஃ । பகேமா-ந்தியமுதவ ததந்நஃ । பக ப்ரணோ ஜநய கோபிரஶ்வைஃ । பக ப்ர ந்ரு'பி-ர்ந்ரு'வந்தஃ ஸ்யாம ॥ ஶஶ்வதீ-ஸ்ஸமா உபயந்தி லோகாஃ । ஶஶ்வதீ-ஸ்ஸமா உபயந்த்யாபஃ । இஷ்ட-ம்பூர்தக்ம் ஶஶ்வதீநாக்ம் ஸமாநாக்ம் ஶாஶ்வதேந । ஹவிஷேஷ்ட்வா 'நந்தம்-லோஂக-ம்பரமாருரோஹ ॥ 19 ॥
இயமேவ ஸா யா ப்ரதமா வ்யௌச்சத் । ஸா ரூபாணி குருதே பஞ்ச தேவீ ॥ த்வே ஸ்வஸாரௌ வயதஸ்தந்த்ரமேதத் । ஸநாதநம்-விஂததக்ம் ஷண்மயூகம் । அவாந்யாக் ஸ்தந்தூந் கிரதோ தத்தோ அந்யாந் । நாவப்ரு'ஜ்யாதே ந கமாதே அந்தம் ॥ ஆ வோ யந்தூதவாஹாஸோ அத்ய । வ்ரு'ஷ்டிம்-யேஂ விஶ்வே மருதோ ஜுநந்தி । அயம்-யோஂ அக்நி-ர்மருத-ஸ்ஸமித்தஃ । ஏத-ஞ்ஜுஷத்த்வ-ங்கவயோ யுவாநஃ ॥ 20 ॥
தாராவரா மருதோ த்ரு'ஷ்ணுவோஜஸஃ । ம்ரு'கா ந பீமாஸ்தவிஷேபி-ரூர்மிபிஃ । அக்நயோ ந ஶுஶுசாநா ரு'ஜீஷிணஃ । ப்ருமி-ந்தமந்த உப கா அவ்ரு'ண்வத ॥ விசக்ரமே ப்ரு'திவீமேஷ ஏதாம் । க்ஷேத்ராய விஷ்ணு-ர்மநுஷே தஶஸ்யந்ந் । த்ருவாஸோ அஸ்ய கீரயோ ஜநாஸஃ । உருக்ஷிதிக்ம் ஸுஜநிமா சகார ॥, த்ரிர்தேவஃ ப்ரு'திவீமேஷ ஏதாம் । விசக்ரமே ஶதர்சஸ-ம்மஹித்வா । ப்ர விஷ்ணு-ரஸ்து தவஸஸ்த வீயாந் । த்வேஷக்க் ஹ்யஸ்ய ஸ்தவிரஸ்ய நாம ॥॥ ஆவேதஸ-ந்நீலப்ரு'ஷ்ட-ம்ப்ரு'ஹந்தம் । ப்ரு'ஹஸ்பதிக்ம் ஸதநே ஸாதயத்த்வம் । ஸாதத்யோநி-ந்தம ஆதீதிவாக்ம்ஸம் । ஹிரண்யவர்ணமருஷக்ம் ஸபேம ॥ ஸ ஹி ஶுசிஃ ஶதபத்ர-ஸ்ஸ ஶுந்த்யூஃ ॥ 21 ॥
ஹிரண்யவாஶீரிஷிர-ஸ்ஸுவர.ஷாஃ । ப்ரு'ஹஸ்பதி-ஸ்ஸ ஸ்வாவேஶ ரு'ஷ்வாஃ । பூரூ ஸகிப்ய ஆ ஸுதி-ங்கரிஷ்டஃ ॥ பூஷக்க்ஸ்தவ வ்ரதே வயம் । ந ரிஷ்யேம கதா சந । ஸ்தோதாரஸ்த இஹ ஸ்மஸி ॥ யாஸ்தே பூஷந்நாவோ அந்த-ஸ்ஸமுத்ரே । ஹிரண்யயீரந்தரிக்ஷே சரந்தி । யாபிர்யாஸி தூத்யாக்ம் ஸூர்யஸ்ய । காமேந க்ரு'த-ஶ்ஶ்ரவ இச்சமாநஃ ॥ 22 ॥
அரண்யாந்யரண்யாந்யஸௌ । யா ப்ரேவ நஶ்யஸி । கதா க்ராம-ந்ந ப்ரு'ச்சஸி । ந த்வா பீரிவ விந்ததீ(3) ॥ வ்ரு'ஷாரவாய வததே । யதுபாவதி சிச்சிகஃ । ஆகாடீபிரிவ தாவயந்ந் । அரண்யாநி-ர்மஹீயதே ॥ உத காவ இவாதந்ந் । உதோ வேஶ்மேவ த்ரு'ஶ்யதே ॥ 23 ॥
உதோ அரண்யாநி-ஸ்ஸாயம் । ஶகடீரிவ ஸர்ஜதி ॥ காமங்கைஷ ஆஹ்வயதி । தார்வங்கைஷ உபாவதீத் । வஸந்நரண்யாந்யாக்ம் ஸாயம் । அக்ருக்ஷதிதி மந்யதே ॥ ந வா அரண்யாநிர்ஹந்தி । அந்யஶ்சேந்நாபிகச்சதி । ஸ்வாதோஃ பலஸ்ய ஜக்த்வா । யத்ர காம-ந்நிபத்யதே ॥ ஆஞ்ஜநகந்தீக்ம் ஸுரபீம் । பஹ்வந்நாமக்ரு'ஷீவலாம் । ப்ராஹ-ம்ம்ரு'காணா-ம்மாதரம் । அரண்யாநீமஶக்ம்-ஸிஷம் ॥ 24 ॥

(ஸ்யாம - ருரோஹ - யுவாநஃ - ஶுந்த் - யூரிச்சமாநோ - த்ரு'ஶ்யதே - நிபத்யதே சத்வாரி ச) (அ. 5)
2.5.6 உபஹோமாஃ

வார்த்ரஹத்யாய ஶவஸே । ப்ரு'தநா-ஸாஹ்யாய ச । இந்த்ரத்வா-''வர்தயாமஸி ॥ ஸுப்ரஹ்மாணம்-வீஂரவந்த-ம்ப்ரு'ஹந்தம் । உரு-ங்கபீர-ம்ப்ரு'துபுத்த்நமிந்த்ர । ஶ்ருதர்ஷி-முக்ரமபி-மாதிஷாஹம் । அஸ்மப்ய-ஞ்சித்ரம்-வ்ரு'ஂஷணக்ம் ரயி-ந்தாஃ ॥ க்ஷேத்ரியை த்வா நிர்-ரு'த்யை த்வா । த்ருஹோ முஞ்சாமி வருணஸ்ய பாஶாத் । அநாகஸ-ம்ப்ரஹ்மணே த்வா கரோமி ॥ 25 ॥
ஶிவே தே த்யாவாப்ரு'திவீ உபே இமே ॥ ஶ-ந்தே அக்நி-ஸ்ஸஹாத்பிரஸ்து । ஶ-ந்த்யாவாப்ரு'திவீ ஸஹௌஷதீபிஃ । ஶமந்தரிக்ஷக்ம் ஸஹ வாதேந தே । ஶ-ந்தே சதஸ்ரஃ ப்ரதிஶோ பவந்து ॥ யா தைவீஶ்சதஸ்ரஃ ப்ரதிஶஃ । வாதபத்நீரபி ஸூர்யோ விசஷ்டே । தாஸா-ந்த்வா ஜரஸ ஆததாமி । ப்ர யக்ஷ்ம ஏது நிர்-ரு'தி-ம்பராசைஃ ॥ அமோசி யக்ஷ்மா-த்துரிதா-தவர்த்யை ॥ 26 ॥
த்ருஹஃ பாஶாந்நிர்-ரு'த்யை சோதமோசி । அஹா அவர்திமவித-த்ஸ்யோநம் । அப்யபூ-த்பத்ரே ஸுக்ரு'தஸ்ய லோகே ॥ ஸூர்யம்ரு'த-ந்தமஸோ க்ராஹ்யா யத் । தேவா அமுஞ்ச-ந்நஸ்ரு'ஜந்வ்யேநஸஃ । ஏவமஹமிம-ங்க்ஷேத்ரியாஜ்ஜாமிஶக்ம்ஸாத் । த்ருஹோ முஞ்சாமி வருணஸ்ய பாஶாத் ॥ ப்ரு'ஹஸ்பதே யுவமிந்த்ரஶ்ச வஸ்வஃ । திவ்யஸ்யேஶாதே உத பார்திவஸ்ய । தத்தக்ம் ரயிக்க் ஸ்துவதே கீரயே சித் ॥ 27 ॥
யூய-ம்பாத ஸ்வஸ்திபி-ஸ்ஸதா நஃ ॥ தேவாயுதமிந்த்ரமாஜோஹுவாநாஃ । விஶ்வாவ்ரு'தமபி யே ரக்ஷமாணாஃ । யேந ஹதா தீர்கமத்த்வாநமாயந்ந் । அநந்தமர்தமநிவர்-த்ஸ்யமாநாஃ ॥ யத்தே ஸுஜாதே ஹிமவத்ஸு பேஷஜம் । மயோபூ-ஶ்ஶந்தமா யத்த்ரு'தோ-'ஸி । ததோ நோ தேஹி ஸீபலே ॥ அதோ கிரிப்யோ அதி யத்ப்ரதாவஸி । ஸக்ம்ஶோபமாநா கந்யேவ ஶுப்ரே ॥ 28 ॥
தா-ந்த்வா முத்கலா ஹவிஷா வர்தயந்தி । ஸா நஃ ஸீபலே ரயிமாபாஜயேஹ ॥ பூர்வ-ந்தேவா அபரேணா-நுபஶ்யஞ்ஜந்மபிஃ । ஜந்மாந்யவரைஃ பராணி । வேதாநி தேவா அயமஸ்மீதி மாம் । அஹக்ம் ஹித்வா ஶரீர-ஞ்ஜரஸஃ பரஸ்தாத் ॥ ப்ராணாபாநௌ சக்ஷு-ஶ்ஶ்ரோத்ரம் । வாச-ம்மநஸி ஸம்ப்ரு'தாம் । ஹித்வா ஶரீர-ஞ்ஜரஸஃ பரஸ்தாத் । ஆ பூதி-ம்பூதிம்-வஂயமஶ்நவாமஹை ॥ இமா ஏவ தா உஷஸோ யாஃ ப்ரதமா வ்யௌச்சந்ந் । தா தேவ்யஃ குர்வதே பஞ்ச ரூபா । ஶஶ்வதீர்நாவப்ரு'ஜ்யந்தி । ந கமந்த்யந்தம் ॥ 29 ॥

(கரோ - ம்யவர்த்யை - சி - ச்சுப்ரே - 'ஶ்நவாமஹை சத்வாரி ச) (அ. 6)
2.5.7 உபஹோமாஃ

வஸூநா-ந்த்வா-''தீதேந । ருத்ராணாமூர்ம்யா । ஆதித்யாநா-ந்தேஜஸா । விஶ்வேஷா-ந்தேவாநா-ங்க்ரதுநா । மருதாமேம்நா ஜுஹோமி ஸ்வாஹா ॥ அபிபூதி-ரஹமாகமம் । இந்த்ரஸகா ஸ்வாயுதஃ । ஆஸ்வாஶாஸு துஷ்ஷஹஃ ॥ இதம்-வஂர்சோ அக்நிநா தத்தமாகாத் । யஶோ பர்க-ஸ்ஸஹ ஓஜோ பல-ஞ்ச ॥ 30 ॥
தீர்காயுத்வாய ஶதஶாரதாய । ப்ரதிக்ரு'ப்ணாமி மஹதே வீர்யாய ॥ ஆயுரஸி விஶ்வாயுரஸி । ஸர்வாயுரஸி ஸர்வமாயுரஸி । ஸர்வ-ம்ம ஆயுர்பூயாத் । ஸர்வமாயுர்கேஷம் ॥ பூர்புவ-ஸ்ஸுவஃ ॥ அக்நி-ர்தர்மேணாந்நாதஃ । ம்ரு'த்யு-ர்தர்மேணாந்நபதிஃ । ப்ரஹ்ம க்ஷத்ரக்க் ஸ்வாஹா ॥ 31 ॥
ப்ரஜாபதிஃ ப்ரணேதா । ப்ரு'ஹஸ்பதிஃ புர ஏதா । யமஃ பந்தாஃ । சந்த்ரமாஃ புநரஸு-ஸ்ஸ்வாஹா ॥ அக்நிரந்நாதோ-'ந்நபதிஃ । அந்நாத்யமஸ்மிந். யஜ்ஞே யஜமாநாய ததாது ஸ்வாஹா ॥ ஸோமோ ராஜா ராஜபதிஃ । ராஜ்யமஸ்மிந். யஜ்ஞே யஜமாநாய ததாது ஸ்வாஹா ॥ வருண-ஸ்ஸம்ரா-ட்த்ஸம்ராட்பதிஃ । ஸாம்ராஜ்யமஸ்மிந். யஜ்ஞே யஜமாநாய ததாது ஸ்வாஹா ॥ 32 ॥
மித்ரஃ, க்ஷத்ர-ங்க்ஷத்ரபதிஃ । க்ஷத்ரமஸ்மிந். யஜ்ஞே யஜமாநாய ததாது ஸ்வாஹா ॥ இந்த்ரோ பல-ம்பலபதிஃ । பலமஸ்மிந். யஜ்ஞே யஜமாநாய ததாது ஸ்வாஹா ॥ ப்ரு'ஹஸ்பதி-ர்ப்ரஹ்ம ப்ரஹ்மபதிஃ । ப்ரஹ்மாஸ்மிந். யஜ்ஞே யஜமாநாய ததாது ஸ்வாஹா ॥ ஸவிதா ராஷ்ட்ரக்ம் ராஷ்ட்ரபதிஃ । ராஷ்ட்ரமஸ்மிந். யஜ்ஞே யஜமாநாய ததாது ஸ்வாஹா ॥ பூஷா விஶாம்-விஂட்பதிஃ । விஶமஸ்மிந். யஜ்ஞே யஜமாநாய ததாது ஸ்வாஹா ॥ ஸரஸ்வதீ புஷ்டிஃ புஷ்டிபத்நீ । புஷ்டிமஸ்மிந். யஜ்ஞே யஜமாநாய ததாது ஸ்வாஹா ॥ த்வஷ்டா பஶூநா-ம்மிதுநாநாக்ம் ரூபக்ரு'-த்ரூபபதிஃ । ரூபேணாஸ்மிந். யஜ்ஞே யஜமாநாய பஶூ-ந்ததாது ஸ்வாஹா ॥ 33 ॥

(ச - ஸ்வாஹா - ஸாம்ராஜ்யமஸ்மிந். யஜ்ஞே யஜமாநாய ததாது ஸ்வாஹா - விஶமஸ்மிந். யஜ்ஞே யஜமாநாய ததாது ஸ்வாஹா சத்வாரி ச) (அ. 7)
(அக்நி-ஸ்ஸோமோ வருணோ மித்ர இந்த்ரோ ப்ரு'ஹஸ்பதிஃ ஸவிதா பூஷா ஸரஸ்வதீ த்வஷ்டா தஶ)
2.5.8 உபஹோமாஃ

ஸ ஈ-ம்பாஹி ய ரு'ஜீஷீ தருத்ரஃ । ய-ஶ்ஶிப்ரவாந் வ்ரு'ஷபோ யோ மதீநாம் । யோ கோத்ரபி-த்வஜ்ரப்ரு'த்யோ ஹரிஷ்டாஃ । ஸ இந்த்ர சித்ராக்ம் அபித்ரு'ந்தி வாஜாந் ॥ ஆ தே ஶுஷ்மோ வ்ரு'ஷப ஏது பஶ்சாத் । ஓத்தராததராகா புரஸ்தாத் । ஆ விஶ்வதோ அபி ஸமேத்வர்வாம் । இந்த்ர த்யும்நக்ம் ஸுவர்வத்தேஹ்யஸ்மே ॥ ப்ரோஷ்வஸ்மை புரோரதம் । இந்த்ராய ஶூஷமர்சத ॥ 34 ॥
அபீகே சிது லோகக்ரு'த் । ஸங்கே ஸமத்ஸு வ்ரு'த்ரஹா । அஸ்மாக-ம்போதி சோதிதா । நபந்தா-மந்யகேஷாம் । ஜ்யாகா அதி தந்வஸு ॥ இந்த்ரம்-வஂயக்ம் ஶுநாஸீரம் । அஸ்மிந். யஜ்ஞே ஹவாமஹே । ஆவாஜைருப நோ கமத் ॥ இந்த்ராய ஶுநாஸீராய । ஸ்ருசா ஜுஹுத நோ ஹவிஃ ॥ 35 ॥
ஜுஷதா-ம்ப்ரதி மேதிரஃ ॥ ப்ர ஹவ்யாநி க்ரு'தவந்த்யஸ்மை । ஹர்யஶ்வாய பரதா ஸஜோஷாஃ । இந்த்ரர்துபி-ர்ப்ரஹ்மணா வாவ்ரு'தாநஃ । ஶுநாஸீரீ ஹவிரித-ஞ்ஜுஷஸ்வ ॥ வயஃ ஸுபர்ணா உபஸேதுரிந்த்ரம் । ப்ரியமேதா ரு'ஷயோ நாதமாநாஃ । அப த்வாந்தமூர்ணுஹி பூர்தி சக்ஷுஃ । முமுக்த்யஸ்மா-ந்நிதயேவ பத்தாந் ॥ ப்ரு'ஹதிந்த்ராய காயத ॥ 36 ॥
மருதோ வ்ரு'த்ரஹந்தமம் । யேந ஜ்யோதி-ரஜநயந்ந்ரு'தாவ்ரு'தஃ । தேவ-ந்தேவாய ஜாக்ரு'வி ॥ கா மிஹைகாஃ க இமே பதங்காஃ । மாந்தாலாஃ குலி பரி மா பதந்தி । அநாவ்ரு'தைநாந்-ப்ரதமந்து தேவாஃ । ஸௌபர்ண-ஞ்சக்ஷுஸ்தநுவா விதேய ॥ ஏவா வந்தஸ்வ வருண-ம்ப்ரு'ஹந்தம் । நமஸ்யா தீரமம்ரு'தஸ்ய கோபாம் । ஸ ந-ஶ்ஶர்ம த்ரிவரூதம்-விஂயக்ம்ஸத் ॥ 37 ॥
யூய-ம்பாத ஸ்வஸ்திபி-ஸ்ஸதா நஃ ॥ நாகே ஸுபர்ணமுப யத்-பதந்தம் । ஹ்ரு'தா வேநந்தோ அப்யசக்ஷத த்வா । ஹிரண்யபக்ஷம்-வஂருணஸ்ய தூதம் । யமஸ்ய யோநௌ ஶகுந-ம்புரண்யும் ॥ ஶ-ந்நோ தேவீரபிஷ்டயே । ஆபோ பவந்து பீதயே । ஶம்-யோஂரபிஸ்ரவந்து நஃ ॥ ஈஶாநா வார்யாணாம் । க்ஷயந்தீ-ஶ்சர்ஷணீநாம் ॥ 38 ॥
அபோ யாசாமி பேஷஜம் ॥ அப்ஸு மே ஸோமோ அப்ரவீத் । அந்த-ர்விஶ்வாநி பேஷஜா । அக்நி-ஞ்ச விஶ்வஶம்புவம் । ஆபஶ்ச விஶ்வபேஷஜீஃ ॥ யதப்ஸு தே ஸரஸ்வதி । கோஷ்வஶ்வேஷு யந்மது । தேந மே வாஜிநீவதி । முகமங்க்தி ஸரஸ்வதி ॥ யா ஸரஸ்வதீ வைஶம்பல்யா ॥ 39 ॥
தஸ்யா-ம்மே ராஸ்வ । தஸ்யாஸ்தே பக்ஷீய । தஸ்யாஸ்தே பூயிஷ்டபாஜோ பூயாஸ்ம ॥ அஹ-ந்த்வதஸ்மி மதஸி த்வமேதத் । மமாஸி யோநிஸ்தவ யோநிரஸ்மி । மமைவ ஸந்வஹ ஹவ்யாந்யக்நே । புத்ரஃ பித்ரே லோகக்ரு'ஜ்ஜாதவேதஃ ॥ இஹைவ ஸந்தத்ர ஸந்த-ந்த்வா 'க்நே । ப்ராணேந வாசா மநஸா பிபர்மி । திரோ மா ஸந்தமாயுர்மா ப்ரஹாஸீத் ॥ 40 ॥
ஜ்யோதிஷா த்வா வைஶ்வாநரேணோபதிஷ்டே ॥ அய-ந்தே யோநிர்-ரு'த்வியஃ । யதோ ஜாதோ அரோசதாஃ । த-ஞ்ஜாநந்நக்ந ஆரோஹ । அதா நோ வர்தயா ரயிம் ॥ யா தே அக்நே யஜ்ஞியா தநூஸ்தயே-ஹ்யாரோஹாத்மா-''த்மாநம் । அச்சா வஸூநி க்ரு'ண்வந்நஸ்மே நர்யா புரூணி । யஜ்ஞோ பூத்வா யஜ்ஞமாஸீத ஸ்வாம்-யோஂநிம் । ஜாதவேதோ புவ ஆஜாயமாந-ஸ்ஸக்ஷய ஏஹி ॥ உபாவரோஹ ஜாதவேதஃ புநஸ்த்வம் ॥ 41 ॥
தேவேப்யோ ஹவ்யம்-வஂஹ நஃ ப்ரஜாநந்ந் । ஆயுஃ ப்ரஜாக்ம் ரயிமஸ்மாஸு தேஹி । அஜஸ்ரோ தீதிஹி நோ துரோணே ॥ தமிந்த்ர-ஞ்ஜோஹவீமி மகவாநமுக்ரம் । ஸத்ராததாந-மப்ரதிஷ்குதக்ம் ஶவாக்ம்ஸி । மக்ம்ஹிஷ்டோ கீர்பிரா ச யஜ்ஞியோ 'வவர்தத் । ராயே நோ விஶ்வா ஸுபதா க்ரு'ணோது வஜ்ரீ ॥ த்ரிகத்ருகேஷு மஹிஷோ யவாஶிர-ந்துவிஶுஷ்மஸ்த்ரு'பத் । ஸோமமபிப-த்விஷ்ணுநா ஸுதம்-யஂதாவஶத் । ஸ ஈ-ம்மமாத மஹி கர்ம கர்தவே மஹாமுரும் ॥ 42 ॥
ஸைநக்ம் ஸஶ்ச-த்தேவ-ந்தேவ-ஸ்ஸத்யமிந்துக்ம் ஸத்ய இந்த்ரஃ ॥ விதத்யதீ ஸரமா ருக்ணமத்ரேஃ । மஹி பாதஃ பூர்வ்யக்ம் ஸத்த்ரியக்கஃ । அக்ர-ந்நய-த்ஸுபத்யக்ஷராணாம் । அச்சா ரவ-ம்ப்ரதமா ஜாநதீ காத் ॥ வித-த்கவ்யக்ம் ஸரமா த்ரு'டமூர்வம் । யேநா நுக-ம்மாநுஷீ போஜதே விட் । ஆ யே விஶ்வா ஸ்வபத்யாநி சக்ருஃ । க்ரு'ண்வாநாஸோ அம்ரு'தத்வாய காதும் ॥ த்வ-ந்ந்ரு'பிர்ந்ரு'பதே தேவஹூதௌ ॥ 43 ॥
பூரீணி வ்ரு'த்வா ஹர்யஶ்வ ஹக்ம்ஸி । த்வ-ந்நிதஸ்யு-ஞ்சுமுரிம் । துநி-ஞ்சாஸ்வாபயோ தபீதயே ஸுஹந்து ॥ ஏவா பாஹி ப்ரத்நதா மந்தது த்வா । ஶ்ருதி ப்ரஹ்ம வாவ்ரு'தஸ்வோத கீர்பிஃ । ஆவி-ஸ்ஸூர்ய-ங்க்ரு'ணுஹி பீபிஹீஷஃ । ஜஹி ஶத்ரூக்ம்ரபி கா இந்த்ர த்ரு'ந்தி ॥ அக்நே பாதஸ்வ விம்ரு'தோ நுதஸ்வ । அபாமீவா அப ரக்ஷாக்ம்ஸி ஸேத । அஸ்மா-த்ஸமுத்ரா-த்ப்ரு'ஹதோ திவோ நஃ ॥ 44 ॥
அபா-ம்பூமாநமுப ந-ஸ்ஸ்ரு'ஜேஹ ॥ யஜ்ஞ ப்ரதிதிஷ்ட ஸுமதௌ ஸுஶேவா ஆ த்வா । வஸூநி புருதா விஶந்து । தீர்கமாயு-ர்யஜமாநாய க்ரு'ண்வந்ந் । அதாம்ரு'தேந ஜரிதாரமங்க்தி ॥ இந்த்ரஃ ஶுநாவ-த்விதநோதி ஸீரம் । ஸம்வஂத்ஸரஸ்ய ப்ரதிமாணமேதத் । அர்கஸ்ய ஜ்யோதிஸ்ததிதாஸ ஜ்யேஷ்டம் । ஸம்வஂத்ஸரக்ம் ஶுநவத்ஸீரமேதத் ॥ இந்த்ரஸ்ய ராதஃ ப்ரயத-ம்புரு த்மநா । ததர்கரூபம்-விஂமிமாநமேதி । த்வாதஶாரே ப்ரதிதிஷ்டதீ-த்வ்ரு'ஷா ॥ அஶ்வாயந்தோ கவ்யந்தோ வாஜயந்தஃ । ஹவாமஹே த்வோபகந்த வா உ । ஆபூஷந்தஸ்த்வா ஸுமதௌ நவாயாம் । வயமிந்த்ர த்வா ஶுநக்ம் ஹுவேம ॥ 45 ॥