কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণে তৃতীযাষ্টকে দ্ৱিতীযঃ প্ৰপাঠকঃ - দশপূৰ্ণমাসেষ্টিব্ৰাহ্মণম্
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
অনুৱাকং 1 - ৱথ্সাপাকৰণম্
তৃতীযস্যামিতো দিৱি সোম আসীত্ । ত-ঙ্গাযত্ৰ্যাহৰত্ ।
তস্য পৰ্ণমচ্ছিদ্যত । ত-ত্পৰ্ণো-ঽভৱত্ । ত-ত্পৰ্ণস্য পৰ্ণত্ৱম্ । ব্ৰহ্ম ৱৈ পৰ্ণঃ । য-ত্পৰ্ণশাখযা ৱথ্সানপাকৰোতি ।
ব্ৰহ্মণৈৱৈনানপাকৰোতি ॥ গাযত্ৰো ৱৈ পৰ্ণঃ । গাযত্ৰাঃ পশৱঃ ॥ 1 ॥
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
অনুৱাকং 1 - ৱথ্সাপাকৰণম্
তৃতীযস্যামিতো দিৱি সোম আসীত্ । ত-ঙ্গাযত্ৰ্যাহৰত্ ।
তস্য পৰ্ণমচ্ছিদ্যত । ত-ত্পৰ্ণো-ঽভৱত্ । ত-ত্পৰ্ণস্য পৰ্ণত্ৱম্ । ব্ৰহ্ম ৱৈ পৰ্ণঃ । য-ত্পৰ্ণশাখযা ৱথ্সানপাকৰোতি ।
ব্ৰহ্মণৈৱৈনানপাকৰোতি ॥ গাযত্ৰো ৱৈ পৰ্ণঃ । গাযত্ৰাঃ পশৱঃ ॥ 1 ॥
তস্মা-ত্ত্ৰীণিত্ৰীণি পৰ্ণস্য পলাশানি । ত্ৰিপদা গাযত্ৰী । য-ত্পৰ্ণশাখযা গাঃ প্ৰাৰ্পযতি । স্ৱযৈৱৈনা দেৱতযা প্ৰাৰ্পযতি । য-ঙ্কামযেতা পশু-স্স্যাদিতি । অপৰ্ণা-ন্তস্মৈ শুষ্কাগ্ৰামাহৰেত্ ।
অপশুৰেৱ ভৱতি । য-ঙ্কামযেত পশুমান্-থ্স্যাদিতি । বহুপৰ্ণা-ন্তস্মৈ বহুশাখামাহৰেত্ । পশুমন্ত-মেৱৈন-ঙ্কৰোতি ॥ 2 ॥
অপশুৰেৱ ভৱতি । য-ঙ্কামযেত পশুমান্-থ্স্যাদিতি । বহুপৰ্ণা-ন্তস্মৈ বহুশাখামাহৰেত্ । পশুমন্ত-মেৱৈন-ঙ্কৰোতি ॥ 2 ॥
য-ত্প্ৰাচীমাহৰেত্ । দেৱলোক-মভিজযেত্ । যদুদীচী-ম্মনুষ্যলোকম্ । প্ৰাচীমুদীচীমাহৰতি । উভযো-ৰ্লোকযো-ৰভিজিত্যৈ ॥ ইষে ত্ৱোৰ্জে ত্ৱেত্যাহ । ইষমেৱোৰ্জং-যঁজমানে দধাতি ॥
ৱাযৱ-স্স্থেত্যাহ । ৱাযুৰ্ৱা অন্তৰিক্ষ-স্যাদ্ধ্যক্ষাঃ ।
অন্তৰিক্ষদেৱত্যাঃ খলু ৱৈ পশৱঃ ॥ 3 ॥
ৱাযৱ-স্স্থেত্যাহ । ৱাযুৰ্ৱা অন্তৰিক্ষ-স্যাদ্ধ্যক্ষাঃ ।
অন্তৰিক্ষদেৱত্যাঃ খলু ৱৈ পশৱঃ ॥ 3 ॥
ৱাযৱ এৱৈনা-ন্পৰি দদাতি । প্ৰ ৱা এনানেতদা-কৰোতি । যদাহ । ৱাযৱ-স্স্থেত্যুপাযৱঃ
স্থেত্যাহ । যজমানাযৈৱ পশূনুপহ্ৱযতে ॥
দেৱো ৱঃ সৱিতা প্ৰাৰ্পযত্ৱিত্যাহ প্ৰসূত্যৈ ॥ শ্ৰেষ্ঠতমায কৰ্মণ ইত্যাহ ।
যজ্ঞো হি শ্ৰেষ্ঠতম-ঙ্কৰ্ম । তস্মাদেৱমাহ ॥
আপ্যাযদ্ধ্ৱমঘ্নিযা দেৱভাগমিত্যাহ ॥ 4 ॥
স্থেত্যাহ । যজমানাযৈৱ পশূনুপহ্ৱযতে ॥
দেৱো ৱঃ সৱিতা প্ৰাৰ্পযত্ৱিত্যাহ প্ৰসূত্যৈ ॥ শ্ৰেষ্ঠতমায কৰ্মণ ইত্যাহ ।
যজ্ঞো হি শ্ৰেষ্ঠতম-ঙ্কৰ্ম । তস্মাদেৱমাহ ॥
আপ্যাযদ্ধ্ৱমঘ্নিযা দেৱভাগমিত্যাহ ॥ 4 ॥
ৱথ্সেভ্যশ্চ ৱা এতাঃ পুৰা মনুষ্যেভ্য-শ্চাপ্যাযন্ত । দেৱেভ্য এৱৈনা ইন্দ্ৰাযাপ্যাযযতি ॥ ঊৰ্জস্ৱতীঃ পযস্ৱতীৰিত্যাহ । ঊৰ্জগ্ং হি পযঃ সম্ভৰন্তি ॥ প্ৰজাৱতী-ৰনমীৱা অযক্ষ্মা ইত্যাহ প্ৰজাত্যৈ । মাৱঃ স্তেন ঈশত মা-ঽঘশগ্ংস ইত্যাহ গুপ্ত্যৈ ॥ ৰুদ্ৰস্য হেতিঃ পৰি ৱো ৱৃণক্ত্ৱিত্যাহ । ৰুদ্ৰা দেৱৈনা-স্ত্ৰাযতে ॥
ধ্ৰুৱা অস্মি-ন্গোপতৌ স্যাত বহ্ৱীৰিত্যাহ ।
ধ্ৰুৱা এৱাস্মি-ন্বহ্ৱীঃ কৰোতি ॥ 5 ॥
ধ্ৰুৱা অস্মি-ন্গোপতৌ স্যাত বহ্ৱীৰিত্যাহ ।
ধ্ৰুৱা এৱাস্মি-ন্বহ্ৱীঃ কৰোতি ॥ 5 ॥
যজমানস্য পশূ-ন্পাহীত্যাহ । পশূনা-ঙ্গোপীথায । তস্মাথ্সায-ম্পশৱ উপ সমাৱৰ্তন্তে ॥ অনধ-স্সাদযতি । গৰ্ভাণা-ন্ধৃত্যা অপ্ৰপাদায । তস্মাদ্গৰ্ভাঃ প্ৰজানামপ্ৰপাদুকাঃ ।
উপৰীৱ নিদধাতি । উপৰীৱ হি সুৱৰ্গো লোকঃ ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ 6 ॥
উপৰীৱ নিদধাতি । উপৰীৱ হি সুৱৰ্গো লোকঃ ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ 6 ॥
(পশৱঃ - কৰোতি - পশৱো - দেৱভাগমিত্যাহ - কৰোতি - +নৱ চ) (অ. 1)
অনুৱাকং 2 - বৰ্হিৰাহৰণম্
দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ প্ৰসৱ ইত্যশ্ৱপৰ্শুমাদত্তে প্ৰসূত্যৈ ।
অশ্ৱিনো-ৰ্বাহুভ্যামিত্যাহ ।
অশ্ৱিনৌ হি দেৱানামদ্ধ্ৱৰ্যূ আস্তাম্ ।
পূষ্ণো হস্তাভ্যামিত্যাহ যত্যৈ ॥ যো ৱা ওষধীঃ পৰ্ৱশো ৱেদ । নৈনা-স্স হিনস্তি । প্ৰজাপতিৰ্ৱা ওষধীঃ পৰ্ৱশো ৱেদ । স এনা ন হিনস্তি । অশ্ৱপৰ্শ্ৱা বৰ্হিৰচ্ছৈতি ।
প্ৰাজাপত্যো ৱা অশ্ৱঃ সযোনিত্ৱায ॥ 7 ॥
অনুৱাকং 2 - বৰ্হিৰাহৰণম্
দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ প্ৰসৱ ইত্যশ্ৱপৰ্শুমাদত্তে প্ৰসূত্যৈ ।
অশ্ৱিনো-ৰ্বাহুভ্যামিত্যাহ ।
অশ্ৱিনৌ হি দেৱানামদ্ধ্ৱৰ্যূ আস্তাম্ ।
পূষ্ণো হস্তাভ্যামিত্যাহ যত্যৈ ॥ যো ৱা ওষধীঃ পৰ্ৱশো ৱেদ । নৈনা-স্স হিনস্তি । প্ৰজাপতিৰ্ৱা ওষধীঃ পৰ্ৱশো ৱেদ । স এনা ন হিনস্তি । অশ্ৱপৰ্শ্ৱা বৰ্হিৰচ্ছৈতি ।
প্ৰাজাপত্যো ৱা অশ্ৱঃ সযোনিত্ৱায ॥ 7 ॥
ওষধীনামহিগ্ংসাযৈ ॥
যজ্ঞস্য ঘোষদসীত্যাহ ।
যজমান এৱ ৰযি-ন্দধাতি । প্ৰত্যুষ্টগ্ং ৰক্ষঃ প্ৰত্যুষ্টা অৰাতয ইত্যাহ ।
ৰক্ষসা-মপহত্যৈ ॥ প্ৰেযমগাদ্ধিষণা বৰ্হিৰচ্ছেত্যাহ । ৱিদ্যা ৱৈ ধিষণা । ৱিদ্যযৈৱৈনদচ্ছৈতি ॥ মনুনা কৃতা স্ৱধযা ৱিতষ্টেত্যাহ । মানৱী হি পৰ্শুঃ স্ৱধাকৃতা ॥ 8 ॥
যজ্ঞস্য ঘোষদসীত্যাহ ।
যজমান এৱ ৰযি-ন্দধাতি । প্ৰত্যুষ্টগ্ং ৰক্ষঃ প্ৰত্যুষ্টা অৰাতয ইত্যাহ ।
ৰক্ষসা-মপহত্যৈ ॥ প্ৰেযমগাদ্ধিষণা বৰ্হিৰচ্ছেত্যাহ । ৱিদ্যা ৱৈ ধিষণা । ৱিদ্যযৈৱৈনদচ্ছৈতি ॥ মনুনা কৃতা স্ৱধযা ৱিতষ্টেত্যাহ । মানৱী হি পৰ্শুঃ স্ৱধাকৃতা ॥ 8 ॥
ত আৱহন্তি কৱযঃ পুৰস্তাদিত্যাহ । শুশ্ৰুৱাগ্ংসো ৱৈ কৱযঃ । যজ্ঞঃ পুৰস্তাত্ । মুখত এৱ যজ্ঞমাৰভতে । অথো যদেতদুক্ত্ৱা যতঃ কুতশ্চাহৰতি । ত-ত্প্ৰাচ্যা এৱ দিশো ভৱতি ॥
দেৱেভ্যো জুষ্টমিহ বৰ্হিৰাসদ ইত্যাহ । বৰ্হিষ-স্সমৃদ্ধ্যৈ । কৰ্মণো-ঽনপৰাধায ॥ দেৱানা-ম্পৰিষূতমসীত্যাহ ॥ 9 ॥
দেৱেভ্যো জুষ্টমিহ বৰ্হিৰাসদ ইত্যাহ । বৰ্হিষ-স্সমৃদ্ধ্যৈ । কৰ্মণো-ঽনপৰাধায ॥ দেৱানা-ম্পৰিষূতমসীত্যাহ ॥ 9 ॥
যদ্ৱা ইদ-ঙ্কি-ঞ্চ । ত-দ্দেৱানা-ম্পৰিষূতম্ ।
অথো যথা ৱস্যসে প্ৰতি প্ৰোচ্যাহেদ-ঙ্কৰিষ্যামীতি । এৱমেৱ তদদ্ধ্ৱৰ্যু-ৰ্দেৱেভ্যঃ প্ৰতি প্ৰোচ্য বৰ্হিৰ্দাতি । আত্মনো-ঽহিগ্ংসাযৈ ॥ যাৱত-স্স্তম্বা-ন্পৰি দিশেত্ । যত্তেষা-মুচ্ছিগ্গ্ষ্যাত্ । অতি ত-দ্যজ্ঞস্য ৰেচযেত্ । একগ্গ্ স্তম্ব-ম্পৰিদিশেত্ ।
তগ্ং সৰ্ৱ-ন্দাযাত্ ॥ 10 ॥
অথো যথা ৱস্যসে প্ৰতি প্ৰোচ্যাহেদ-ঙ্কৰিষ্যামীতি । এৱমেৱ তদদ্ধ্ৱৰ্যু-ৰ্দেৱেভ্যঃ প্ৰতি প্ৰোচ্য বৰ্হিৰ্দাতি । আত্মনো-ঽহিগ্ংসাযৈ ॥ যাৱত-স্স্তম্বা-ন্পৰি দিশেত্ । যত্তেষা-মুচ্ছিগ্গ্ষ্যাত্ । অতি ত-দ্যজ্ঞস্য ৰেচযেত্ । একগ্গ্ স্তম্ব-ম্পৰিদিশেত্ ।
তগ্ং সৰ্ৱ-ন্দাযাত্ ॥ 10 ॥
যজ্ঞস্যানতিৰেকায ॥ ৱৰ্ষৱৃদ্ধ-মসীত্যাহ ।
ৱৰ্ষ ৱৃদ্ধা ৱা ওষধযঃ ॥
দেৱ বৰ্হিৰিত্যাহ । দেৱেভ্য এৱৈন-ত্কৰোতি ।
মা ত্ৱা-ঽন্ৱম্মা তিৰ্যগিত্যাহা হিগ্ংসাযৈ ।
পৰ্ৱ তে ৰাদ্ধ্যাসমিত্যা-হৰ্ধ্যৈ ॥
আচ্ছেত্তা তে মা ৰিষমিত্যাহ । নাস্যাত্মনো মীযতে ।
য এৱং-ৱেঁদ ॥ 11 ॥
ৱৰ্ষ ৱৃদ্ধা ৱা ওষধযঃ ॥
দেৱ বৰ্হিৰিত্যাহ । দেৱেভ্য এৱৈন-ত্কৰোতি ।
মা ত্ৱা-ঽন্ৱম্মা তিৰ্যগিত্যাহা হিগ্ংসাযৈ ।
পৰ্ৱ তে ৰাদ্ধ্যাসমিত্যা-হৰ্ধ্যৈ ॥
আচ্ছেত্তা তে মা ৰিষমিত্যাহ । নাস্যাত্মনো মীযতে ।
য এৱং-ৱেঁদ ॥ 11 ॥
দেৱবৰ্হি-শ্শতৱল্শং-ৱিঁৰোহেত্যাহ । প্ৰজা ৱৈ বৰ্হিঃ । প্ৰজানা-ম্প্ৰজননায ॥ সহস্ৰৱল্শা ৱি ৱযগ্ং ৰুহেমেত্যাহ । আশিষমেৱৈতামাশাস্তে ॥ পৃথিৱ্যা-স্সপৃঞ্চঃ পাহীত্যাহ প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ॥
অযুঙ্গাযুঙ্গা-ন্মুষ্টীন্ ঁলুনোতি । মিথুনত্ৱায প্ৰজাত্যৈ ॥ সুসভৃন্তা ত্ৱা সম্ভৰামীত্যাহ । ব্ৰহ্মণৈৱৈনথ্- সম্ভৰতি ॥ 12 ॥
অযুঙ্গাযুঙ্গা-ন্মুষ্টীন্ ঁলুনোতি । মিথুনত্ৱায প্ৰজাত্যৈ ॥ সুসভৃন্তা ত্ৱা সম্ভৰামীত্যাহ । ব্ৰহ্মণৈৱৈনথ্- সম্ভৰতি ॥ 12 ॥
অদিত্যৈ ৰাস্না-ঽসীত্যাহ । ইযং-ৱাঁ অদিতিঃ ।
অস্যা এৱৈন-দ্ৰাস্না-ঙ্কৰোতি ॥ ইন্দ্ৰাণ্যৈ সনংহনমিত্যাহ । ইন্দ্ৰাণী ৱা অগ্ৰে দেৱতানাগ্ং সমনহ্যত । সা ঽঽৰ্ধ্নোত্ ।
ঋদ্ধ্যৈ সন্নহ্যতি । প্ৰজা ৱৈ বৰ্হিঃ ।
প্ৰজানামপৰাৱাপায ।
তস্মা-থ্স্নাৱসন্ততাঃ প্ৰজা জাযন্তে ॥ 13 ॥
অস্যা এৱৈন-দ্ৰাস্না-ঙ্কৰোতি ॥ ইন্দ্ৰাণ্যৈ সনংহনমিত্যাহ । ইন্দ্ৰাণী ৱা অগ্ৰে দেৱতানাগ্ং সমনহ্যত । সা ঽঽৰ্ধ্নোত্ ।
ঋদ্ধ্যৈ সন্নহ্যতি । প্ৰজা ৱৈ বৰ্হিঃ ।
প্ৰজানামপৰাৱাপায ।
তস্মা-থ্স্নাৱসন্ততাঃ প্ৰজা জাযন্তে ॥ 13 ॥
পূষা তে গ্ৰন্থি-ঙ্গ্ৰথ্নাত্ৱিত্যাহ ।
পুষ্টিমেৱ যজমানে দধাতি ॥ স তে মা-ঽঽ স্থাদিত্যাহাহিগ্ংসাযৈ ॥ পশ্চা-ত্প্ৰাঞ্চমুপগূহতি ।
পশ্চা-দ্ৱৈ প্ৰাচীনগ্ং ৰেতো ধীযতে ।
পশ্চাদেৱাস্মৈ প্ৰাচীনগ্ং ৰেতো দধাতি ॥
ইন্দ্ৰস্য ত্ৱা বাহুভ্যা-মুদ্যচ্ছ ইত্যাহ । ইন্দ্ৰিযমেৱ যজমানে দধাতি ॥
বৃহস্পতেৰ্মূৰ্ধ্না হৰামীত্যাহ ।
ব্ৰহ্ম ৱৈ দেৱানা-ম্বৃহস্পতিঃ ॥ 14 ॥
পুষ্টিমেৱ যজমানে দধাতি ॥ স তে মা-ঽঽ স্থাদিত্যাহাহিগ্ংসাযৈ ॥ পশ্চা-ত্প্ৰাঞ্চমুপগূহতি ।
পশ্চা-দ্ৱৈ প্ৰাচীনগ্ং ৰেতো ধীযতে ।
পশ্চাদেৱাস্মৈ প্ৰাচীনগ্ং ৰেতো দধাতি ॥
ইন্দ্ৰস্য ত্ৱা বাহুভ্যা-মুদ্যচ্ছ ইত্যাহ । ইন্দ্ৰিযমেৱ যজমানে দধাতি ॥
বৃহস্পতেৰ্মূৰ্ধ্না হৰামীত্যাহ ।
ব্ৰহ্ম ৱৈ দেৱানা-ম্বৃহস্পতিঃ ॥ 14 ॥
ব্ৰহ্মণৈৱৈনদ্ধৰতি ॥ উৰ্ৱন্তৰিক্ষ-মন্ৱিহীত্যাহ গত্যৈ ॥ দেৱগম্মমসীত্যাহ । দেৱানেৱৈনদ্গমযতি ॥ অনধ-স্সাদযতি ।
গৰ্ভাণা-ন্ধৃত্যা অপ্ৰপাদায । তস্মা-দ্গৰ্ভাঃ প্ৰজানামপ্ৰপাদুকাঃ । উপৰীৱ নিদধাতি । উপৰীৱ হি সুৱৰ্গো লোকঃ ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ 15 ॥
গৰ্ভাণা-ন্ধৃত্যা অপ্ৰপাদায । তস্মা-দ্গৰ্ভাঃ প্ৰজানামপ্ৰপাদুকাঃ । উপৰীৱ নিদধাতি । উপৰীৱ হি সুৱৰ্গো লোকঃ ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ 15 ॥
(সযোনিত্ৱায - স্ৱধাকৃতা - ঽসীত্যাহ - দাযা-দ্- ৱেদ - ভৰতি - জাযন্তে - বৃহস্পতিঃ - সমষ্ট্যৈ) (অ. 2)
অনুৱাকং 3 - দোহনম্
পূৰ্ৱেদ্যুৰিদ্ধ্মা বৰ্হিঃ কৰোতি । যজ্ঞমেৱাৰভ্য গৃহীত্ৱোপৱসতি ॥ প্ৰজাপতি-ৰ্যজ্ঞমসৃজত । তস্যোখে অস্ৰগ্ংসেতাম্ । যজ্ঞো ৱৈ প্ৰজাপতিঃ ।
য-থ্সান্নায্যোখে ভৱতঃ ।
যজ্ঞস্যৈৱ তদুখে উপদধাত্য-প্ৰস্ৰগ্ংসায ॥
শুন্ধদ্ধ্ৱ-ন্দৈৱ্যায কৰ্মণে দেৱযজ্যাযা ইত্যাহ । দেৱযজ্যাযা এৱৈনানি শুন্ধতি ॥ মাতৰিশ্ৱনো ঘৰ্মো-ঽসীত্যাহ ॥ 16 ॥
অনুৱাকং 3 - দোহনম্
পূৰ্ৱেদ্যুৰিদ্ধ্মা বৰ্হিঃ কৰোতি । যজ্ঞমেৱাৰভ্য গৃহীত্ৱোপৱসতি ॥ প্ৰজাপতি-ৰ্যজ্ঞমসৃজত । তস্যোখে অস্ৰগ্ংসেতাম্ । যজ্ঞো ৱৈ প্ৰজাপতিঃ ।
য-থ্সান্নায্যোখে ভৱতঃ ।
যজ্ঞস্যৈৱ তদুখে উপদধাত্য-প্ৰস্ৰগ্ংসায ॥
শুন্ধদ্ধ্ৱ-ন্দৈৱ্যায কৰ্মণে দেৱযজ্যাযা ইত্যাহ । দেৱযজ্যাযা এৱৈনানি শুন্ধতি ॥ মাতৰিশ্ৱনো ঘৰ্মো-ঽসীত্যাহ ॥ 16 ॥
অন্তৰিক্ষং-ৱৈঁ মাতৰিশ্ৱনো ঘৰ্মঃ ।
এষাং-লোঁকানাং-ৱিঁধৃত্যৈ ॥
দ্যৌৰসি পৃথিৱ্যসীত্যাহ । দিৱশ্চ হ্যেষা পৃথিৱ্যাশ্চ সম্ভৃতা । যদুখা ।
তস্মাদেৱমাহ ॥ ৱিশ্ৱধাযা অসি পৰমেণ ধাম্নেত্যাহ । ৱৃষ্টিৰ্ৱৈ ৱিশ্ৱধাযাঃ । ৱৃষ্টিমেৱাৱৰুন্ধে । দৃগ্ংহস্ৱ মা হ্ৱাৰিত্যাহ ধৃত্যৈ ॥ 17 ॥
এষাং-লোঁকানাং-ৱিঁধৃত্যৈ ॥
দ্যৌৰসি পৃথিৱ্যসীত্যাহ । দিৱশ্চ হ্যেষা পৃথিৱ্যাশ্চ সম্ভৃতা । যদুখা ।
তস্মাদেৱমাহ ॥ ৱিশ্ৱধাযা অসি পৰমেণ ধাম্নেত্যাহ । ৱৃষ্টিৰ্ৱৈ ৱিশ্ৱধাযাঃ । ৱৃষ্টিমেৱাৱৰুন্ধে । দৃগ্ংহস্ৱ মা হ্ৱাৰিত্যাহ ধৃত্যৈ ॥ 17 ॥
ৱসূনা-ম্পৱিত্ৰমসীত্যাহ । প্ৰাণা ৱৈ ৱসৱঃ ।
তেষাং-ৱাঁ এত-দ্ভাগধেযম্ । য-ত্পৱিত্ৰম্ । তেভ্য এৱৈন-ত্কৰোতি ॥ শতধাৰগ্ং সহস্ৰধাৰমিত্যাহ । প্ৰাণেষ্ৱেৱাযু-ৰ্দধাতি সৰ্ৱত্ৱায ॥ ত্ৰিৱৃ-ত্পলাশশাখাযা-ন্দৰ্ভময-ম্ভৱতি । ত্ৰিৱৃদ্ৱৈ প্ৰাণঃ । ত্ৰিৱৃতমেৱ প্ৰাণ-ম্মদ্ধ্যতো যজমানে দধাতি ॥ 18 ॥
তেষাং-ৱাঁ এত-দ্ভাগধেযম্ । য-ত্পৱিত্ৰম্ । তেভ্য এৱৈন-ত্কৰোতি ॥ শতধাৰগ্ং সহস্ৰধাৰমিত্যাহ । প্ৰাণেষ্ৱেৱাযু-ৰ্দধাতি সৰ্ৱত্ৱায ॥ ত্ৰিৱৃ-ত্পলাশশাখাযা-ন্দৰ্ভময-ম্ভৱতি । ত্ৰিৱৃদ্ৱৈ প্ৰাণঃ । ত্ৰিৱৃতমেৱ প্ৰাণ-ম্মদ্ধ্যতো যজমানে দধাতি ॥ 18 ॥
সৌম্যঃ পৰ্ণ-স্সযোনিত্ৱায । সাক্ষা-ত্পৱিত্ৰ-ন্দৰ্ভাঃ । প্ৰাখ্সাযমধি নিদধাতি । ত-ত্প্ৰাণাপানযো ৰূপম্ । তিৰ্যক্প্ৰাতঃ । ত-দ্দৰ্শস্য ৰূপম্ । দাৰ্শ্যগ্গ্ হ্যেতদহঃ । অন্নং-ৱৈঁ চন্দ্ৰমাঃ ।
অন্ন-ম্প্ৰাণাঃ । উভযমেৱোপৈত্যজামিত্ৱায ॥ 19 ॥
অন্ন-ম্প্ৰাণাঃ । উভযমেৱোপৈত্যজামিত্ৱায ॥ 19 ॥
তস্মাদযগ্ং সৰ্ৱতঃ পৱতে ॥ হুত-স্স্তোকো হুতো দ্ৰফ্স ইত্যাহ প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ । হৱিষো-ঽস্কন্দায ।
ন হি হুতগ্গ্ স্ৱাহাকৃতগ্গ্ স্কন্দতি ।
দিৱি নাকো নামাগ্নিঃ । তস্য ৱিপ্ৰুষো ভাগধেযম্ ।
অগ্নযে বৃহতে নাকাযেত্যাহ ।
নাকমেৱাগ্নি-ম্ভাগধেযেন সমৰ্ধযতি ।
স্ৱাহা দ্যাৱাপৃথিৱীভ্যামিত্যাহ ।
দ্যাৱাপৃথিৱ্যোৰেৱৈনত্-প্ৰতিষ্ঠাপযতি ॥ 20 ॥
ন হি হুতগ্গ্ স্ৱাহাকৃতগ্গ্ স্কন্দতি ।
দিৱি নাকো নামাগ্নিঃ । তস্য ৱিপ্ৰুষো ভাগধেযম্ ।
অগ্নযে বৃহতে নাকাযেত্যাহ ।
নাকমেৱাগ্নি-ম্ভাগধেযেন সমৰ্ধযতি ।
স্ৱাহা দ্যাৱাপৃথিৱীভ্যামিত্যাহ ।
দ্যাৱাপৃথিৱ্যোৰেৱৈনত্-প্ৰতিষ্ঠাপযতি ॥ 20 ॥
পৱিত্ৰৱত্যানযতি । অপা-ঞ্চৈৱৌষধীনা-ঞ্চ ৰসগ্ং সগ্ংসৃজতি । অথো ওষধীষ্ৱেৱ পশূ-ন্প্ৰতিষ্ঠাপযতি ॥ অন্ৱাৰভ্য ৱাচং-যঁচ্ছতি ।
যজ্ঞস্য ধৃত্যৈ । ধাৰযন্নাস্তে । ধাৰযন্ত ইৱ হি দুহন্তি । কামধুক্ষ ইত্যাহাতৃতীযস্যৈ । ত্ৰয ইমে লোকাঃ । ইমানেৱ লোকান্. যজমানো দুহে ॥ 21 ॥
যজ্ঞস্য ধৃত্যৈ । ধাৰযন্নাস্তে । ধাৰযন্ত ইৱ হি দুহন্তি । কামধুক্ষ ইত্যাহাতৃতীযস্যৈ । ত্ৰয ইমে লোকাঃ । ইমানেৱ লোকান্. যজমানো দুহে ॥ 21 ॥
অমূমিতি নাম গৃহ্ণাতি । ভদ্ৰমেৱাসা-ঙ্কৰ্মাৱিষ্কৰোতি ॥ সা ৱিশ্ৱাযু-স্সা ৱিশ্ৱৱ্যচা-স্সা ৱিশ্ৱকৰ্মেত্যাহ । ইযং-ৱৈঁ ৱিশ্ৱাযুঃ ।
অন্তৰিক্ষং-ৱিঁশ্ৱৱ্যচাঃ । অসৌ ৱিশ্ৱকৰ্মা ।
ইমানেৱৈতাভিৰ্লোকান্. যথাপূৰ্ৱ-ন্দুহে ।
অথো যথা প্ৰদাত্ৰে পুণ্যমাশাস্তে । এৱমেৱৈনা এতদুপস্তৌতি । তস্মাত্-প্ৰাদাদিত্যুন্নীয ৱন্দমানা উপস্তুৱন্তঃ পশূ-ন্দুহন্তি ॥ 22 ॥
অন্তৰিক্ষং-ৱিঁশ্ৱৱ্যচাঃ । অসৌ ৱিশ্ৱকৰ্মা ।
ইমানেৱৈতাভিৰ্লোকান্. যথাপূৰ্ৱ-ন্দুহে ।
অথো যথা প্ৰদাত্ৰে পুণ্যমাশাস্তে । এৱমেৱৈনা এতদুপস্তৌতি । তস্মাত্-প্ৰাদাদিত্যুন্নীয ৱন্দমানা উপস্তুৱন্তঃ পশূ-ন্দুহন্তি ॥ 22 ॥
বহু দুগ্ধীন্দ্ৰায দেৱেভ্যো হৱিৰিতি ৱাচং-ৱিঁসৃজতে । যথা দেৱতমেৱ প্ৰসৌতি ।
দৈৱ্যস্য চ মানুষস্য চ ৱ্যাৱৃত্ত্যৈ ।
ত্ৰিৰাহ । ত্ৰিষত্যা হি দেৱাঃ । অৱাচং-যঁমো-ঽনন্ৱা-ৰভ্যোত্তৰাঃ । অপৰিমিতমেৱাৱৰুন্ধে ॥
ন দাৰুপাত্ৰেণ দুহ্যাত্ । অগ্নিৱদ্ৱৈ দাৰুপাত্ৰম্ ।
য-দ্দাৰুপাত্ৰেণ দুহ্যাত্ ॥ 23 ॥
দৈৱ্যস্য চ মানুষস্য চ ৱ্যাৱৃত্ত্যৈ ।
ত্ৰিৰাহ । ত্ৰিষত্যা হি দেৱাঃ । অৱাচং-যঁমো-ঽনন্ৱা-ৰভ্যোত্তৰাঃ । অপৰিমিতমেৱাৱৰুন্ধে ॥
ন দাৰুপাত্ৰেণ দুহ্যাত্ । অগ্নিৱদ্ৱৈ দাৰুপাত্ৰম্ ।
য-দ্দাৰুপাত্ৰেণ দুহ্যাত্ ॥ 23 ॥
যাতযাম্না হৱিষা যজেত । অথো খল্ৱাহুঃ ।
পুৰোডাশমুখানি ৱৈ হৱীগ্ংষি । নেত ইতঃ পুৰোডাশগ্ং হৱিষো যামো-ঽস্তীতি ।
কামমেৱ দাৰুপাত্ৰেণ দুহ্যাত্ ॥ শূদ্ৰ এৱ ন দুহ্যাত্ । অসতো ৱা এষ সম্ভূতঃ । যচ্ছূদ্ৰঃ । অহৱিৰেৱ তদিত্যাহুঃ । যচ্ছূদ্ৰো দোগ্ধীতি ॥ 24 ॥
পুৰোডাশমুখানি ৱৈ হৱীগ্ংষি । নেত ইতঃ পুৰোডাশগ্ং হৱিষো যামো-ঽস্তীতি ।
কামমেৱ দাৰুপাত্ৰেণ দুহ্যাত্ ॥ শূদ্ৰ এৱ ন দুহ্যাত্ । অসতো ৱা এষ সম্ভূতঃ । যচ্ছূদ্ৰঃ । অহৱিৰেৱ তদিত্যাহুঃ । যচ্ছূদ্ৰো দোগ্ধীতি ॥ 24 ॥
অগ্নিহোত্ৰমেৱন দুহ্যাচ্ছূদ্ৰঃ । তদ্ধি নোত্-পুনন্তি । যদা খলু ৱৈ পৱিত্ৰমত্যেতি । অথ তদ্ধৱিৰিতি ॥
সম্পৃচ্যদ্ধ্ৱ-মৃতাৱৰীৰিত্যাহ । অপা-ঞ্চৈৱৌষধীনা-ঞ্চ ৰসগ্ং সগ্ংসৃজতি ।
তস্মাদপা-ঞ্চৌষধীনা-ঞ্চ ৰসমুপ জীৱামঃ ।
মন্দ্ৰা ধনস্য সাতয ইত্যাহ । পুষ্টিমেৱ যজমানে দধাতি ॥ সোমেন ত্ৱা-ঽঽতনচ্মীন্দ্ৰায দধীত্যাহ ॥ 25 ॥
সম্পৃচ্যদ্ধ্ৱ-মৃতাৱৰীৰিত্যাহ । অপা-ঞ্চৈৱৌষধীনা-ঞ্চ ৰসগ্ং সগ্ংসৃজতি ।
তস্মাদপা-ঞ্চৌষধীনা-ঞ্চ ৰসমুপ জীৱামঃ ।
মন্দ্ৰা ধনস্য সাতয ইত্যাহ । পুষ্টিমেৱ যজমানে দধাতি ॥ সোমেন ত্ৱা-ঽঽতনচ্মীন্দ্ৰায দধীত্যাহ ॥ 25 ॥
সোমমেৱৈন-ত্কৰোতি । যো ৱৈ সোম-ম্ভক্ষযিত্ৱা ।
সংৱঁথ্সৰগ্ং সোম-ন্ন পিবতি । পুনৰ্ভক্ষ্যো-ঽস্য সোমপীথো ভৱতি ॥
সোমঃ খলু ৱৈ সানাংয্যম্ । য এৱং-ৱিঁদ্ৱান্-থ্সানাংয্য-ম্পিবতি । অপুনৰ্ভক্ষ্যো-ঽস্য সোমপীথো ভৱতি । ন মৃন্মযেনাপিদদ্ধ্যাত্ ।
য-ন্মৃন্মযেনাপিদদ্ধ্যাত্ ।
পিতৃদেৱত্যগ্গ্ স্যাত্ ॥ 26 ॥
সংৱঁথ্সৰগ্ং সোম-ন্ন পিবতি । পুনৰ্ভক্ষ্যো-ঽস্য সোমপীথো ভৱতি ॥
সোমঃ খলু ৱৈ সানাংয্যম্ । য এৱং-ৱিঁদ্ৱান্-থ্সানাংয্য-ম্পিবতি । অপুনৰ্ভক্ষ্যো-ঽস্য সোমপীথো ভৱতি । ন মৃন্মযেনাপিদদ্ধ্যাত্ ।
য-ন্মৃন্মযেনাপিদদ্ধ্যাত্ ।
পিতৃদেৱত্যগ্গ্ স্যাত্ ॥ 26 ॥
অযস্পাত্ৰেণ ৱা দাৰুপাত্ৰেণ ৱা-ঽপিদধাতি ।
তদ্ধি সদেৱম্ ॥ উদন্ৱদ্- ভৱতি । আপো ৱৈ ৰক্ষোঘ্নীঃ । ৰক্ষসা-মপহত্যৈ ॥
অদস্তমসি ৱিষ্ণৱে ত্ৱেত্যাহ । যজ্ঞো ৱৈ ৱিষ্ণুঃ ।
যজ্ঞাযৈৱৈনদদস্ত-ঙ্কৰোতি । ৱিষ্ণো হৱ্যগ্ং ৰক্ষস্ৱেত্যাহ গুপ্ত্যৈ ॥ অনধ-স্সাদযতি । গৰ্ভাণা-ন্ধৃত্যা অপ্ৰপাদায ।
তস্মা-দ্গৰ্ভাঃ প্ৰজানাম প্ৰপাদুকাঃ । উপৰীৱ নিদধাতি । উপৰীৱ হি সুৱৰ্গো লোকঃ । সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ 27 ॥
তদ্ধি সদেৱম্ ॥ উদন্ৱদ্- ভৱতি । আপো ৱৈ ৰক্ষোঘ্নীঃ । ৰক্ষসা-মপহত্যৈ ॥
অদস্তমসি ৱিষ্ণৱে ত্ৱেত্যাহ । যজ্ঞো ৱৈ ৱিষ্ণুঃ ।
যজ্ঞাযৈৱৈনদদস্ত-ঙ্কৰোতি । ৱিষ্ণো হৱ্যগ্ং ৰক্ষস্ৱেত্যাহ গুপ্ত্যৈ ॥ অনধ-স্সাদযতি । গৰ্ভাণা-ন্ধৃত্যা অপ্ৰপাদায ।
তস্মা-দ্গৰ্ভাঃ প্ৰজানাম প্ৰপাদুকাঃ । উপৰীৱ নিদধাতি । উপৰীৱ হি সুৱৰ্গো লোকঃ । সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ 27 ॥
(অসীত্যাহ - ধৃত্যৈ - যজমানে দধা - ত্যজামিত্ৱায - স্থাপযতি - দুহে - দুহন্তি - দুহ্যা-দ্- দোগ্ধীতি - দধীত্যাহ - স্যাথ্ - সাদযতি পঞ্চ চ) (অ. 3)
অনুৱাকং 4 - হৱিৰ্নিৰ্ৱাপঃ
কৰ্মণে ৱা-ন্দেৱেভ্যঃ শকেযমিত্যাহ শক্ত্যৈ ।
যজ্ঞস্য ৱৈ সন্ততিমনু প্ৰজাঃ পশৱো যজমানস্য সন্তাযন্তে । যজ্ঞস্য ৱিচ্ছিত্তিমনু প্ৰজাঃ পশৱো যজমানস্য ৱিচ্ছিদ্যন্তে ।
যজ্ঞস্য সন্ততিৰসি যজ্ঞস্য ত্ৱা সন্তত্যৈ স্তৃণামি সন্তত্যৈ ত্ৱা যজ্ঞস্যেত্যাহৱনীযা-থ্সন্তনোতি । যজমানস্য প্ৰজাযৈ পশূনাগ্ং সন্তত্যৈ ॥ অপঃ প্ৰণযতি । শ্ৰদ্ধা ৱা আপঃ । শ্ৰদ্ধামেৱাৰভ্য প্ৰণীয প্ৰচৰতি । অপঃ প্ৰণযতি । যজ্ঞো ৱা আপঃ ॥ 28 ॥
অনুৱাকং 4 - হৱিৰ্নিৰ্ৱাপঃ
কৰ্মণে ৱা-ন্দেৱেভ্যঃ শকেযমিত্যাহ শক্ত্যৈ ।
যজ্ঞস্য ৱৈ সন্ততিমনু প্ৰজাঃ পশৱো যজমানস্য সন্তাযন্তে । যজ্ঞস্য ৱিচ্ছিত্তিমনু প্ৰজাঃ পশৱো যজমানস্য ৱিচ্ছিদ্যন্তে ।
যজ্ঞস্য সন্ততিৰসি যজ্ঞস্য ত্ৱা সন্তত্যৈ স্তৃণামি সন্তত্যৈ ত্ৱা যজ্ঞস্যেত্যাহৱনীযা-থ্সন্তনোতি । যজমানস্য প্ৰজাযৈ পশূনাগ্ং সন্তত্যৈ ॥ অপঃ প্ৰণযতি । শ্ৰদ্ধা ৱা আপঃ । শ্ৰদ্ধামেৱাৰভ্য প্ৰণীয প্ৰচৰতি । অপঃ প্ৰণযতি । যজ্ঞো ৱা আপঃ ॥ 28 ॥
যজ্ঞমেৱাৰভ্য প্ৰণীয প্ৰচৰতি । অপঃ প্ৰণযতি । ৱজ্ৰো ৱা আপঃ । ৱজ্ৰমেৱ ভ্ৰাতৃৱ্যেভ্যঃ প্ৰহৃত্য প্ৰণীয প্ৰচৰতি । অপঃ প্ৰণযতি ।
আপো ৱৈ ৰক্ষোঘ্নীঃ । ৰক্ষসা-মপহত্যৈ । অপঃ প্ৰণযতি । আপো ৱৈ দেৱানা-ম্প্ৰিয-ন্ধাম ।
দেৱানামেৱ প্ৰিয-ন্ধাম প্ৰণীয প্ৰচৰতি ॥ 29 ॥
আপো ৱৈ ৰক্ষোঘ্নীঃ । ৰক্ষসা-মপহত্যৈ । অপঃ প্ৰণযতি । আপো ৱৈ দেৱানা-ম্প্ৰিয-ন্ধাম ।
দেৱানামেৱ প্ৰিয-ন্ধাম প্ৰণীয প্ৰচৰতি ॥ 29 ॥
অপঃ প্ৰণযতি । আপো ৱৈ সৰ্ৱা দেৱতাঃ ।
দেৱতা এৱাৰভ্য প্ৰণীয প্ৰচৰতি ॥ ৱেষায ত্ৱেত্যাহ । ৱেষায হ্যেনদাদত্তে ॥ প্ৰত্যুষ্টগ্ং ৰক্ষঃ প্ৰত্যুষ্টা অৰাতয ইত্যাহ ।
ৰক্ষসা-মপহত্যৈ ॥ ধূৰসীত্যাহ । এষ ৱৈ ধুৰ্যো-ঽগ্নিঃ । তং-যঁদনুপস্পৃশ্যাতীযাত্ ॥ 30 ॥
দেৱতা এৱাৰভ্য প্ৰণীয প্ৰচৰতি ॥ ৱেষায ত্ৱেত্যাহ । ৱেষায হ্যেনদাদত্তে ॥ প্ৰত্যুষ্টগ্ং ৰক্ষঃ প্ৰত্যুষ্টা অৰাতয ইত্যাহ ।
ৰক্ষসা-মপহত্যৈ ॥ ধূৰসীত্যাহ । এষ ৱৈ ধুৰ্যো-ঽগ্নিঃ । তং-যঁদনুপস্পৃশ্যাতীযাত্ ॥ 30 ॥
অদ্ধ্ৱৰ্যু-ঞ্চ যজমান-ঞ্চ প্ৰদহেত্ । উপস্পৃশ্যাত্যেতি । অদ্ধ্ৱৰ্যোশ্চ যজমানস্য চাপ্ৰদাহায ॥ ধূৰ্ৱ তংযোঁ-ঽস্মা-ন্ধূৰ্ৱতি ত-ন্ধূৰ্ৱ যং-ৱঁয-ন্ধূৰ্ৱাম ইত্যাহ ।
দ্ৱৌ ৱাৱ পুৰুষৌ । য-ঞ্চৈৱ ধূৰ্ৱতি । যশ্চৈন-ন্ধূৰ্ৱতি । তাৱুভৌ শুচা-ঽৰ্পযতি ॥ ত্ৱ-ন্দেৱানামসি সস্নিতম-ম্পপ্ৰিতম-ঞ্জুষ্টতমং-ৱঁহ্নিতম-ন্দেৱহূতমমিত্যাহ । যথা যজুৰেৱৈ তত্ ॥ 31 ॥
দ্ৱৌ ৱাৱ পুৰুষৌ । য-ঞ্চৈৱ ধূৰ্ৱতি । যশ্চৈন-ন্ধূৰ্ৱতি । তাৱুভৌ শুচা-ঽৰ্পযতি ॥ ত্ৱ-ন্দেৱানামসি সস্নিতম-ম্পপ্ৰিতম-ঞ্জুষ্টতমং-ৱঁহ্নিতম-ন্দেৱহূতমমিত্যাহ । যথা যজুৰেৱৈ তত্ ॥ 31 ॥
অহ্ৰুতমসি হৱিৰ্ধান-মিত্যাহানাৰ্ত্যৈ ।
দৃগ্ংহস্ৱ মা হ্ৱাৰিত্যাহ ধৃত্যৈ ॥
মিত্ৰস্য ত্ৱা চক্ষুষা প্ৰেক্ষ ইত্যাহ মিত্ৰত্ৱায ।
মা ভেৰ্মা সংৱিঁক্থা মা ত্ৱা হিগ্ংসিষ-মিত্যাহাহিগ্ংসাযৈ । যদ্ৱৈ কি-ঞ্চ ৱাতো নাভিৱাতি ।
ত-থ্সৰ্ৱং-ৱঁৰুণদেৱত্যম্ ॥ উৰু ৱাতাযেত্যাহ । অৱাৰুণমেৱৈন-ত্কৰোতি ॥ দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ
প্ৰসৱ ইত্যাহ প্ৰসূত্যৈ ।
অশ্ৱিনো-ৰ্বাহুভ্যামিত্যাহ ॥ 32 ॥
দৃগ্ংহস্ৱ মা হ্ৱাৰিত্যাহ ধৃত্যৈ ॥
মিত্ৰস্য ত্ৱা চক্ষুষা প্ৰেক্ষ ইত্যাহ মিত্ৰত্ৱায ।
মা ভেৰ্মা সংৱিঁক্থা মা ত্ৱা হিগ্ংসিষ-মিত্যাহাহিগ্ংসাযৈ । যদ্ৱৈ কি-ঞ্চ ৱাতো নাভিৱাতি ।
ত-থ্সৰ্ৱং-ৱঁৰুণদেৱত্যম্ ॥ উৰু ৱাতাযেত্যাহ । অৱাৰুণমেৱৈন-ত্কৰোতি ॥ দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ
প্ৰসৱ ইত্যাহ প্ৰসূত্যৈ ।
অশ্ৱিনো-ৰ্বাহুভ্যামিত্যাহ ॥ 32 ॥
অশ্ৱিনৌ হি দেৱানামদ্ধ্ৱৰ্যূ আস্তাম্ ।
পূষ্ণো হস্তাভ্যামিত্যাহ যত্যৈ । অগ্নযে জুষ্ট-ন্নিৰ্ৱপামীত্যাহ । অগ্নয এৱৈনাঞ্জুষ্টং
নিৰ্ৱপতি । ত্ৰিৰ্যজুষা । ত্ৰয ইমে লোকাঃ ।
এষাং-লোঁকানামাপ্ত্যৈ । তূষ্ণী-ঞ্চতুৰ্থম্ ।
অপৰিমিতমেৱাৱৰুন্ধে । স এৱমেৱানুপূৰ্ৱগ্ং হৱীগ্ংষি নিৰ্ৱপতি ॥ 33 ॥
পূষ্ণো হস্তাভ্যামিত্যাহ যত্যৈ । অগ্নযে জুষ্ট-ন্নিৰ্ৱপামীত্যাহ । অগ্নয এৱৈনাঞ্জুষ্টং
নিৰ্ৱপতি । ত্ৰিৰ্যজুষা । ত্ৰয ইমে লোকাঃ ।
এষাং-লোঁকানামাপ্ত্যৈ । তূষ্ণী-ঞ্চতুৰ্থম্ ।
অপৰিমিতমেৱাৱৰুন্ধে । স এৱমেৱানুপূৰ্ৱগ্ং হৱীগ্ংষি নিৰ্ৱপতি ॥ 33 ॥
ইদ-ন্দেৱানামিদমু ন-স্সহেত্যাহ ৱ্যাৱৃত্ত্যৈ ॥
স্ফাত্যৈ ত্ৱা নাৰাত্যা ইত্যাহ গুপ্ত্যৈ । তমসীৱ ৱা এষো-ঽন্তশ্চৰতি । যঃ পৰীণহি ॥ সুৱৰভি ৱিখ্যেষং-ৱৈঁশ্ৱানৰ-ঞ্জ্যোতিৰিত্যাহ ।
সুৱৰেৱাভি ৱি পশ্যতি ৱৈশ্ৱানৰ-ঞ্জ্যোতিঃ ।
দ্যাৱাপৃথিৱী হৱিষি গৃহীত উদৱেপেতাম্ ॥
দৃগ্ংহন্তা-ন্দুৰ্যা দ্যাৱাপৃথিৱ্যোৰিত্যাহ ।
গৃহাণা-ন্দ্যাৱাপৃথিৱ্যো-ৰ্ধৃত্যৈ ॥
উৰ্ৱন্তৰিক্ষ-মন্ৱিহীত্যাহ গত্যৈ ॥
অদিত্যাস্ত্ৱোপস্থে সাদযামীত্যাহ । ইযং-ৱাঁ অদিতিঃ । অস্যা এৱৈনদুপস্থে সাদযতি ॥
অগ্নে হৱ্যগ্ং ৰক্ষস্ৱেত্যাহ গুপ্ত্যৈ ॥ 34 ॥
স্ফাত্যৈ ত্ৱা নাৰাত্যা ইত্যাহ গুপ্ত্যৈ । তমসীৱ ৱা এষো-ঽন্তশ্চৰতি । যঃ পৰীণহি ॥ সুৱৰভি ৱিখ্যেষং-ৱৈঁশ্ৱানৰ-ঞ্জ্যোতিৰিত্যাহ ।
সুৱৰেৱাভি ৱি পশ্যতি ৱৈশ্ৱানৰ-ঞ্জ্যোতিঃ ।
দ্যাৱাপৃথিৱী হৱিষি গৃহীত উদৱেপেতাম্ ॥
দৃগ্ংহন্তা-ন্দুৰ্যা দ্যাৱাপৃথিৱ্যোৰিত্যাহ ।
গৃহাণা-ন্দ্যাৱাপৃথিৱ্যো-ৰ্ধৃত্যৈ ॥
উৰ্ৱন্তৰিক্ষ-মন্ৱিহীত্যাহ গত্যৈ ॥
অদিত্যাস্ত্ৱোপস্থে সাদযামীত্যাহ । ইযং-ৱাঁ অদিতিঃ । অস্যা এৱৈনদুপস্থে সাদযতি ॥
অগ্নে হৱ্যগ্ং ৰক্ষস্ৱেত্যাহ গুপ্ত্যৈ ॥ 34 ॥
(যজ্ঞো ৱা আপো - ধাম প্ৰণীয প্ৰচৰ - ত্যতীযা - দেত-দ্- বাহুভ্যামিত্যাহ - হৱিগ্ংষি নিৰ্ৱপতি - গত্যৈ চত্ৱাৰি চ) (অ. 4)
অনুৱাকং 5 - ৱ্ৰীহ্যৱঘাতঃ
ইন্দ্ৰো ৱৃত্ৰমহন্ন্ । সো-ঽপঃ । অভ্যম্ৰিযত ।
তাসাং-যঁন্মেদ্ধ্যং-যঁজ্ঞিযগ্ং সদেৱমাসীত্ । তদপোদক্ৰামত্ । তে দৰ্ভা অভৱন্ন্ । য-দ্দৰ্ভৈৰপ উত্পুনাতি । যা এৱ মেদ্ধ্যা যজ্ঞিযা-স্সদেৱা আপঃ । তাভিৰেৱৈনা উত্পুনাতি । দ্ৱাভ্যামুত্পুনাতি ॥ 35 ॥
অনুৱাকং 5 - ৱ্ৰীহ্যৱঘাতঃ
ইন্দ্ৰো ৱৃত্ৰমহন্ন্ । সো-ঽপঃ । অভ্যম্ৰিযত ।
তাসাং-যঁন্মেদ্ধ্যং-যঁজ্ঞিযগ্ং সদেৱমাসীত্ । তদপোদক্ৰামত্ । তে দৰ্ভা অভৱন্ন্ । য-দ্দৰ্ভৈৰপ উত্পুনাতি । যা এৱ মেদ্ধ্যা যজ্ঞিযা-স্সদেৱা আপঃ । তাভিৰেৱৈনা উত্পুনাতি । দ্ৱাভ্যামুত্পুনাতি ॥ 35 ॥
দ্ৱিপা-দ্যজমানঃ প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ॥ দেৱো ৱঃ সৱিতোত্-পুনাত্ৱিত্যাহ । সৱিতৃপ্ৰসূত এৱৈনা উত্পুনাতি । অচ্ছিদ্ৰেণ পৱিত্ৰেণেত্যাহ । অসৌ ৱা আদিত্যো-ঽচ্ছিদ্ৰ-ম্পৱিত্ৰম্ । তেনৈৱৈনা উত্পুনাতি । ৱসো-স্সূৰ্যস্য ৰশ্মিভিৰিত্যাহ । প্ৰাণা ৱা আপঃ । প্ৰাণা ৱসৱঃ । প্ৰাণা ৰশ্মযঃ ॥ 36 ॥
প্ৰাণৈৰেৱ প্ৰাণান্-থ্সম্পৃণক্তি । সাৱিত্ৰিযৰ্চা ।
সৱিতৃপ্ৰসূত-ম্মে কৰ্মাসদিতি ।
সৱিতৃপ্ৰসূতমেৱাস্য কৰ্ম ভৱতি ।
পচ্ছো গাযত্ৰিযা ত্ৰিষ্ষমৃদ্ধত্ৱায ॥
আপো দেৱীৰগ্ৰেপুৱো অগ্ৰেগুৱ ইত্যাহ ।
ৰূপ-মেৱাসামেত-ন্মহিমানং-ৱ্যাঁচষ্টে ।
অগ্ৰ ইমং-যঁজ্ঞ-ন্নযতাগ্ৰে
যজ্ঞপতিমিত্যাহ । অগ্ৰ এৱ যজ্ঞ-ন্নযন্তি ।
অগ্ৰে যজ্ঞপতিম্ ॥ 37 ॥
সৱিতৃপ্ৰসূত-ম্মে কৰ্মাসদিতি ।
সৱিতৃপ্ৰসূতমেৱাস্য কৰ্ম ভৱতি ।
পচ্ছো গাযত্ৰিযা ত্ৰিষ্ষমৃদ্ধত্ৱায ॥
আপো দেৱীৰগ্ৰেপুৱো অগ্ৰেগুৱ ইত্যাহ ।
ৰূপ-মেৱাসামেত-ন্মহিমানং-ৱ্যাঁচষ্টে ।
অগ্ৰ ইমং-যঁজ্ঞ-ন্নযতাগ্ৰে
যজ্ঞপতিমিত্যাহ । অগ্ৰ এৱ যজ্ঞ-ন্নযন্তি ।
অগ্ৰে যজ্ঞপতিম্ ॥ 37 ॥
যুষ্মানিন্দ্ৰো ঽৱৃণীত ৱৃত্ৰতূযে যূযমিন্দ্ৰমৱৃণীদ্ধ্ৱং-ৱৃঁত্ৰতূৰ্য ইত্যাহ ।
ৱৃত্ৰগ্ং হ হনিষ্যন্নিন্দ্ৰ আপো ৱৱ্ৰে ।
আপো হেন্দ্ৰং-ৱঁৱ্ৰিৰে । সজ্ঞাং-মেৱাসামেত-থ্সামানং-ৱ্যাঁচষ্টে ॥ প্ৰোক্ষিতা-স্স্থেত্যাহ । তেনাপঃ প্ৰোক্ষিতাঃ ॥ অগ্নযে ৱো জুষ্ট-ম্প্ৰোক্ষা-ম্যগ্নীষোমাভ্যা-মিত্যাহ ।
যথা দেৱতমেৱৈনা-ন্প্ৰোক্ষতি । ত্ৰিঃ প্ৰোক্ষতি । ত্ৰ্যাৱৃদ্ধি যজ্ঞঃ ॥ 38 ॥
ৱৃত্ৰগ্ং হ হনিষ্যন্নিন্দ্ৰ আপো ৱৱ্ৰে ।
আপো হেন্দ্ৰং-ৱঁৱ্ৰিৰে । সজ্ঞাং-মেৱাসামেত-থ্সামানং-ৱ্যাঁচষ্টে ॥ প্ৰোক্ষিতা-স্স্থেত্যাহ । তেনাপঃ প্ৰোক্ষিতাঃ ॥ অগ্নযে ৱো জুষ্ট-ম্প্ৰোক্ষা-ম্যগ্নীষোমাভ্যা-মিত্যাহ ।
যথা দেৱতমেৱৈনা-ন্প্ৰোক্ষতি । ত্ৰিঃ প্ৰোক্ষতি । ত্ৰ্যাৱৃদ্ধি যজ্ঞঃ ॥ 38 ॥
অথো ৰক্ষসামপহত্যৈ । শুন্ধদ্ধ্ৱং
দৈৱ্যায কৰ্মণে দেৱযজ্যাযা ইত্যাহ ।
দেৱযজ্যাযা এৱৈনানি শুন্ধতি । ত্ৰিঃ প্ৰোক্ষতি । ত্ৰ্যাৱৃদ্ধি যজ্ঞঃ । অথো মেদ্ধ্যত্ৱায । অৱধূতগ্ং ৰক্ষো-ঽৱধূতা অৰাতয ইত্যাহ ।
ৰক্ষসা-মপহত্যৈ । অদিত্যাস্ত্ৱগসীত্যাহ । ইযং-ৱাঁ অদিতিঃ ॥ 39 ॥
দৈৱ্যায কৰ্মণে দেৱযজ্যাযা ইত্যাহ ।
দেৱযজ্যাযা এৱৈনানি শুন্ধতি । ত্ৰিঃ প্ৰোক্ষতি । ত্ৰ্যাৱৃদ্ধি যজ্ঞঃ । অথো মেদ্ধ্যত্ৱায । অৱধূতগ্ং ৰক্ষো-ঽৱধূতা অৰাতয ইত্যাহ ।
ৰক্ষসা-মপহত্যৈ । অদিত্যাস্ত্ৱগসীত্যাহ । ইযং-ৱাঁ অদিতিঃ ॥ 39 ॥
অস্যা এৱৈন-ত্ত্ৱচ-ঙ্কৰোতি । প্ৰতি ত্ৱা পৃথিৱী ৱেত্ত্ৱিত্যাহ প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ॥ পুৰস্তা-ত্প্ৰতীচীনগ্ৰীৱ-মুত্তৰলোমোপস্তৃণাতি মেদ্ধ্যত্ৱায ।
তস্মা-ত্পুৰস্তা-ত্প্ৰত্যঞ্চঃ পশৱো মেধমুপতিষ্ঠন্তে । তস্মা-ত্প্ৰজা মৃগ-ঙ্গ্ৰাহুকাঃ । যজ্ঞো দেৱেভ্যো নিলাযত ।
কৃষ্ণো ৰূপ-ঙ্কৃত্ৱা । য-ত্কৃষ্ণাজিনে হৱিৰদ্ধ্যৱহন্তি । যজ্ঞাদেৱ-ত-দ্যজ্ঞ-ম্প্ৰযুঙ্ক্তে । হৱিষো-ঽস্কন্দায ॥ 40 ॥
তস্মা-ত্পুৰস্তা-ত্প্ৰত্যঞ্চঃ পশৱো মেধমুপতিষ্ঠন্তে । তস্মা-ত্প্ৰজা মৃগ-ঙ্গ্ৰাহুকাঃ । যজ্ঞো দেৱেভ্যো নিলাযত ।
কৃষ্ণো ৰূপ-ঙ্কৃত্ৱা । য-ত্কৃষ্ণাজিনে হৱিৰদ্ধ্যৱহন্তি । যজ্ঞাদেৱ-ত-দ্যজ্ঞ-ম্প্ৰযুঙ্ক্তে । হৱিষো-ঽস্কন্দায ॥ 40 ॥
অধিষৱণমসি ৱানস্পত্যমিত্যাহ । অধিষৱণ-মেৱৈন-ত্কৰোতি । প্ৰতি ত্ৱা-ঽদিত্যাস্ত্ৱগ্ৱেত্ত্ৱিত্যাহ সযত্ৱায ॥
অগ্নেস্তনূ-ৰসীত্যাহ । অগ্নেৰ্ৱা এষা তনূঃ ।
যদোষধযঃ । ৱাচো ৱিসৰ্জনমিত্যাহ ।
যদা হি প্ৰজা ওষধীনা-মশ্নন্তি । অথ ৱাচং-ৱিঁসৃজন্তে । দেৱৱীতযে ত্ৱা গৃহ্ণামীত্যাহ ॥ 41 ॥
অগ্নেস্তনূ-ৰসীত্যাহ । অগ্নেৰ্ৱা এষা তনূঃ ।
যদোষধযঃ । ৱাচো ৱিসৰ্জনমিত্যাহ ।
যদা হি প্ৰজা ওষধীনা-মশ্নন্তি । অথ ৱাচং-ৱিঁসৃজন্তে । দেৱৱীতযে ত্ৱা গৃহ্ণামীত্যাহ ॥ 41 ॥
দেৱতাভিৰেৱৈন-থ্সমৰ্ধযতি ॥
অদ্ৰিৰসি ৱানস্পত্য ইত্যাহ । গ্ৰাৱাণ-মেৱৈন-ত্কৰোতি ।
স ইদ-ন্দেৱেভ্যো হৱ্যগ্ং সুশমি শমিষ্ৱেত্যাহ শান্ত্যৈ ॥ হৱিষ্কৃদেহীত্যাহ ।
য এৱ দেৱানাগ্ং হৱিষ্কৃতঃ । তান্. হ্ৱযতি ।
ত্ৰিৰ্হ্ৱযতি । ত্ৰিষত্যা হি দেৱাঃ ॥ ইষমা ৱদোৰ্জমা ৱদেত্যাহ ॥ 42 ॥
অদ্ৰিৰসি ৱানস্পত্য ইত্যাহ । গ্ৰাৱাণ-মেৱৈন-ত্কৰোতি ।
স ইদ-ন্দেৱেভ্যো হৱ্যগ্ং সুশমি শমিষ্ৱেত্যাহ শান্ত্যৈ ॥ হৱিষ্কৃদেহীত্যাহ ।
য এৱ দেৱানাগ্ং হৱিষ্কৃতঃ । তান্. হ্ৱযতি ।
ত্ৰিৰ্হ্ৱযতি । ত্ৰিষত্যা হি দেৱাঃ ॥ ইষমা ৱদোৰ্জমা ৱদেত্যাহ ॥ 42 ॥
ইষমেৱোৰ্জং-যঁজমানে দধাতি ।
দ্যুমদ্ৱদত ৱযগ্ং সঘান্ত-ঞ্জেষ্মেত্যাহ ভ্ৰাতৃৱ্যাভিভূত্যৈ ॥ মনো-শ্শ্ৰদ্ধাদেৱস্য যজমানস্যাসুৰঘ্নী ৱাক্ । যজ্ঞাযুধেষু প্ৰৱিষ্টা-ঽঽসীত্ । তে-ঽসুৰা যাৱন্তো যজ্ঞাযুধানামুদ্ৱদতা-মুপাশৃণ্ৱন্ন্ ।
তে পৰা-ঽভৱন্ন্ । তস্মা-থ্স্ৱানা-ম্মদ্ধ্যে-ঽৱসায যজেত । যাৱন্তো-ঽস্য ভ্ৰাতৃৱ্যা যজ্ঞাযুধানা-মুদ্ৱদতা-মুপশৃণ্ৱন্তি । তে পৰা ভৱন্তি ।
উচ্চৈ-স্সমাহন্তৱা আহ ৱিজিত্যৈ ॥ 43 ॥
দ্যুমদ্ৱদত ৱযগ্ং সঘান্ত-ঞ্জেষ্মেত্যাহ ভ্ৰাতৃৱ্যাভিভূত্যৈ ॥ মনো-শ্শ্ৰদ্ধাদেৱস্য যজমানস্যাসুৰঘ্নী ৱাক্ । যজ্ঞাযুধেষু প্ৰৱিষ্টা-ঽঽসীত্ । তে-ঽসুৰা যাৱন্তো যজ্ঞাযুধানামুদ্ৱদতা-মুপাশৃণ্ৱন্ন্ ।
তে পৰা-ঽভৱন্ন্ । তস্মা-থ্স্ৱানা-ম্মদ্ধ্যে-ঽৱসায যজেত । যাৱন্তো-ঽস্য ভ্ৰাতৃৱ্যা যজ্ঞাযুধানা-মুদ্ৱদতা-মুপশৃণ্ৱন্তি । তে পৰা ভৱন্তি ।
উচ্চৈ-স্সমাহন্তৱা আহ ৱিজিত্যৈ ॥ 43 ॥
ৱৃঙ্ক্ত এষামিন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্যম্ । শ্ৰেষ্ঠ এষা-ম্ভৱতি ॥ ৱৰ্ষ ৱৃদ্ধমসি প্ৰতি ত্ৱা ৱৰ্ষৱৃদ্ধং-ৱেঁত্ত্ৱিত্যাহ ।
ৱৰ্ষৱৃদ্ধা ৱা ওষধযঃ ।
ৱৰ্ষৱৃদ্ধা ইষীকা-স্সমৃদ্ধ্যৈ ।
যজ্ঞগ্ং ৰক্ষাগ্স্যনু প্ৰাৱিশন্ন্ ।
তান্যস্না পশুভ্যো নিৰৱাদযন্ত ।
তুষৈৰোষধীভ্যঃ ॥ পৰাপূতগ্ং ৰক্ষঃ পৰাপূতা অৰাতয ইত্যাহ ।
ৰক্ষসামপহত্যৈ ॥ 44 ॥
ৱৰ্ষৱৃদ্ধা ৱা ওষধযঃ ।
ৱৰ্ষৱৃদ্ধা ইষীকা-স্সমৃদ্ধ্যৈ ।
যজ্ঞগ্ং ৰক্ষাগ্স্যনু প্ৰাৱিশন্ন্ ।
তান্যস্না পশুভ্যো নিৰৱাদযন্ত ।
তুষৈৰোষধীভ্যঃ ॥ পৰাপূতগ্ং ৰক্ষঃ পৰাপূতা অৰাতয ইত্যাহ ।
ৰক্ষসামপহত্যৈ ॥ 44 ॥
ৰক্ষসা-ম্ভাগো-ঽসীত্যাহ । তুষৈৰেৱ ৰক্ষাগ্ংসি নিৰৱদযতে । অপ উপস্পৃশতি মেদ্ধ্যত্ৱায । ৱাযুৰ্ৱো ৱি ৱিনক্ত্ৱিত্যাহ । পৱিত্ৰং-ৱৈঁ ৱাযুঃ । পুনাত্যেৱৈনান্ । অন্তৰিক্ষাদিৱ ৱা এতে প্ৰস্কন্দন্তি । যে শূৰ্পাত্ । দেৱো ৱঃ সৱিতা হিৰণ্যপাণিঃ প্ৰতিগৃহ্ণাত্ৱিত্যাহ প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ।
হৱিষো-ঽস্কন্দায । ত্ৰিষ্ফলীকৰ্তৱা আহ । ত্ৰ্যাৱৃদ্ধি যজ্ঞঃ । অথো মেদ্ধ্যত্ৱায ॥ 45 ॥
হৱিষো-ঽস্কন্দায । ত্ৰিষ্ফলীকৰ্তৱা আহ । ত্ৰ্যাৱৃদ্ধি যজ্ঞঃ । অথো মেদ্ধ্যত্ৱায ॥ 45 ॥
(দ্ৱাভ্যামু-ত্পুনাতি - ৰশ্মযো - নযন্ত্যগ্ৰে যজ্ঞপতিং - ঁযজ্ঞো - ঽদিতি - ৰস্কন্দায - গৃহ্ণামীত্যাহ - ৱদেত্যাহ - ৱিজিত্যা - অপহত্যা - অস্কন্দায ত্ৰীণি চ) (অ. 5)
অনুৱাকং 6 - তণ্ডুলপেষণম্
অৱধূতগ্ং ৰক্ষো-ঽৱধূতা অৰাতয ইত্যাহ । ৰক্ষসামপহত্যৈ । অদিত্যাস্ত্ৱগসীত্যাহ । ইযং-ৱাঁ অদিতিঃ । অস্যা এৱৈন-ত্ত্ৱচ-ঙ্কৰোতি । প্ৰতি ত্ৱা পৃথিৱী ৱেত্ত্ৱিত্যাহ প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ।
পুৰস্তা-ত্প্ৰতীচীনগ্ৰীৱ-মুত্তৰলোমোপস্তৃণাতি মেদ্ধ্যত্ৱায । তস্মা-ত্পুৰস্তা-ত্প্ৰত্যঞ্চঃ পশৱো মেধমুপতিষ্ঠন্তে । তস্মা-ত্প্ৰজা মৃগ-ঙ্গ্ৰাহুকাঃ । যজ্ঞো দেৱেভ্যো নিলাযত ॥ 46 ॥
অনুৱাকং 6 - তণ্ডুলপেষণম্
অৱধূতগ্ং ৰক্ষো-ঽৱধূতা অৰাতয ইত্যাহ । ৰক্ষসামপহত্যৈ । অদিত্যাস্ত্ৱগসীত্যাহ । ইযং-ৱাঁ অদিতিঃ । অস্যা এৱৈন-ত্ত্ৱচ-ঙ্কৰোতি । প্ৰতি ত্ৱা পৃথিৱী ৱেত্ত্ৱিত্যাহ প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ।
পুৰস্তা-ত্প্ৰতীচীনগ্ৰীৱ-মুত্তৰলোমোপস্তৃণাতি মেদ্ধ্যত্ৱায । তস্মা-ত্পুৰস্তা-ত্প্ৰত্যঞ্চঃ পশৱো মেধমুপতিষ্ঠন্তে । তস্মা-ত্প্ৰজা মৃগ-ঙ্গ্ৰাহুকাঃ । যজ্ঞো দেৱেভ্যো নিলাযত ॥ 46 ॥
কৃষ্ণো ৰূপ-ঙ্কৃত্ৱা । য-ত্কৃষ্ণাজিনে হৱিৰধিপিনষ্টি । যজ্ঞাদেৱ ত-দ্যজ্ঞ-ম্প্ৰযুঙ্ক্তে । হৱিষো-ঽস্কন্দায ॥ দ্যাৱাপৃথিৱী সহাস্তাম্ । তে শম্যামাত্ৰমেকমহৰ্ৱ্যৈতাগ্ং শম্যামাত্ৰমেকমহঃ ॥ দিৱ-স্স্কম্ভনিৰসি প্ৰতি ত্ৱা ঽদিত্যাস্ত্ৱগ্ৱেত্ত্ৱিত্যাহ ।
দ্যাৱাপৃথিৱ্যো-ৰ্ৱীত্যৈ । ধিষণা-ঽসি পৰ্ৱত্যা
প্ৰতি ত্ৱা দিৱ-স্স্কম্ভনিৰ্ৱেত্ত্ৱিত্যাহ ।
দ্যাৱাপৃথিৱ্যো-ৰ্ৱিধৃত্যৈ ॥ 47 ॥
দ্যাৱাপৃথিৱ্যো-ৰ্ৱীত্যৈ । ধিষণা-ঽসি পৰ্ৱত্যা
প্ৰতি ত্ৱা দিৱ-স্স্কম্ভনিৰ্ৱেত্ত্ৱিত্যাহ ।
দ্যাৱাপৃথিৱ্যো-ৰ্ৱিধৃত্যৈ ॥ 47 ॥
ধিষণা-ঽসি পাৰ্ৱতেযী প্ৰতি ত্ৱা পৰ্ৱতিৰ্ৱেত্ত্ৱিত্যাহ । দ্যাৱাপৃথিৱ্যোৰ্ধৃত্যৈ ॥ দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ প্ৰসৱ ইত্যাহ প্ৰসূত্যৈ । অশ্ৱিনো-ৰ্বাহুভ্যামিত্যাহ । অশ্ৱিনৌ হি দেৱানামদ্ধ্ৱৰ্যূ আস্তাম্ । পূষ্ণো হস্তাভ্যামিত্যাহ যত্যৈ ।
অধিৱপামীত্যাহ । যথাদেৱত-মেৱৈনানধি ৱপতি ॥ ধান্যমসি ধিনুহি দেৱানিত্যাহ । এতস্য যজুষো ৱীৰ্যেণ ॥ 48 ॥
অধিৱপামীত্যাহ । যথাদেৱত-মেৱৈনানধি ৱপতি ॥ ধান্যমসি ধিনুহি দেৱানিত্যাহ । এতস্য যজুষো ৱীৰ্যেণ ॥ 48 ॥
যাৱদেকা দেৱতা কামযতে যাৱদেকা । তাৱদাহুতিঃ প্ৰথতে । ন হি তদস্তি । যত্তাৱদেৱ স্যাত্ । যাৱজ্জুহোতি ॥ প্ৰাণায ত্ৱা-ঽপানায ত্ৱেত্যাহ । প্ৰাণানেৱ যজমানে দধাতি । দীৰ্ঘামনু প্ৰসিতিমাযুষে ধামিত্যাহ । আযুৰেৱাস্মি-ন্দধাতি ।
অন্তৰিক্ষাদিৱ ৱা এতানি প্ৰস্কন্দন্তি । যানি দৃষদঃ । দেৱো ৱঃ সৱিতা হিৰণ্যপাণিঃ প্ৰতি গৃহ্ণাত্ৱিত্যাহ প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ । হৱিষো-ঽস্কন্দায ॥
অসংৱঁপন্তী পিগ্ংষাণূনি কুৰুতাদিত্যাহ মেদ্ধ্যত্ৱায ॥ 49 ॥
অন্তৰিক্ষাদিৱ ৱা এতানি প্ৰস্কন্দন্তি । যানি দৃষদঃ । দেৱো ৱঃ সৱিতা হিৰণ্যপাণিঃ প্ৰতি গৃহ্ণাত্ৱিত্যাহ প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ । হৱিষো-ঽস্কন্দায ॥
অসংৱঁপন্তী পিগ্ংষাণূনি কুৰুতাদিত্যাহ মেদ্ধ্যত্ৱায ॥ 49 ॥
(নিলাযত - ৱিধৃত্যৈ - ৱীৰ্যেণ - স্কন্দন্তি চত্ৱাৰি চ ) (অ. 6)
অনুৱাকং 7 - কপালোপধানম্
ধৃষ্টিৰসি ব্ৰহ্ম যচ্ছেত্যাহ ধৃত্যৈ ॥
অপাগ্নে ঽগ্নিমামাদ-ঞ্জহি নিষ্ক্ৰৱ্যাদগ্ং
সেধা দেৱযজং-ৱঁহেত্যাহ ।
য এৱামাত্ক্ৰৱ্যাত্ । তমপহত্য । মেদ্ধ্যে-ঽগ্নৌ কপালমুপদধাতি ॥ নিৰ্দগ্ধগ্ং ৰক্ষো নিৰ্দগ্ধা অৰাতয ইত্যাহ । ৰক্ষাগ্স্যেৱ
নিৰ্দহতি । অগ্নিৱত্যুপদধাতি । অস্মিন্নেৱ লোকে জ্যোতিৰ্ধত্তে । অঙ্গাৰমধি-ৱৰ্তযতি ॥ 50 ॥
অনুৱাকং 7 - কপালোপধানম্
ধৃষ্টিৰসি ব্ৰহ্ম যচ্ছেত্যাহ ধৃত্যৈ ॥
অপাগ্নে ঽগ্নিমামাদ-ঞ্জহি নিষ্ক্ৰৱ্যাদগ্ং
সেধা দেৱযজং-ৱঁহেত্যাহ ।
য এৱামাত্ক্ৰৱ্যাত্ । তমপহত্য । মেদ্ধ্যে-ঽগ্নৌ কপালমুপদধাতি ॥ নিৰ্দগ্ধগ্ং ৰক্ষো নিৰ্দগ্ধা অৰাতয ইত্যাহ । ৰক্ষাগ্স্যেৱ
নিৰ্দহতি । অগ্নিৱত্যুপদধাতি । অস্মিন্নেৱ লোকে জ্যোতিৰ্ধত্তে । অঙ্গাৰমধি-ৱৰ্তযতি ॥ 50 ॥
অন্তৰিক্ষ এৱ জ্যোতিৰ্ধত্তে ।
আদিত্যমেৱামুষ্মিন্ ঁলোকে জ্যোতিৰ্ধত্তে ।
জ্যোতিষ্মন্তো-ঽস্মা ইমে লোকা ভৱন্তি ।
য এৱং-ৱেঁদ ॥ ধ্ৰুৱমসি পৃথিৱী-ন্দৃগ্ংহেত্যাহ । পৃথিৱীমেৱৈতেন দৃগ্ংহতি ।
ধৰ্ত্ৰমস্যন্তৰিক্ষ-ন্দৃগ্ংহেত্যাহ । অন্তৰিক্ষমেৱৈতেন দৃগ্ংহতি ।
ধৰুণমসি দিৱ-ন্দৃগ্ংহেত্যাহ । দিৱমেৱৈতেন দৃগ্ংহতি ॥ 51 ॥
আদিত্যমেৱামুষ্মিন্ ঁলোকে জ্যোতিৰ্ধত্তে ।
জ্যোতিষ্মন্তো-ঽস্মা ইমে লোকা ভৱন্তি ।
য এৱং-ৱেঁদ ॥ ধ্ৰুৱমসি পৃথিৱী-ন্দৃগ্ংহেত্যাহ । পৃথিৱীমেৱৈতেন দৃগ্ংহতি ।
ধৰ্ত্ৰমস্যন্তৰিক্ষ-ন্দৃগ্ংহেত্যাহ । অন্তৰিক্ষমেৱৈতেন দৃগ্ংহতি ।
ধৰুণমসি দিৱ-ন্দৃগ্ংহেত্যাহ । দিৱমেৱৈতেন দৃগ্ংহতি ॥ 51 ॥
ধৰ্মাসি দিশো দৃগ্ংহেত্যাহ ।
দিশ এৱৈতেন দৃগ্ংহতি । ইমানেৱৈতৈ-ৰ্লোকা-ন্দৃগ্ংহতি । দৃগ্ং হন্তে-ঽস্মা ইমে লোকাঃ প্ৰজযা পশুভিঃ । য এৱং-ৱেঁদ ॥ ত্ৰীণ্যগ্ৰে কপালান্যুপদধাতি । ত্ৰয ইমে লোকাঃ ।
এষাং-লোঁকানামাপ্ত্যৈ ।
একমগ্ৰে কপালমুপদধাতি ।
একং-ৱাঁ অগ্ৰে কপাল-ম্পুৰুষস্য সভংৱঁতি ॥ 52 ॥
দিশ এৱৈতেন দৃগ্ংহতি । ইমানেৱৈতৈ-ৰ্লোকা-ন্দৃগ্ংহতি । দৃগ্ং হন্তে-ঽস্মা ইমে লোকাঃ প্ৰজযা পশুভিঃ । য এৱং-ৱেঁদ ॥ ত্ৰীণ্যগ্ৰে কপালান্যুপদধাতি । ত্ৰয ইমে লোকাঃ ।
এষাং-লোঁকানামাপ্ত্যৈ ।
একমগ্ৰে কপালমুপদধাতি ।
একং-ৱাঁ অগ্ৰে কপাল-ম্পুৰুষস্য সভংৱঁতি ॥ 52 ॥
অথ দ্ৱে । অথ ত্ৰীণি । অথ চত্ৱাৰি । অথাষ্টৌ ।
তস্মাদষ্টাকপাল-ম্পুৰুষস্য শিৰঃ ।
যদেৱ-ঙ্কপালান্যুপ দধাতি । যজ্ঞো ৱৈ প্ৰজাপতিঃ । যজ্ঞমেৱ প্ৰজাপতিগ্ং সগ্গ্স্কৰোতি ।
আত্মানমেৱ ত-থ্সগ্গ্স্কৰোতি । তগ্ং সগ্গ্স্কৃতমাত্মানম্ ॥ 53 ॥
তস্মাদষ্টাকপাল-ম্পুৰুষস্য শিৰঃ ।
যদেৱ-ঙ্কপালান্যুপ দধাতি । যজ্ঞো ৱৈ প্ৰজাপতিঃ । যজ্ঞমেৱ প্ৰজাপতিগ্ং সগ্গ্স্কৰোতি ।
আত্মানমেৱ ত-থ্সগ্গ্স্কৰোতি । তগ্ং সগ্গ্স্কৃতমাত্মানম্ ॥ 53 ॥
অমুষ্মিন্ ঁলোকে-ঽনুপৰৈতি ॥ যদষ্টাৱুপ দধাতি । গাযত্ৰিযা ত-থ্সম্মিতম্ । যন্নৱ । ত্ৰিৱৃতা তত্ । য-দ্দশ । ৱিৰাজা তত্ । যদেকাদশ । ত্ৰিষ্টুভা তত্ । যদ্দ্ৱাদশ ॥ 54 ॥
জগত্যা তত্ । ছন্দঃ সম্মিতানি স উপদধ-ত্কপালানি । ইমান্ ঁলোকাননুপূৰ্ৱ-ন্দিশো ৱিধৃত্যৈ দৃগ্ংহতি । অথাযুঃ প্ৰাণা-ন্প্ৰজা-ম্পশূন্. যজমানে দধাতি । সজাতানস্মা অভিতো বহুলান্ কৰোতি ॥
চিত-স্স্থেত্যাহ । যথা যজুৰেৱৈতত্ ॥
ভৃগূণামঙ্গিৰসা-ন্তপসা তপ্যদ্ধ্ৱমিত্যাহ ।
দেৱতানা-মেৱৈনানি তপসা তপতি । তানি তত-স্সগ্গ্স্থিতে । যানি ঘৰ্মে কপালান্ যুপচিন্ৱন্তি ৱেধস ইতি চতুষ্পদযৰ্চা ৱিমুঞ্চতি । চতুষ্পাদঃ পশৱঃ । পশুষ্ৱেৱোপৰিষ্টা-ত্প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ 55 ॥
চিত-স্স্থেত্যাহ । যথা যজুৰেৱৈতত্ ॥
ভৃগূণামঙ্গিৰসা-ন্তপসা তপ্যদ্ধ্ৱমিত্যাহ ।
দেৱতানা-মেৱৈনানি তপসা তপতি । তানি তত-স্সগ্গ্স্থিতে । যানি ঘৰ্মে কপালান্ যুপচিন্ৱন্তি ৱেধস ইতি চতুষ্পদযৰ্চা ৱিমুঞ্চতি । চতুষ্পাদঃ পশৱঃ । পশুষ্ৱেৱোপৰিষ্টা-ত্প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ 55 ॥
(ৱৰ্তযতি - দিৱমেৱৈতেন দৃগ্ংহতি - সম্ভৱতি - তগ্ং সগ্গ্স্কৃতমাত্মানং - দ্ৱাদশ - সগ্গ্স্থিতে ত্ৰীণি চ) (অ. 7)
অনুৱাকং 8 - পুৰোডাশানিষ্পাদনম্
দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ প্ৰসৱ ইত্যাহ প্ৰসূত্যৈ । অশ্ৱিনো-ৰ্বাহুভ্যামিত্যাহ ।
অশ্ৱিনৌ হি দেৱানামদ্ধ্ৱৰ্যূ আস্তাম্ ।
পূষ্ণো হস্তাভ্যামিত্যাহ যত্যৈ ।
সংৱঁপামীত্যাহ । যথা দেৱতমেৱৈনানি সংৱঁপতি ॥ সমাপো অদ্ভিৰগ্মত সমোষধযো ৰসেনেত্যাহ । আপো ৱা ওষধী-ৰ্জিন্ৱন্তি । ওষধযো-ঽপো জিন্ৱন্তি ।
অন্যা ৱা এতাসামন্যা জিন্ৱন্তি ॥ 56 ॥
অনুৱাকং 8 - পুৰোডাশানিষ্পাদনম্
দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ প্ৰসৱ ইত্যাহ প্ৰসূত্যৈ । অশ্ৱিনো-ৰ্বাহুভ্যামিত্যাহ ।
অশ্ৱিনৌ হি দেৱানামদ্ধ্ৱৰ্যূ আস্তাম্ ।
পূষ্ণো হস্তাভ্যামিত্যাহ যত্যৈ ।
সংৱঁপামীত্যাহ । যথা দেৱতমেৱৈনানি সংৱঁপতি ॥ সমাপো অদ্ভিৰগ্মত সমোষধযো ৰসেনেত্যাহ । আপো ৱা ওষধী-ৰ্জিন্ৱন্তি । ওষধযো-ঽপো জিন্ৱন্তি ।
অন্যা ৱা এতাসামন্যা জিন্ৱন্তি ॥ 56 ॥
তস্মাদেৱমাহ । সগ্ং ৰেৱতী-ৰ্জগতীভি-ৰ্মধুমতী-ৰ্মধুমতীভি-স্সৃজ্যদ্ধ্ৱমিত্যাহ ।
আপো ৱৈ ৰেৱতীঃ । পশৱো জগতীঃ । ওষধযো মধুমতীঃ । আপ ওষধীঃ পশূন্ । তানেৱাস্মা একধা সগ্ংসৃজ্য । মধুমতঃ কৰোতি ।
অদ্ভ্যঃ পৰি প্ৰজাতা-স্স্থ সমদ্ভিঃ পৃচ্যদ্ধ্ৱমিতি পৰ্যাপ্লাৱযতি ।
যথা সুৱৃষ্ট ইমামনু ৱিসৃত্য ॥ 57 ॥
আপো ৱৈ ৰেৱতীঃ । পশৱো জগতীঃ । ওষধযো মধুমতীঃ । আপ ওষধীঃ পশূন্ । তানেৱাস্মা একধা সগ্ংসৃজ্য । মধুমতঃ কৰোতি ।
অদ্ভ্যঃ পৰি প্ৰজাতা-স্স্থ সমদ্ভিঃ পৃচ্যদ্ধ্ৱমিতি পৰ্যাপ্লাৱযতি ।
যথা সুৱৃষ্ট ইমামনু ৱিসৃত্য ॥ 57 ॥
আপ ওষধীৰ্মহযন্তি । তাদৃগেৱ তত্ ॥
জনযত্যৈ ত্ৱা সংযৌঁমীত্যাহ । প্ৰজা এৱৈতেন দাধাৰ । অগ্নযে ত্ৱা-ঽগ্নীষোমাভ্যামিত্যাহ ৱ্যাৱৃত্ত্যৈ । মখস্য শিৰো-ঽসীত্যাহ ।
যজ্ঞো ৱৈ মখঃ । তস্যৈতচ্ছিৰঃ । য-ত্পুৰোডাশঃ । তস্মাদেৱমাহ ॥ 58 ॥
জনযত্যৈ ত্ৱা সংযৌঁমীত্যাহ । প্ৰজা এৱৈতেন দাধাৰ । অগ্নযে ত্ৱা-ঽগ্নীষোমাভ্যামিত্যাহ ৱ্যাৱৃত্ত্যৈ । মখস্য শিৰো-ঽসীত্যাহ ।
যজ্ঞো ৱৈ মখঃ । তস্যৈতচ্ছিৰঃ । য-ত্পুৰোডাশঃ । তস্মাদেৱমাহ ॥ 58 ॥
ঘৰ্মো-ঽসি ৱিশ্ৱাযুৰিত্যাহ । ৱিশ্ৱমেৱাযু-ৰ্যজমানে দধাতি । উৰু প্ৰথস্ৱোৰু তে যজ্ঞপতিঃ প্ৰথতামিত্যাহ । যজমানমেৱ প্ৰজযা পশুভিঃ প্ৰথযতি । ত্ৱচ-ঙ্গৃহ্ণীষ্ৱেত্যাহ ।
সৰ্ৱমেৱৈনগ্ং সতনু-ঙ্কৰোতি । অথাপ আনীয পৰি মাৰ্ষ্টি । মাগ্ংস এৱ ত-ত্ত্ৱচ-ন্দধাতি । তস্মা-ত্ত্ৱচা মাগ্ংস-ঞ্ছন্নম্ ॥
ঘৰ্মো ৱা এষো-ঽশান্তঃ ॥ 59 ॥
সৰ্ৱমেৱৈনগ্ং সতনু-ঙ্কৰোতি । অথাপ আনীয পৰি মাৰ্ষ্টি । মাগ্ংস এৱ ত-ত্ত্ৱচ-ন্দধাতি । তস্মা-ত্ত্ৱচা মাগ্ংস-ঞ্ছন্নম্ ॥
ঘৰ্মো ৱা এষো-ঽশান্তঃ ॥ 59 ॥
অৰ্ধমাসে-ঽৰ্ধমাসে প্ৰৱৃজ্যতে । য-ত্পুৰোডাশঃ । স ঈশ্ৱৰো যজমানগ্ং শুচা প্ৰদহঃ । পৰ্যগ্নি কৰোতি । পশুমেৱৈনমকঃ । শান্ত্যা অপ্ৰদাহায । ত্ৰিঃ পৰ্যগ্নি কৰোতি ।
ত্ৰ্যাৱৃদ্ধি যজ্ঞঃ । অথো ৰক্ষসামপহত্যৈ ॥
অন্তৰিতগ্ং ৰক্ষো-ঽন্তৰিতা অৰাতয ইত্যাহ ॥ 60 ॥
ত্ৰ্যাৱৃদ্ধি যজ্ঞঃ । অথো ৰক্ষসামপহত্যৈ ॥
অন্তৰিতগ্ং ৰক্ষো-ঽন্তৰিতা অৰাতয ইত্যাহ ॥ 60 ॥
ৰক্ষসা-মন্তৰ্হিত্যৈ । পুৰোডাশং-ৱাঁ অধিশ্ৰিতগ্ং ৰক্ষাগ্স্যজিঘাগ্ংসন্ন্ ।
দিৱি নাকো নামাগ্নী ৰক্ষোহা । স এৱাস্মা-দ্ৰক্ষাগ্স্যপাহন্ন্ । দেৱস্ত্ৱা সৱিতা শ্ৰপযত্ৱিত্যাহ । সৱিতৃপ্ৰসূত এৱৈনগ্গ্ শ্ৰপযতি । ৱৰ্ষিষ্ঠে অধি নাক ইত্যাহ । ৰক্ষসামপহত্যৈ । অগ্নিস্তে তনুৱ-ম্মা-ঽতি ধাগিত্যাহানতিদাহায । অগ্নে হৱ্যগ্ং ৰক্ষস্ৱেত্যাহ গুপ্ত্যৈ ॥ 61 ॥
দিৱি নাকো নামাগ্নী ৰক্ষোহা । স এৱাস্মা-দ্ৰক্ষাগ্স্যপাহন্ন্ । দেৱস্ত্ৱা সৱিতা শ্ৰপযত্ৱিত্যাহ । সৱিতৃপ্ৰসূত এৱৈনগ্গ্ শ্ৰপযতি । ৱৰ্ষিষ্ঠে অধি নাক ইত্যাহ । ৰক্ষসামপহত্যৈ । অগ্নিস্তে তনুৱ-ম্মা-ঽতি ধাগিত্যাহানতিদাহায । অগ্নে হৱ্যগ্ং ৰক্ষস্ৱেত্যাহ গুপ্ত্যৈ ॥ 61 ॥
অৱিদহন্ত-শ্শ্ৰপযতেতি ৱাচং-ৱিঁসৃজতে ।
যজ্ঞমেৱ হৱীগ্ষ্যভি-ৱ্যাহৃত্য প্ৰতনুতে ।
পুৰোৰুচমৱিদাহায শৃত্যৈ কৰোতি ॥ মস্তিষ্কো ৱৈ পুৰোডাশঃ । তং-যঁন্নাভিৱাসযেত্ । আৱিৰ্মস্তিষ্কঃ স্যাত্ । অভিৱাসযতি ।
তস্মা-দ্গুহা মস্তিষ্কঃ । ভস্মনা-ঽভি ৱাসযতি ।
তস্মা-ন্মাগ্ংসেনাস্থি ছন্নম্ ॥ 62 ॥
যজ্ঞমেৱ হৱীগ্ষ্যভি-ৱ্যাহৃত্য প্ৰতনুতে ।
পুৰোৰুচমৱিদাহায শৃত্যৈ কৰোতি ॥ মস্তিষ্কো ৱৈ পুৰোডাশঃ । তং-যঁন্নাভিৱাসযেত্ । আৱিৰ্মস্তিষ্কঃ স্যাত্ । অভিৱাসযতি ।
তস্মা-দ্গুহা মস্তিষ্কঃ । ভস্মনা-ঽভি ৱাসযতি ।
তস্মা-ন্মাগ্ংসেনাস্থি ছন্নম্ ॥ 62 ॥
ৱেদেনাভি ৱাসযতি । তস্মা-ত্কেশৈ-শ্শিৰঃ ছন্নম্ ।
অখলতিভাৱুকো ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ পশোৰ্ৱৈ প্ৰতিমা পুৰোডাশঃ । স নাযজুষ্ক-মভিৱাস্যঃ । ৱৃথেৱ স্যাত্ । ঈশ্ৱৰা যজমানস্য পশৱঃ প্ৰমেতোঃ ॥ স-ম্ব্ৰহ্মণা পৃচ্যস্ৱেত্যাহ । প্ৰাণা ৱৈ ব্ৰহ্ম ॥ 63 ॥
অখলতিভাৱুকো ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ পশোৰ্ৱৈ প্ৰতিমা পুৰোডাশঃ । স নাযজুষ্ক-মভিৱাস্যঃ । ৱৃথেৱ স্যাত্ । ঈশ্ৱৰা যজমানস্য পশৱঃ প্ৰমেতোঃ ॥ স-ম্ব্ৰহ্মণা পৃচ্যস্ৱেত্যাহ । প্ৰাণা ৱৈ ব্ৰহ্ম ॥ 63 ॥
প্ৰাণাঃ পশৱঃ । প্ৰাণৈৰেৱ পশূন্থ্
সম্পৃণক্তি । ন প্ৰমাযুকা ভৱন্তি । যজমানো ৱৈ পুৰোডাশঃ । প্ৰজা পশৱঃ পুৰীষম্ ।
যদেৱমভি ৱাসযতি । যজমানমেৱ প্ৰজযা পশুভি-স্সমৰ্ধযতি ॥ দেৱা ৱৈ হৱি-ৰ্ভৃত্ৱা-ঽব্ৰুৱন্ন্ । কস্মিন্নিদ-ম্ম্ৰক্ষ্যামহ ইতি ।
সো-ঽগ্নিৰব্ৰৱীত্ ॥ 64 ॥
সম্পৃণক্তি । ন প্ৰমাযুকা ভৱন্তি । যজমানো ৱৈ পুৰোডাশঃ । প্ৰজা পশৱঃ পুৰীষম্ ।
যদেৱমভি ৱাসযতি । যজমানমেৱ প্ৰজযা পশুভি-স্সমৰ্ধযতি ॥ দেৱা ৱৈ হৱি-ৰ্ভৃত্ৱা-ঽব্ৰুৱন্ন্ । কস্মিন্নিদ-ম্ম্ৰক্ষ্যামহ ইতি ।
সো-ঽগ্নিৰব্ৰৱীত্ ॥ 64 ॥
মযি তনূ-স্সন্নিধদ্ধ্ৱম্ । অহং-ৱঁস্ত-ঞ্জনযিষ্যামি । যস্মি-ন্ম্ৰক্ষ্যদ্ধ্ৱ ইতি । তে দেৱা অগ্নৌ তনূ-স্স-ন্ন্যদধত । তস্মাদাহুঃ ।
অগ্নি-স্সৰ্ৱা দেৱতা ইতি । সো-ঽঙ্গাৰেণাপঃ ।
অভ্যপাতযত্ । তত একতো-ঽজাযত ।
স দ্ৱিতীযমভ্যপাতযত্ ॥ 65 ॥
অগ্নি-স্সৰ্ৱা দেৱতা ইতি । সো-ঽঙ্গাৰেণাপঃ ।
অভ্যপাতযত্ । তত একতো-ঽজাযত ।
স দ্ৱিতীযমভ্যপাতযত্ ॥ 65 ॥
ততো দ্ৱিতো-ঽজাযত । স তৃতীয-মভ্যপাতযত্ ।
তত-স্ত্ৰিতো-ঽজাযত । যদদ্ভ্যো-ঽজাযন্ত । তদাপ্যানামাপ্যত্ৱম্ । যদাত্মভ্যো ঽজাযন্ত ।
তদাত্ম্যানা-মাত্ম্যত্ৱম্ ॥ তে দেৱা আপ্যেষ্ৱমৃজত । আপ্যা অমৃজত সূৰ্যাভ্যুদিতে । সূৰ্যাভ্যুদিত-স্সূৰ্যাভিনিম্ৰুক্তে ॥ 66 ॥
তত-স্ত্ৰিতো-ঽজাযত । যদদ্ভ্যো-ঽজাযন্ত । তদাপ্যানামাপ্যত্ৱম্ । যদাত্মভ্যো ঽজাযন্ত ।
তদাত্ম্যানা-মাত্ম্যত্ৱম্ ॥ তে দেৱা আপ্যেষ্ৱমৃজত । আপ্যা অমৃজত সূৰ্যাভ্যুদিতে । সূৰ্যাভ্যুদিত-স্সূৰ্যাভিনিম্ৰুক্তে ॥ 66 ॥
সূৰ্যাভিনিম্ৰুক্তঃ কুনখিনি । কুনখী শ্যাৱদতি । শ্যাৱদন্নগ্ৰদিধিষৌ । অগ্ৰদিধিষুঃ পৰিৱিত্তে । পৰিৱিত্তো ৱীৰহণি । ৱীৰহা ব্ৰহ্মহণি ।
তদ্ব্ৰহ্মহণ-ন্নাত্যচ্যৱত । অন্তৰ্ৱেদি নিনযত্যৱৰুদ্ধ্যৈ । উল্মুকেনাভি গৃহ্ণাতি শৃতত্ৱায । শৃতকামা ইৱ হি দেৱাঃ ॥ 67 ॥
তদ্ব্ৰহ্মহণ-ন্নাত্যচ্যৱত । অন্তৰ্ৱেদি নিনযত্যৱৰুদ্ধ্যৈ । উল্মুকেনাভি গৃহ্ণাতি শৃতত্ৱায । শৃতকামা ইৱ হি দেৱাঃ ॥ 67 ॥
(অন্যা জিন্ৱন্-ত্যনুৱিসৃত্যৈ-ৱমা-হাশান্ত-আহ-গুপ্ত্যৈ-ছন্নং - ব্ৰহ্মা-ব্ৰৱী-দ্দ্ৱিতীযমভ্যপাতয-থ্সূৰ্যাভিনিম্ৰুক্তে-দেৱাঃ) (অ. 8)
অনুৱাকং 9 - ৱেদিকৰণম্
দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ প্ৰসৱ ইতি স্ফ্যমাদত্তে প্ৰসূত্যৈ । অশ্ৱিনো-ৰ্বাহুভ্যামিত্যাহ । অশ্ৱিনৌ হি দেৱানামদ্ধ্ৱৰ্যূ আস্তাম্ । পূষ্ণো হস্তাভ্যামিত্যাহ যত্যৈ ॥ আদদ ইন্দ্ৰস্য বাহুৰসি দক্ষিণ ইত্যাহ । ইন্দ্ৰিযমেৱ যজমানে দধাতি । সহস্ৰভৃষ্টি-শ্শততেজা ইত্যাহ ।
ৰূপমেৱাস্যৈত-ন্মহিমানং-ৱ্যাঁচষ্টে ॥
ৱাযুৰসি তিগ্মতেজা ইত্যাহ । তেজো ৱৈ ৱাযুঃ ॥ 68 ॥
অনুৱাকং 9 - ৱেদিকৰণম্
দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ প্ৰসৱ ইতি স্ফ্যমাদত্তে প্ৰসূত্যৈ । অশ্ৱিনো-ৰ্বাহুভ্যামিত্যাহ । অশ্ৱিনৌ হি দেৱানামদ্ধ্ৱৰ্যূ আস্তাম্ । পূষ্ণো হস্তাভ্যামিত্যাহ যত্যৈ ॥ আদদ ইন্দ্ৰস্য বাহুৰসি দক্ষিণ ইত্যাহ । ইন্দ্ৰিযমেৱ যজমানে দধাতি । সহস্ৰভৃষ্টি-শ্শততেজা ইত্যাহ ।
ৰূপমেৱাস্যৈত-ন্মহিমানং-ৱ্যাঁচষ্টে ॥
ৱাযুৰসি তিগ্মতেজা ইত্যাহ । তেজো ৱৈ ৱাযুঃ ॥ 68 ॥
তেজ এৱাস্মি-ন্দধাতি ॥ ৱিষাদ্ৱৈ নামাসুৰ আসীত্ । সো-ঽবিভেত্ । যজ্ঞেন মা দেৱা অভিভৱিষ্যন্তীতি । স পৃথিৱীমভ্যৱমীত্ । সা ঽমেদ্ধ্যা ঽভৱত্ । অথো যদিন্দ্ৰো ৱৃত্ৰমহন্ন্ । তস্য লোহিত-ম্পৃথিৱীমনু ৱ্যধাৱত্ । সা ঽমেদ্ধ্যা ঽভৱত্ ।
পৃথিৱি দেৱযজনীত্যাহ ॥ 69 ॥
পৃথিৱি দেৱযজনীত্যাহ ॥ 69 ॥
মেদ্ধ্যামেৱৈনা-ন্দেৱযজনী-ঙ্কৰোতি ।
ওষদ্ধ্যাস্তে মূল-ম্মা হিগ্ংসিষমিত্যাহ । ওষধীনা-মহিগ্ংসাযৈ ॥ ৱ্ৰজ-ঙ্গচ্ছ গোস্থানমিত্যাহ । ছন্দাগ্ংসি ৱৈ ৱ্ৰজো গোস্থানঃ । ছন্দাগ্স্যেৱাস্মৈ ৱ্ৰজ-ঙ্গোস্থান-ঙ্কৰোতি ॥ ৱৰ্ষতু তে দ্যৌৰিত্যাহ ।
ৱৃষ্টিৰ্ৱৈ দ্যৌঃ । ৱৃষ্টিমেৱাৱৰুন্ধে ॥
বধান দেৱ সৱিতঃ পৰমস্যা-ম্পৰাৱতীত্যাহ ॥ 70 ॥
ওষদ্ধ্যাস্তে মূল-ম্মা হিগ্ংসিষমিত্যাহ । ওষধীনা-মহিগ্ংসাযৈ ॥ ৱ্ৰজ-ঙ্গচ্ছ গোস্থানমিত্যাহ । ছন্দাগ্ংসি ৱৈ ৱ্ৰজো গোস্থানঃ । ছন্দাগ্স্যেৱাস্মৈ ৱ্ৰজ-ঙ্গোস্থান-ঙ্কৰোতি ॥ ৱৰ্ষতু তে দ্যৌৰিত্যাহ ।
ৱৃষ্টিৰ্ৱৈ দ্যৌঃ । ৱৃষ্টিমেৱাৱৰুন্ধে ॥
বধান দেৱ সৱিতঃ পৰমস্যা-ম্পৰাৱতীত্যাহ ॥ 70 ॥
দ্ৱৌ ৱাৱ পুৰুষৌ । য-ঞ্চৈৱ দ্ৱেষ্টি । যশ্চৈন-ন্দ্ৱেষ্টি । তাৱুভৌ বদ্ধ্নাতি পৰমস্যা-ম্পৰাৱতি শতেন পাশৈঃ । যো-ঽস্মা-ন্দ্ৱেষ্টি য-ঞ্চ ৱয-ন্দ্ৱিষ্মস্তমতো মা মৌগিত্যাহানিম্ৰুক্ত্যৈ ॥
অৰৰুৰ্ৱৈ নামাসুৰ আসীত্ ।
স পৃথিৱ্যামুপম্লুপ্তো-ঽশযত্ ।
ত-ন্দেৱা অপহতো-ঽৰৰুঃ পৃথিৱ্যা ইতি পৃথিৱ্যা অপাঘ্নন্ন্ । ভ্ৰাতৃৱ্যো ৱা অৰৰুঃ । অপহতো-ঽৰৰুঃ পৃথিৱ্যা ইতি যদাহ ॥ 71 ॥
অৰৰুৰ্ৱৈ নামাসুৰ আসীত্ ।
স পৃথিৱ্যামুপম্লুপ্তো-ঽশযত্ ।
ত-ন্দেৱা অপহতো-ঽৰৰুঃ পৃথিৱ্যা ইতি পৃথিৱ্যা অপাঘ্নন্ন্ । ভ্ৰাতৃৱ্যো ৱা অৰৰুঃ । অপহতো-ঽৰৰুঃ পৃথিৱ্যা ইতি যদাহ ॥ 71 ॥
ভ্ৰাতৃৱ্যমেৱ পৃথিৱ্যা অপহন্তি । তে-ঽমন্যন্ত ।
দিৱং-ৱাঁ অযমিতঃ পতিষ্যতীতি ।
তমৰৰুস্তে দিৱ-ম্মা স্কানিতি দিৱঃ পৰ্যবাধন্ত । ভ্ৰাতৃৱ্যো ৱা অৰৰুঃ । অৰৰুস্তে দিৱ-ম্মা স্কানিতি যদাহ । ভ্ৰাতৃৱ্যমেৱ দিৱঃ পৰিবাধতে ।
স্তম্ব যজুৰ্-হৰতি । পৃথিৱ্যা এৱ ভ্ৰাতৃৱ্য-মপহন্তি । দ্ৱিতীযগ্ং হৰতি ॥ 72 ॥
দিৱং-ৱাঁ অযমিতঃ পতিষ্যতীতি ।
তমৰৰুস্তে দিৱ-ম্মা স্কানিতি দিৱঃ পৰ্যবাধন্ত । ভ্ৰাতৃৱ্যো ৱা অৰৰুঃ । অৰৰুস্তে দিৱ-ম্মা স্কানিতি যদাহ । ভ্ৰাতৃৱ্যমেৱ দিৱঃ পৰিবাধতে ।
স্তম্ব যজুৰ্-হৰতি । পৃথিৱ্যা এৱ ভ্ৰাতৃৱ্য-মপহন্তি । দ্ৱিতীযগ্ং হৰতি ॥ 72 ॥
অন্তৰিক্ষাদেৱৈন-মপহন্তি । তৃতীযগ্ং হৰতি । দিৱ এৱৈন-মপহন্তি । তূষ্ণী-ঞ্চতুৰ্থগ্ং হৰতি । অপৰিমিতাদেৱৈন-মপহন্তি ॥ অসুৰাণাং-ৱাঁ ইযমগ্ৰ আসীত্ । যাৱদাসীনঃ পৰা পশ্যতি ।
তাৱ-দ্দেৱানাম্ । তে দেৱা অব্ৰুৱন্ন্ ।
অস্ত্ৱেৱ নো-ঽস্যামপীতি ॥ 73 ॥
তাৱ-দ্দেৱানাম্ । তে দেৱা অব্ৰুৱন্ন্ ।
অস্ত্ৱেৱ নো-ঽস্যামপীতি ॥ 73 ॥
ক্যন্নো দাস্যথেতি । যাৱথ্স্ৱয-ম্পৰিগৃহ্ণীথেতি ।
তে ৱসৱস্ত্ৱেতি দক্ষিণতঃ পৰ্যগৃহ্ণন্ন্ । ৰুদ্ৰাস্ত্ৱেতি পশ্চাত্ । আদিত্যা-স্ত্ৱেত্যুত্তৰতঃ । তে-ঽগ্নিনা প্ৰাঞ্চো-ঽজযন্ন্ । ৱসুভি-ৰ্দক্ষিণা ।
ৰুদ্ৰৈঃ প্ৰত্যঞ্চঃ । আদিত্যৈৰুদঞ্চঃ ।
যস্যৈৱং-ৱিঁদুষো ৱেদি-ম্পৰি গৃহ্ণন্তি ॥ 74 ॥
তে ৱসৱস্ত্ৱেতি দক্ষিণতঃ পৰ্যগৃহ্ণন্ন্ । ৰুদ্ৰাস্ত্ৱেতি পশ্চাত্ । আদিত্যা-স্ত্ৱেত্যুত্তৰতঃ । তে-ঽগ্নিনা প্ৰাঞ্চো-ঽজযন্ন্ । ৱসুভি-ৰ্দক্ষিণা ।
ৰুদ্ৰৈঃ প্ৰত্যঞ্চঃ । আদিত্যৈৰুদঞ্চঃ ।
যস্যৈৱং-ৱিঁদুষো ৱেদি-ম্পৰি গৃহ্ণন্তি ॥ 74 ॥
ভৱত্যাত্মনা । পৰা-ঽস্য ভ্ৰাতৃৱ্যো ভৱতি ॥
দেৱস্য সৱিতু-স্সৱ ইত্যাহ প্ৰসূত্যৈ ।
কৰ্ম কৃণ্ৱন্তি ৱেধস ইত্যাহ । ইষিতগ্ং হি কৰ্ম ক্ৰিযতে । পৃথিৱ্যৈ মেদ্ধ্য-ঞ্চামেদ্ধ্য-ঞ্চ ৱ্যুদক্ৰামতাম্ । প্ৰাচীন-মুদীচীন-ম্মেদ্ধ্যম্ । প্ৰতীচীন-ন্দক্ষিণা ঽমেদ্ধ্যম্ ।
প্ৰাচীমুদীচী-ম্প্ৰৱণা-ঙ্কৰোতি ।
মেদ্ধ্যামেৱৈনা-ন্দেৱযজনী-ঙ্কৰোতি ॥ 75 ॥
দেৱস্য সৱিতু-স্সৱ ইত্যাহ প্ৰসূত্যৈ ।
কৰ্ম কৃণ্ৱন্তি ৱেধস ইত্যাহ । ইষিতগ্ং হি কৰ্ম ক্ৰিযতে । পৃথিৱ্যৈ মেদ্ধ্য-ঞ্চামেদ্ধ্য-ঞ্চ ৱ্যুদক্ৰামতাম্ । প্ৰাচীন-মুদীচীন-ম্মেদ্ধ্যম্ । প্ৰতীচীন-ন্দক্ষিণা ঽমেদ্ধ্যম্ ।
প্ৰাচীমুদীচী-ম্প্ৰৱণা-ঙ্কৰোতি ।
মেদ্ধ্যামেৱৈনা-ন্দেৱযজনী-ঙ্কৰোতি ॥ 75 ॥
প্ৰাঞ্চৌ ৱেদ্যগ্ং সাৱুন্নযতি । আহৱনীযস্য পৰিগৃহীত্যৈ । প্ৰতীচী শ্ৰোণী । গাৰ্হপত্যস্য পৰিগৃহীত্যৈ । অথো মিথুনত্ৱায । উদ্ধন্তি । যদেৱাস্যা অমেদ্ধ্যম্ । তদপহন্তি । উদ্ধন্তি ।
তস্মাদোষধযঃ পৰাভৱন্তি ॥ 76 ॥
তস্মাদোষধযঃ পৰাভৱন্তি ॥ 76 ॥
মূল-ঞ্ছিনত্তি । ভ্ৰাতৃৱ্যস্যৈৱ মূল-ঞ্ছিনত্তি ।
মূলং-ৱাঁ অতিতিষ্ঠ-দ্ৰক্ষাগ্স্যনূ-ত্পিপতে । যদ্ধস্তেন ছিন্দ্যাত্ । কুনখিনীঃ প্ৰজা-স্স্যুঃ । স্ফ্যেন ছিনত্তি । ৱজ্ৰো ৱৈ স্ফ্যঃ ।
ৱজ্ৰেণৈৱ যজ্ঞা-দ্ৰক্ষাগ্স্যপহন্তি । পিতৃদেৱত্যা ঽতিখাতা । ইযতী-ঙ্খনতি ॥ 77 ॥
মূলং-ৱাঁ অতিতিষ্ঠ-দ্ৰক্ষাগ্স্যনূ-ত্পিপতে । যদ্ধস্তেন ছিন্দ্যাত্ । কুনখিনীঃ প্ৰজা-স্স্যুঃ । স্ফ্যেন ছিনত্তি । ৱজ্ৰো ৱৈ স্ফ্যঃ ।
ৱজ্ৰেণৈৱ যজ্ঞা-দ্ৰক্ষাগ্স্যপহন্তি । পিতৃদেৱত্যা ঽতিখাতা । ইযতী-ঙ্খনতি ॥ 77 ॥
প্ৰজাপতিনা যজ্ঞমুখেন সম্মিতাম্ ॥ ৱেদিৰ্দেৱেভ্যো নিলাযত । তা-ঞ্চতুৰঙ্গুলে ঽন্ৱৱিন্দন্ন্ । তস্মাচ্চতুৰঙ্গুল-ঙ্খেযা ।
চতুৰঙ্গুল-ঙ্খনতি । চতুৰঙ্গুলে হ্যোষধযঃ প্ৰতিতিষ্ঠন্তি ।
আপ্ৰতিষ্ঠাযৈ খনতি । যজমানমেৱ প্ৰতিষ্ঠা-ঙ্গমযতি । দক্ষিণতো ৱৰ্ষীযসী-ঙ্কৰোতি ।
দেৱযজনস্যৈৱ ৰূপমকঃ ॥ 78 ॥
চতুৰঙ্গুল-ঙ্খনতি । চতুৰঙ্গুলে হ্যোষধযঃ প্ৰতিতিষ্ঠন্তি ।
আপ্ৰতিষ্ঠাযৈ খনতি । যজমানমেৱ প্ৰতিষ্ঠা-ঙ্গমযতি । দক্ষিণতো ৱৰ্ষীযসী-ঙ্কৰোতি ।
দেৱযজনস্যৈৱ ৰূপমকঃ ॥ 78 ॥
পুৰীষৱতী-ঙ্কৰোতি । প্ৰজা ৱৈ পশৱঃ পুৰীষম্ ।
প্ৰজযৈৱৈন-ম্পশুভিঃ পুৰীষৱন্ত-ঙ্কৰোতি । উত্তৰ-ম্পৰিগ্ৰাহ-ম্পৰিগৃহ্ণাতি । এতাৱতী ৱৈ পৃথিৱী । যাৱতী ৱেদিঃ । তস্যা এতাৱত এৱ ভ্ৰাতৃৱ্য-ন্নিৰ্ভজ্য । আত্মন উত্তৰ-ম্পৰিগ্ৰাহ-ম্পৰিগৃহ্ণাতি ।
ঋত-মস্যৃতসদন-মস্যৃতশ্ৰীৰসীত্যাহ । যথা যজুৰেৱৈ তত্ ॥ 79 ॥
প্ৰজযৈৱৈন-ম্পশুভিঃ পুৰীষৱন্ত-ঙ্কৰোতি । উত্তৰ-ম্পৰিগ্ৰাহ-ম্পৰিগৃহ্ণাতি । এতাৱতী ৱৈ পৃথিৱী । যাৱতী ৱেদিঃ । তস্যা এতাৱত এৱ ভ্ৰাতৃৱ্য-ন্নিৰ্ভজ্য । আত্মন উত্তৰ-ম্পৰিগ্ৰাহ-ম্পৰিগৃহ্ণাতি ।
ঋত-মস্যৃতসদন-মস্যৃতশ্ৰীৰসীত্যাহ । যথা যজুৰেৱৈ তত্ ॥ 79 ॥
ক্ৰূৰমিৱ ৱা এত-ত্কৰোতি । যদ্ৱেদি-ঙ্কৰোতি ।
ধা অসি স্ৱধা অসীতি যোযুপ্যতে শান্ত্যৈ ।
উৰ্ৱী চাসি ৱস্ৱী চাসীত্যাহ ।
উৰ্ৱীমেৱৈনাং-ৱঁস্ৱী-ঙ্কৰোতি ।
পুৰা ক্ৰূৰস্য ৱিসৃপো ৱিৰফ্শিন্নিত্যাহ মেদ্ধ্যত্ৱায । উদাদায পৃথিৱী-ঞ্জীৰদানুৰ্যামৈৰয-ঞ্চন্দ্ৰমসি স্ৱধাভিৰিত্যাহ ।
যদেৱাস্যা অমেদ্ধ্যম্ । তদপহত্য ।
মেদ্ধ্যা-ন্দেৱযজনী-ঙ্কৃত্ৱা ॥ 80 ॥
ধা অসি স্ৱধা অসীতি যোযুপ্যতে শান্ত্যৈ ।
উৰ্ৱী চাসি ৱস্ৱী চাসীত্যাহ ।
উৰ্ৱীমেৱৈনাং-ৱঁস্ৱী-ঙ্কৰোতি ।
পুৰা ক্ৰূৰস্য ৱিসৃপো ৱিৰফ্শিন্নিত্যাহ মেদ্ধ্যত্ৱায । উদাদায পৃথিৱী-ঞ্জীৰদানুৰ্যামৈৰয-ঞ্চন্দ্ৰমসি স্ৱধাভিৰিত্যাহ ।
যদেৱাস্যা অমেদ্ধ্যম্ । তদপহত্য ।
মেদ্ধ্যা-ন্দেৱযজনী-ঙ্কৃত্ৱা ॥ 80 ॥
যদদশ্চন্দ্ৰমসি মেদ্ধ্যম্ । তদস্যামেৰযতি ।
তা-ন্ধীৰাসো অনুদৃশ্য যজন্ত ইত্যাহানুখ্যাত্যৈ ॥ প্ৰোক্ষণীৰাসাদয । ইদ্ধ্মাবৰ্হি-ৰুপসাদয । স্ৰুৱ-ঞ্চ স্ৰুচশ্চ সম্মৃড্ঢি । পত্নীগ্ং সন্নহ্য । আজ্যেনোদেহীত্যাহানুপূৰ্ৱতাযৈ । প্ৰোক্ষণীৰাসাদযতি । আপো ৱৈ ৰক্ষোঘ্নীঃ ॥ 81 ॥
তা-ন্ধীৰাসো অনুদৃশ্য যজন্ত ইত্যাহানুখ্যাত্যৈ ॥ প্ৰোক্ষণীৰাসাদয । ইদ্ধ্মাবৰ্হি-ৰুপসাদয । স্ৰুৱ-ঞ্চ স্ৰুচশ্চ সম্মৃড্ঢি । পত্নীগ্ং সন্নহ্য । আজ্যেনোদেহীত্যাহানুপূৰ্ৱতাযৈ । প্ৰোক্ষণীৰাসাদযতি । আপো ৱৈ ৰক্ষোঘ্নীঃ ॥ 81 ॥
ৰক্ষসামপহত্যৈ । স্ফ্যস্য ৱৰ্ত্মন্-থ্সাদযতি । যজ্ঞস্য সন্তত্যৈ । উৱাচ হাসিতো দৈৱলঃ । এতাৱতীৰ্ৱা অমুষ্মিন্ ঁলোক আপ আসন্ন্ ।
যাৱতীঃ প্ৰোক্ষণীৰিতি । তস্মা-দ্বহ্ৱীৰাসাদ্যাঃ । স্ফ্যমুদস্যন্ন্ । য-ন্দ্ৱিষ্যাত্ত-ন্ধ্যাযেত্ । শুচৈৱৈন-মৰ্পযতি ॥ 82 ॥
যাৱতীঃ প্ৰোক্ষণীৰিতি । তস্মা-দ্বহ্ৱীৰাসাদ্যাঃ । স্ফ্যমুদস্যন্ন্ । য-ন্দ্ৱিষ্যাত্ত-ন্ধ্যাযেত্ । শুচৈৱৈন-মৰ্পযতি ॥ 82 ॥
(ৱৈ ৱাযু - ৰাহ - পৰাৱতীত্যাহা - হ - দ্ৱিতীযগ্ং হৰ - তীতি - পৰিগৃহ্ণন্তি - দেৱযজনী-ঙ্কৰোতি - ভৱন্তি - খনত্য - ক - ৰেতত্ - কৃত্ৱা - ৰক্ষোঘ্নী - ৰৰ্পযতি) (অ. 9)
অনুৱাকং 10 - ইধ্মাবৰ্হি-স্সাদনম্
ৱজ্ৰো ৱৈ স্ফ্যঃ । যদন্ৱঞ্চ-ন্ধাৰযেত্ । ৱজ্ৰে-ঽদ্ধ্ৱৰ্যুঃ, ক্ষণ্ৱীত । পুৰস্তা-ত্তিৰ্যঞ্চ-ন্ধাৰযতি । ৱজ্ৰো ৱৈ স্ফ্যঃ । ৱজ্ৰেণৈৱ যজ্ঞস্য দক্ষিণতো ৰক্ষাগ্স্যপহন্তি ।
অগ্নিভ্যা-ম্প্ৰাচশ্চ প্ৰতীচশ্চ । স্ফ্যেনোদীচশ্চা-ধৰাচশ্চ । স্ফ্যেন ৱা এষ ৱজ্ৰেণাস্যৈ পাপ্মান-ম্ভ্ৰাতৃৱ্য-মপহত্য ।
উত্কৰে-ঽধি প্ৰৱৃশ্চতি ॥ 83 ॥
অনুৱাকং 10 - ইধ্মাবৰ্হি-স্সাদনম্
ৱজ্ৰো ৱৈ স্ফ্যঃ । যদন্ৱঞ্চ-ন্ধাৰযেত্ । ৱজ্ৰে-ঽদ্ধ্ৱৰ্যুঃ, ক্ষণ্ৱীত । পুৰস্তা-ত্তিৰ্যঞ্চ-ন্ধাৰযতি । ৱজ্ৰো ৱৈ স্ফ্যঃ । ৱজ্ৰেণৈৱ যজ্ঞস্য দক্ষিণতো ৰক্ষাগ্স্যপহন্তি ।
অগ্নিভ্যা-ম্প্ৰাচশ্চ প্ৰতীচশ্চ । স্ফ্যেনোদীচশ্চা-ধৰাচশ্চ । স্ফ্যেন ৱা এষ ৱজ্ৰেণাস্যৈ পাপ্মান-ম্ভ্ৰাতৃৱ্য-মপহত্য ।
উত্কৰে-ঽধি প্ৰৱৃশ্চতি ॥ 83 ॥
যথোপধায ৱৃশ্চন্ত্যৱম্ । হস্তাৱৱ নেনিক্তে । আত্মানমেৱ পৱযতে । স্ফ্য-ম্প্ৰক্ষালযতি মেদ্ধ্যত্ৱায । অথো পাপ্মন এৱ ভ্ৰাতৃৱ্যস্য ন্যঙ্গ-ঞ্ছিনত্তি ॥ ইদ্ধ্মা-বৰ্হি-ৰুপসাদযতি যুক্ত্যৈ । যজ্ঞস্য মিথুনত্ৱায ।
অথো পুৰোৰুচমেৱৈতা-ন্দধাতি ।
উত্তৰস্য কৰ্মণো-ঽনুখ্যাত্যৈ ।
ন পুৰস্তা-ত্প্ৰত্যগুপসাদযেত্ ॥ 84 ॥
অথো পুৰোৰুচমেৱৈতা-ন্দধাতি ।
উত্তৰস্য কৰ্মণো-ঽনুখ্যাত্যৈ ।
ন পুৰস্তা-ত্প্ৰত্যগুপসাদযেত্ ॥ 84 ॥
য-ত্পুৰস্তা-ত্প্ৰত্য-গুপসাদযেত্ ।
অন্যত্ৰাহুতিপথাদিদ্ধ্ম-ম্প্ৰতিপাদযেত্ । প্ৰজা ৱৈ বৰ্হিঃ । অপৰাদ্ধ্নুযা-দ্বৰ্হিষা প্ৰজানা-ম্প্ৰজননম্ । পশ্চাত্-প্ৰাগুপসাদযতি । আহুতিপথেনেদ্ধ্ম-ম্প্ৰতিপাদযতি ।
সপ্ৰন্ত্যেৱ বৰ্হিষা প্ৰজানা-ম্প্ৰজননমুপৈতি । দক্ষিণমিদ্ধ্মম্ ।
উত্তৰ-ম্বৰঃইঃ । আত্মা ৱা ইদ্ধ্মঃ ।
প্ৰজা বৰ্হিঃ । প্ৰজা হ্যাত্মন উত্তৰতৰা তীৰ্থে ।
ততো মেধমুপনীয । যথা দেৱতমেৱৈনত্-প্ৰতিষ্ঠাপযতি । প্ৰতিতিষ্ঠতি প্ৰজযা পশুভি-ৰ্যজমানঃ ॥ 85 ॥
(ৱৃশ্চতি - সাদযে - দিদ্ধ্মঃ পঞ্চ চ) (অ. 10)
(তৃতীযস্যাং - দেৱস্যাশ্ৱপৰ্শুং-যোঁ ৱৈ - পূৰ্ৱেদ্যুঃ - কৰ্মণে ৱা - মিন্দ্ৰো ৱৃত্ৰমহন্-থ্সো-ঽপো - ঽৱধূতং - ধৃষ্টি--ৰ্ দেৱস্যেত্যাহ সংৱঁপামি - দেৱস্য স্ফ্যমাদদে - ৱজ্ৰো ৱৈ স্ফ্যো দশ)
(তৃতীযস্যাং - ঁযজ্ঞস্যানতিৰেকায - পৱিত্ৰৱত্য - ধ্ৱৰ্যু-ঞ্চা - ধিষৱণমস্য - ন্তৰিক্ষ এৱ - ৰক্ষসামন্তৰ্হিত্যৈ - দ্ৱৌ ৱাৱ পুৰুষো - যদদশ্চন্দ্ৰমসি মেদ্ধ্য-ম্পঞ্চাশীতিঃ)
(তৃতীযস্যাং - ঁযজমানঃ)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণে তৃতীযাষ্টকে দ্ৱিতীযঃ প্ৰপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥
অন্যত্ৰাহুতিপথাদিদ্ধ্ম-ম্প্ৰতিপাদযেত্ । প্ৰজা ৱৈ বৰ্হিঃ । অপৰাদ্ধ্নুযা-দ্বৰ্হিষা প্ৰজানা-ম্প্ৰজননম্ । পশ্চাত্-প্ৰাগুপসাদযতি । আহুতিপথেনেদ্ধ্ম-ম্প্ৰতিপাদযতি ।
সপ্ৰন্ত্যেৱ বৰ্হিষা প্ৰজানা-ম্প্ৰজননমুপৈতি । দক্ষিণমিদ্ধ্মম্ ।
উত্তৰ-ম্বৰঃইঃ । আত্মা ৱা ইদ্ধ্মঃ ।
প্ৰজা বৰ্হিঃ । প্ৰজা হ্যাত্মন উত্তৰতৰা তীৰ্থে ।
ততো মেধমুপনীয । যথা দেৱতমেৱৈনত্-প্ৰতিষ্ঠাপযতি । প্ৰতিতিষ্ঠতি প্ৰজযা পশুভি-ৰ্যজমানঃ ॥ 85 ॥
(ৱৃশ্চতি - সাদযে - দিদ্ধ্মঃ পঞ্চ চ) (অ. 10)
(তৃতীযস্যাং - দেৱস্যাশ্ৱপৰ্শুং-যোঁ ৱৈ - পূৰ্ৱেদ্যুঃ - কৰ্মণে ৱা - মিন্দ্ৰো ৱৃত্ৰমহন্-থ্সো-ঽপো - ঽৱধূতং - ধৃষ্টি--ৰ্ দেৱস্যেত্যাহ সংৱঁপামি - দেৱস্য স্ফ্যমাদদে - ৱজ্ৰো ৱৈ স্ফ্যো দশ)
(তৃতীযস্যাং - ঁযজ্ঞস্যানতিৰেকায - পৱিত্ৰৱত্য - ধ্ৱৰ্যু-ঞ্চা - ধিষৱণমস্য - ন্তৰিক্ষ এৱ - ৰক্ষসামন্তৰ্হিত্যৈ - দ্ৱৌ ৱাৱ পুৰুষো - যদদশ্চন্দ্ৰমসি মেদ্ধ্য-ম্পঞ্চাশীতিঃ)
(তৃতীযস্যাং - ঁযজমানঃ)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণে তৃতীযাষ্টকে দ্ৱিতীযঃ প্ৰপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥