Lord Brahma and Agni

3.2 - ದಶಪೂರ್ಣಮಾಸೇಷ್ಟಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಮ್ - ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಾಠಃ - ತೃತೀಯಸ್ಯಾಮಿತೋ ದಿವಿ

(Darshapurnamaseshti Brahmana in Kannada)

From Krishna Yajurveda, Taittiriya Brahmana

This text originates from the third ashtaka of the Taittiriya Brahmana, a vital component of the Krishna Yajurveda. It provides the ritualistic and philosophical framework for the Darshapurnamasa, the foundational Vedic sacrifices performed during the new and full moon. The verses delineate the symbolic origins of the sacrificial items, including the sacred parna branch. Chanting or studying these mantras is considered highly auspicious for Vedic scholars, as it helps in understanding the cosmic significance of ritual acts, ensuring spiritual purity, and aligning the performer with the divine order of the universe through meticulous Vedic discipline.

#of 85
ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ತೃತೀಯಾಷ್ಟಕೇ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪ್ರಪಾಠಕಃ - ದಶಪೂರ್ಣಮಾಸೇಷ್ಟಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಮ್
ಓ-ನ್ನಮಃ ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಯೇ ನಮಃ,
ಶ್ರೀ ಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ । ಹರಿಃ ಓಮ್ ॥
ಅನುವಾಕಂ 1 - ವಥ್ಸಾಪಾಕರಣಮ್
ತೃತೀಯಸ್ಯಾಮಿತೋ ದಿವಿ ಸೋಮ ಆಸೀತ್ । ತ-ಙ್ಗಾಯತ್ರ್ಯಾಹರತ್ ।
ತಸ್ಯ ಪರ್ಣಮಚ್ಛಿದ್ಯತ । ತ-ತ್ಪರ್ಣೋ-ಽಭವತ್ । ತ-ತ್ಪರ್ಣಸ್ಯ ಪರ್ಣತ್ವಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮ ವೈ ಪರ್ಣಃ । ಯ-ತ್ಪರ್ಣಶಾಖಯಾ ವಥ್ಸಾನಪಾಕರೋತಿ ।
ಬ್ರಹ್ಮಣೈವೈನಾನಪಾಕರೋತಿ ॥ ಗಾಯತ್ರೋ ವೈ ಪರ್ಣಃ । ಗಾಯತ್ರಾಃ ಪಶವಃ ॥ 1 ॥
ತಸ್ಮಾ-ತ್ತ್ರೀಣಿತ್ರೀಣಿ ಪರ್ಣಸ್ಯ ಪಲಾಶಾನಿ । ತ್ರಿಪದಾ ಗಾಯತ್ರೀ । ಯ-ತ್ಪರ್ಣಶಾಖಯಾ ಗಾಃ ಪ್ರಾರ್ಪಯತಿ । ಸ್ವಯೈವೈನಾ ದೇವತಯಾ ಪ್ರಾರ್ಪಯತಿ । ಯ-ಙ್ಕಾಮಯೇತಾ ಪಶು-ಸ್ಸ್ಯಾದಿತಿ । ಅಪರ್ಣಾ-ನ್ತಸ್ಮೈ ಶುಷ್ಕಾಗ್ರಾಮಾಹರೇತ್ ।
ಅಪಶುರೇವ ಭವತಿ । ಯ-ಙ್ಕಾಮಯೇತ ಪಶುಮಾನ್-ಥ್ಸ್ಯಾದಿತಿ । ಬಹುಪರ್ಣಾ-ನ್ತಸ್ಮೈ ಬಹುಶಾಖಾಮಾಹರೇತ್ । ಪಶುಮನ್ತ-ಮೇವೈನ-ಙ್ಕರೋತಿ ॥ 2 ॥
ಯ-ತ್ಪ್ರಾಚೀಮಾಹರೇತ್ । ದೇವಲೋಕ-ಮಭಿಜಯೇತ್ । ಯದುದೀಚೀ-ಮ್ಮನುಷ್ಯಲೋಕಮ್ । ಪ್ರಾಚೀಮುದೀಚೀಮಾಹರತಿ । ಉಭಯೋ-ರ್ಲೋಕಯೋ-ರಭಿಜಿತ್ಯೈ ॥ ಇಷೇ ತ್ವೋರ್ಜೇ ತ್ವೇತ್ಯಾಹ । ಇಷಮೇವೋರ್ಜಂ-ಯಁಜಮಾನೇ ದಧಾತಿ ॥
ವಾಯವ-ಸ್ಸ್ಥೇತ್ಯಾಹ । ವಾಯುರ್ವಾ ಅನ್ತರಿಕ್ಷ-ಸ್ಯಾದ್ಧ್ಯಕ್ಷಾಃ ।
ಅನ್ತರಿಕ್ಷದೇವತ್ಯಾಃ ಖಲು ವೈ ಪಶವಃ ॥ 3 ॥
ವಾಯವ ಏವೈನಾ-ನ್ಪರಿ ದದಾತಿ । ಪ್ರ ವಾ ಏನಾನೇತದಾ-ಕರೋತಿ । ಯದಾಹ । ವಾಯವ-ಸ್ಸ್ಥೇತ್ಯುಪಾಯವಃ
ಸ್ಥೇತ್ಯಾಹ । ಯಜಮಾನಾಯೈವ ಪಶೂನುಪಹ್ವಯತೇ ॥
ದೇವೋ ವಃ ಸವಿತಾ ಪ್ರಾರ್ಪಯತ್ವಿತ್ಯಾಹ ಪ್ರಸೂತ್ಯೈ ॥ ಶ್ರೇಷ್ಠತಮಾಯ ಕರ್ಮಣ ಇತ್ಯಾಹ ।
ಯಜ್ಞೋ ಹಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತಮ-ಙ್ಕರ್ಮ । ತಸ್ಮಾದೇವಮಾಹ ॥
ಆಪ್ಯಾಯದ್ಧ್ವಮಘ್ನಿಯಾ ದೇವಭಾಗಮಿತ್ಯಾಹ ॥ 4 ॥
ವಥ್ಸೇಭ್ಯಶ್ಚ ವಾ ಏತಾಃ ಪುರಾ ಮನುಷ್ಯೇಭ್ಯ-ಶ್ಚಾಪ್ಯಾಯನ್ತ । ದೇವೇಭ್ಯ ಏವೈನಾ ಇನ್ದ್ರಾಯಾಪ್ಯಾಯಯತಿ ॥ ಊರ್ಜಸ್ವತೀಃ ಪಯಸ್ವತೀರಿತ್ಯಾಹ । ಊರ್ಜಗ್ಂ ಹಿ ಪಯಃ ಸಮ್ಭರನ್ತಿ ॥ ಪ್ರಜಾವತೀ-ರನಮೀವಾ ಅಯಕ್ಷ್ಮಾ ಇತ್ಯಾಹ ಪ್ರಜಾತ್ಯೈ । ಮಾವಃ ಸ್ತೇನ ಈಶತ ಮಾ-ಽಘಶಗ್ಂಸ ಇತ್ಯಾಹ ಗುಪ್ತ್ಯೈ ॥ ರುದ್ರಸ್ಯ ಹೇತಿಃ ಪರಿ ವೋ ವೃಣಕ್ತ್ವಿತ್ಯಾಹ । ರುದ್ರಾ ದೇವೈನಾ-ಸ್ತ್ರಾಯತೇ ॥
ಧ್ರುವಾ ಅಸ್ಮಿ-ನ್ಗೋಪತೌ ಸ್ಯಾತ ಬಹ್ವೀರಿತ್ಯಾಹ ।
ಧ್ರುವಾ ಏವಾಸ್ಮಿ-ನ್ಬಹ್ವೀಃ ಕರೋತಿ ॥ 5 ॥
ಯಜಮಾನಸ್ಯ ಪಶೂ-ನ್ಪಾಹೀತ್ಯಾಹ । ಪಶೂನಾ-ಙ್ಗೋಪೀಥಾಯ । ತಸ್ಮಾಥ್ಸಾಯ-ಮ್ಪಶವ ಉಪ ಸಮಾವರ್ತನ್ತೇ ॥ ಅನಧ-ಸ್ಸಾದಯತಿ । ಗರ್ಭಾಣಾ-ನ್ಧೃತ್ಯಾ ಅಪ್ರಪಾದಾಯ । ತಸ್ಮಾದ್ಗರ್ಭಾಃ ಪ್ರಜಾನಾಮಪ್ರಪಾದುಕಾಃ ।
ಉಪರೀವ ನಿದಧಾತಿ । ಉಪರೀವ ಹಿ ಸುವರ್ಗೋ ಲೋಕಃ ।
ಸುವರ್ಗಸ್ಯ ಲೋಕಸ್ಯ ಸಮಷ್ಟ್ಯೈ ॥ 6 ॥
(ಪಶವಃ - ಕರೋತಿ - ಪಶವೋ - ದೇವಭಾಗಮಿತ್ಯಾಹ - ಕರೋತಿ - +ನವ ಚ) (ಅ. 1)
ಅನುವಾಕಂ 2 - ಬರ್ಹಿರಾಹರಣಮ್
ದೇವಸ್ಯ ತ್ವಾ ಸವಿತುಃ ಪ್ರಸವ ಇತ್ಯಶ್ವಪರ್ಶುಮಾದತ್ತೇ ಪ್ರಸೂತ್ಯೈ ।
ಅಶ್ವಿನೋ-ರ್ಬಾಹುಭ್ಯಾಮಿತ್ಯಾಹ ।
ಅಶ್ವಿನೌ ಹಿ ದೇವಾನಾಮದ್ಧ್ವರ್ಯೂ ಆಸ್ತಾಮ್ ।
ಪೂಷ್ಣೋ ಹಸ್ತಾಭ್ಯಾಮಿತ್ಯಾಹ ಯತ್ಯೈ ॥ ಯೋ ವಾ ಓಷಧೀಃ ಪರ್ವಶೋ ವೇದ । ನೈನಾ-ಸ್ಸ ಹಿನಸ್ತಿ । ಪ್ರಜಾಪತಿರ್ವಾ ಓಷಧೀಃ ಪರ್ವಶೋ ವೇದ । ಸ ಏನಾ ನ ಹಿನಸ್ತಿ । ಅಶ್ವಪರ್ಶ್ವಾ ಬರ್ಹಿರಚ್ಛೈತಿ ।
ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೋ ವಾ ಅಶ್ವಃ ಸಯೋನಿತ್ವಾಯ ॥ 7 ॥
ಓಷಧೀನಾಮಹಿಗ್ಂಸಾಯೈ ॥
ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಘೋಷದಸೀತ್ಯಾಹ ।
ಯಜಮಾನ ಏವ ರಯಿ-ನ್ದಧಾತಿ । ಪ್ರತ್ಯುಷ್ಟಗ್ಂ ರಕ್ಷಃ ಪ್ರತ್ಯುಷ್ಟಾ ಅರಾತಯ ಇತ್ಯಾಹ ।
ರಕ್ಷಸಾ-ಮಪಹತ್ಯೈ ॥ ಪ್ರೇಯಮಗಾದ್ಧಿಷಣಾ ಬರ್ಹಿರಚ್ಛೇತ್ಯಾಹ । ವಿದ್ಯಾ ವೈ ಧಿಷಣಾ । ವಿದ್ಯಯೈವೈನದಚ್ಛೈತಿ ॥ ಮನುನಾ ಕೃತಾ ಸ್ವಧಯಾ ವಿತಷ್ಟೇತ್ಯಾಹ । ಮಾನವೀ ಹಿ ಪರ್ಶುಃ ಸ್ವಧಾಕೃತಾ ॥ 8 ॥
ತ ಆವಹನ್ತಿ ಕವಯಃ ಪುರಸ್ತಾದಿತ್ಯಾಹ । ಶುಶ್ರುವಾಗ್ಂಸೋ ವೈ ಕವಯಃ । ಯಜ್ಞಃ ಪುರಸ್ತಾತ್ । ಮುಖತ ಏವ ಯಜ್ಞಮಾರಭತೇ । ಅಥೋ ಯದೇತದುಕ್ತ್ವಾ ಯತಃ ಕುತಶ್ಚಾಹರತಿ । ತ-ತ್ಪ್ರಾಚ್ಯಾ ಏವ ದಿಶೋ ಭವತಿ ॥
ದೇವೇಭ್ಯೋ ಜುಷ್ಟಮಿಹ ಬರ್ಹಿರಾಸದ ಇತ್ಯಾಹ । ಬರ್ಹಿಷ-ಸ್ಸಮೃದ್ಧ್ಯೈ । ಕರ್ಮಣೋ-ಽನಪರಾಧಾಯ ॥ ದೇವಾನಾ-ಮ್ಪರಿಷೂತಮಸೀತ್ಯಾಹ ॥ 9 ॥
ಯದ್ವಾ ಇದ-ಙ್ಕಿ-ಞ್ಚ । ತ-ದ್ದೇವಾನಾ-ಮ್ಪರಿಷೂತಮ್ ।
ಅಥೋ ಯಥಾ ವಸ್ಯಸೇ ಪ್ರತಿ ಪ್ರೋಚ್ಯಾಹೇದ-ಙ್ಕರಿಷ್ಯಾಮೀತಿ । ಏವಮೇವ ತದದ್ಧ್ವರ್ಯು-ರ್ದೇವೇಭ್ಯಃ ಪ್ರತಿ ಪ್ರೋಚ್ಯ ಬರ್ಹಿರ್ದಾತಿ । ಆತ್ಮನೋ-ಽಹಿಗ್ಂಸಾಯೈ ॥ ಯಾವತ-ಸ್ಸ್ತಮ್ಬಾ-ನ್ಪರಿ ದಿಶೇತ್ । ಯತ್ತೇಷಾ-ಮುಚ್ಛಿಗ್ಗ್ಷ್ಯಾತ್ । ಅತಿ ತ-ದ್ಯಜ್ಞಸ್ಯ ರೇಚಯೇತ್ । ಏಕಗ್ಗ್ ಸ್ತಮ್ಬ-ಮ್ಪರಿದಿಶೇತ್ ।
ತಗ್ಂ ಸರ್ವ-ನ್ದಾಯಾತ್ ॥ 10 ॥
ಯಜ್ಞಸ್ಯಾನತಿರೇಕಾಯ ॥ ವರ್ಷವೃದ್ಧ-ಮಸೀತ್ಯಾಹ ।
ವರ್ಷ ವೃದ್ಧಾ ವಾ ಓಷಧಯಃ ॥
ದೇವ ಬರ್ಹಿರಿತ್ಯಾಹ । ದೇವೇಭ್ಯ ಏವೈನ-ತ್ಕರೋತಿ ।
ಮಾ ತ್ವಾ-ಽನ್ವಮ್ಮಾ ತಿರ್ಯಗಿತ್ಯಾಹಾ ಹಿಗ್ಂಸಾಯೈ ।
ಪರ್ವ ತೇ ರಾದ್ಧ್ಯಾಸಮಿತ್ಯಾ-ಹರ್ಧ್ಯೈ ॥
ಆಚ್ಛೇತ್ತಾ ತೇ ಮಾ ರಿಷಮಿತ್ಯಾಹ । ನಾಸ್ಯಾತ್ಮನೋ ಮೀಯತೇ ।
ಯ ಏವಂ-ವೇಁದ ॥ 11 ॥
ದೇವಬರ್ಹಿ-ಶ್ಶತವಲ್ಶಂ-ವಿಁರೋಹೇತ್ಯಾಹ । ಪ್ರಜಾ ವೈ ಬರ್ಹಿಃ । ಪ್ರಜಾನಾ-ಮ್ಪ್ರಜನನಾಯ ॥ ಸಹಸ್ರವಲ್ಶಾ ವಿ ವಯಗ್ಂ ರುಹೇಮೇತ್ಯಾಹ । ಆಶಿಷಮೇವೈತಾಮಾಶಾಸ್ತೇ ॥ ಪೃಥಿವ್ಯಾ-ಸ್ಸಪೃಞ್ಚಃ ಪಾಹೀತ್ಯಾಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ್ಯೈ ॥
ಅಯುಙ್ಗಾಯುಙ್ಗಾ-ನ್ಮುಷ್ಟೀನ್ ಁಲುನೋತಿ । ಮಿಥುನತ್ವಾಯ ಪ್ರಜಾತ್ಯೈ ॥ ಸುಸಭೃನ್ತಾ ತ್ವಾ ಸಮ್ಭರಾಮೀತ್ಯಾಹ । ಬ್ರಹ್ಮಣೈವೈನಥ್- ಸಮ್ಭರತಿ ॥ 12 ॥
ಅದಿತ್ಯೈ ರಾಸ್ನಾ-ಽಸೀತ್ಯಾಹ । ಇಯಂ-ವಾಁ ಅದಿತಿಃ ।
ಅಸ್ಯಾ ಏವೈನ-ದ್ರಾಸ್ನಾ-ಙ್ಕರೋತಿ ॥ ಇನ್ದ್ರಾಣ್ಯೈ ಸನಂಹನಮಿತ್ಯಾಹ । ಇನ್ದ್ರಾಣೀ ವಾ ಅಗ್ರೇ ದೇವತಾನಾಗ್ಂ ಸಮನಹ್ಯತ । ಸಾ ಽಽರ್ಧ್ನೋತ್ ।
ಋದ್ಧ್ಯೈ ಸನ್ನಹ್ಯತಿ । ಪ್ರಜಾ ವೈ ಬರ್ಹಿಃ ।
ಪ್ರಜಾನಾಮಪರಾವಾಪಾಯ ।
ತಸ್ಮಾ-ಥ್ಸ್ನಾವಸನ್ತತಾಃ ಪ್ರಜಾ ಜಾಯನ್ತೇ ॥ 13 ॥
ಪೂಷಾ ತೇ ಗ್ರನ್ಥಿ-ಙ್ಗ್ರಥ್ನಾತ್ವಿತ್ಯಾಹ ।
ಪುಷ್ಟಿಮೇವ ಯಜಮಾನೇ ದಧಾತಿ ॥ ಸ ತೇ ಮಾ-ಽಽ ಸ್ಥಾದಿತ್ಯಾಹಾಹಿಗ್ಂಸಾಯೈ ॥ ಪಶ್ಚಾ-ತ್ಪ್ರಾಞ್ಚಮುಪಗೂಹತಿ ।
ಪಶ್ಚಾ-ದ್ವೈ ಪ್ರಾಚೀನಗ್ಂ ರೇತೋ ಧೀಯತೇ ।
ಪಶ್ಚಾದೇವಾಸ್ಮೈ ಪ್ರಾಚೀನಗ್ಂ ರೇತೋ ದಧಾತಿ ॥
ಇನ್ದ್ರಸ್ಯ ತ್ವಾ ಬಾಹುಭ್ಯಾ-ಮುದ್ಯಚ್ಛ ಇತ್ಯಾಹ । ಇನ್ದ್ರಿಯಮೇವ ಯಜಮಾನೇ ದಧಾತಿ ॥
ಬೃಹಸ್ಪತೇರ್ಮೂರ್ಧ್ನಾ ಹರಾಮೀತ್ಯಾಹ ।
ಬ್ರಹ್ಮ ವೈ ದೇವಾನಾ-ಮ್ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ ॥ 14 ॥
ಬ್ರಹ್ಮಣೈವೈನದ್ಧರತಿ ॥ ಉರ್ವನ್ತರಿಕ್ಷ-ಮನ್ವಿಹೀತ್ಯಾಹ ಗತ್ಯೈ ॥ ದೇವಗಮ್ಮಮಸೀತ್ಯಾಹ । ದೇವಾನೇವೈನದ್ಗಮಯತಿ ॥ ಅನಧ-ಸ್ಸಾದಯತಿ ।
ಗರ್ಭಾಣಾ-ನ್ಧೃತ್ಯಾ ಅಪ್ರಪಾದಾಯ । ತಸ್ಮಾ-ದ್ಗರ್ಭಾಃ ಪ್ರಜಾನಾಮಪ್ರಪಾದುಕಾಃ । ಉಪರೀವ ನಿದಧಾತಿ । ಉಪರೀವ ಹಿ ಸುವರ್ಗೋ ಲೋಕಃ ।
ಸುವರ್ಗಸ್ಯ ಲೋಕಸ್ಯ ಸಮಷ್ಟ್ಯೈ ॥ 15 ॥
(ಸಯೋನಿತ್ವಾಯ - ಸ್ವಧಾಕೃತಾ - ಽಸೀತ್ಯಾಹ - ದಾಯಾ-ದ್- ವೇದ - ಭರತಿ - ಜಾಯನ್ತೇ - ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ - ಸಮಷ್ಟ್ಯೈ) (ಅ. 2)
ಅನುವಾಕಂ 3 - ದೋಹನಮ್
ಪೂರ್ವೇದ್ಯುರಿದ್ಧ್ಮಾ ಬರ್ಹಿಃ ಕರೋತಿ । ಯಜ್ಞಮೇವಾರಭ್ಯ ಗೃಹೀತ್ವೋಪವಸತಿ ॥ ಪ್ರಜಾಪತಿ-ರ್ಯಜ್ಞಮಸೃಜತ । ತಸ್ಯೋಖೇ ಅಸ್ರಗ್ಂಸೇತಾಮ್ । ಯಜ್ಞೋ ವೈ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ।
ಯ-ಥ್ಸಾನ್ನಾಯ್ಯೋಖೇ ಭವತಃ ।
ಯಜ್ಞಸ್ಯೈವ ತದುಖೇ ಉಪದಧಾತ್ಯ-ಪ್ರಸ್ರಗ್ಂಸಾಯ ॥
ಶುನ್ಧದ್ಧ್ವ-ನ್ದೈವ್ಯಾಯ ಕರ್ಮಣೇ ದೇವಯಜ್ಯಾಯಾ ಇತ್ಯಾಹ । ದೇವಯಜ್ಯಾಯಾ ಏವೈನಾನಿ ಶುನ್ಧತಿ ॥ ಮಾತರಿಶ್ವನೋ ಘರ್ಮೋ-ಽಸೀತ್ಯಾಹ ॥ 16 ॥
ಅನ್ತರಿಕ್ಷಂ-ವೈಁ ಮಾತರಿಶ್ವನೋ ಘರ್ಮಃ ।
ಏಷಾಂ-ಲೋಁಕಾನಾಂ-ವಿಁಧೃತ್ಯೈ ॥
ದ್ಯೌರಸಿ ಪೃಥಿವ್ಯಸೀತ್ಯಾಹ । ದಿವಶ್ಚ ಹ್ಯೇಷಾ ಪೃಥಿವ್ಯಾಶ್ಚ ಸಮ್ಭೃತಾ । ಯದುಖಾ ।
ತಸ್ಮಾದೇವಮಾಹ ॥ ವಿಶ್ವಧಾಯಾ ಅಸಿ ಪರಮೇಣ ಧಾಮ್ನೇತ್ಯಾಹ । ವೃಷ್ಟಿರ್ವೈ ವಿಶ್ವಧಾಯಾಃ । ವೃಷ್ಟಿಮೇವಾವರುನ್ಧೇ । ದೃಗ್ಂಹಸ್ವ ಮಾ ಹ್ವಾರಿತ್ಯಾಹ ಧೃತ್ಯೈ ॥ 17 ॥
ವಸೂನಾ-ಮ್ಪವಿತ್ರಮಸೀತ್ಯಾಹ । ಪ್ರಾಣಾ ವೈ ವಸವಃ ।
ತೇಷಾಂ-ವಾಁ ಏತ-ದ್ಭಾಗಧೇಯಮ್ । ಯ-ತ್ಪವಿತ್ರಮ್ । ತೇಭ್ಯ ಏವೈನ-ತ್ಕರೋತಿ ॥ ಶತಧಾರಗ್ಂ ಸಹಸ್ರಧಾರಮಿತ್ಯಾಹ । ಪ್ರಾಣೇಷ್ವೇವಾಯು-ರ್ದಧಾತಿ ಸರ್ವತ್ವಾಯ ॥ ತ್ರಿವೃ-ತ್ಪಲಾಶಶಾಖಾಯಾ-ನ್ದರ್ಭಮಯ-ಮ್ಭವತಿ । ತ್ರಿವೃದ್ವೈ ಪ್ರಾಣಃ । ತ್ರಿವೃತಮೇವ ಪ್ರಾಣ-ಮ್ಮದ್ಧ್ಯತೋ ಯಜಮಾನೇ ದಧಾತಿ ॥ 18 ॥
ಸೌಮ್ಯಃ ಪರ್ಣ-ಸ್ಸಯೋನಿತ್ವಾಯ । ಸಾಕ್ಷಾ-ತ್ಪವಿತ್ರ-ನ್ದರ್ಭಾಃ । ಪ್ರಾಖ್ಸಾಯಮಧಿ ನಿದಧಾತಿ । ತ-ತ್ಪ್ರಾಣಾಪಾನಯೋ ರೂಪಮ್ । ತಿರ್ಯಕ್ಪ್ರಾತಃ । ತ-ದ್ದರ್ಶಸ್ಯ ರೂಪಮ್ । ದಾರ್ಶ್ಯಗ್ಗ್ ಹ್ಯೇತದಹಃ । ಅನ್ನಂ-ವೈಁ ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ।
ಅನ್ನ-ಮ್ಪ್ರಾಣಾಃ । ಉಭಯಮೇವೋಪೈತ್ಯಜಾಮಿತ್ವಾಯ ॥ 19 ॥
ತಸ್ಮಾದಯಗ್ಂ ಸರ್ವತಃ ಪವತೇ ॥ ಹುತ-ಸ್ಸ್ತೋಕೋ ಹುತೋ ದ್ರಫ್ಸ ಇತ್ಯಾಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ್ಯೈ । ಹವಿಷೋ-ಽಸ್ಕನ್ದಾಯ ।
ನ ಹಿ ಹುತಗ್ಗ್ ಸ್ವಾಹಾಕೃತಗ್ಗ್ ಸ್ಕನ್ದತಿ ।
ದಿವಿ ನಾಕೋ ನಾಮಾಗ್ನಿಃ । ತಸ್ಯ ವಿಪ್ರುಷೋ ಭಾಗಧೇಯಮ್ ।
ಅಗ್ನಯೇ ಬೃಹತೇ ನಾಕಾಯೇತ್ಯಾಹ ।
ನಾಕಮೇವಾಗ್ನಿ-ಮ್ಭಾಗಧೇಯೇನ ಸಮರ್ಧಯತಿ ।
ಸ್ವಾಹಾ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀಭ್ಯಾಮಿತ್ಯಾಹ ।
ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವ್ಯೋರೇವೈನತ್-ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಯತಿ ॥ 20 ॥
ಪವಿತ್ರವತ್ಯಾನಯತಿ । ಅಪಾ-ಞ್ಚೈವೌಷಧೀನಾ-ಞ್ಚ ರಸಗ್ಂ ಸಗ್ಂಸೃಜತಿ । ಅಥೋ ಓಷಧೀಷ್ವೇವ ಪಶೂ-ನ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಯತಿ ॥ ಅನ್ವಾರಭ್ಯ ವಾಚಂ-ಯಁಚ್ಛತಿ ।
ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಧೃತ್ಯೈ । ಧಾರಯನ್ನಾಸ್ತೇ । ಧಾರಯನ್ತ ಇವ ಹಿ ದುಹನ್ತಿ । ಕಾಮಧುಕ್ಷ ಇತ್ಯಾಹಾತೃತೀಯಸ್ಯೈ । ತ್ರಯ ಇಮೇ ಲೋಕಾಃ । ಇಮಾನೇವ ಲೋಕಾನ್. ಯಜಮಾನೋ ದುಹೇ ॥ 21 ॥
ಅಮೂಮಿತಿ ನಾಮ ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಭದ್ರಮೇವಾಸಾ-ಙ್ಕರ್ಮಾವಿಷ್ಕರೋತಿ ॥ ಸಾ ವಿಶ್ವಾಯು-ಸ್ಸಾ ವಿಶ್ವವ್ಯಚಾ-ಸ್ಸಾ ವಿಶ್ವಕರ್ಮೇತ್ಯಾಹ । ಇಯಂ-ವೈಁ ವಿಶ್ವಾಯುಃ ।
ಅನ್ತರಿಕ್ಷಂ-ವಿಁಶ್ವವ್ಯಚಾಃ । ಅಸೌ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ।
ಇಮಾನೇವೈತಾಭಿರ್ಲೋಕಾನ್. ಯಥಾಪೂರ್ವ-ನ್ದುಹೇ ।
ಅಥೋ ಯಥಾ ಪ್ರದಾತ್ರೇ ಪುಣ್ಯಮಾಶಾಸ್ತೇ । ಏವಮೇವೈನಾ ಏತದುಪಸ್ತೌತಿ । ತಸ್ಮಾತ್-ಪ್ರಾದಾದಿತ್ಯುನ್ನೀಯ ವನ್ದಮಾನಾ ಉಪಸ್ತುವನ್ತಃ ಪಶೂ-ನ್ದುಹನ್ತಿ ॥ 22 ॥
ಬಹು ದುಗ್ಧೀನ್ದ್ರಾಯ ದೇವೇಭ್ಯೋ ಹವಿರಿತಿ ವಾಚಂ-ವಿಁಸೃಜತೇ । ಯಥಾ ದೇವತಮೇವ ಪ್ರಸೌತಿ ।
ದೈವ್ಯಸ್ಯ ಚ ಮಾನುಷಸ್ಯ ಚ ವ್ಯಾವೃತ್ತ್ಯೈ ।
ತ್ರಿರಾಹ । ತ್ರಿಷತ್ಯಾ ಹಿ ದೇವಾಃ । ಅವಾಚಂ-ಯಁಮೋ-ಽನನ್ವಾ-ರಭ್ಯೋತ್ತರಾಃ । ಅಪರಿಮಿತಮೇವಾವರುನ್ಧೇ ॥
ನ ದಾರುಪಾತ್ರೇಣ ದುಹ್ಯಾತ್ । ಅಗ್ನಿವದ್ವೈ ದಾರುಪಾತ್ರಮ್ ।
ಯ-ದ್ದಾರುಪಾತ್ರೇಣ ದುಹ್ಯಾತ್ ॥ 23 ॥
ಯಾತಯಾಮ್ನಾ ಹವಿಷಾ ಯಜೇತ । ಅಥೋ ಖಲ್ವಾಹುಃ ।
ಪುರೋಡಾಶಮುಖಾನಿ ವೈ ಹವೀಗ್ಂಷಿ । ನೇತ ಇತಃ ಪುರೋಡಾಶಗ್ಂ ಹವಿಷೋ ಯಾಮೋ-ಽಸ್ತೀತಿ ।
ಕಾಮಮೇವ ದಾರುಪಾತ್ರೇಣ ದುಹ್ಯಾತ್ ॥ ಶೂದ್ರ ಏವ ನ ದುಹ್ಯಾತ್ । ಅಸತೋ ವಾ ಏಷ ಸಮ್ಭೂತಃ । ಯಚ್ಛೂದ್ರಃ । ಅಹವಿರೇವ ತದಿತ್ಯಾಹುಃ । ಯಚ್ಛೂದ್ರೋ ದೋಗ್ಧೀತಿ ॥ 24 ॥
ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಮೇವನ ದುಹ್ಯಾಚ್ಛೂದ್ರಃ । ತದ್ಧಿ ನೋತ್-ಪುನನ್ತಿ । ಯದಾ ಖಲು ವೈ ಪವಿತ್ರಮತ್ಯೇತಿ । ಅಥ ತದ್ಧವಿರಿತಿ ॥
ಸಮ್ಪೃಚ್ಯದ್ಧ್ವ-ಮೃತಾವರೀರಿತ್ಯಾಹ । ಅಪಾ-ಞ್ಚೈವೌಷಧೀನಾ-ಞ್ಚ ರಸಗ್ಂ ಸಗ್ಂಸೃಜತಿ ।
ತಸ್ಮಾದಪಾ-ಞ್ಚೌಷಧೀನಾ-ಞ್ಚ ರಸಮುಪ ಜೀವಾಮಃ ।
ಮನ್ದ್ರಾ ಧನಸ್ಯ ಸಾತಯ ಇತ್ಯಾಹ । ಪುಷ್ಟಿಮೇವ ಯಜಮಾನೇ ದಧಾತಿ ॥ ಸೋಮೇನ ತ್ವಾ-ಽಽತನಚ್ಮೀನ್ದ್ರಾಯ ದಧೀತ್ಯಾಹ ॥ 25 ॥
ಸೋಮಮೇವೈನ-ತ್ಕರೋತಿ । ಯೋ ವೈ ಸೋಮ-ಮ್ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾ ।
ಸಂವಁಥ್ಸರಗ್ಂ ಸೋಮ-ನ್ನ ಪಿಬತಿ । ಪುನರ್ಭಕ್ಷ್ಯೋ-ಽಸ್ಯ ಸೋಮಪೀಥೋ ಭವತಿ ॥
ಸೋಮಃ ಖಲು ವೈ ಸಾನಾಂಯ್ಯಮ್ । ಯ ಏವಂ-ವಿಁದ್ವಾನ್-ಥ್ಸಾನಾಂಯ್ಯ-ಮ್ಪಿಬತಿ । ಅಪುನರ್ಭಕ್ಷ್ಯೋ-ಽಸ್ಯ ಸೋಮಪೀಥೋ ಭವತಿ । ನ ಮೃನ್ಮಯೇನಾಪಿದದ್ಧ್ಯಾತ್ ।
ಯ-ನ್ಮೃನ್ಮಯೇನಾಪಿದದ್ಧ್ಯಾತ್ ।
ಪಿತೃದೇವತ್ಯಗ್ಗ್ ಸ್ಯಾತ್ ॥ 26 ॥
ಅಯಸ್ಪಾತ್ರೇಣ ವಾ ದಾರುಪಾತ್ರೇಣ ವಾ-ಽಪಿದಧಾತಿ ।
ತದ್ಧಿ ಸದೇವಮ್ ॥ ಉದನ್ವದ್- ಭವತಿ । ಆಪೋ ವೈ ರಕ್ಷೋಘ್ನೀಃ । ರಕ್ಷಸಾ-ಮಪಹತ್ಯೈ ॥
ಅದಸ್ತಮಸಿ ವಿಷ್ಣವೇ ತ್ವೇತ್ಯಾಹ । ಯಜ್ಞೋ ವೈ ವಿಷ್ಣುಃ ।
ಯಜ್ಞಾಯೈವೈನದದಸ್ತ-ಙ್ಕರೋತಿ । ವಿಷ್ಣೋ ಹವ್ಯಗ್ಂ ರಕ್ಷಸ್ವೇತ್ಯಾಹ ಗುಪ್ತ್ಯೈ ॥ ಅನಧ-ಸ್ಸಾದಯತಿ । ಗರ್ಭಾಣಾ-ನ್ಧೃತ್ಯಾ ಅಪ್ರಪಾದಾಯ ।
ತಸ್ಮಾ-ದ್ಗರ್ಭಾಃ ಪ್ರಜಾನಾಮ ಪ್ರಪಾದುಕಾಃ । ಉಪರೀವ ನಿದಧಾತಿ । ಉಪರೀವ ಹಿ ಸುವರ್ಗೋ ಲೋಕಃ । ಸುವರ್ಗಸ್ಯ ಲೋಕಸ್ಯ ಸಮಷ್ಟ್ಯೈ ॥ 27 ॥
(ಅಸೀತ್ಯಾಹ - ಧೃತ್ಯೈ - ಯಜಮಾನೇ ದಧಾ - ತ್ಯಜಾಮಿತ್ವಾಯ - ಸ್ಥಾಪಯತಿ - ದುಹೇ - ದುಹನ್ತಿ - ದುಹ್ಯಾ-ದ್- ದೋಗ್ಧೀತಿ - ದಧೀತ್ಯಾಹ - ಸ್ಯಾಥ್ - ಸಾದಯತಿ ಪಞ್ಚ ಚ) (ಅ. 3)
ಅನುವಾಕಂ 4 - ಹವಿರ್ನಿರ್ವಾಪಃ
ಕರ್ಮಣೇ ವಾ-ನ್ದೇವೇಭ್ಯಃ ಶಕೇಯಮಿತ್ಯಾಹ ಶಕ್ತ್ಯೈ ।
ಯಜ್ಞಸ್ಯ ವೈ ಸನ್ತತಿಮನು ಪ್ರಜಾಃ ಪಶವೋ ಯಜಮಾನಸ್ಯ ಸನ್ತಾಯನ್ತೇ । ಯಜ್ಞಸ್ಯ ವಿಚ್ಛಿತ್ತಿಮನು ಪ್ರಜಾಃ ಪಶವೋ ಯಜಮಾನಸ್ಯ ವಿಚ್ಛಿದ್ಯನ್ತೇ ।
ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಸನ್ತತಿರಸಿ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ತ್ವಾ ಸನ್ತತ್ಯೈ ಸ್ತೃಣಾಮಿ ಸನ್ತತ್ಯೈ ತ್ವಾ ಯಜ್ಞಸ್ಯೇತ್ಯಾಹವನೀಯಾ-ಥ್ಸನ್ತನೋತಿ । ಯಜಮಾನಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಯೈ ಪಶೂನಾಗ್ಂ ಸನ್ತತ್ಯೈ ॥ ಅಪಃ ಪ್ರಣಯತಿ । ಶ್ರದ್ಧಾ ವಾ ಆಪಃ । ಶ್ರದ್ಧಾಮೇವಾರಭ್ಯ ಪ್ರಣೀಯ ಪ್ರಚರತಿ । ಅಪಃ ಪ್ರಣಯತಿ । ಯಜ್ಞೋ ವಾ ಆಪಃ ॥ 28 ॥
ಯಜ್ಞಮೇವಾರಭ್ಯ ಪ್ರಣೀಯ ಪ್ರಚರತಿ । ಅಪಃ ಪ್ರಣಯತಿ । ವಜ್ರೋ ವಾ ಆಪಃ । ವಜ್ರಮೇವ ಭ್ರಾತೃವ್ಯೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಹೃತ್ಯ ಪ್ರಣೀಯ ಪ್ರಚರತಿ । ಅಪಃ ಪ್ರಣಯತಿ ।
ಆಪೋ ವೈ ರಕ್ಷೋಘ್ನೀಃ । ರಕ್ಷಸಾ-ಮಪಹತ್ಯೈ । ಅಪಃ ಪ್ರಣಯತಿ । ಆಪೋ ವೈ ದೇವಾನಾ-ಮ್ಪ್ರಿಯ-ನ್ಧಾಮ ।
ದೇವಾನಾಮೇವ ಪ್ರಿಯ-ನ್ಧಾಮ ಪ್ರಣೀಯ ಪ್ರಚರತಿ ॥ 29 ॥
ಅಪಃ ಪ್ರಣಯತಿ । ಆಪೋ ವೈ ಸರ್ವಾ ದೇವತಾಃ ।
ದೇವತಾ ಏವಾರಭ್ಯ ಪ್ರಣೀಯ ಪ್ರಚರತಿ ॥ ವೇಷಾಯ ತ್ವೇತ್ಯಾಹ । ವೇಷಾಯ ಹ್ಯೇನದಾದತ್ತೇ ॥ ಪ್ರತ್ಯುಷ್ಟಗ್ಂ ರಕ್ಷಃ ಪ್ರತ್ಯುಷ್ಟಾ ಅರಾತಯ ಇತ್ಯಾಹ ।
ರಕ್ಷಸಾ-ಮಪಹತ್ಯೈ ॥ ಧೂರಸೀತ್ಯಾಹ । ಏಷ ವೈ ಧುರ್ಯೋ-ಽಗ್ನಿಃ । ತಂ-ಯಁದನುಪಸ್ಪೃಶ್ಯಾತೀಯಾತ್ ॥ 30 ॥
ಅದ್ಧ್ವರ್ಯು-ಞ್ಚ ಯಜಮಾನ-ಞ್ಚ ಪ್ರದಹೇತ್ । ಉಪಸ್ಪೃಶ್ಯಾತ್ಯೇತಿ । ಅದ್ಧ್ವರ್ಯೋಶ್ಚ ಯಜಮಾನಸ್ಯ ಚಾಪ್ರದಾಹಾಯ ॥ ಧೂರ್ವ ತಂಯೋಁ-ಽಸ್ಮಾ-ನ್ಧೂರ್ವತಿ ತ-ನ್ಧೂರ್ವ ಯಂ-ವಁಯ-ನ್ಧೂರ್ವಾಮ ಇತ್ಯಾಹ ।
ದ್ವೌ ವಾವ ಪುರುಷೌ । ಯ-ಞ್ಚೈವ ಧೂರ್ವತಿ । ಯಶ್ಚೈನ-ನ್ಧೂರ್ವತಿ । ತಾವುಭೌ ಶುಚಾ-ಽರ್ಪಯತಿ ॥ ತ್ವ-ನ್ದೇವಾನಾಮಸಿ ಸಸ್ನಿತಮ-ಮ್ಪಪ್ರಿತಮ-ಞ್ಜುಷ್ಟತಮಂ-ವಁಹ್ನಿತಮ-ನ್ದೇವಹೂತಮಮಿತ್ಯಾಹ । ಯಥಾ ಯಜುರೇವೈ ತತ್ ॥ 31 ॥
ಅಹ್ರುತಮಸಿ ಹವಿರ್ಧಾನ-ಮಿತ್ಯಾಹಾನಾರ್ತ್ಯೈ ।
ದೃಗ್ಂಹಸ್ವ ಮಾ ಹ್ವಾರಿತ್ಯಾಹ ಧೃತ್ಯೈ ॥
ಮಿತ್ರಸ್ಯ ತ್ವಾ ಚಕ್ಷುಷಾ ಪ್ರೇಕ್ಷ ಇತ್ಯಾಹ ಮಿತ್ರತ್ವಾಯ ।
ಮಾ ಭೇರ್ಮಾ ಸಂವಿಁಕ್ಥಾ ಮಾ ತ್ವಾ ಹಿಗ್ಂಸಿಷ-ಮಿತ್ಯಾಹಾಹಿಗ್ಂಸಾಯೈ । ಯದ್ವೈ ಕಿ-ಞ್ಚ ವಾತೋ ನಾಭಿವಾತಿ ।
ತ-ಥ್ಸರ್ವಂ-ವಁರುಣದೇವತ್ಯಮ್ ॥ ಉರು ವಾತಾಯೇತ್ಯಾಹ । ಅವಾರುಣಮೇವೈನ-ತ್ಕರೋತಿ ॥ ದೇವಸ್ಯ ತ್ವಾ ಸವಿತುಃ
ಪ್ರಸವ ಇತ್ಯಾಹ ಪ್ರಸೂತ್ಯೈ ।
ಅಶ್ವಿನೋ-ರ್ಬಾಹುಭ್ಯಾಮಿತ್ಯಾಹ ॥ 32 ॥
ಅಶ್ವಿನೌ ಹಿ ದೇವಾನಾಮದ್ಧ್ವರ್ಯೂ ಆಸ್ತಾಮ್ ।
ಪೂಷ್ಣೋ ಹಸ್ತಾಭ್ಯಾಮಿತ್ಯಾಹ ಯತ್ಯೈ । ಅಗ್ನಯೇ ಜುಷ್ಟ-ನ್ನಿರ್ವಪಾಮೀತ್ಯಾಹ । ಅಗ್ನಯ ಏವೈನಾಞ್ಜುಷ್ಟಂ
ನಿರ್ವಪತಿ । ತ್ರಿರ್ಯಜುಷಾ । ತ್ರಯ ಇಮೇ ಲೋಕಾಃ ।
ಏಷಾಂ-ಲೋಁಕಾನಾಮಾಪ್ತ್ಯೈ । ತೂಷ್ಣೀ-ಞ್ಚತುರ್ಥಮ್ ।
ಅಪರಿಮಿತಮೇವಾವರುನ್ಧೇ । ಸ ಏವಮೇವಾನುಪೂರ್ವಗ್ಂ ಹವೀಗ್ಂಷಿ ನಿರ್ವಪತಿ ॥ 33 ॥
ಇದ-ನ್ದೇವಾನಾಮಿದಮು ನ-ಸ್ಸಹೇತ್ಯಾಹ ವ್ಯಾವೃತ್ತ್ಯೈ ॥
ಸ್ಫಾತ್ಯೈ ತ್ವಾ ನಾರಾತ್ಯಾ ಇತ್ಯಾಹ ಗುಪ್ತ್ಯೈ । ತಮಸೀವ ವಾ ಏಷೋ-ಽನ್ತಶ್ಚರತಿ । ಯಃ ಪರೀಣಹಿ ॥ ಸುವರಭಿ ವಿಖ್ಯೇಷಂ-ವೈಁಶ್ವಾನರ-ಞ್ಜ್ಯೋತಿರಿತ್ಯಾಹ ।
ಸುವರೇವಾಭಿ ವಿ ಪಶ್ಯತಿ ವೈಶ್ವಾನರ-ಞ್ಜ್ಯೋತಿಃ ।
ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಹವಿಷಿ ಗೃಹೀತ ಉದವೇಪೇತಾಮ್ ॥
ದೃಗ್ಂಹನ್ತಾ-ನ್ದುರ್ಯಾ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವ್ಯೋರಿತ್ಯಾಹ ।
ಗೃಹಾಣಾ-ನ್ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವ್ಯೋ-ರ್ಧೃತ್ಯೈ ॥
ಉರ್ವನ್ತರಿಕ್ಷ-ಮನ್ವಿಹೀತ್ಯಾಹ ಗತ್ಯೈ ॥
ಅದಿತ್ಯಾಸ್ತ್ವೋಪಸ್ಥೇ ಸಾದಯಾಮೀತ್ಯಾಹ । ಇಯಂ-ವಾಁ ಅದಿತಿಃ । ಅಸ್ಯಾ ಏವೈನದುಪಸ್ಥೇ ಸಾದಯತಿ ॥
ಅಗ್ನೇ ಹವ್ಯಗ್ಂ ರಕ್ಷಸ್ವೇತ್ಯಾಹ ಗುಪ್ತ್ಯೈ ॥ 34 ॥
(ಯಜ್ಞೋ ವಾ ಆಪೋ - ಧಾಮ ಪ್ರಣೀಯ ಪ್ರಚರ - ತ್ಯತೀಯಾ - ದೇತ-ದ್- ಬಾಹುಭ್ಯಾಮಿತ್ಯಾಹ - ಹವಿಗ್ಂಷಿ ನಿರ್ವಪತಿ - ಗತ್ಯೈ ಚತ್ವಾರಿ ಚ) (ಅ. 4)
ಅನುವಾಕಂ 5 - ವ್ರೀಹ್ಯವಘಾತಃ
ಇನ್ದ್ರೋ ವೃತ್ರಮಹನ್ನ್ । ಸೋ-ಽಪಃ । ಅಭ್ಯಮ್ರಿಯತ ।
ತಾಸಾಂ-ಯಁನ್ಮೇದ್ಧ್ಯಂ-ಯಁಜ್ಞಿಯಗ್ಂ ಸದೇವಮಾಸೀತ್ । ತದಪೋದಕ್ರಾಮತ್ । ತೇ ದರ್ಭಾ ಅಭವನ್ನ್ । ಯ-ದ್ದರ್ಭೈರಪ ಉತ್ಪುನಾತಿ । ಯಾ ಏವ ಮೇದ್ಧ್ಯಾ ಯಜ್ಞಿಯಾ-ಸ್ಸದೇವಾ ಆಪಃ । ತಾಭಿರೇವೈನಾ ಉತ್ಪುನಾತಿ । ದ್ವಾಭ್ಯಾಮುತ್ಪುನಾತಿ ॥ 35 ॥
ದ್ವಿಪಾ-ದ್ಯಜಮಾನಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ್ಯೈ ॥ ದೇವೋ ವಃ ಸವಿತೋತ್-ಪುನಾತ್ವಿತ್ಯಾಹ । ಸವಿತೃಪ್ರಸೂತ ಏವೈನಾ ಉತ್ಪುನಾತಿ । ಅಚ್ಛಿದ್ರೇಣ ಪವಿತ್ರೇಣೇತ್ಯಾಹ । ಅಸೌ ವಾ ಆದಿತ್ಯೋ-ಽಚ್ಛಿದ್ರ-ಮ್ಪವಿತ್ರಮ್ । ತೇನೈವೈನಾ ಉತ್ಪುನಾತಿ । ವಸೋ-ಸ್ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ರಶ್ಮಿಭಿರಿತ್ಯಾಹ । ಪ್ರಾಣಾ ವಾ ಆಪಃ । ಪ್ರಾಣಾ ವಸವಃ । ಪ್ರಾಣಾ ರಶ್ಮಯಃ ॥ 36 ॥
ಪ್ರಾಣೈರೇವ ಪ್ರಾಣಾನ್-ಥ್ಸಮ್ಪೃಣಕ್ತಿ । ಸಾವಿತ್ರಿಯರ್ಚಾ ।
ಸವಿತೃಪ್ರಸೂತ-ಮ್ಮೇ ಕರ್ಮಾಸದಿತಿ ।
ಸವಿತೃಪ್ರಸೂತಮೇವಾಸ್ಯ ಕರ್ಮ ಭವತಿ ।
ಪಚ್ಛೋ ಗಾಯತ್ರಿಯಾ ತ್ರಿಷ್ಷಮೃದ್ಧತ್ವಾಯ ॥
ಆಪೋ ದೇವೀರಗ್ರೇಪುವೋ ಅಗ್ರೇಗುವ ಇತ್ಯಾಹ ।
ರೂಪ-ಮೇವಾಸಾಮೇತ-ನ್ಮಹಿಮಾನಂ-ವ್ಯಾಁಚಷ್ಟೇ ।
ಅಗ್ರ ಇಮಂ-ಯಁಜ್ಞ-ನ್ನಯತಾಗ್ರೇ
ಯಜ್ಞಪತಿಮಿತ್ಯಾಹ । ಅಗ್ರ ಏವ ಯಜ್ಞ-ನ್ನಯನ್ತಿ ।
ಅಗ್ರೇ ಯಜ್ಞಪತಿಮ್ ॥ 37 ॥
ಯುಷ್ಮಾನಿನ್ದ್ರೋ ಽವೃಣೀತ ವೃತ್ರತೂಯೇ ಯೂಯಮಿನ್ದ್ರಮವೃಣೀದ್ಧ್ವಂ-ವೃಁತ್ರತೂರ್ಯ ಇತ್ಯಾಹ ।
ವೃತ್ರಗ್ಂ ಹ ಹನಿಷ್ಯನ್ನಿನ್ದ್ರ ಆಪೋ ವವ್ರೇ ।
ಆಪೋ ಹೇನ್ದ್ರಂ-ವಁವ್ರಿರೇ । ಸಜ್ಞಾಂ-ಮೇವಾಸಾಮೇತ-ಥ್ಸಾಮಾನಂ-ವ್ಯಾಁಚಷ್ಟೇ ॥ ಪ್ರೋಕ್ಷಿತಾ-ಸ್ಸ್ಥೇತ್ಯಾಹ । ತೇನಾಪಃ ಪ್ರೋಕ್ಷಿತಾಃ ॥ ಅಗ್ನಯೇ ವೋ ಜುಷ್ಟ-ಮ್ಪ್ರೋಕ್ಷಾ-ಮ್ಯಗ್ನೀಷೋಮಾಭ್ಯಾ-ಮಿತ್ಯಾಹ ।
ಯಥಾ ದೇವತಮೇವೈನಾ-ನ್ಪ್ರೋಕ್ಷತಿ । ತ್ರಿಃ ಪ್ರೋಕ್ಷತಿ । ತ್ರ್ಯಾವೃದ್ಧಿ ಯಜ್ಞಃ ॥ 38 ॥
ಅಥೋ ರಕ್ಷಸಾಮಪಹತ್ಯೈ । ಶುನ್ಧದ್ಧ್ವಂ
ದೈವ್ಯಾಯ ಕರ್ಮಣೇ ದೇವಯಜ್ಯಾಯಾ ಇತ್ಯಾಹ ।
ದೇವಯಜ್ಯಾಯಾ ಏವೈನಾನಿ ಶುನ್ಧತಿ । ತ್ರಿಃ ಪ್ರೋಕ್ಷತಿ । ತ್ರ್ಯಾವೃದ್ಧಿ ಯಜ್ಞಃ । ಅಥೋ ಮೇದ್ಧ್ಯತ್ವಾಯ । ಅವಧೂತಗ್ಂ ರಕ್ಷೋ-ಽವಧೂತಾ ಅರಾತಯ ಇತ್ಯಾಹ ।
ರಕ್ಷಸಾ-ಮಪಹತ್ಯೈ । ಅದಿತ್ಯಾಸ್ತ್ವಗಸೀತ್ಯಾಹ । ಇಯಂ-ವಾಁ ಅದಿತಿಃ ॥ 39 ॥
ಅಸ್ಯಾ ಏವೈನ-ತ್ತ್ವಚ-ಙ್ಕರೋತಿ । ಪ್ರತಿ ತ್ವಾ ಪೃಥಿವೀ ವೇತ್ತ್ವಿತ್ಯಾಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ್ಯೈ ॥ ಪುರಸ್ತಾ-ತ್ಪ್ರತೀಚೀನಗ್ರೀವ-ಮುತ್ತರಲೋಮೋಪಸ್ತೃಣಾತಿ ಮೇದ್ಧ್ಯತ್ವಾಯ ।
ತಸ್ಮಾ-ತ್ಪುರಸ್ತಾ-ತ್ಪ್ರತ್ಯಞ್ಚಃ ಪಶವೋ ಮೇಧಮುಪತಿಷ್ಠನ್ತೇ । ತಸ್ಮಾ-ತ್ಪ್ರಜಾ ಮೃಗ-ಙ್ಗ್ರಾಹುಕಾಃ । ಯಜ್ಞೋ ದೇವೇಭ್ಯೋ ನಿಲಾಯತ ।
ಕೃಷ್ಣೋ ರೂಪ-ಙ್ಕೃತ್ವಾ । ಯ-ತ್ಕೃಷ್ಣಾಜಿನೇ ಹವಿರದ್ಧ್ಯವಹನ್ತಿ । ಯಜ್ಞಾದೇವ-ತ-ದ್ಯಜ್ಞ-ಮ್ಪ್ರಯುಙ್ಕ್ತೇ । ಹವಿಷೋ-ಽಸ್ಕನ್ದಾಯ ॥ 40 ॥
ಅಧಿಷವಣಮಸಿ ವಾನಸ್ಪತ್ಯಮಿತ್ಯಾಹ । ಅಧಿಷವಣ-ಮೇವೈನ-ತ್ಕರೋತಿ । ಪ್ರತಿ ತ್ವಾ-ಽದಿತ್ಯಾಸ್ತ್ವಗ್ವೇತ್ತ್ವಿತ್ಯಾಹ ಸಯತ್ವಾಯ ॥
ಅಗ್ನೇಸ್ತನೂ-ರಸೀತ್ಯಾಹ । ಅಗ್ನೇರ್ವಾ ಏಷಾ ತನೂಃ ।
ಯದೋಷಧಯಃ । ವಾಚೋ ವಿಸರ್ಜನಮಿತ್ಯಾಹ ।
ಯದಾ ಹಿ ಪ್ರಜಾ ಓಷಧೀನಾ-ಮಶ್ನನ್ತಿ । ಅಥ ವಾಚಂ-ವಿಁಸೃಜನ್ತೇ । ದೇವವೀತಯೇ ತ್ವಾ ಗೃಹ್ಣಾಮೀತ್ಯಾಹ ॥ 41 ॥
ದೇವತಾಭಿರೇವೈನ-ಥ್ಸಮರ್ಧಯತಿ ॥
ಅದ್ರಿರಸಿ ವಾನಸ್ಪತ್ಯ ಇತ್ಯಾಹ । ಗ್ರಾವಾಣ-ಮೇವೈನ-ತ್ಕರೋತಿ ।
ಸ ಇದ-ನ್ದೇವೇಭ್ಯೋ ಹವ್ಯಗ್ಂ ಸುಶಮಿ ಶಮಿಷ್ವೇತ್ಯಾಹ ಶಾನ್ತ್ಯೈ ॥ ಹವಿಷ್ಕೃದೇಹೀತ್ಯಾಹ ।
ಯ ಏವ ದೇವಾನಾಗ್ಂ ಹವಿಷ್ಕೃತಃ । ತಾನ್. ಹ್ವಯತಿ ।
ತ್ರಿರ್ಹ್ವಯತಿ । ತ್ರಿಷತ್ಯಾ ಹಿ ದೇವಾಃ ॥ ಇಷಮಾ ವದೋರ್ಜಮಾ ವದೇತ್ಯಾಹ ॥ 42 ॥
ಇಷಮೇವೋರ್ಜಂ-ಯಁಜಮಾನೇ ದಧಾತಿ ।
ದ್ಯುಮದ್ವದತ ವಯಗ್ಂ ಸಘಾನ್ತ-ಞ್ಜೇಷ್ಮೇತ್ಯಾಹ ಭ್ರಾತೃವ್ಯಾಭಿಭೂತ್ಯೈ ॥ ಮನೋ-ಶ್ಶ್ರದ್ಧಾದೇವಸ್ಯ ಯಜಮಾನಸ್ಯಾಸುರಘ್ನೀ ವಾಕ್ । ಯಜ್ಞಾಯುಧೇಷು ಪ್ರವಿಷ್ಟಾ-ಽಽಸೀತ್ । ತೇ-ಽಸುರಾ ಯಾವನ್ತೋ ಯಜ್ಞಾಯುಧಾನಾಮುದ್ವದತಾ-ಮುಪಾಶೃಣ್ವನ್ನ್ ।
ತೇ ಪರಾ-ಽಭವನ್ನ್ । ತಸ್ಮಾ-ಥ್ಸ್ವಾನಾ-ಮ್ಮದ್ಧ್ಯೇ-ಽವಸಾಯ ಯಜೇತ । ಯಾವನ್ತೋ-ಽಸ್ಯ ಭ್ರಾತೃವ್ಯಾ ಯಜ್ಞಾಯುಧಾನಾ-ಮುದ್ವದತಾ-ಮುಪಶೃಣ್ವನ್ತಿ । ತೇ ಪರಾ ಭವನ್ತಿ ।
ಉಚ್ಚೈ-ಸ್ಸಮಾಹನ್ತವಾ ಆಹ ವಿಜಿತ್ಯೈ ॥ 43 ॥
ವೃಙ್ಕ್ತ ಏಷಾಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ-ವೀಁರ್ಯಮ್ । ಶ್ರೇಷ್ಠ ಏಷಾ-ಮ್ಭವತಿ ॥ ವರ್ಷ ವೃದ್ಧಮಸಿ ಪ್ರತಿ ತ್ವಾ ವರ್ಷವೃದ್ಧಂ-ವೇಁತ್ತ್ವಿತ್ಯಾಹ ।
ವರ್ಷವೃದ್ಧಾ ವಾ ಓಷಧಯಃ ।
ವರ್ಷವೃದ್ಧಾ ಇಷೀಕಾ-ಸ್ಸಮೃದ್ಧ್ಯೈ ।
ಯಜ್ಞಗ್ಂ ರಕ್ಷಾಗ್ಸ್ಯನು ಪ್ರಾವಿಶನ್ನ್ ।
ತಾನ್ಯಸ್ನಾ ಪಶುಭ್ಯೋ ನಿರವಾದಯನ್ತ ।
ತುಷೈರೋಷಧೀಭ್ಯಃ ॥ ಪರಾಪೂತಗ್ಂ ರಕ್ಷಃ ಪರಾಪೂತಾ ಅರಾತಯ ಇತ್ಯಾಹ ।
ರಕ್ಷಸಾಮಪಹತ್ಯೈ ॥ 44 ॥
ರಕ್ಷಸಾ-ಮ್ಭಾಗೋ-ಽಸೀತ್ಯಾಹ । ತುಷೈರೇವ ರಕ್ಷಾಗ್ಂಸಿ ನಿರವದಯತೇ । ಅಪ ಉಪಸ್ಪೃಶತಿ ಮೇದ್ಧ್ಯತ್ವಾಯ । ವಾಯುರ್ವೋ ವಿ ವಿನಕ್ತ್ವಿತ್ಯಾಹ । ಪವಿತ್ರಂ-ವೈಁ ವಾಯುಃ । ಪುನಾತ್ಯೇವೈನಾನ್ । ಅನ್ತರಿಕ್ಷಾದಿವ ವಾ ಏತೇ ಪ್ರಸ್ಕನ್ದನ್ತಿ । ಯೇ ಶೂರ್ಪಾತ್ । ದೇವೋ ವಃ ಸವಿತಾ ಹಿರಣ್ಯಪಾಣಿಃ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣಾತ್ವಿತ್ಯಾಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ್ಯೈ ।
ಹವಿಷೋ-ಽಸ್ಕನ್ದಾಯ । ತ್ರಿಷ್ಫಲೀಕರ್ತವಾ ಆಹ । ತ್ರ್ಯಾವೃದ್ಧಿ ಯಜ್ಞಃ । ಅಥೋ ಮೇದ್ಧ್ಯತ್ವಾಯ ॥ 45 ॥
(ದ್ವಾಭ್ಯಾಮು-ತ್ಪುನಾತಿ - ರಶ್ಮಯೋ - ನಯನ್ತ್ಯಗ್ರೇ ಯಜ್ಞಪತಿಂ - ಁಯಜ್ಞೋ - ಽದಿತಿ - ರಸ್ಕನ್ದಾಯ - ಗೃಹ್ಣಾಮೀತ್ಯಾಹ - ವದೇತ್ಯಾಹ - ವಿಜಿತ್ಯಾ - ಅಪಹತ್ಯಾ - ಅಸ್ಕನ್ದಾಯ ತ್ರೀಣಿ ಚ) (ಅ. 5)
ಅನುವಾಕಂ 6 - ತಣ್ಡುಲಪೇಷಣಮ್
ಅವಧೂತಗ್ಂ ರಕ್ಷೋ-ಽವಧೂತಾ ಅರಾತಯ ಇತ್ಯಾಹ । ರಕ್ಷಸಾಮಪಹತ್ಯೈ । ಅದಿತ್ಯಾಸ್ತ್ವಗಸೀತ್ಯಾಹ । ಇಯಂ-ವಾಁ ಅದಿತಿಃ । ಅಸ್ಯಾ ಏವೈನ-ತ್ತ್ವಚ-ಙ್ಕರೋತಿ । ಪ್ರತಿ ತ್ವಾ ಪೃಥಿವೀ ವೇತ್ತ್ವಿತ್ಯಾಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ್ಯೈ ।
ಪುರಸ್ತಾ-ತ್ಪ್ರತೀಚೀನಗ್ರೀವ-ಮುತ್ತರಲೋಮೋಪಸ್ತೃಣಾತಿ ಮೇದ್ಧ್ಯತ್ವಾಯ । ತಸ್ಮಾ-ತ್ಪುರಸ್ತಾ-ತ್ಪ್ರತ್ಯಞ್ಚಃ ಪಶವೋ ಮೇಧಮುಪತಿಷ್ಠನ್ತೇ । ತಸ್ಮಾ-ತ್ಪ್ರಜಾ ಮೃಗ-ಙ್ಗ್ರಾಹುಕಾಃ । ಯಜ್ಞೋ ದೇವೇಭ್ಯೋ ನಿಲಾಯತ ॥ 46 ॥
ಕೃಷ್ಣೋ ರೂಪ-ಙ್ಕೃತ್ವಾ । ಯ-ತ್ಕೃಷ್ಣಾಜಿನೇ ಹವಿರಧಿಪಿನಷ್ಟಿ । ಯಜ್ಞಾದೇವ ತ-ದ್ಯಜ್ಞ-ಮ್ಪ್ರಯುಙ್ಕ್ತೇ । ಹವಿಷೋ-ಽಸ್ಕನ್ದಾಯ ॥ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಸಹಾಸ್ತಾಮ್ । ತೇ ಶಮ್ಯಾಮಾತ್ರಮೇಕಮಹರ್ವ್ಯೈತಾಗ್ಂ ಶಮ್ಯಾಮಾತ್ರಮೇಕಮಹಃ ॥ ದಿವ-ಸ್ಸ್ಕಮ್ಭನಿರಸಿ ಪ್ರತಿ ತ್ವಾ ಽದಿತ್ಯಾಸ್ತ್ವಗ್ವೇತ್ತ್ವಿತ್ಯಾಹ ।
ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವ್ಯೋ-ರ್ವೀತ್ಯೈ । ಧಿಷಣಾ-ಽಸಿ ಪರ್ವತ್ಯಾ
ಪ್ರತಿ ತ್ವಾ ದಿವ-ಸ್ಸ್ಕಮ್ಭನಿರ್ವೇತ್ತ್ವಿತ್ಯಾಹ ।
ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವ್ಯೋ-ರ್ವಿಧೃತ್ಯೈ ॥ 47 ॥
ಧಿಷಣಾ-ಽಸಿ ಪಾರ್ವತೇಯೀ ಪ್ರತಿ ತ್ವಾ ಪರ್ವತಿರ್ವೇತ್ತ್ವಿತ್ಯಾಹ । ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವ್ಯೋರ್ಧೃತ್ಯೈ ॥ ದೇವಸ್ಯ ತ್ವಾ ಸವಿತುಃ ಪ್ರಸವ ಇತ್ಯಾಹ ಪ್ರಸೂತ್ಯೈ । ಅಶ್ವಿನೋ-ರ್ಬಾಹುಭ್ಯಾಮಿತ್ಯಾಹ । ಅಶ್ವಿನೌ ಹಿ ದೇವಾನಾಮದ್ಧ್ವರ್ಯೂ ಆಸ್ತಾಮ್ । ಪೂಷ್ಣೋ ಹಸ್ತಾಭ್ಯಾಮಿತ್ಯಾಹ ಯತ್ಯೈ ।
ಅಧಿವಪಾಮೀತ್ಯಾಹ । ಯಥಾದೇವತ-ಮೇವೈನಾನಧಿ ವಪತಿ ॥ ಧಾನ್ಯಮಸಿ ಧಿನುಹಿ ದೇವಾನಿತ್ಯಾಹ । ಏತಸ್ಯ ಯಜುಷೋ ವೀರ್ಯೇಣ ॥ 48 ॥
ಯಾವದೇಕಾ ದೇವತಾ ಕಾಮಯತೇ ಯಾವದೇಕಾ । ತಾವದಾಹುತಿಃ ಪ್ರಥತೇ । ನ ಹಿ ತದಸ್ತಿ । ಯತ್ತಾವದೇವ ಸ್ಯಾತ್ । ಯಾವಜ್ಜುಹೋತಿ ॥ ಪ್ರಾಣಾಯ ತ್ವಾ-ಽಪಾನಾಯ ತ್ವೇತ್ಯಾಹ । ಪ್ರಾಣಾನೇವ ಯಜಮಾನೇ ದಧಾತಿ । ದೀರ್ಘಾಮನು ಪ್ರಸಿತಿಮಾಯುಷೇ ಧಾಮಿತ್ಯಾಹ । ಆಯುರೇವಾಸ್ಮಿ-ನ್ದಧಾತಿ ।
ಅನ್ತರಿಕ್ಷಾದಿವ ವಾ ಏತಾನಿ ಪ್ರಸ್ಕನ್ದನ್ತಿ । ಯಾನಿ ದೃಷದಃ । ದೇವೋ ವಃ ಸವಿತಾ ಹಿರಣ್ಯಪಾಣಿಃ ಪ್ರತಿ ಗೃಹ್ಣಾತ್ವಿತ್ಯಾಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ್ಯೈ । ಹವಿಷೋ-ಽಸ್ಕನ್ದಾಯ ॥
ಅಸಂವಁಪನ್ತೀ ಪಿಗ್ಂಷಾಣೂನಿ ಕುರುತಾದಿತ್ಯಾಹ ಮೇದ್ಧ್ಯತ್ವಾಯ ॥ 49 ॥
(ನಿಲಾಯತ - ವಿಧೃತ್ಯೈ - ವೀರ್ಯೇಣ - ಸ್ಕನ್ದನ್ತಿ ಚತ್ವಾರಿ ಚ ) (ಅ. 6)
ಅನುವಾಕಂ 7 - ಕಪಾಲೋಪಧಾನಮ್
ಧೃಷ್ಟಿರಸಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಯಚ್ಛೇತ್ಯಾಹ ಧೃತ್ಯೈ ॥
ಅಪಾಗ್ನೇ ಽಗ್ನಿಮಾಮಾದ-ಞ್ಜಹಿ ನಿಷ್ಕ್ರವ್ಯಾದಗ್ಂ
ಸೇಧಾ ದೇವಯಜಂ-ವಁಹೇತ್ಯಾಹ ।
ಯ ಏವಾಮಾತ್ಕ್ರವ್ಯಾತ್ । ತಮಪಹತ್ಯ । ಮೇದ್ಧ್ಯೇ-ಽಗ್ನೌ ಕಪಾಲಮುಪದಧಾತಿ ॥ ನಿರ್ದಗ್ಧಗ್ಂ ರಕ್ಷೋ ನಿರ್ದಗ್ಧಾ ಅರಾತಯ ಇತ್ಯಾಹ । ರಕ್ಷಾಗ್ಸ್ಯೇವ
ನಿರ್ದಹತಿ । ಅಗ್ನಿವತ್ಯುಪದಧಾತಿ । ಅಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಲೋಕೇ ಜ್ಯೋತಿರ್ಧತ್ತೇ । ಅಙ್ಗಾರಮಧಿ-ವರ್ತಯತಿ ॥ 50 ॥
ಅನ್ತರಿಕ್ಷ ಏವ ಜ್ಯೋತಿರ್ಧತ್ತೇ ।
ಆದಿತ್ಯಮೇವಾಮುಷ್ಮಿನ್ ಁಲೋಕೇ ಜ್ಯೋತಿರ್ಧತ್ತೇ ।
ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮನ್ತೋ-ಽಸ್ಮಾ ಇಮೇ ಲೋಕಾ ಭವನ್ತಿ ।
ಯ ಏವಂ-ವೇಁದ ॥ ಧ್ರುವಮಸಿ ಪೃಥಿವೀ-ನ್ದೃಗ್ಂಹೇತ್ಯಾಹ । ಪೃಥಿವೀಮೇವೈತೇನ ದೃಗ್ಂಹತಿ ।
ಧರ್ತ್ರಮಸ್ಯನ್ತರಿಕ್ಷ-ನ್ದೃಗ್ಂಹೇತ್ಯಾಹ । ಅನ್ತರಿಕ್ಷಮೇವೈತೇನ ದೃಗ್ಂಹತಿ ।
ಧರುಣಮಸಿ ದಿವ-ನ್ದೃಗ್ಂಹೇತ್ಯಾಹ । ದಿವಮೇವೈತೇನ ದೃಗ್ಂಹತಿ ॥ 51 ॥
ಧರ್ಮಾಸಿ ದಿಶೋ ದೃಗ್ಂಹೇತ್ಯಾಹ ।
ದಿಶ ಏವೈತೇನ ದೃಗ್ಂಹತಿ । ಇಮಾನೇವೈತೈ-ರ್ಲೋಕಾ-ನ್ದೃಗ್ಂಹತಿ । ದೃಗ್ಂ ಹನ್ತೇ-ಽಸ್ಮಾ ಇಮೇ ಲೋಕಾಃ ಪ್ರಜಯಾ ಪಶುಭಿಃ । ಯ ಏವಂ-ವೇಁದ ॥ ತ್ರೀಣ್ಯಗ್ರೇ ಕಪಾಲಾನ್ಯುಪದಧಾತಿ । ತ್ರಯ ಇಮೇ ಲೋಕಾಃ ।
ಏಷಾಂ-ಲೋಁಕಾನಾಮಾಪ್ತ್ಯೈ ।
ಏಕಮಗ್ರೇ ಕಪಾಲಮುಪದಧಾತಿ ।
ಏಕಂ-ವಾಁ ಅಗ್ರೇ ಕಪಾಲ-ಮ್ಪುರುಷಸ್ಯ ಸಭಂವಁತಿ ॥ 52 ॥
ಅಥ ದ್ವೇ । ಅಥ ತ್ರೀಣಿ । ಅಥ ಚತ್ವಾರಿ । ಅಥಾಷ್ಟೌ ।
ತಸ್ಮಾದಷ್ಟಾಕಪಾಲ-ಮ್ಪುರುಷಸ್ಯ ಶಿರಃ ।
ಯದೇವ-ಙ್ಕಪಾಲಾನ್ಯುಪ ದಧಾತಿ । ಯಜ್ಞೋ ವೈ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ । ಯಜ್ಞಮೇವ ಪ್ರಜಾಪತಿಗ್ಂ ಸಗ್ಗ್ಸ್ಕರೋತಿ ।
ಆತ್ಮಾನಮೇವ ತ-ಥ್ಸಗ್ಗ್ಸ್ಕರೋತಿ । ತಗ್ಂ ಸಗ್ಗ್ಸ್ಕೃತಮಾತ್ಮಾನಮ್ ॥ 53 ॥
ಅಮುಷ್ಮಿನ್ ಁಲೋಕೇ-ಽನುಪರೈತಿ ॥ ಯದಷ್ಟಾವುಪ ದಧಾತಿ । ಗಾಯತ್ರಿಯಾ ತ-ಥ್ಸಮ್ಮಿತಮ್ । ಯನ್ನವ । ತ್ರಿವೃತಾ ತತ್ । ಯ-ದ್ದಶ । ವಿರಾಜಾ ತತ್ । ಯದೇಕಾದಶ । ತ್ರಿಷ್ಟುಭಾ ತತ್ । ಯದ್ದ್ವಾದಶ ॥ 54 ॥
ಜಗತ್ಯಾ ತತ್ । ಛನ್ದಃ ಸಮ್ಮಿತಾನಿ ಸ ಉಪದಧ-ತ್ಕಪಾಲಾನಿ । ಇಮಾನ್ ಁಲೋಕಾನನುಪೂರ್ವ-ನ್ದಿಶೋ ವಿಧೃತ್ಯೈ ದೃಗ್ಂಹತಿ । ಅಥಾಯುಃ ಪ್ರಾಣಾ-ನ್ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂನ್. ಯಜಮಾನೇ ದಧಾತಿ । ಸಜಾತಾನಸ್ಮಾ ಅಭಿತೋ ಬಹುಲಾನ್ ಕರೋತಿ ॥
ಚಿತ-ಸ್ಸ್ಥೇತ್ಯಾಹ । ಯಥಾ ಯಜುರೇವೈತತ್ ॥
ಭೃಗೂಣಾಮಙ್ಗಿರಸಾ-ನ್ತಪಸಾ ತಪ್ಯದ್ಧ್ವಮಿತ್ಯಾಹ ।
ದೇವತಾನಾ-ಮೇವೈನಾನಿ ತಪಸಾ ತಪತಿ । ತಾನಿ ತತ-ಸ್ಸಗ್ಗ್ಸ್ಥಿತೇ । ಯಾನಿ ಘರ್ಮೇ ಕಪಾಲಾನ್ ಯುಪಚಿನ್ವನ್ತಿ ವೇಧಸ ಇತಿ ಚತುಷ್ಪದಯರ್ಚಾ ವಿಮುಞ್ಚತಿ । ಚತುಷ್ಪಾದಃ ಪಶವಃ । ಪಶುಷ್ವೇವೋಪರಿಷ್ಟಾ-ತ್ಪ್ರತಿತಿಷ್ಠತಿ ॥ 55 ॥
(ವರ್ತಯತಿ - ದಿವಮೇವೈತೇನ ದೃಗ್ಂಹತಿ - ಸಮ್ಭವತಿ - ತಗ್ಂ ಸಗ್ಗ್ಸ್ಕೃತಮಾತ್ಮಾನಂ - ದ್ವಾದಶ - ಸಗ್ಗ್ಸ್ಥಿತೇ ತ್ರೀಣಿ ಚ) (ಅ. 7)
ಅನುವಾಕಂ 8 - ಪುರೋಡಾಶಾನಿಷ್ಪಾದನಮ್
ದೇವಸ್ಯ ತ್ವಾ ಸವಿತುಃ ಪ್ರಸವ ಇತ್ಯಾಹ ಪ್ರಸೂತ್ಯೈ । ಅಶ್ವಿನೋ-ರ್ಬಾಹುಭ್ಯಾಮಿತ್ಯಾಹ ।
ಅಶ್ವಿನೌ ಹಿ ದೇವಾನಾಮದ್ಧ್ವರ್ಯೂ ಆಸ್ತಾಮ್ ।
ಪೂಷ್ಣೋ ಹಸ್ತಾಭ್ಯಾಮಿತ್ಯಾಹ ಯತ್ಯೈ ।
ಸಂವಁಪಾಮೀತ್ಯಾಹ । ಯಥಾ ದೇವತಮೇವೈನಾನಿ ಸಂವಁಪತಿ ॥ ಸಮಾಪೋ ಅದ್ಭಿರಗ್ಮತ ಸಮೋಷಧಯೋ ರಸೇನೇತ್ಯಾಹ । ಆಪೋ ವಾ ಓಷಧೀ-ರ್ಜಿನ್ವನ್ತಿ । ಓಷಧಯೋ-ಽಪೋ ಜಿನ್ವನ್ತಿ ।
ಅನ್ಯಾ ವಾ ಏತಾಸಾಮನ್ಯಾ ಜಿನ್ವನ್ತಿ ॥ 56 ॥
ತಸ್ಮಾದೇವಮಾಹ । ಸಗ್ಂ ರೇವತೀ-ರ್ಜಗತೀಭಿ-ರ್ಮಧುಮತೀ-ರ್ಮಧುಮತೀಭಿ-ಸ್ಸೃಜ್ಯದ್ಧ್ವಮಿತ್ಯಾಹ ।
ಆಪೋ ವೈ ರೇವತೀಃ । ಪಶವೋ ಜಗತೀಃ । ಓಷಧಯೋ ಮಧುಮತೀಃ । ಆಪ ಓಷಧೀಃ ಪಶೂನ್ । ತಾನೇವಾಸ್ಮಾ ಏಕಧಾ ಸಗ್ಂಸೃಜ್ಯ । ಮಧುಮತಃ ಕರೋತಿ ।
ಅದ್ಭ್ಯಃ ಪರಿ ಪ್ರಜಾತಾ-ಸ್ಸ್ಥ ಸಮದ್ಭಿಃ ಪೃಚ್ಯದ್ಧ್ವಮಿತಿ ಪರ್ಯಾಪ್ಲಾವಯತಿ ।
ಯಥಾ ಸುವೃಷ್ಟ ಇಮಾಮನು ವಿಸೃತ್ಯ ॥ 57 ॥
ಆಪ ಓಷಧೀರ್ಮಹಯನ್ತಿ । ತಾದೃಗೇವ ತತ್ ॥
ಜನಯತ್ಯೈ ತ್ವಾ ಸಂಯೌಁಮೀತ್ಯಾಹ । ಪ್ರಜಾ ಏವೈತೇನ ದಾಧಾರ । ಅಗ್ನಯೇ ತ್ವಾ-ಽಗ್ನೀಷೋಮಾಭ್ಯಾಮಿತ್ಯಾಹ ವ್ಯಾವೃತ್ತ್ಯೈ । ಮಖಸ್ಯ ಶಿರೋ-ಽಸೀತ್ಯಾಹ ।
ಯಜ್ಞೋ ವೈ ಮಖಃ । ತಸ್ಯೈತಚ್ಛಿರಃ । ಯ-ತ್ಪುರೋಡಾಶಃ । ತಸ್ಮಾದೇವಮಾಹ ॥ 58 ॥
ಘರ್ಮೋ-ಽಸಿ ವಿಶ್ವಾಯುರಿತ್ಯಾಹ । ವಿಶ್ವಮೇವಾಯು-ರ್ಯಜಮಾನೇ ದಧಾತಿ । ಉರು ಪ್ರಥಸ್ವೋರು ತೇ ಯಜ್ಞಪತಿಃ ಪ್ರಥತಾಮಿತ್ಯಾಹ । ಯಜಮಾನಮೇವ ಪ್ರಜಯಾ ಪಶುಭಿಃ ಪ್ರಥಯತಿ । ತ್ವಚ-ಙ್ಗೃಹ್ಣೀಷ್ವೇತ್ಯಾಹ ।
ಸರ್ವಮೇವೈನಗ್ಂ ಸತನು-ಙ್ಕರೋತಿ । ಅಥಾಪ ಆನೀಯ ಪರಿ ಮಾರ್ಷ್ಟಿ । ಮಾಗ್ಂಸ ಏವ ತ-ತ್ತ್ವಚ-ನ್ದಧಾತಿ । ತಸ್ಮಾ-ತ್ತ್ವಚಾ ಮಾಗ್ಂಸ-ಞ್ಛನ್ನಮ್ ॥
ಘರ್ಮೋ ವಾ ಏಷೋ-ಽಶಾನ್ತಃ ॥ 59 ॥
ಅರ್ಧಮಾಸೇ-ಽರ್ಧಮಾಸೇ ಪ್ರವೃಜ್ಯತೇ । ಯ-ತ್ಪುರೋಡಾಶಃ । ಸ ಈಶ್ವರೋ ಯಜಮಾನಗ್ಂ ಶುಚಾ ಪ್ರದಹಃ । ಪರ್ಯಗ್ನಿ ಕರೋತಿ । ಪಶುಮೇವೈನಮಕಃ । ಶಾನ್ತ್ಯಾ ಅಪ್ರದಾಹಾಯ । ತ್ರಿಃ ಪರ್ಯಗ್ನಿ ಕರೋತಿ ।
ತ್ರ್ಯಾವೃದ್ಧಿ ಯಜ್ಞಃ । ಅಥೋ ರಕ್ಷಸಾಮಪಹತ್ಯೈ ॥
ಅನ್ತರಿತಗ್ಂ ರಕ್ಷೋ-ಽನ್ತರಿತಾ ಅರಾತಯ ಇತ್ಯಾಹ ॥ 60 ॥
ರಕ್ಷಸಾ-ಮನ್ತರ್ಹಿತ್ಯೈ । ಪುರೋಡಾಶಂ-ವಾಁ ಅಧಿಶ್ರಿತಗ್ಂ ರಕ್ಷಾಗ್ಸ್ಯಜಿಘಾಗ್ಂಸನ್ನ್ ।
ದಿವಿ ನಾಕೋ ನಾಮಾಗ್ನೀ ರಕ್ಷೋಹಾ । ಸ ಏವಾಸ್ಮಾ-ದ್ರಕ್ಷಾಗ್ಸ್ಯಪಾಹನ್ನ್ । ದೇವಸ್ತ್ವಾ ಸವಿತಾ ಶ್ರಪಯತ್ವಿತ್ಯಾಹ । ಸವಿತೃಪ್ರಸೂತ ಏವೈನಗ್ಗ್ ಶ್ರಪಯತಿ । ವರ್ಷಿಷ್ಠೇ ಅಧಿ ನಾಕ ಇತ್ಯಾಹ । ರಕ್ಷಸಾಮಪಹತ್ಯೈ । ಅಗ್ನಿಸ್ತೇ ತನುವ-ಮ್ಮಾ-ಽತಿ ಧಾಗಿತ್ಯಾಹಾನತಿದಾಹಾಯ । ಅಗ್ನೇ ಹವ್ಯಗ್ಂ ರಕ್ಷಸ್ವೇತ್ಯಾಹ ಗುಪ್ತ್ಯೈ ॥ 61 ॥
ಅವಿದಹನ್ತ-ಶ್ಶ್ರಪಯತೇತಿ ವಾಚಂ-ವಿಁಸೃಜತೇ ।
ಯಜ್ಞಮೇವ ಹವೀಗ್ಷ್ಯಭಿ-ವ್ಯಾಹೃತ್ಯ ಪ್ರತನುತೇ ।
ಪುರೋರುಚಮವಿದಾಹಾಯ ಶೃತ್ಯೈ ಕರೋತಿ ॥ ಮಸ್ತಿಷ್ಕೋ ವೈ ಪುರೋಡಾಶಃ । ತಂ-ಯಁನ್ನಾಭಿವಾಸಯೇತ್ । ಆವಿರ್ಮಸ್ತಿಷ್ಕಃ ಸ್ಯಾತ್ । ಅಭಿವಾಸಯತಿ ।
ತಸ್ಮಾ-ದ್ಗುಹಾ ಮಸ್ತಿಷ್ಕಃ । ಭಸ್ಮನಾ-ಽಭಿ ವಾಸಯತಿ ।
ತಸ್ಮಾ-ನ್ಮಾಗ್ಂಸೇನಾಸ್ಥಿ ಛನ್ನಮ್ ॥ 62 ॥
ವೇದೇನಾಭಿ ವಾಸಯತಿ । ತಸ್ಮಾ-ತ್ಕೇಶೈ-ಶ್ಶಿರಃ ಛನ್ನಮ್ ।
ಅಖಲತಿಭಾವುಕೋ ಭವತಿ । ಯ ಏವಂ-ವೇಁದ ॥ ಪಶೋರ್ವೈ ಪ್ರತಿಮಾ ಪುರೋಡಾಶಃ । ಸ ನಾಯಜುಷ್ಕ-ಮಭಿವಾಸ್ಯಃ । ವೃಥೇವ ಸ್ಯಾತ್ । ಈಶ್ವರಾ ಯಜಮಾನಸ್ಯ ಪಶವಃ ಪ್ರಮೇತೋಃ ॥ ಸ-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಪೃಚ್ಯಸ್ವೇತ್ಯಾಹ । ಪ್ರಾಣಾ ವೈ ಬ್ರಹ್ಮ ॥ 63 ॥
ಪ್ರಾಣಾಃ ಪಶವಃ । ಪ್ರಾಣೈರೇವ ಪಶೂನ್ಥ್
ಸಮ್ಪೃಣಕ್ತಿ । ನ ಪ್ರಮಾಯುಕಾ ಭವನ್ತಿ । ಯಜಮಾನೋ ವೈ ಪುರೋಡಾಶಃ । ಪ್ರಜಾ ಪಶವಃ ಪುರೀಷಮ್ ।
ಯದೇವಮಭಿ ವಾಸಯತಿ । ಯಜಮಾನಮೇವ ಪ್ರಜಯಾ ಪಶುಭಿ-ಸ್ಸಮರ್ಧಯತಿ ॥ ದೇವಾ ವೈ ಹವಿ-ರ್ಭೃತ್ವಾ-ಽಬ್ರುವನ್ನ್ । ಕಸ್ಮಿನ್ನಿದ-ಮ್ಮ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಹ ಇತಿ ।
ಸೋ-ಽಗ್ನಿರಬ್ರವೀತ್ ॥ 64 ॥
ಮಯಿ ತನೂ-ಸ್ಸನ್ನಿಧದ್ಧ್ವಮ್ । ಅಹಂ-ವಁಸ್ತ-ಞ್ಜನಯಿಷ್ಯಾಮಿ । ಯಸ್ಮಿ-ನ್ಮ್ರಕ್ಷ್ಯದ್ಧ್ವ ಇತಿ । ತೇ ದೇವಾ ಅಗ್ನೌ ತನೂ-ಸ್ಸ-ನ್ನ್ಯದಧತ । ತಸ್ಮಾದಾಹುಃ ।
ಅಗ್ನಿ-ಸ್ಸರ್ವಾ ದೇವತಾ ಇತಿ । ಸೋ-ಽಙ್ಗಾರೇಣಾಪಃ ।
ಅಭ್ಯಪಾತಯತ್ । ತತ ಏಕತೋ-ಽಜಾಯತ ।
ಸ ದ್ವಿತೀಯಮಭ್ಯಪಾತಯತ್ ॥ 65 ॥
ತತೋ ದ್ವಿತೋ-ಽಜಾಯತ । ಸ ತೃತೀಯ-ಮಭ್ಯಪಾತಯತ್ ।
ತತ-ಸ್ತ್ರಿತೋ-ಽಜಾಯತ । ಯದದ್ಭ್ಯೋ-ಽಜಾಯನ್ತ । ತದಾಪ್ಯಾನಾಮಾಪ್ಯತ್ವಮ್ । ಯದಾತ್ಮಭ್ಯೋ ಽಜಾಯನ್ತ ।
ತದಾತ್ಮ್ಯಾನಾ-ಮಾತ್ಮ್ಯತ್ವಮ್ ॥ ತೇ ದೇವಾ ಆಪ್ಯೇಷ್ವಮೃಜತ । ಆಪ್ಯಾ ಅಮೃಜತ ಸೂರ್ಯಾಭ್ಯುದಿತೇ । ಸೂರ್ಯಾಭ್ಯುದಿತ-ಸ್ಸೂರ್ಯಾಭಿನಿಮ್ರುಕ್ತೇ ॥ 66 ॥
ಸೂರ್ಯಾಭಿನಿಮ್ರುಕ್ತಃ ಕುನಖಿನಿ । ಕುನಖೀ ಶ್ಯಾವದತಿ । ಶ್ಯಾವದನ್ನಗ್ರದಿಧಿಷೌ । ಅಗ್ರದಿಧಿಷುಃ ಪರಿವಿತ್ತೇ । ಪರಿವಿತ್ತೋ ವೀರಹಣಿ । ವೀರಹಾ ಬ್ರಹ್ಮಹಣಿ ।
ತದ್ಬ್ರಹ್ಮಹಣ-ನ್ನಾತ್ಯಚ್ಯವತ । ಅನ್ತರ್ವೇದಿ ನಿನಯತ್ಯವರುದ್ಧ್ಯೈ । ಉಲ್ಮುಕೇನಾಭಿ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ಶೃತತ್ವಾಯ । ಶೃತಕಾಮಾ ಇವ ಹಿ ದೇವಾಃ ॥ 67 ॥
(ಅನ್ಯಾ ಜಿನ್ವನ್-ತ್ಯನುವಿಸೃತ್ಯೈ-ವಮಾ-ಹಾಶಾನ್ತ-ಆಹ-ಗುಪ್ತ್ಯೈ-ಛನ್ನಂ - ಬ್ರಹ್ಮಾ-ಬ್ರವೀ-ದ್ದ್ವಿತೀಯಮಭ್ಯಪಾತಯ-ಥ್ಸೂರ್ಯಾಭಿನಿಮ್ರುಕ್ತೇ-ದೇವಾಃ) (ಅ. 8)
ಅನುವಾಕಂ 9 - ವೇದಿಕರಣಮ್
ದೇವಸ್ಯ ತ್ವಾ ಸವಿತುಃ ಪ್ರಸವ ಇತಿ ಸ್ಫ್ಯಮಾದತ್ತೇ ಪ್ರಸೂತ್ಯೈ । ಅಶ್ವಿನೋ-ರ್ಬಾಹುಭ್ಯಾಮಿತ್ಯಾಹ । ಅಶ್ವಿನೌ ಹಿ ದೇವಾನಾಮದ್ಧ್ವರ್ಯೂ ಆಸ್ತಾಮ್ । ಪೂಷ್ಣೋ ಹಸ್ತಾಭ್ಯಾಮಿತ್ಯಾಹ ಯತ್ಯೈ ॥ ಆದದ ಇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಬಾಹುರಸಿ ದಕ್ಷಿಣ ಇತ್ಯಾಹ । ಇನ್ದ್ರಿಯಮೇವ ಯಜಮಾನೇ ದಧಾತಿ । ಸಹಸ್ರಭೃಷ್ಟಿ-ಶ್ಶತತೇಜಾ ಇತ್ಯಾಹ ।
ರೂಪಮೇವಾಸ್ಯೈತ-ನ್ಮಹಿಮಾನಂ-ವ್ಯಾಁಚಷ್ಟೇ ॥
ವಾಯುರಸಿ ತಿಗ್ಮತೇಜಾ ಇತ್ಯಾಹ । ತೇಜೋ ವೈ ವಾಯುಃ ॥ 68 ॥
ತೇಜ ಏವಾಸ್ಮಿ-ನ್ದಧಾತಿ ॥ ವಿಷಾದ್ವೈ ನಾಮಾಸುರ ಆಸೀತ್ । ಸೋ-ಽಬಿಭೇತ್ । ಯಜ್ಞೇನ ಮಾ ದೇವಾ ಅಭಿಭವಿಷ್ಯನ್ತೀತಿ । ಸ ಪೃಥಿವೀಮಭ್ಯವಮೀತ್ । ಸಾ ಽಮೇದ್ಧ್ಯಾ ಽಭವತ್ । ಅಥೋ ಯದಿನ್ದ್ರೋ ವೃತ್ರಮಹನ್ನ್ । ತಸ್ಯ ಲೋಹಿತ-ಮ್ಪೃಥಿವೀಮನು ವ್ಯಧಾವತ್ । ಸಾ ಽಮೇದ್ಧ್ಯಾ ಽಭವತ್ ।
ಪೃಥಿವಿ ದೇವಯಜನೀತ್ಯಾಹ ॥ 69 ॥
ಮೇದ್ಧ್ಯಾಮೇವೈನಾ-ನ್ದೇವಯಜನೀ-ಙ್ಕರೋತಿ ।
ಓಷದ್ಧ್ಯಾಸ್ತೇ ಮೂಲ-ಮ್ಮಾ ಹಿಗ್ಂಸಿಷಮಿತ್ಯಾಹ । ಓಷಧೀನಾ-ಮಹಿಗ್ಂಸಾಯೈ ॥ ವ್ರಜ-ಙ್ಗಚ್ಛ ಗೋಸ್ಥಾನಮಿತ್ಯಾಹ । ಛನ್ದಾಗ್ಂಸಿ ವೈ ವ್ರಜೋ ಗೋಸ್ಥಾನಃ । ಛನ್ದಾಗ್ಸ್ಯೇವಾಸ್ಮೈ ವ್ರಜ-ಙ್ಗೋಸ್ಥಾನ-ಙ್ಕರೋತಿ ॥ ವರ್ಷತು ತೇ ದ್ಯೌರಿತ್ಯಾಹ ।
ವೃಷ್ಟಿರ್ವೈ ದ್ಯೌಃ । ವೃಷ್ಟಿಮೇವಾವರುನ್ಧೇ ॥
ಬಧಾನ ದೇವ ಸವಿತಃ ಪರಮಸ್ಯಾ-ಮ್ಪರಾವತೀತ್ಯಾಹ ॥ 70 ॥
ದ್ವೌ ವಾವ ಪುರುಷೌ । ಯ-ಞ್ಚೈವ ದ್ವೇಷ್ಟಿ । ಯಶ್ಚೈನ-ನ್ದ್ವೇಷ್ಟಿ । ತಾವುಭೌ ಬದ್ಧ್ನಾತಿ ಪರಮಸ್ಯಾ-ಮ್ಪರಾವತಿ ಶತೇನ ಪಾಶೈಃ । ಯೋ-ಽಸ್ಮಾ-ನ್ದ್ವೇಷ್ಟಿ ಯ-ಞ್ಚ ವಯ-ನ್ದ್ವಿಷ್ಮಸ್ತಮತೋ ಮಾ ಮೌಗಿತ್ಯಾಹಾನಿಮ್ರುಕ್ತ್ಯೈ ॥
ಅರರುರ್ವೈ ನಾಮಾಸುರ ಆಸೀತ್ ।
ಸ ಪೃಥಿವ್ಯಾಮುಪಮ್ಲುಪ್ತೋ-ಽಶಯತ್ ।
ತ-ನ್ದೇವಾ ಅಪಹತೋ-ಽರರುಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ಇತಿ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ಅಪಾಘ್ನನ್ನ್ । ಭ್ರಾತೃವ್ಯೋ ವಾ ಅರರುಃ । ಅಪಹತೋ-ಽರರುಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ಇತಿ ಯದಾಹ ॥ 71 ॥
ಭ್ರಾತೃವ್ಯಮೇವ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ಅಪಹನ್ತಿ । ತೇ-ಽಮನ್ಯನ್ತ ।
ದಿವಂ-ವಾಁ ಅಯಮಿತಃ ಪತಿಷ್ಯತೀತಿ ।
ತಮರರುಸ್ತೇ ದಿವ-ಮ್ಮಾ ಸ್ಕಾನಿತಿ ದಿವಃ ಪರ್ಯಬಾಧನ್ತ । ಭ್ರಾತೃವ್ಯೋ ವಾ ಅರರುಃ । ಅರರುಸ್ತೇ ದಿವ-ಮ್ಮಾ ಸ್ಕಾನಿತಿ ಯದಾಹ । ಭ್ರಾತೃವ್ಯಮೇವ ದಿವಃ ಪರಿಬಾಧತೇ ।
ಸ್ತಮ್ಬ ಯಜುರ್-ಹರತಿ । ಪೃಥಿವ್ಯಾ ಏವ ಭ್ರಾತೃವ್ಯ-ಮಪಹನ್ತಿ । ದ್ವಿತೀಯಗ್ಂ ಹರತಿ ॥ 72 ॥
ಅನ್ತರಿಕ್ಷಾದೇವೈನ-ಮಪಹನ್ತಿ । ತೃತೀಯಗ್ಂ ಹರತಿ । ದಿವ ಏವೈನ-ಮಪಹನ್ತಿ । ತೂಷ್ಣೀ-ಞ್ಚತುರ್ಥಗ್ಂ ಹರತಿ । ಅಪರಿಮಿತಾದೇವೈನ-ಮಪಹನ್ತಿ ॥ ಅಸುರಾಣಾಂ-ವಾಁ ಇಯಮಗ್ರ ಆಸೀತ್ । ಯಾವದಾಸೀನಃ ಪರಾ ಪಶ್ಯತಿ ।
ತಾವ-ದ್ದೇವಾನಾಮ್ । ತೇ ದೇವಾ ಅಬ್ರುವನ್ನ್ ।
ಅಸ್ತ್ವೇವ ನೋ-ಽಸ್ಯಾಮಪೀತಿ ॥ 73 ॥
ಕ್ಯನ್ನೋ ದಾಸ್ಯಥೇತಿ । ಯಾವಥ್ಸ್ವಯ-ಮ್ಪರಿಗೃಹ್ಣೀಥೇತಿ ।
ತೇ ವಸವಸ್ತ್ವೇತಿ ದಕ್ಷಿಣತಃ ಪರ್ಯಗೃಹ್ಣನ್ನ್ । ರುದ್ರಾಸ್ತ್ವೇತಿ ಪಶ್ಚಾತ್ । ಆದಿತ್ಯಾ-ಸ್ತ್ವೇತ್ಯುತ್ತರತಃ । ತೇ-ಽಗ್ನಿನಾ ಪ್ರಾಞ್ಚೋ-ಽಜಯನ್ನ್ । ವಸುಭಿ-ರ್ದಕ್ಷಿಣಾ ।
ರುದ್ರೈಃ ಪ್ರತ್ಯಞ್ಚಃ । ಆದಿತ್ಯೈರುದಞ್ಚಃ ।
ಯಸ್ಯೈವಂ-ವಿಁದುಷೋ ವೇದಿ-ಮ್ಪರಿ ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ ॥ 74 ॥
ಭವತ್ಯಾತ್ಮನಾ । ಪರಾ-ಽಸ್ಯ ಭ್ರಾತೃವ್ಯೋ ಭವತಿ ॥
ದೇವಸ್ಯ ಸವಿತು-ಸ್ಸವ ಇತ್ಯಾಹ ಪ್ರಸೂತ್ಯೈ ।
ಕರ್ಮ ಕೃಣ್ವನ್ತಿ ವೇಧಸ ಇತ್ಯಾಹ । ಇಷಿತಗ್ಂ ಹಿ ಕರ್ಮ ಕ್ರಿಯತೇ । ಪೃಥಿವ್ಯೈ ಮೇದ್ಧ್ಯ-ಞ್ಚಾಮೇದ್ಧ್ಯ-ಞ್ಚ ವ್ಯುದಕ್ರಾಮತಾಮ್ । ಪ್ರಾಚೀನ-ಮುದೀಚೀನ-ಮ್ಮೇದ್ಧ್ಯಮ್ । ಪ್ರತೀಚೀನ-ನ್ದಕ್ಷಿಣಾ ಽಮೇದ್ಧ್ಯಮ್ ।
ಪ್ರಾಚೀಮುದೀಚೀ-ಮ್ಪ್ರವಣಾ-ಙ್ಕರೋತಿ ।
ಮೇದ್ಧ್ಯಾಮೇವೈನಾ-ನ್ದೇವಯಜನೀ-ಙ್ಕರೋತಿ ॥ 75 ॥
ಪ್ರಾಞ್ಚೌ ವೇದ್ಯಗ್ಂ ಸಾವುನ್ನಯತಿ । ಆಹವನೀಯಸ್ಯ ಪರಿಗೃಹೀತ್ಯೈ । ಪ್ರತೀಚೀ ಶ್ರೋಣೀ । ಗಾರ್ಹಪತ್ಯಸ್ಯ ಪರಿಗೃಹೀತ್ಯೈ । ಅಥೋ ಮಿಥುನತ್ವಾಯ । ಉದ್ಧನ್ತಿ । ಯದೇವಾಸ್ಯಾ ಅಮೇದ್ಧ್ಯಮ್ । ತದಪಹನ್ತಿ । ಉದ್ಧನ್ತಿ ।
ತಸ್ಮಾದೋಷಧಯಃ ಪರಾಭವನ್ತಿ ॥ 76 ॥
ಮೂಲ-ಞ್ಛಿನತ್ತಿ । ಭ್ರಾತೃವ್ಯಸ್ಯೈವ ಮೂಲ-ಞ್ಛಿನತ್ತಿ ।
ಮೂಲಂ-ವಾಁ ಅತಿತಿಷ್ಠ-ದ್ರಕ್ಷಾಗ್ಸ್ಯನೂ-ತ್ಪಿಪತೇ । ಯದ್ಧಸ್ತೇನ ಛಿನ್ದ್ಯಾತ್ । ಕುನಖಿನೀಃ ಪ್ರಜಾ-ಸ್ಸ್ಯುಃ । ಸ್ಫ್ಯೇನ ಛಿನತ್ತಿ । ವಜ್ರೋ ವೈ ಸ್ಫ್ಯಃ ।
ವಜ್ರೇಣೈವ ಯಜ್ಞಾ-ದ್ರಕ್ಷಾಗ್ಸ್ಯಪಹನ್ತಿ । ಪಿತೃದೇವತ್ಯಾ ಽತಿಖಾತಾ । ಇಯತೀ-ಙ್ಖನತಿ ॥ 77 ॥
ಪ್ರಜಾಪತಿನಾ ಯಜ್ಞಮುಖೇನ ಸಮ್ಮಿತಾಮ್ ॥ ವೇದಿರ್ದೇವೇಭ್ಯೋ ನಿಲಾಯತ । ತಾ-ಞ್ಚತುರಙ್ಗುಲೇ ಽನ್ವವಿನ್ದನ್ನ್ । ತಸ್ಮಾಚ್ಚತುರಙ್ಗುಲ-ಙ್ಖೇಯಾ ।
ಚತುರಙ್ಗುಲ-ಙ್ಖನತಿ । ಚತುರಙ್ಗುಲೇ ಹ್ಯೋಷಧಯಃ ಪ್ರತಿತಿಷ್ಠನ್ತಿ ।
ಆಪ್ರತಿಷ್ಠಾಯೈ ಖನತಿ । ಯಜಮಾನಮೇವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ-ಙ್ಗಮಯತಿ । ದಕ್ಷಿಣತೋ ವರ್ಷೀಯಸೀ-ಙ್ಕರೋತಿ ।
ದೇವಯಜನಸ್ಯೈವ ರೂಪಮಕಃ ॥ 78 ॥
ಪುರೀಷವತೀ-ಙ್ಕರೋತಿ । ಪ್ರಜಾ ವೈ ಪಶವಃ ಪುರೀಷಮ್ ।
ಪ್ರಜಯೈವೈನ-ಮ್ಪಶುಭಿಃ ಪುರೀಷವನ್ತ-ಙ್ಕರೋತಿ । ಉತ್ತರ-ಮ್ಪರಿಗ್ರಾಹ-ಮ್ಪರಿಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಏತಾವತೀ ವೈ ಪೃಥಿವೀ । ಯಾವತೀ ವೇದಿಃ । ತಸ್ಯಾ ಏತಾವತ ಏವ ಭ್ರಾತೃವ್ಯ-ನ್ನಿರ್ಭಜ್ಯ । ಆತ್ಮನ ಉತ್ತರ-ಮ್ಪರಿಗ್ರಾಹ-ಮ್ಪರಿಗೃಹ್ಣಾತಿ ।
ಋತ-ಮಸ್ಯೃತಸದನ-ಮಸ್ಯೃತಶ್ರೀರಸೀತ್ಯಾಹ । ಯಥಾ ಯಜುರೇವೈ ತತ್ ॥ 79 ॥
ಕ್ರೂರಮಿವ ವಾ ಏತ-ತ್ಕರೋತಿ । ಯದ್ವೇದಿ-ಙ್ಕರೋತಿ ।
ಧಾ ಅಸಿ ಸ್ವಧಾ ಅಸೀತಿ ಯೋಯುಪ್ಯತೇ ಶಾನ್ತ್ಯೈ ।
ಉರ್ವೀ ಚಾಸಿ ವಸ್ವೀ ಚಾಸೀತ್ಯಾಹ ।
ಉರ್ವೀಮೇವೈನಾಂ-ವಁಸ್ವೀ-ಙ್ಕರೋತಿ ।
ಪುರಾ ಕ್ರೂರಸ್ಯ ವಿಸೃಪೋ ವಿರಫ್ಶಿನ್ನಿತ್ಯಾಹ ಮೇದ್ಧ್ಯತ್ವಾಯ । ಉದಾದಾಯ ಪೃಥಿವೀ-ಞ್ಜೀರದಾನುರ್ಯಾಮೈರಯ-ಞ್ಚನ್ದ್ರಮಸಿ ಸ್ವಧಾಭಿರಿತ್ಯಾಹ ।
ಯದೇವಾಸ್ಯಾ ಅಮೇದ್ಧ್ಯಮ್ । ತದಪಹತ್ಯ ।
ಮೇದ್ಧ್ಯಾ-ನ್ದೇವಯಜನೀ-ಙ್ಕೃತ್ವಾ ॥ 80 ॥
ಯದದಶ್ಚನ್ದ್ರಮಸಿ ಮೇದ್ಧ್ಯಮ್ । ತದಸ್ಯಾಮೇರಯತಿ ।
ತಾ-ನ್ಧೀರಾಸೋ ಅನುದೃಶ್ಯ ಯಜನ್ತ ಇತ್ಯಾಹಾನುಖ್ಯಾತ್ಯೈ ॥ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀರಾಸಾದಯ । ಇದ್ಧ್ಮಾಬರ್ಹಿ-ರುಪಸಾದಯ । ಸ್ರುವ-ಞ್ಚ ಸ್ರುಚಶ್ಚ ಸಮ್ಮೃಡ್ಢಿ । ಪತ್ನೀಗ್ಂ ಸನ್ನಹ್ಯ । ಆಜ್ಯೇನೋದೇಹೀತ್ಯಾಹಾನುಪೂರ್ವತಾಯೈ । ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀರಾಸಾದಯತಿ । ಆಪೋ ವೈ ರಕ್ಷೋಘ್ನೀಃ ॥ 81 ॥
ರಕ್ಷಸಾಮಪಹತ್ಯೈ । ಸ್ಫ್ಯಸ್ಯ ವರ್ತ್ಮನ್-ಥ್ಸಾದಯತಿ । ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಸನ್ತತ್ಯೈ । ಉವಾಚ ಹಾಸಿತೋ ದೈವಲಃ । ಏತಾವತೀರ್ವಾ ಅಮುಷ್ಮಿನ್ ಁಲೋಕ ಆಪ ಆಸನ್ನ್ ।
ಯಾವತೀಃ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀರಿತಿ । ತಸ್ಮಾ-ದ್ಬಹ್ವೀರಾಸಾದ್ಯಾಃ । ಸ್ಫ್ಯಮುದಸ್ಯನ್ನ್ । ಯ-ನ್ದ್ವಿಷ್ಯಾತ್ತ-ನ್ಧ್ಯಾಯೇತ್ । ಶುಚೈವೈನ-ಮರ್ಪಯತಿ ॥ 82 ॥
(ವೈ ವಾಯು - ರಾಹ - ಪರಾವತೀತ್ಯಾಹಾ - ಹ - ದ್ವಿತೀಯಗ್ಂ ಹರ - ತೀತಿ - ಪರಿಗೃಹ್ಣನ್ತಿ - ದೇವಯಜನೀ-ಙ್ಕರೋತಿ - ಭವನ್ತಿ - ಖನತ್ಯ - ಕ - ರೇತತ್ - ಕೃತ್ವಾ - ರಕ್ಷೋಘ್ನೀ - ರರ್ಪಯತಿ) (ಅ. 9)
ಅನುವಾಕಂ 10 - ಇಧ್ಮಾಬರ್ಹಿ-ಸ್ಸಾದನಮ್
ವಜ್ರೋ ವೈ ಸ್ಫ್ಯಃ । ಯದನ್ವಞ್ಚ-ನ್ಧಾರಯೇತ್ । ವಜ್ರೇ-ಽದ್ಧ್ವರ್ಯುಃ, ಕ್ಷಣ್ವೀತ । ಪುರಸ್ತಾ-ತ್ತಿರ್ಯಞ್ಚ-ನ್ಧಾರಯತಿ । ವಜ್ರೋ ವೈ ಸ್ಫ್ಯಃ । ವಜ್ರೇಣೈವ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ದಕ್ಷಿಣತೋ ರಕ್ಷಾಗ್ಸ್ಯಪಹನ್ತಿ ।
ಅಗ್ನಿಭ್ಯಾ-ಮ್ಪ್ರಾಚಶ್ಚ ಪ್ರತೀಚಶ್ಚ । ಸ್ಫ್ಯೇನೋದೀಚಶ್ಚಾ-ಧರಾಚಶ್ಚ । ಸ್ಫ್ಯೇನ ವಾ ಏಷ ವಜ್ರೇಣಾಸ್ಯೈ ಪಾಪ್ಮಾನ-ಮ್ಭ್ರಾತೃವ್ಯ-ಮಪಹತ್ಯ ।
ಉತ್ಕರೇ-ಽಧಿ ಪ್ರವೃಶ್ಚತಿ ॥ 83 ॥
ಯಥೋಪಧಾಯ ವೃಶ್ಚನ್ತ್ಯವಮ್ । ಹಸ್ತಾವವ ನೇನಿಕ್ತೇ । ಆತ್ಮಾನಮೇವ ಪವಯತೇ । ಸ್ಫ್ಯ-ಮ್ಪ್ರಕ್ಷಾಲಯತಿ ಮೇದ್ಧ್ಯತ್ವಾಯ । ಅಥೋ ಪಾಪ್ಮನ ಏವ ಭ್ರಾತೃವ್ಯಸ್ಯ ನ್ಯಙ್ಗ-ಞ್ಛಿನತ್ತಿ ॥ ಇದ್ಧ್ಮಾ-ಬರ್ಹಿ-ರುಪಸಾದಯತಿ ಯುಕ್ತ್ಯೈ । ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಮಿಥುನತ್ವಾಯ ।
ಅಥೋ ಪುರೋರುಚಮೇವೈತಾ-ನ್ದಧಾತಿ ।
ಉತ್ತರಸ್ಯ ಕರ್ಮಣೋ-ಽನುಖ್ಯಾತ್ಯೈ ।
ನ ಪುರಸ್ತಾ-ತ್ಪ್ರತ್ಯಗುಪಸಾದಯೇತ್ ॥ 84 ॥
ಯ-ತ್ಪುರಸ್ತಾ-ತ್ಪ್ರತ್ಯ-ಗುಪಸಾದಯೇತ್ ।
ಅನ್ಯತ್ರಾಹುತಿಪಥಾದಿದ್ಧ್ಮ-ಮ್ಪ್ರತಿಪಾದಯೇತ್ । ಪ್ರಜಾ ವೈ ಬರ್ಹಿಃ । ಅಪರಾದ್ಧ್ನುಯಾ-ದ್ಬರ್ಹಿಷಾ ಪ್ರಜಾನಾ-ಮ್ಪ್ರಜನನಮ್ । ಪಶ್ಚಾತ್-ಪ್ರಾಗುಪಸಾದಯತಿ । ಆಹುತಿಪಥೇನೇದ್ಧ್ಮ-ಮ್ಪ್ರತಿಪಾದಯತಿ ।
ಸಪ್ರನ್ತ್ಯೇವ ಬರ್ಹಿಷಾ ಪ್ರಜಾನಾ-ಮ್ಪ್ರಜನನಮುಪೈತಿ । ದಕ್ಷಿಣಮಿದ್ಧ್ಮಮ್ ।
ಉತ್ತರ-ಮ್ಬರಃಇಃ । ಆತ್ಮಾ ವಾ ಇದ್ಧ್ಮಃ ।
ಪ್ರಜಾ ಬರ್ಹಿಃ । ಪ್ರಜಾ ಹ್ಯಾತ್ಮನ ಉತ್ತರತರಾ ತೀರ್ಥೇ ।
ತತೋ ಮೇಧಮುಪನೀಯ । ಯಥಾ ದೇವತಮೇವೈನತ್-ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಯತಿ । ಪ್ರತಿತಿಷ್ಠತಿ ಪ್ರಜಯಾ ಪಶುಭಿ-ರ್ಯಜಮಾನಃ ॥ 85 ॥
(ವೃಶ್ಚತಿ - ಸಾದಯೇ - ದಿದ್ಧ್ಮಃ ಪಞ್ಚ ಚ) (ಅ. 10)
(ತೃತೀಯಸ್ಯಾಂ - ದೇವಸ್ಯಾಶ್ವಪರ್ಶುಂ-ಯೋಁ ವೈ - ಪೂರ್ವೇದ್ಯುಃ - ಕರ್ಮಣೇ ವಾ - ಮಿನ್ದ್ರೋ ವೃತ್ರಮಹನ್-ಥ್ಸೋ-ಽಪೋ - ಽವಧೂತಂ - ಧೃಷ್ಟಿ--ರ್ ದೇವಸ್ಯೇತ್ಯಾಹ ಸಂವಁಪಾಮಿ - ದೇವಸ್ಯ ಸ್ಫ್ಯಮಾದದೇ - ವಜ್ರೋ ವೈ ಸ್ಫ್ಯೋ ದಶ)
(ತೃತೀಯಸ್ಯಾಂ - ಁಯಜ್ಞಸ್ಯಾನತಿರೇಕಾಯ - ಪವಿತ್ರವತ್ಯ - ಧ್ವರ್ಯು-ಞ್ಚಾ - ಧಿಷವಣಮಸ್ಯ - ನ್ತರಿಕ್ಷ ಏವ - ರಕ್ಷಸಾಮನ್ತರ್ಹಿತ್ಯೈ - ದ್ವೌ ವಾವ ಪುರುಷೋ - ಯದದಶ್ಚನ್ದ್ರಮಸಿ ಮೇದ್ಧ್ಯ-ಮ್ಪಞ್ಚಾಶೀತಿಃ)
(ತೃತೀಯಸ್ಯಾಂ - ಁಯಜಮಾನಃ)
॥ ಹರಿಃ ಓಮ್ ॥
॥ ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ತೃತೀಯಾಷ್ಟಕೇ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪ್ರಪಾಠಕ-ಸ್ಸಮಾಪ್ತಃ ॥

Explore More