କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀଯାଷ୍ଟକେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଦଶପୂର୍ଣମାସେଷ୍ଟିବ୍ରାହ୍ମଣମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଵଥ୍ସାପାକରଣମ୍
ତୃତୀଯସ୍ଯାମିତୋ ଦିଵି ସୋମ ଆସୀତ୍ । ତ-ଙ୍ଗାଯତ୍ର୍ଯାହରତ୍ ।
ତସ୍ଯ ପର୍ଣମଚ୍ଛିଦ୍ଯତ । ତ-ତ୍ପର୍ଣୋ-ଽଭଵତ୍ । ତ-ତ୍ପର୍ଣସ୍ଯ ପର୍ଣତ୍ଵମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ ଵୈ ପର୍ଣଃ । ଯ-ତ୍ପର୍ଣଶାଖଯା ଵଥ୍ସାନପାକରୋତି ।
ବ୍ରହ୍ମଣୈଵୈନାନପାକରୋତି ॥ ଗାଯତ୍ରୋ ଵୈ ପର୍ଣଃ । ଗାଯତ୍ରାଃ ପଶଵଃ ॥ 1 ॥
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଵଥ୍ସାପାକରଣମ୍
ତୃତୀଯସ୍ଯାମିତୋ ଦିଵି ସୋମ ଆସୀତ୍ । ତ-ଙ୍ଗାଯତ୍ର୍ଯାହରତ୍ ।
ତସ୍ଯ ପର୍ଣମଚ୍ଛିଦ୍ଯତ । ତ-ତ୍ପର୍ଣୋ-ଽଭଵତ୍ । ତ-ତ୍ପର୍ଣସ୍ଯ ପର୍ଣତ୍ଵମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ ଵୈ ପର୍ଣଃ । ଯ-ତ୍ପର୍ଣଶାଖଯା ଵଥ୍ସାନପାକରୋତି ।
ବ୍ରହ୍ମଣୈଵୈନାନପାକରୋତି ॥ ଗାଯତ୍ରୋ ଵୈ ପର୍ଣଃ । ଗାଯତ୍ରାଃ ପଶଵଃ ॥ 1 ॥
ତସ୍ମା-ତ୍ତ୍ରୀଣିତ୍ରୀଣି ପର୍ଣସ୍ଯ ପଲାଶାନି । ତ୍ରିପଦା ଗାଯତ୍ରୀ । ଯ-ତ୍ପର୍ଣଶାଖଯା ଗାଃ ପ୍ରାର୍ପଯତି । ସ୍ଵଯୈଵୈନା ଦେଵତଯା ପ୍ରାର୍ପଯତି । ଯ-ଙ୍କାମଯେତା ପଶୁ-ସ୍ସ୍ଯାଦିତି । ଅପର୍ଣା-ନ୍ତସ୍ମୈ ଶୁଷ୍କାଗ୍ରାମାହରେତ୍ ।
ଅପଶୁରେଵ ଭଵତି । ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ପଶୁମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତି । ବହୁପର୍ଣା-ନ୍ତସ୍ମୈ ବହୁଶାଖାମାହରେତ୍ । ପଶୁମନ୍ତ-ମେଵୈନ-ଙ୍କରୋତି ॥ 2 ॥
ଅପଶୁରେଵ ଭଵତି । ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ପଶୁମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତି । ବହୁପର୍ଣା-ନ୍ତସ୍ମୈ ବହୁଶାଖାମାହରେତ୍ । ପଶୁମନ୍ତ-ମେଵୈନ-ଙ୍କରୋତି ॥ 2 ॥
ଯ-ତ୍ପ୍ରାଚୀମାହରେତ୍ । ଦେଵଲୋକ-ମଭିଜଯେତ୍ । ଯଦୁଦୀଚୀ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯଲୋକମ୍ । ପ୍ରାଚୀମୁଦୀଚୀମାହରତି । ଉଭଯୋ-ର୍ଲୋକଯୋ-ରଭିଜିତ୍ଯୈ ॥ ଇଷେ ତ୍ଵୋର୍ଜେ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ । ଇଷମେଵୋର୍ଜଂ-ଯଁଜମାନେ ଦଧାତି ॥
ଵାଯଵ-ସ୍ସ୍ଥେତ୍ଯାହ । ଵାଯୁର୍ଵା ଅନ୍ତରିକ୍ଷ-ସ୍ଯାଦ୍ଧ୍ଯକ୍ଷାଃ ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଦେଵତ୍ଯାଃ ଖଲୁ ଵୈ ପଶଵଃ ॥ 3 ॥
ଵାଯଵ-ସ୍ସ୍ଥେତ୍ଯାହ । ଵାଯୁର୍ଵା ଅନ୍ତରିକ୍ଷ-ସ୍ଯାଦ୍ଧ୍ଯକ୍ଷାଃ ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଦେଵତ୍ଯାଃ ଖଲୁ ଵୈ ପଶଵଃ ॥ 3 ॥
ଵାଯଵ ଏଵୈନା-ନ୍ପରି ଦଦାତି । ପ୍ର ଵା ଏନାନେତଦା-କରୋତି । ଯଦାହ । ଵାଯଵ-ସ୍ସ୍ଥେତ୍ଯୁପାଯଵଃ
ସ୍ଥେତ୍ଯାହ । ଯଜମାନାଯୈଵ ପଶୂନୁପହ୍ଵଯତେ ॥
ଦେଵୋ ଵଃ ସଵିତା ପ୍ରାର୍ପଯତ୍ଵିତ୍ଯାହ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ ॥ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମାଯ କର୍ମଣ ଇତ୍ଯାହ ।
ଯଜ୍ଞୋ ହି ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ-ଙ୍କର୍ମ । ତସ୍ମାଦେଵମାହ ॥
ଆପ୍ଯାଯଦ୍ଧ୍ଵମଘ୍ନିଯା ଦେଵଭାଗମିତ୍ଯାହ ॥ 4 ॥
ସ୍ଥେତ୍ଯାହ । ଯଜମାନାଯୈଵ ପଶୂନୁପହ୍ଵଯତେ ॥
ଦେଵୋ ଵଃ ସଵିତା ପ୍ରାର୍ପଯତ୍ଵିତ୍ଯାହ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ ॥ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମାଯ କର୍ମଣ ଇତ୍ଯାହ ।
ଯଜ୍ଞୋ ହି ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ-ଙ୍କର୍ମ । ତସ୍ମାଦେଵମାହ ॥
ଆପ୍ଯାଯଦ୍ଧ୍ଵମଘ୍ନିଯା ଦେଵଭାଗମିତ୍ଯାହ ॥ 4 ॥
ଵଥ୍ସେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵା ଏତାଃ ପୁରା ମନୁଷ୍ଯେଭ୍ଯ-ଶ୍ଚାପ୍ଯାଯନ୍ତ । ଦେଵେଭ୍ଯ ଏଵୈନା ଇନ୍ଦ୍ରାଯାପ୍ଯାଯଯତି ॥ ଊର୍ଜସ୍ଵତୀଃ ପଯସ୍ଵତୀରିତ୍ଯାହ । ଊର୍ଜଗ୍ଂ ହି ପଯଃ ସମ୍ଭରନ୍ତି ॥ ପ୍ରଜାଵତୀ-ରନମୀଵା ଅଯକ୍ଷ୍ମା ଇତ୍ଯାହ ପ୍ରଜାତ୍ଯୈ । ମାଵଃ ସ୍ତେନ ଈଶତ ମା-ଽଘଶଗ୍ଂସ ଇତ୍ଯାହ ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ ॥ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ହେତିଃ ପରି ଵୋ ଵୃଣକ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହ । ରୁଦ୍ରା ଦେଵୈନା-ସ୍ତ୍ରାଯତେ ॥
ଧ୍ରୁଵା ଅସ୍ମି-ନ୍ଗୋପତୌ ସ୍ଯାତ ବହ୍ଵୀରିତ୍ଯାହ ।
ଧ୍ରୁଵା ଏଵାସ୍ମି-ନ୍ବହ୍ଵୀଃ କରୋତି ॥ 5 ॥
ଧ୍ରୁଵା ଅସ୍ମି-ନ୍ଗୋପତୌ ସ୍ଯାତ ବହ୍ଵୀରିତ୍ଯାହ ।
ଧ୍ରୁଵା ଏଵାସ୍ମି-ନ୍ବହ୍ଵୀଃ କରୋତି ॥ 5 ॥
ଯଜମାନସ୍ଯ ପଶୂ-ନ୍ପାହୀତ୍ଯାହ । ପଶୂନା-ଙ୍ଗୋପୀଥାଯ । ତସ୍ମାଥ୍ସାଯ-ମ୍ପଶଵ ଉପ ସମାଵର୍ତନ୍ତେ ॥ ଅନଧ-ସ୍ସାଦଯତି । ଗର୍ଭାଣା-ନ୍ଧୃତ୍ଯା ଅପ୍ରପାଦାଯ । ତସ୍ମାଦ୍ଗର୍ଭାଃ ପ୍ରଜାନାମପ୍ରପାଦୁକାଃ ।
ଉପରୀଵ ନିଦଧାତି । ଉପରୀଵ ହି ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ ।
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ 6 ॥
ଉପରୀଵ ନିଦଧାତି । ଉପରୀଵ ହି ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ ।
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ 6 ॥
(ପଶଵଃ - କରୋତି - ପଶଵୋ - ଦେଵଭାଗମିତ୍ଯାହ - କରୋତି - +ନଵ ଚ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ବର୍ହିରାହରଣମ୍
ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵ ଇତ୍ଯଶ୍ଵପର୍ଶୁମାଦତ୍ତେ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ ।
ଅଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ।
ଅଶ୍ଵିନୌ ହି ଦେଵାନାମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୂ ଆସ୍ତାମ୍ ।
ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ଯତ୍ଯୈ ॥ ଯୋ ଵା ଓଷଧୀଃ ପର୍ଵଶୋ ଵେଦ । ନୈନା-ସ୍ସ ହିନସ୍ତି । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵା ଓଷଧୀଃ ପର୍ଵଶୋ ଵେଦ । ସ ଏନା ନ ହିନସ୍ତି । ଅଶ୍ଵପର୍ଶ୍ଵା ବର୍ହିରଚ୍ଛୈତି ।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ସଯୋନିତ୍ଵାଯ ॥ 7 ॥
ଅନୁଵାକଂ 2 - ବର୍ହିରାହରଣମ୍
ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵ ଇତ୍ଯଶ୍ଵପର୍ଶୁମାଦତ୍ତେ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ ।
ଅଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ।
ଅଶ୍ଵିନୌ ହି ଦେଵାନାମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୂ ଆସ୍ତାମ୍ ।
ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ଯତ୍ଯୈ ॥ ଯୋ ଵା ଓଷଧୀଃ ପର୍ଵଶୋ ଵେଦ । ନୈନା-ସ୍ସ ହିନସ୍ତି । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵା ଓଷଧୀଃ ପର୍ଵଶୋ ଵେଦ । ସ ଏନା ନ ହିନସ୍ତି । ଅଶ୍ଵପର୍ଶ୍ଵା ବର୍ହିରଚ୍ଛୈତି ।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ସଯୋନିତ୍ଵାଯ ॥ 7 ॥
ଓଷଧୀନାମହିଗ୍ଂସାଯୈ ॥
ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଘୋଷଦସୀତ୍ଯାହ ।
ଯଜମାନ ଏଵ ରଯି-ନ୍ଦଧାତି । ପ୍ରତ୍ଯୁଷ୍ଟଗ୍ଂ ରକ୍ଷଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଷ୍ଟା ଅରାତଯ ଇତ୍ଯାହ ।
ରକ୍ଷସା-ମପହତ୍ଯୈ ॥ ପ୍ରେଯମଗାଦ୍ଧିଷଣା ବର୍ହିରଚ୍ଛେତ୍ଯାହ । ଵିଦ୍ଯା ଵୈ ଧିଷଣା । ଵିଦ୍ଯଯୈଵୈନଦଚ୍ଛୈତି ॥ ମନୁନା କୃତା ସ୍ଵଧଯା ଵିତଷ୍ଟେତ୍ଯାହ । ମାନଵୀ ହି ପର୍ଶୁଃ ସ୍ଵଧାକୃତା ॥ 8 ॥
ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଘୋଷଦସୀତ୍ଯାହ ।
ଯଜମାନ ଏଵ ରଯି-ନ୍ଦଧାତି । ପ୍ରତ୍ଯୁଷ୍ଟଗ୍ଂ ରକ୍ଷଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଷ୍ଟା ଅରାତଯ ଇତ୍ଯାହ ।
ରକ୍ଷସା-ମପହତ୍ଯୈ ॥ ପ୍ରେଯମଗାଦ୍ଧିଷଣା ବର୍ହିରଚ୍ଛେତ୍ଯାହ । ଵିଦ୍ଯା ଵୈ ଧିଷଣା । ଵିଦ୍ଯଯୈଵୈନଦଚ୍ଛୈତି ॥ ମନୁନା କୃତା ସ୍ଵଧଯା ଵିତଷ୍ଟେତ୍ଯାହ । ମାନଵୀ ହି ପର୍ଶୁଃ ସ୍ଵଧାକୃତା ॥ 8 ॥
ତ ଆଵହନ୍ତି କଵଯଃ ପୁରସ୍ତାଦିତ୍ଯାହ । ଶୁଶ୍ରୁଵାଗ୍ଂସୋ ଵୈ କଵଯଃ । ଯଜ୍ଞଃ ପୁରସ୍ତାତ୍ । ମୁଖତ ଏଵ ଯଜ୍ଞମାରଭତେ । ଅଥୋ ଯଦେତଦୁକ୍ତ୍ଵା ଯତଃ କୁତଶ୍ଚାହରତି । ତ-ତ୍ପ୍ରାଚ୍ଯା ଏଵ ଦିଶୋ ଭଵତି ॥
ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଜୁଷ୍ଟମିହ ବର୍ହିରାସଦ ଇତ୍ଯାହ । ବର୍ହିଷ-ସ୍ସମୃଦ୍ଧ୍ଯୈ । କର୍ମଣୋ-ଽନପରାଧାଯ ॥ ଦେଵାନା-ମ୍ପରିଷୂତମସୀତ୍ଯାହ ॥ 9 ॥
ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଜୁଷ୍ଟମିହ ବର୍ହିରାସଦ ଇତ୍ଯାହ । ବର୍ହିଷ-ସ୍ସମୃଦ୍ଧ୍ଯୈ । କର୍ମଣୋ-ଽନପରାଧାଯ ॥ ଦେଵାନା-ମ୍ପରିଷୂତମସୀତ୍ଯାହ ॥ 9 ॥
ଯଦ୍ଵା ଇଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ । ତ-ଦ୍ଦେଵାନା-ମ୍ପରିଷୂତମ୍ ।
ଅଥୋ ଯଥା ଵସ୍ଯସେ ପ୍ରତି ପ୍ରୋଚ୍ଯାହେଦ-ଙ୍କରିଷ୍ଯାମୀତି । ଏଵମେଵ ତଦଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁ-ର୍ଦେଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରତି ପ୍ରୋଚ୍ଯ ବର୍ହିର୍ଦାତି । ଆତ୍ମନୋ-ଽହିଗ୍ଂସାଯୈ ॥ ଯାଵତ-ସ୍ସ୍ତମ୍ବା-ନ୍ପରି ଦିଶେତ୍ । ଯତ୍ତେଷା-ମୁଚ୍ଛିଗ୍ଗ୍ଷ୍ଯାତ୍ । ଅତି ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ରେଚଯେତ୍ । ଏକଗ୍ଗ୍ ସ୍ତମ୍ବ-ମ୍ପରିଦିଶେତ୍ ।
ତଗ୍ଂ ସର୍ଵ-ନ୍ଦାଯାତ୍ ॥ 10 ॥
ଅଥୋ ଯଥା ଵସ୍ଯସେ ପ୍ରତି ପ୍ରୋଚ୍ଯାହେଦ-ଙ୍କରିଷ୍ଯାମୀତି । ଏଵମେଵ ତଦଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁ-ର୍ଦେଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରତି ପ୍ରୋଚ୍ଯ ବର୍ହିର୍ଦାତି । ଆତ୍ମନୋ-ଽହିଗ୍ଂସାଯୈ ॥ ଯାଵତ-ସ୍ସ୍ତମ୍ବା-ନ୍ପରି ଦିଶେତ୍ । ଯତ୍ତେଷା-ମୁଚ୍ଛିଗ୍ଗ୍ଷ୍ଯାତ୍ । ଅତି ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ରେଚଯେତ୍ । ଏକଗ୍ଗ୍ ସ୍ତମ୍ବ-ମ୍ପରିଦିଶେତ୍ ।
ତଗ୍ଂ ସର୍ଵ-ନ୍ଦାଯାତ୍ ॥ 10 ॥
ଯଜ୍ଞସ୍ଯାନତିରେକାଯ ॥ ଵର୍ଷଵୃଦ୍ଧ-ମସୀତ୍ଯାହ ।
ଵର୍ଷ ଵୃଦ୍ଧା ଵା ଓଷଧଯଃ ॥
ଦେଵ ବର୍ହିରିତ୍ଯାହ । ଦେଵେଭ୍ଯ ଏଵୈନ-ତ୍କରୋତି ।
ମା ତ୍ଵା-ଽନ୍ଵମ୍ମା ତିର୍ଯଗିତ୍ଯାହା ହିଗ୍ଂସାଯୈ ।
ପର୍ଵ ତେ ରାଦ୍ଧ୍ଯାସମିତ୍ଯା-ହର୍ଧ୍ଯୈ ॥
ଆଚ୍ଛେତ୍ତା ତେ ମା ରିଷମିତ୍ଯାହ । ନାସ୍ଯାତ୍ମନୋ ମୀଯତେ ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 11 ॥
ଵର୍ଷ ଵୃଦ୍ଧା ଵା ଓଷଧଯଃ ॥
ଦେଵ ବର୍ହିରିତ୍ଯାହ । ଦେଵେଭ୍ଯ ଏଵୈନ-ତ୍କରୋତି ।
ମା ତ୍ଵା-ଽନ୍ଵମ୍ମା ତିର୍ଯଗିତ୍ଯାହା ହିଗ୍ଂସାଯୈ ।
ପର୍ଵ ତେ ରାଦ୍ଧ୍ଯାସମିତ୍ଯା-ହର୍ଧ୍ଯୈ ॥
ଆଚ୍ଛେତ୍ତା ତେ ମା ରିଷମିତ୍ଯାହ । ନାସ୍ଯାତ୍ମନୋ ମୀଯତେ ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 11 ॥
ଦେଵବର୍ହି-ଶ୍ଶତଵଲ୍ଶଂ-ଵିଁରୋହେତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜା ଵୈ ବର୍ହିଃ । ପ୍ରଜାନା-ମ୍ପ୍ରଜନନାଯ ॥ ସହସ୍ରଵଲ୍ଶା ଵି ଵଯଗ୍ଂ ରୁହେମେତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ॥ ପୃଥିଵ୍ଯା-ସ୍ସପୃଞ୍ଚଃ ପାହୀତ୍ଯାହ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥
ଅଯୁଙ୍ଗାଯୁଙ୍ଗା-ନ୍ମୁଷ୍ଟୀନ୍ ଁଲୁନୋତି । ମିଥୁନତ୍ଵାଯ ପ୍ରଜାତ୍ଯୈ ॥ ସୁସଭୃନ୍ତା ତ୍ଵା ସମ୍ଭରାମୀତ୍ଯାହ । ବ୍ରହ୍ମଣୈଵୈନଥ୍- ସମ୍ଭରତି ॥ 12 ॥
ଅଯୁଙ୍ଗାଯୁଙ୍ଗା-ନ୍ମୁଷ୍ଟୀନ୍ ଁଲୁନୋତି । ମିଥୁନତ୍ଵାଯ ପ୍ରଜାତ୍ଯୈ ॥ ସୁସଭୃନ୍ତା ତ୍ଵା ସମ୍ଭରାମୀତ୍ଯାହ । ବ୍ରହ୍ମଣୈଵୈନଥ୍- ସମ୍ଭରତି ॥ 12 ॥
ଅଦିତ୍ଯୈ ରାସ୍ନା-ଽସୀତ୍ଯାହ । ଇଯଂ-ଵାଁ ଅଦିତିଃ ।
ଅସ୍ଯା ଏଵୈନ-ଦ୍ରାସ୍ନା-ଙ୍କରୋତି ॥ ଇନ୍ଦ୍ରାଣ୍ଯୈ ସନଂହନମିତ୍ଯାହ । ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଵା ଅଗ୍ରେ ଦେଵତାନାଗ୍ଂ ସମନହ୍ଯତ । ସା ଽଽର୍ଧ୍ନୋତ୍ ।
ଋଦ୍ଧ୍ଯୈ ସନ୍ନହ୍ଯତି । ପ୍ରଜା ଵୈ ବର୍ହିଃ ।
ପ୍ରଜାନାମପରାଵାପାଯ ।
ତସ୍ମା-ଥ୍ସ୍ନାଵସନ୍ତତାଃ ପ୍ରଜା ଜାଯନ୍ତେ ॥ 13 ॥
ଅସ୍ଯା ଏଵୈନ-ଦ୍ରାସ୍ନା-ଙ୍କରୋତି ॥ ଇନ୍ଦ୍ରାଣ୍ଯୈ ସନଂହନମିତ୍ଯାହ । ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଵା ଅଗ୍ରେ ଦେଵତାନାଗ୍ଂ ସମନହ୍ଯତ । ସା ଽଽର୍ଧ୍ନୋତ୍ ।
ଋଦ୍ଧ୍ଯୈ ସନ୍ନହ୍ଯତି । ପ୍ରଜା ଵୈ ବର୍ହିଃ ।
ପ୍ରଜାନାମପରାଵାପାଯ ।
ତସ୍ମା-ଥ୍ସ୍ନାଵସନ୍ତତାଃ ପ୍ରଜା ଜାଯନ୍ତେ ॥ 13 ॥
ପୂଷା ତେ ଗ୍ରନ୍ଥି-ଙ୍ଗ୍ରଥ୍ନାତ୍ଵିତ୍ଯାହ ।
ପୁଷ୍ଟିମେଵ ଯଜମାନେ ଦଧାତି ॥ ସ ତେ ମା-ଽଽ ସ୍ଥାଦିତ୍ଯାହାହିଗ୍ଂସାଯୈ ॥ ପଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରାଞ୍ଚମୁପଗୂହତି ।
ପଶ୍ଚା-ଦ୍ଵୈ ପ୍ରାଚୀନଗ୍ଂ ରେତୋ ଧୀଯତେ ।
ପଶ୍ଚାଦେଵାସ୍ମୈ ପ୍ରାଚୀନଗ୍ଂ ରେତୋ ଦଧାତି ॥
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତ୍ଵା ବାହୁଭ୍ଯା-ମୁଦ୍ଯଚ୍ଛ ଇତ୍ଯାହ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯମେଵ ଯଜମାନେ ଦଧାତି ॥
ବୃହସ୍ପତେର୍ମୂର୍ଧ୍ନା ହରାମୀତ୍ଯାହ ।
ବ୍ରହ୍ମ ଵୈ ଦେଵାନା-ମ୍ବୃହସ୍ପତିଃ ॥ 14 ॥
ପୁଷ୍ଟିମେଵ ଯଜମାନେ ଦଧାତି ॥ ସ ତେ ମା-ଽଽ ସ୍ଥାଦିତ୍ଯାହାହିଗ୍ଂସାଯୈ ॥ ପଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରାଞ୍ଚମୁପଗୂହତି ।
ପଶ୍ଚା-ଦ୍ଵୈ ପ୍ରାଚୀନଗ୍ଂ ରେତୋ ଧୀଯତେ ।
ପଶ୍ଚାଦେଵାସ୍ମୈ ପ୍ରାଚୀନଗ୍ଂ ରେତୋ ଦଧାତି ॥
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତ୍ଵା ବାହୁଭ୍ଯା-ମୁଦ୍ଯଚ୍ଛ ଇତ୍ଯାହ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯମେଵ ଯଜମାନେ ଦଧାତି ॥
ବୃହସ୍ପତେର୍ମୂର୍ଧ୍ନା ହରାମୀତ୍ଯାହ ।
ବ୍ରହ୍ମ ଵୈ ଦେଵାନା-ମ୍ବୃହସ୍ପତିଃ ॥ 14 ॥
ବ୍ରହ୍ମଣୈଵୈନଦ୍ଧରତି ॥ ଉର୍ଵନ୍ତରିକ୍ଷ-ମନ୍ଵିହୀତ୍ଯାହ ଗତ୍ଯୈ ॥ ଦେଵଗମ୍ମମସୀତ୍ଯାହ । ଦେଵାନେଵୈନଦ୍ଗମଯତି ॥ ଅନଧ-ସ୍ସାଦଯତି ।
ଗର୍ଭାଣା-ନ୍ଧୃତ୍ଯା ଅପ୍ରପାଦାଯ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଗର୍ଭାଃ ପ୍ରଜାନାମପ୍ରପାଦୁକାଃ । ଉପରୀଵ ନିଦଧାତି । ଉପରୀଵ ହି ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ ।
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ 15 ॥
ଗର୍ଭାଣା-ନ୍ଧୃତ୍ଯା ଅପ୍ରପାଦାଯ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଗର୍ଭାଃ ପ୍ରଜାନାମପ୍ରପାଦୁକାଃ । ଉପରୀଵ ନିଦଧାତି । ଉପରୀଵ ହି ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ ।
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ 15 ॥
(ସଯୋନିତ୍ଵାଯ - ସ୍ଵଧାକୃତା - ଽସୀତ୍ଯାହ - ଦାଯା-ଦ୍- ଵେଦ - ଭରତି - ଜାଯନ୍ତେ - ବୃହସ୍ପତିଃ - ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଦୋହନମ୍
ପୂର୍ଵେଦ୍ଯୁରିଦ୍ଧ୍ମା ବର୍ହିଃ କରୋତି । ଯଜ୍ଞମେଵାରଭ୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵୋପଵସତି ॥ ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଯଜ୍ଞମସୃଜତ । ତସ୍ଯୋଖେ ଅସ୍ରଗ୍ଂସେତାମ୍ । ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ ।
ଯ-ଥ୍ସାନ୍ନାଯ୍ଯୋଖେ ଭଵତଃ ।
ଯଜ୍ଞସ୍ଯୈଵ ତଦୁଖେ ଉପଦଧାତ୍ଯ-ପ୍ରସ୍ରଗ୍ଂସାଯ ॥
ଶୁନ୍ଧଦ୍ଧ୍ଵ-ନ୍ଦୈଵ୍ଯାଯ କର୍ମଣେ ଦେଵଯଜ୍ଯାଯା ଇତ୍ଯାହ । ଦେଵଯଜ୍ଯାଯା ଏଵୈନାନି ଶୁନ୍ଧତି ॥ ମାତରିଶ୍ଵନୋ ଘର୍ମୋ-ଽସୀତ୍ଯାହ ॥ 16 ॥
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଦୋହନମ୍
ପୂର୍ଵେଦ୍ଯୁରିଦ୍ଧ୍ମା ବର୍ହିଃ କରୋତି । ଯଜ୍ଞମେଵାରଭ୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵୋପଵସତି ॥ ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଯଜ୍ଞମସୃଜତ । ତସ୍ଯୋଖେ ଅସ୍ରଗ୍ଂସେତାମ୍ । ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ ।
ଯ-ଥ୍ସାନ୍ନାଯ୍ଯୋଖେ ଭଵତଃ ।
ଯଜ୍ଞସ୍ଯୈଵ ତଦୁଖେ ଉପଦଧାତ୍ଯ-ପ୍ରସ୍ରଗ୍ଂସାଯ ॥
ଶୁନ୍ଧଦ୍ଧ୍ଵ-ନ୍ଦୈଵ୍ଯାଯ କର୍ମଣେ ଦେଵଯଜ୍ଯାଯା ଇତ୍ଯାହ । ଦେଵଯଜ୍ଯାଯା ଏଵୈନାନି ଶୁନ୍ଧତି ॥ ମାତରିଶ୍ଵନୋ ଘର୍ମୋ-ଽସୀତ୍ଯାହ ॥ 16 ॥
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ-ଵୈଁ ମାତରିଶ୍ଵନୋ ଘର୍ମଃ ।
ଏଷାଂ-ଲୋଁକାନାଂ-ଵିଁଧୃତ୍ଯୈ ॥
ଦ୍ଯୌରସି ପୃଥିଵ୍ଯସୀତ୍ଯାହ । ଦିଵଶ୍ଚ ହ୍ଯେଷା ପୃଥିଵ୍ଯାଶ୍ଚ ସମ୍ଭୃତା । ଯଦୁଖା ।
ତସ୍ମାଦେଵମାହ ॥ ଵିଶ୍ଵଧାଯା ଅସି ପରମେଣ ଧାମ୍ନେତ୍ଯାହ । ଵୃଷ୍ଟିର୍ଵୈ ଵିଶ୍ଵଧାଯାଃ । ଵୃଷ୍ଟିମେଵାଵରୁନ୍ଧେ । ଦୃଗ୍ଂହସ୍ଵ ମା ହ୍ଵାରିତ୍ଯାହ ଧୃତ୍ଯୈ ॥ 17 ॥
ଏଷାଂ-ଲୋଁକାନାଂ-ଵିଁଧୃତ୍ଯୈ ॥
ଦ୍ଯୌରସି ପୃଥିଵ୍ଯସୀତ୍ଯାହ । ଦିଵଶ୍ଚ ହ୍ଯେଷା ପୃଥିଵ୍ଯାଶ୍ଚ ସମ୍ଭୃତା । ଯଦୁଖା ।
ତସ୍ମାଦେଵମାହ ॥ ଵିଶ୍ଵଧାଯା ଅସି ପରମେଣ ଧାମ୍ନେତ୍ଯାହ । ଵୃଷ୍ଟିର୍ଵୈ ଵିଶ୍ଵଧାଯାଃ । ଵୃଷ୍ଟିମେଵାଵରୁନ୍ଧେ । ଦୃଗ୍ଂହସ୍ଵ ମା ହ୍ଵାରିତ୍ଯାହ ଧୃତ୍ଯୈ ॥ 17 ॥
ଵସୂନା-ମ୍ପଵିତ୍ରମସୀତ୍ଯାହ । ପ୍ରାଣା ଵୈ ଵସଵଃ ।
ତେଷାଂ-ଵାଁ ଏତ-ଦ୍ଭାଗଧେଯମ୍ । ଯ-ତ୍ପଵିତ୍ରମ୍ । ତେଭ୍ଯ ଏଵୈନ-ତ୍କରୋତି ॥ ଶତଧାରଗ୍ଂ ସହସ୍ରଧାରମିତ୍ଯାହ । ପ୍ରାଣେଷ୍ଵେଵାଯୁ-ର୍ଦଧାତି ସର୍ଵତ୍ଵାଯ ॥ ତ୍ରିଵୃ-ତ୍ପଲାଶଶାଖାଯା-ନ୍ଦର୍ଭମଯ-ମ୍ଭଵତି । ତ୍ରିଵୃଦ୍ଵୈ ପ୍ରାଣଃ । ତ୍ରିଵୃତମେଵ ପ୍ରାଣ-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯତୋ ଯଜମାନେ ଦଧାତି ॥ 18 ॥
ତେଷାଂ-ଵାଁ ଏତ-ଦ୍ଭାଗଧେଯମ୍ । ଯ-ତ୍ପଵିତ୍ରମ୍ । ତେଭ୍ଯ ଏଵୈନ-ତ୍କରୋତି ॥ ଶତଧାରଗ୍ଂ ସହସ୍ରଧାରମିତ୍ଯାହ । ପ୍ରାଣେଷ୍ଵେଵାଯୁ-ର୍ଦଧାତି ସର୍ଵତ୍ଵାଯ ॥ ତ୍ରିଵୃ-ତ୍ପଲାଶଶାଖାଯା-ନ୍ଦର୍ଭମଯ-ମ୍ଭଵତି । ତ୍ରିଵୃଦ୍ଵୈ ପ୍ରାଣଃ । ତ୍ରିଵୃତମେଵ ପ୍ରାଣ-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯତୋ ଯଜମାନେ ଦଧାତି ॥ 18 ॥
ସୌମ୍ଯଃ ପର୍ଣ-ସ୍ସଯୋନିତ୍ଵାଯ । ସାକ୍ଷା-ତ୍ପଵିତ୍ର-ନ୍ଦର୍ଭାଃ । ପ୍ରାଖ୍ସାଯମଧି ନିଦଧାତି । ତ-ତ୍ପ୍ରାଣାପାନଯୋ ରୂପମ୍ । ତିର୍ଯକ୍ପ୍ରାତଃ । ତ-ଦ୍ଦର୍ଶସ୍ଯ ରୂପମ୍ । ଦାର୍ଶ୍ଯଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯେତଦହଃ । ଅନ୍ନଂ-ଵୈଁ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ।
ଅନ୍ନ-ମ୍ପ୍ରାଣାଃ । ଉଭଯମେଵୋପୈତ୍ଯଜାମିତ୍ଵାଯ ॥ 19 ॥
ଅନ୍ନ-ମ୍ପ୍ରାଣାଃ । ଉଭଯମେଵୋପୈତ୍ଯଜାମିତ୍ଵାଯ ॥ 19 ॥
ତସ୍ମାଦଯଗ୍ଂ ସର୍ଵତଃ ପଵତେ ॥ ହୁତ-ସ୍ସ୍ତୋକୋ ହୁତୋ ଦ୍ରଫ୍ସ ଇତ୍ଯାହ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ । ହଵିଷୋ-ଽସ୍କନ୍ଦାଯ ।
ନ ହି ହୁତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାହାକୃତଗ୍ଗ୍ ସ୍କନ୍ଦତି ।
ଦିଵି ନାକୋ ନାମାଗ୍ନିଃ । ତସ୍ଯ ଵିପ୍ରୁଷୋ ଭାଗଧେଯମ୍ ।
ଅଗ୍ନଯେ ବୃହତେ ନାକାଯେତ୍ଯାହ ।
ନାକମେଵାଗ୍ନି-ମ୍ଭାଗଧେଯେନ ସମର୍ଧଯତି ।
ସ୍ଵାହା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ।
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋରେଵୈନତ୍-ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ॥ 20 ॥
ନ ହି ହୁତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାହାକୃତଗ୍ଗ୍ ସ୍କନ୍ଦତି ।
ଦିଵି ନାକୋ ନାମାଗ୍ନିଃ । ତସ୍ଯ ଵିପ୍ରୁଷୋ ଭାଗଧେଯମ୍ ।
ଅଗ୍ନଯେ ବୃହତେ ନାକାଯେତ୍ଯାହ ।
ନାକମେଵାଗ୍ନି-ମ୍ଭାଗଧେଯେନ ସମର୍ଧଯତି ।
ସ୍ଵାହା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ।
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋରେଵୈନତ୍-ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ॥ 20 ॥
ପଵିତ୍ରଵତ୍ଯାନଯତି । ଅପା-ଞ୍ଚୈଵୌଷଧୀନା-ଞ୍ଚ ରସଗ୍ଂ ସଗ୍ଂସୃଜତି । ଅଥୋ ଓଷଧୀଷ୍ଵେଵ ପଶୂ-ନ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ॥ ଅନ୍ଵାରଭ୍ଯ ଵାଚଂ-ଯଁଚ୍ଛତି ।
ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଧୃତ୍ଯୈ । ଧାରଯନ୍ନାସ୍ତେ । ଧାରଯନ୍ତ ଇଵ ହି ଦୁହନ୍ତି । କାମଧୁକ୍ଷ ଇତ୍ଯାହାତୃତୀଯସ୍ଯୈ । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଇମାନେଵ ଲୋକାନ୍. ଯଜମାନୋ ଦୁହେ ॥ 21 ॥
ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଧୃତ୍ଯୈ । ଧାରଯନ୍ନାସ୍ତେ । ଧାରଯନ୍ତ ଇଵ ହି ଦୁହନ୍ତି । କାମଧୁକ୍ଷ ଇତ୍ଯାହାତୃତୀଯସ୍ଯୈ । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଇମାନେଵ ଲୋକାନ୍. ଯଜମାନୋ ଦୁହେ ॥ 21 ॥
ଅମୂମିତି ନାମ ଗୃହ୍ଣାତି । ଭଦ୍ରମେଵାସା-ଙ୍କର୍ମାଵିଷ୍କରୋତି ॥ ସା ଵିଶ୍ଵାଯୁ-ସ୍ସା ଵିଶ୍ଵଵ୍ଯଚା-ସ୍ସା ଵିଶ୍ଵକର୍ମେତ୍ଯାହ । ଇଯଂ-ଵୈଁ ଵିଶ୍ଵାଯୁଃ ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ-ଵିଁଶ୍ଵଵ୍ଯଚାଃ । ଅସୌ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ।
ଇମାନେଵୈତାଭିର୍ଲୋକାନ୍. ଯଥାପୂର୍ଵ-ନ୍ଦୁହେ ।
ଅଥୋ ଯଥା ପ୍ରଦାତ୍ରେ ପୁଣ୍ଯମାଶାସ୍ତେ । ଏଵମେଵୈନା ଏତଦୁପସ୍ତୌତି । ତସ୍ମାତ୍-ପ୍ରାଦାଦିତ୍ଯୁନ୍ନୀଯ ଵନ୍ଦମାନା ଉପସ୍ତୁଵନ୍ତଃ ପଶୂ-ନ୍ଦୁହନ୍ତି ॥ 22 ॥
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ-ଵିଁଶ୍ଵଵ୍ଯଚାଃ । ଅସୌ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ।
ଇମାନେଵୈତାଭିର୍ଲୋକାନ୍. ଯଥାପୂର୍ଵ-ନ୍ଦୁହେ ।
ଅଥୋ ଯଥା ପ୍ରଦାତ୍ରେ ପୁଣ୍ଯମାଶାସ୍ତେ । ଏଵମେଵୈନା ଏତଦୁପସ୍ତୌତି । ତସ୍ମାତ୍-ପ୍ରାଦାଦିତ୍ଯୁନ୍ନୀଯ ଵନ୍ଦମାନା ଉପସ୍ତୁଵନ୍ତଃ ପଶୂ-ନ୍ଦୁହନ୍ତି ॥ 22 ॥
ବହୁ ଦୁଗ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରାଯ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ହଵିରିତି ଵାଚଂ-ଵିଁସୃଜତେ । ଯଥା ଦେଵତମେଵ ପ୍ରସୌତି ।
ଦୈଵ୍ଯସ୍ଯ ଚ ମାନୁଷସ୍ଯ ଚ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ ।
ତ୍ରିରାହ । ତ୍ରିଷତ୍ଯା ହି ଦେଵାଃ । ଅଵାଚଂ-ଯଁମୋ-ଽନନ୍ଵା-ରଭ୍ଯୋତ୍ତରାଃ । ଅପରିମିତମେଵାଵରୁନ୍ଧେ ॥
ନ ଦାରୁପାତ୍ରେଣ ଦୁହ୍ଯାତ୍ । ଅଗ୍ନିଵଦ୍ଵୈ ଦାରୁପାତ୍ରମ୍ ।
ଯ-ଦ୍ଦାରୁପାତ୍ରେଣ ଦୁହ୍ଯାତ୍ ॥ 23 ॥
ଦୈଵ୍ଯସ୍ଯ ଚ ମାନୁଷସ୍ଯ ଚ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ ।
ତ୍ରିରାହ । ତ୍ରିଷତ୍ଯା ହି ଦେଵାଃ । ଅଵାଚଂ-ଯଁମୋ-ଽନନ୍ଵା-ରଭ୍ଯୋତ୍ତରାଃ । ଅପରିମିତମେଵାଵରୁନ୍ଧେ ॥
ନ ଦାରୁପାତ୍ରେଣ ଦୁହ୍ଯାତ୍ । ଅଗ୍ନିଵଦ୍ଵୈ ଦାରୁପାତ୍ରମ୍ ।
ଯ-ଦ୍ଦାରୁପାତ୍ରେଣ ଦୁହ୍ଯାତ୍ ॥ 23 ॥
ଯାତଯାମ୍ନା ହଵିଷା ଯଜେତ । ଅଥୋ ଖଲ୍ଵାହୁଃ ।
ପୁରୋଡାଶମୁଖାନି ଵୈ ହଵୀଗ୍ଂଷି । ନେତ ଇତଃ ପୁରୋଡାଶଗ୍ଂ ହଵିଷୋ ଯାମୋ-ଽସ୍ତୀତି ।
କାମମେଵ ଦାରୁପାତ୍ରେଣ ଦୁହ୍ଯାତ୍ ॥ ଶୂଦ୍ର ଏଵ ନ ଦୁହ୍ଯାତ୍ । ଅସତୋ ଵା ଏଷ ସମ୍ଭୂତଃ । ଯଚ୍ଛୂଦ୍ରଃ । ଅହଵିରେଵ ତଦିତ୍ଯାହୁଃ । ଯଚ୍ଛୂଦ୍ରୋ ଦୋଗ୍ଧୀତି ॥ 24 ॥
ପୁରୋଡାଶମୁଖାନି ଵୈ ହଵୀଗ୍ଂଷି । ନେତ ଇତଃ ପୁରୋଡାଶଗ୍ଂ ହଵିଷୋ ଯାମୋ-ଽସ୍ତୀତି ।
କାମମେଵ ଦାରୁପାତ୍ରେଣ ଦୁହ୍ଯାତ୍ ॥ ଶୂଦ୍ର ଏଵ ନ ଦୁହ୍ଯାତ୍ । ଅସତୋ ଵା ଏଷ ସମ୍ଭୂତଃ । ଯଚ୍ଛୂଦ୍ରଃ । ଅହଵିରେଵ ତଦିତ୍ଯାହୁଃ । ଯଚ୍ଛୂଦ୍ରୋ ଦୋଗ୍ଧୀତି ॥ 24 ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରମେଵନ ଦୁହ୍ଯାଚ୍ଛୂଦ୍ରଃ । ତଦ୍ଧି ନୋତ୍-ପୁନନ୍ତି । ଯଦା ଖଲୁ ଵୈ ପଵିତ୍ରମତ୍ଯେତି । ଅଥ ତଦ୍ଧଵିରିତି ॥
ସମ୍ପୃଚ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵ-ମୃତାଵରୀରିତ୍ଯାହ । ଅପା-ଞ୍ଚୈଵୌଷଧୀନା-ଞ୍ଚ ରସଗ୍ଂ ସଗ୍ଂସୃଜତି ।
ତସ୍ମାଦପା-ଞ୍ଚୌଷଧୀନା-ଞ୍ଚ ରସମୁପ ଜୀଵାମଃ ।
ମନ୍ଦ୍ରା ଧନସ୍ଯ ସାତଯ ଇତ୍ଯାହ । ପୁଷ୍ଟିମେଵ ଯଜମାନେ ଦଧାତି ॥ ସୋମେନ ତ୍ଵା-ଽଽତନଚ୍ମୀନ୍ଦ୍ରାଯ ଦଧୀତ୍ଯାହ ॥ 25 ॥
ସମ୍ପୃଚ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵ-ମୃତାଵରୀରିତ୍ଯାହ । ଅପା-ଞ୍ଚୈଵୌଷଧୀନା-ଞ୍ଚ ରସଗ୍ଂ ସଗ୍ଂସୃଜତି ।
ତସ୍ମାଦପା-ଞ୍ଚୌଷଧୀନା-ଞ୍ଚ ରସମୁପ ଜୀଵାମଃ ।
ମନ୍ଦ୍ରା ଧନସ୍ଯ ସାତଯ ଇତ୍ଯାହ । ପୁଷ୍ଟିମେଵ ଯଜମାନେ ଦଧାତି ॥ ସୋମେନ ତ୍ଵା-ଽଽତନଚ୍ମୀନ୍ଦ୍ରାଯ ଦଧୀତ୍ଯାହ ॥ 25 ॥
ସୋମମେଵୈନ-ତ୍କରୋତି । ଯୋ ଵୈ ସୋମ-ମ୍ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵା ।
ସଂଵଁଥ୍ସରଗ୍ଂ ସୋମ-ନ୍ନ ପିବତି । ପୁନର୍ଭକ୍ଷ୍ଯୋ-ଽସ୍ଯ ସୋମପୀଥୋ ଭଵତି ॥
ସୋମଃ ଖଲୁ ଵୈ ସାନାଂଯ୍ଯମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସାନାଂଯ୍ଯ-ମ୍ପିବତି । ଅପୁନର୍ଭକ୍ଷ୍ଯୋ-ଽସ୍ଯ ସୋମପୀଥୋ ଭଵତି । ନ ମୃନ୍ମଯେନାପିଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ ।
ଯ-ନ୍ମୃନ୍ମଯେନାପିଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ ।
ପିତୃଦେଵତ୍ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯାତ୍ ॥ 26 ॥
ସଂଵଁଥ୍ସରଗ୍ଂ ସୋମ-ନ୍ନ ପିବତି । ପୁନର୍ଭକ୍ଷ୍ଯୋ-ଽସ୍ଯ ସୋମପୀଥୋ ଭଵତି ॥
ସୋମଃ ଖଲୁ ଵୈ ସାନାଂଯ୍ଯମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସାନାଂଯ୍ଯ-ମ୍ପିବତି । ଅପୁନର୍ଭକ୍ଷ୍ଯୋ-ଽସ୍ଯ ସୋମପୀଥୋ ଭଵତି । ନ ମୃନ୍ମଯେନାପିଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ ।
ଯ-ନ୍ମୃନ୍ମଯେନାପିଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ ।
ପିତୃଦେଵତ୍ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯାତ୍ ॥ 26 ॥
ଅଯସ୍ପାତ୍ରେଣ ଵା ଦାରୁପାତ୍ରେଣ ଵା-ଽପିଦଧାତି ।
ତଦ୍ଧି ସଦେଵମ୍ ॥ ଉଦନ୍ଵଦ୍- ଭଵତି । ଆପୋ ଵୈ ରକ୍ଷୋଘ୍ନୀଃ । ରକ୍ଷସା-ମପହତ୍ଯୈ ॥
ଅଦସ୍ତମସି ଵିଷ୍ଣଵେ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ । ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁଃ ।
ଯଜ୍ଞାଯୈଵୈନଦଦସ୍ତ-ଙ୍କରୋତି । ଵିଷ୍ଣୋ ହଵ୍ଯଗ୍ଂ ରକ୍ଷସ୍ଵେତ୍ଯାହ ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଅନଧ-ସ୍ସାଦଯତି । ଗର୍ଭାଣା-ନ୍ଧୃତ୍ଯା ଅପ୍ରପାଦାଯ ।
ତସ୍ମା-ଦ୍ଗର୍ଭାଃ ପ୍ରଜାନାମ ପ୍ରପାଦୁକାଃ । ଉପରୀଵ ନିଦଧାତି । ଉପରୀଵ ହି ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ 27 ॥
ତଦ୍ଧି ସଦେଵମ୍ ॥ ଉଦନ୍ଵଦ୍- ଭଵତି । ଆପୋ ଵୈ ରକ୍ଷୋଘ୍ନୀଃ । ରକ୍ଷସା-ମପହତ୍ଯୈ ॥
ଅଦସ୍ତମସି ଵିଷ୍ଣଵେ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ । ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁଃ ।
ଯଜ୍ଞାଯୈଵୈନଦଦସ୍ତ-ଙ୍କରୋତି । ଵିଷ୍ଣୋ ହଵ୍ଯଗ୍ଂ ରକ୍ଷସ୍ଵେତ୍ଯାହ ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଅନଧ-ସ୍ସାଦଯତି । ଗର୍ଭାଣା-ନ୍ଧୃତ୍ଯା ଅପ୍ରପାଦାଯ ।
ତସ୍ମା-ଦ୍ଗର୍ଭାଃ ପ୍ରଜାନାମ ପ୍ରପାଦୁକାଃ । ଉପରୀଵ ନିଦଧାତି । ଉପରୀଵ ହି ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ 27 ॥
(ଅସୀତ୍ଯାହ - ଧୃତ୍ଯୈ - ଯଜମାନେ ଦଧା - ତ୍ଯଜାମିତ୍ଵାଯ - ସ୍ଥାପଯତି - ଦୁହେ - ଦୁହନ୍ତି - ଦୁହ୍ଯା-ଦ୍- ଦୋଗ୍ଧୀତି - ଦଧୀତ୍ଯାହ - ସ୍ଯାଥ୍ - ସାଦଯତି ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ହଵିର୍ନିର୍ଵାପଃ
କର୍ମଣେ ଵା-ନ୍ଦେଵେଭ୍ଯଃ ଶକେଯମିତ୍ଯାହ ଶକ୍ତ୍ଯୈ ।
ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଵୈ ସନ୍ତତିମନୁ ପ୍ରଜାଃ ପଶଵୋ ଯଜମାନସ୍ଯ ସନ୍ତାଯନ୍ତେ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଵିଚ୍ଛିତ୍ତିମନୁ ପ୍ରଜାଃ ପଶଵୋ ଯଜମାନସ୍ଯ ଵିଚ୍ଛିଦ୍ଯନ୍ତେ ।
ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସନ୍ତତିରସି ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ତ୍ଵା ସନ୍ତତ୍ଯୈ ସ୍ତୃଣାମି ସନ୍ତତ୍ଯୈ ତ୍ଵା ଯଜ୍ଞସ୍ଯେତ୍ଯାହଵନୀଯା-ଥ୍ସନ୍ତନୋତି । ଯଜମାନସ୍ଯ ପ୍ରଜାଯୈ ପଶୂନାଗ୍ଂ ସନ୍ତତ୍ଯୈ ॥ ଅପଃ ପ୍ରଣଯତି । ଶ୍ରଦ୍ଧା ଵା ଆପଃ । ଶ୍ରଦ୍ଧାମେଵାରଭ୍ଯ ପ୍ରଣୀଯ ପ୍ରଚରତି । ଅପଃ ପ୍ରଣଯତି । ଯଜ୍ଞୋ ଵା ଆପଃ ॥ 28 ॥
ଅନୁଵାକଂ 4 - ହଵିର୍ନିର୍ଵାପଃ
କର୍ମଣେ ଵା-ନ୍ଦେଵେଭ୍ଯଃ ଶକେଯମିତ୍ଯାହ ଶକ୍ତ୍ଯୈ ।
ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଵୈ ସନ୍ତତିମନୁ ପ୍ରଜାଃ ପଶଵୋ ଯଜମାନସ୍ଯ ସନ୍ତାଯନ୍ତେ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଵିଚ୍ଛିତ୍ତିମନୁ ପ୍ରଜାଃ ପଶଵୋ ଯଜମାନସ୍ଯ ଵିଚ୍ଛିଦ୍ଯନ୍ତେ ।
ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସନ୍ତତିରସି ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ତ୍ଵା ସନ୍ତତ୍ଯୈ ସ୍ତୃଣାମି ସନ୍ତତ୍ଯୈ ତ୍ଵା ଯଜ୍ଞସ୍ଯେତ୍ଯାହଵନୀଯା-ଥ୍ସନ୍ତନୋତି । ଯଜମାନସ୍ଯ ପ୍ରଜାଯୈ ପଶୂନାଗ୍ଂ ସନ୍ତତ୍ଯୈ ॥ ଅପଃ ପ୍ରଣଯତି । ଶ୍ରଦ୍ଧା ଵା ଆପଃ । ଶ୍ରଦ୍ଧାମେଵାରଭ୍ଯ ପ୍ରଣୀଯ ପ୍ରଚରତି । ଅପଃ ପ୍ରଣଯତି । ଯଜ୍ଞୋ ଵା ଆପଃ ॥ 28 ॥
ଯଜ୍ଞମେଵାରଭ୍ଯ ପ୍ରଣୀଯ ପ୍ରଚରତି । ଅପଃ ପ୍ରଣଯତି । ଵଜ୍ରୋ ଵା ଆପଃ । ଵଜ୍ରମେଵ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯେଭ୍ଯଃ ପ୍ରହୃତ୍ଯ ପ୍ରଣୀଯ ପ୍ରଚରତି । ଅପଃ ପ୍ରଣଯତି ।
ଆପୋ ଵୈ ରକ୍ଷୋଘ୍ନୀଃ । ରକ୍ଷସା-ମପହତ୍ଯୈ । ଅପଃ ପ୍ରଣଯତି । ଆପୋ ଵୈ ଦେଵାନା-ମ୍ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମ ।
ଦେଵାନାମେଵ ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମ ପ୍ରଣୀଯ ପ୍ରଚରତି ॥ 29 ॥
ଆପୋ ଵୈ ରକ୍ଷୋଘ୍ନୀଃ । ରକ୍ଷସା-ମପହତ୍ଯୈ । ଅପଃ ପ୍ରଣଯତି । ଆପୋ ଵୈ ଦେଵାନା-ମ୍ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମ ।
ଦେଵାନାମେଵ ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମ ପ୍ରଣୀଯ ପ୍ରଚରତି ॥ 29 ॥
ଅପଃ ପ୍ରଣଯତି । ଆପୋ ଵୈ ସର୍ଵା ଦେଵତାଃ ।
ଦେଵତା ଏଵାରଭ୍ଯ ପ୍ରଣୀଯ ପ୍ରଚରତି ॥ ଵେଷାଯ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ । ଵେଷାଯ ହ୍ଯେନଦାଦତ୍ତେ ॥ ପ୍ରତ୍ଯୁଷ୍ଟଗ୍ଂ ରକ୍ଷଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଷ୍ଟା ଅରାତଯ ଇତ୍ଯାହ ।
ରକ୍ଷସା-ମପହତ୍ଯୈ ॥ ଧୂରସୀତ୍ଯାହ । ଏଷ ଵୈ ଧୁର୍ଯୋ-ଽଗ୍ନିଃ । ତଂ-ଯଁଦନୁପସ୍ପୃଶ୍ଯାତୀଯାତ୍ ॥ 30 ॥
ଦେଵତା ଏଵାରଭ୍ଯ ପ୍ରଣୀଯ ପ୍ରଚରତି ॥ ଵେଷାଯ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ । ଵେଷାଯ ହ୍ଯେନଦାଦତ୍ତେ ॥ ପ୍ରତ୍ଯୁଷ୍ଟଗ୍ଂ ରକ୍ଷଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଷ୍ଟା ଅରାତଯ ଇତ୍ଯାହ ।
ରକ୍ଷସା-ମପହତ୍ଯୈ ॥ ଧୂରସୀତ୍ଯାହ । ଏଷ ଵୈ ଧୁର୍ଯୋ-ଽଗ୍ନିଃ । ତଂ-ଯଁଦନୁପସ୍ପୃଶ୍ଯାତୀଯାତ୍ ॥ 30 ॥
ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁ-ଞ୍ଚ ଯଜମାନ-ଞ୍ଚ ପ୍ରଦହେତ୍ । ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯାତ୍ଯେତି । ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୋଶ୍ଚ ଯଜମାନସ୍ଯ ଚାପ୍ରଦାହାଯ ॥ ଧୂର୍ଵ ତଂଯୋଁ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଧୂର୍ଵତି ତ-ନ୍ଧୂର୍ଵ ଯଂ-ଵଁଯ-ନ୍ଧୂର୍ଵାମ ଇତ୍ଯାହ ।
ଦ୍ଵୌ ଵାଵ ପୁରୁଷୌ । ଯ-ଞ୍ଚୈଵ ଧୂର୍ଵତି । ଯଶ୍ଚୈନ-ନ୍ଧୂର୍ଵତି । ତାଵୁଭୌ ଶୁଚା-ଽର୍ପଯତି ॥ ତ୍ଵ-ନ୍ଦେଵାନାମସି ସସ୍ନିତମ-ମ୍ପପ୍ରିତମ-ଞ୍ଜୁଷ୍ଟତମଂ-ଵଁହ୍ନିତମ-ନ୍ଦେଵହୂତମମିତ୍ଯାହ । ଯଥା ଯଜୁରେଵୈ ତତ୍ ॥ 31 ॥
ଦ୍ଵୌ ଵାଵ ପୁରୁଷୌ । ଯ-ଞ୍ଚୈଵ ଧୂର୍ଵତି । ଯଶ୍ଚୈନ-ନ୍ଧୂର୍ଵତି । ତାଵୁଭୌ ଶୁଚା-ଽର୍ପଯତି ॥ ତ୍ଵ-ନ୍ଦେଵାନାମସି ସସ୍ନିତମ-ମ୍ପପ୍ରିତମ-ଞ୍ଜୁଷ୍ଟତମଂ-ଵଁହ୍ନିତମ-ନ୍ଦେଵହୂତମମିତ୍ଯାହ । ଯଥା ଯଜୁରେଵୈ ତତ୍ ॥ 31 ॥
ଅହ୍ରୁତମସି ହଵିର୍ଧାନ-ମିତ୍ଯାହାନାର୍ତ୍ଯୈ ।
ଦୃଗ୍ଂହସ୍ଵ ମା ହ୍ଵାରିତ୍ଯାହ ଧୃତ୍ଯୈ ॥
ମିତ୍ରସ୍ଯ ତ୍ଵା ଚକ୍ଷୁଷା ପ୍ରେକ୍ଷ ଇତ୍ଯାହ ମିତ୍ରତ୍ଵାଯ ।
ମା ଭେର୍ମା ସଂଵିଁକ୍ଥା ମା ତ୍ଵା ହିଗ୍ଂସିଷ-ମିତ୍ଯାହାହିଗ୍ଂସାଯୈ । ଯଦ୍ଵୈ କି-ଞ୍ଚ ଵାତୋ ନାଭିଵାତି ।
ତ-ଥ୍ସର୍ଵଂ-ଵଁରୁଣଦେଵତ୍ଯମ୍ ॥ ଉରୁ ଵାତାଯେତ୍ଯାହ । ଅଵାରୁଣମେଵୈନ-ତ୍କରୋତି ॥ ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ
ପ୍ରସଵ ଇତ୍ଯାହ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ ।
ଅଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ॥ 32 ॥
ଦୃଗ୍ଂହସ୍ଵ ମା ହ୍ଵାରିତ୍ଯାହ ଧୃତ୍ଯୈ ॥
ମିତ୍ରସ୍ଯ ତ୍ଵା ଚକ୍ଷୁଷା ପ୍ରେକ୍ଷ ଇତ୍ଯାହ ମିତ୍ରତ୍ଵାଯ ।
ମା ଭେର୍ମା ସଂଵିଁକ୍ଥା ମା ତ୍ଵା ହିଗ୍ଂସିଷ-ମିତ୍ଯାହାହିଗ୍ଂସାଯୈ । ଯଦ୍ଵୈ କି-ଞ୍ଚ ଵାତୋ ନାଭିଵାତି ।
ତ-ଥ୍ସର୍ଵଂ-ଵଁରୁଣଦେଵତ୍ଯମ୍ ॥ ଉରୁ ଵାତାଯେତ୍ଯାହ । ଅଵାରୁଣମେଵୈନ-ତ୍କରୋତି ॥ ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ
ପ୍ରସଵ ଇତ୍ଯାହ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ ।
ଅଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ॥ 32 ॥
ଅଶ୍ଵିନୌ ହି ଦେଵାନାମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୂ ଆସ୍ତାମ୍ ।
ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ଯତ୍ଯୈ । ଅଗ୍ନଯେ ଜୁଷ୍ଟ-ନ୍ନିର୍ଵପାମୀତ୍ଯାହ । ଅଗ୍ନଯ ଏଵୈନାଞ୍ଜୁଷ୍ଟଂ
ନିର୍ଵପତି । ତ୍ରିର୍ଯଜୁଷା । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ ।
ଏଷାଂ-ଲୋଁକାନାମାପ୍ତ୍ଯୈ । ତୂଷ୍ଣୀ-ଞ୍ଚତୁର୍ଥମ୍ ।
ଅପରିମିତମେଵାଵରୁନ୍ଧେ । ସ ଏଵମେଵାନୁପୂର୍ଵଗ୍ଂ ହଵୀଗ୍ଂଷି ନିର୍ଵପତି ॥ 33 ॥
ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ଯତ୍ଯୈ । ଅଗ୍ନଯେ ଜୁଷ୍ଟ-ନ୍ନିର୍ଵପାମୀତ୍ଯାହ । ଅଗ୍ନଯ ଏଵୈନାଞ୍ଜୁଷ୍ଟଂ
ନିର୍ଵପତି । ତ୍ରିର୍ଯଜୁଷା । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ ।
ଏଷାଂ-ଲୋଁକାନାମାପ୍ତ୍ଯୈ । ତୂଷ୍ଣୀ-ଞ୍ଚତୁର୍ଥମ୍ ।
ଅପରିମିତମେଵାଵରୁନ୍ଧେ । ସ ଏଵମେଵାନୁପୂର୍ଵଗ୍ଂ ହଵୀଗ୍ଂଷି ନିର୍ଵପତି ॥ 33 ॥
ଇଦ-ନ୍ଦେଵାନାମିଦମୁ ନ-ସ୍ସହେତ୍ଯାହ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ ॥
ସ୍ଫାତ୍ଯୈ ତ୍ଵା ନାରାତ୍ଯା ଇତ୍ଯାହ ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ । ତମସୀଵ ଵା ଏଷୋ-ଽନ୍ତଶ୍ଚରତି । ଯଃ ପରୀଣହି ॥ ସୁଵରଭି ଵିଖ୍ଯେଷଂ-ଵୈଁଶ୍ଵାନର-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିରିତ୍ଯାହ ।
ସୁଵରେଵାଭି ଵି ପଶ୍ଯତି ଵୈଶ୍ଵାନର-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିଃ ।
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ହଵିଷି ଗୃହୀତ ଉଦଵେପେତାମ୍ ॥
ଦୃଗ୍ଂହନ୍ତା-ନ୍ଦୁର୍ଯା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋରିତ୍ଯାହ ।
ଗୃହାଣା-ନ୍ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋ-ର୍ଧୃତ୍ଯୈ ॥
ଉର୍ଵନ୍ତରିକ୍ଷ-ମନ୍ଵିହୀତ୍ଯାହ ଗତ୍ଯୈ ॥
ଅଦିତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵୋପସ୍ଥେ ସାଦଯାମୀତ୍ଯାହ । ଇଯଂ-ଵାଁ ଅଦିତିଃ । ଅସ୍ଯା ଏଵୈନଦୁପସ୍ଥେ ସାଦଯତି ॥
ଅଗ୍ନେ ହଵ୍ଯଗ୍ଂ ରକ୍ଷସ୍ଵେତ୍ଯାହ ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ ॥ 34 ॥
ସ୍ଫାତ୍ଯୈ ତ୍ଵା ନାରାତ୍ଯା ଇତ୍ଯାହ ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ । ତମସୀଵ ଵା ଏଷୋ-ଽନ୍ତଶ୍ଚରତି । ଯଃ ପରୀଣହି ॥ ସୁଵରଭି ଵିଖ୍ଯେଷଂ-ଵୈଁଶ୍ଵାନର-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିରିତ୍ଯାହ ।
ସୁଵରେଵାଭି ଵି ପଶ୍ଯତି ଵୈଶ୍ଵାନର-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିଃ ।
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ହଵିଷି ଗୃହୀତ ଉଦଵେପେତାମ୍ ॥
ଦୃଗ୍ଂହନ୍ତା-ନ୍ଦୁର୍ଯା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋରିତ୍ଯାହ ।
ଗୃହାଣା-ନ୍ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋ-ର୍ଧୃତ୍ଯୈ ॥
ଉର୍ଵନ୍ତରିକ୍ଷ-ମନ୍ଵିହୀତ୍ଯାହ ଗତ୍ଯୈ ॥
ଅଦିତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵୋପସ୍ଥେ ସାଦଯାମୀତ୍ଯାହ । ଇଯଂ-ଵାଁ ଅଦିତିଃ । ଅସ୍ଯା ଏଵୈନଦୁପସ୍ଥେ ସାଦଯତି ॥
ଅଗ୍ନେ ହଵ୍ଯଗ୍ଂ ରକ୍ଷସ୍ଵେତ୍ଯାହ ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ ॥ 34 ॥
(ଯଜ୍ଞୋ ଵା ଆପୋ - ଧାମ ପ୍ରଣୀଯ ପ୍ରଚର - ତ୍ଯତୀଯା - ଦେତ-ଦ୍- ବାହୁଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ - ହଵିଗ୍ଂଷି ନିର୍ଵପତି - ଗତ୍ଯୈ ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଵ୍ରୀହ୍ଯଵଘାତଃ
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵୃତ୍ରମହନ୍ନ୍ । ସୋ-ଽପଃ । ଅଭ୍ଯମ୍ରିଯତ ।
ତାସାଂ-ଯଁନ୍ମେଦ୍ଧ୍ଯଂ-ଯଁଜ୍ଞିଯଗ୍ଂ ସଦେଵମାସୀତ୍ । ତଦପୋଦକ୍ରାମତ୍ । ତେ ଦର୍ଭା ଅଭଵନ୍ନ୍ । ଯ-ଦ୍ଦର୍ଭୈରପ ଉତ୍ପୁନାତି । ଯା ଏଵ ମେଦ୍ଧ୍ଯା ଯଜ୍ଞିଯା-ସ୍ସଦେଵା ଆପଃ । ତାଭିରେଵୈନା ଉତ୍ପୁନାତି । ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମୁତ୍ପୁନାତି ॥ 35 ॥
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଵ୍ରୀହ୍ଯଵଘାତଃ
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵୃତ୍ରମହନ୍ନ୍ । ସୋ-ଽପଃ । ଅଭ୍ଯମ୍ରିଯତ ।
ତାସାଂ-ଯଁନ୍ମେଦ୍ଧ୍ଯଂ-ଯଁଜ୍ଞିଯଗ୍ଂ ସଦେଵମାସୀତ୍ । ତଦପୋଦକ୍ରାମତ୍ । ତେ ଦର୍ଭା ଅଭଵନ୍ନ୍ । ଯ-ଦ୍ଦର୍ଭୈରପ ଉତ୍ପୁନାତି । ଯା ଏଵ ମେଦ୍ଧ୍ଯା ଯଜ୍ଞିଯା-ସ୍ସଦେଵା ଆପଃ । ତାଭିରେଵୈନା ଉତ୍ପୁନାତି । ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମୁତ୍ପୁନାତି ॥ 35 ॥
ଦ୍ଵିପା-ଦ୍ଯଜମାନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥ ଦେଵୋ ଵଃ ସଵିତୋତ୍-ପୁନାତ୍ଵିତ୍ଯାହ । ସଵିତୃପ୍ରସୂତ ଏଵୈନା ଉତ୍ପୁନାତି । ଅଚ୍ଛିଦ୍ରେଣ ପଵିତ୍ରେଣେତ୍ଯାହ । ଅସୌ ଵା ଆଦିତ୍ଯୋ-ଽଚ୍ଛିଦ୍ର-ମ୍ପଵିତ୍ରମ୍ । ତେନୈଵୈନା ଉତ୍ପୁନାତି । ଵସୋ-ସ୍ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରଶ୍ମିଭିରିତ୍ଯାହ । ପ୍ରାଣା ଵା ଆପଃ । ପ୍ରାଣା ଵସଵଃ । ପ୍ରାଣା ରଶ୍ମଯଃ ॥ 36 ॥
ପ୍ରାଣୈରେଵ ପ୍ରାଣାନ୍-ଥ୍ସମ୍ପୃଣକ୍ତି । ସାଵିତ୍ରିଯର୍ଚା ।
ସଵିତୃପ୍ରସୂତ-ମ୍ମେ କର୍ମାସଦିତି ।
ସଵିତୃପ୍ରସୂତମେଵାସ୍ଯ କର୍ମ ଭଵତି ।
ପଚ୍ଛୋ ଗାଯତ୍ରିଯା ତ୍ରିଷ୍ଷମୃଦ୍ଧତ୍ଵାଯ ॥
ଆପୋ ଦେଵୀରଗ୍ରେପୁଵୋ ଅଗ୍ରେଗୁଵ ଇତ୍ଯାହ ।
ରୂପ-ମେଵାସାମେତ-ନ୍ମହିମାନଂ-ଵ୍ଯାଁଚଷ୍ଟେ ।
ଅଗ୍ର ଇମଂ-ଯଁଜ୍ଞ-ନ୍ନଯତାଗ୍ରେ
ଯଜ୍ଞପତିମିତ୍ଯାହ । ଅଗ୍ର ଏଵ ଯଜ୍ଞ-ନ୍ନଯନ୍ତି ।
ଅଗ୍ରେ ଯଜ୍ଞପତିମ୍ ॥ 37 ॥
ସଵିତୃପ୍ରସୂତ-ମ୍ମେ କର୍ମାସଦିତି ।
ସଵିତୃପ୍ରସୂତମେଵାସ୍ଯ କର୍ମ ଭଵତି ।
ପଚ୍ଛୋ ଗାଯତ୍ରିଯା ତ୍ରିଷ୍ଷମୃଦ୍ଧତ୍ଵାଯ ॥
ଆପୋ ଦେଵୀରଗ୍ରେପୁଵୋ ଅଗ୍ରେଗୁଵ ଇତ୍ଯାହ ।
ରୂପ-ମେଵାସାମେତ-ନ୍ମହିମାନଂ-ଵ୍ଯାଁଚଷ୍ଟେ ।
ଅଗ୍ର ଇମଂ-ଯଁଜ୍ଞ-ନ୍ନଯତାଗ୍ରେ
ଯଜ୍ଞପତିମିତ୍ଯାହ । ଅଗ୍ର ଏଵ ଯଜ୍ଞ-ନ୍ନଯନ୍ତି ।
ଅଗ୍ରେ ଯଜ୍ଞପତିମ୍ ॥ 37 ॥
ଯୁଷ୍ମାନିନ୍ଦ୍ରୋ ଽଵୃଣୀତ ଵୃତ୍ରତୂଯେ ଯୂଯମିନ୍ଦ୍ରମଵୃଣୀଦ୍ଧ୍ଵଂ-ଵୃଁତ୍ରତୂର୍ଯ ଇତ୍ଯାହ ।
ଵୃତ୍ରଗ୍ଂ ହ ହନିଷ୍ଯନ୍ନିନ୍ଦ୍ର ଆପୋ ଵଵ୍ରେ ।
ଆପୋ ହେନ୍ଦ୍ରଂ-ଵଁଵ୍ରିରେ । ସଜ୍ଞାଂ-ମେଵାସାମେତ-ଥ୍ସାମାନଂ-ଵ୍ଯାଁଚଷ୍ଟେ ॥ ପ୍ରୋକ୍ଷିତା-ସ୍ସ୍ଥେତ୍ଯାହ । ତେନାପଃ ପ୍ରୋକ୍ଷିତାଃ ॥ ଅଗ୍ନଯେ ଵୋ ଜୁଷ୍ଟ-ମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷା-ମ୍ଯଗ୍ନୀଷୋମାଭ୍ଯା-ମିତ୍ଯାହ ।
ଯଥା ଦେଵତମେଵୈନା-ନ୍ପ୍ରୋକ୍ଷତି । ତ୍ରିଃ ପ୍ରୋକ୍ଷତି । ତ୍ର୍ଯାଵୃଦ୍ଧି ଯଜ୍ଞଃ ॥ 38 ॥
ଵୃତ୍ରଗ୍ଂ ହ ହନିଷ୍ଯନ୍ନିନ୍ଦ୍ର ଆପୋ ଵଵ୍ରେ ।
ଆପୋ ହେନ୍ଦ୍ରଂ-ଵଁଵ୍ରିରେ । ସଜ୍ଞାଂ-ମେଵାସାମେତ-ଥ୍ସାମାନଂ-ଵ୍ଯାଁଚଷ୍ଟେ ॥ ପ୍ରୋକ୍ଷିତା-ସ୍ସ୍ଥେତ୍ଯାହ । ତେନାପଃ ପ୍ରୋକ୍ଷିତାଃ ॥ ଅଗ୍ନଯେ ଵୋ ଜୁଷ୍ଟ-ମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷା-ମ୍ଯଗ୍ନୀଷୋମାଭ୍ଯା-ମିତ୍ଯାହ ।
ଯଥା ଦେଵତମେଵୈନା-ନ୍ପ୍ରୋକ୍ଷତି । ତ୍ରିଃ ପ୍ରୋକ୍ଷତି । ତ୍ର୍ଯାଵୃଦ୍ଧି ଯଜ୍ଞଃ ॥ 38 ॥
ଅଥୋ ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ । ଶୁନ୍ଧଦ୍ଧ୍ଵଂ
ଦୈଵ୍ଯାଯ କର୍ମଣେ ଦେଵଯଜ୍ଯାଯା ଇତ୍ଯାହ ।
ଦେଵଯଜ୍ଯାଯା ଏଵୈନାନି ଶୁନ୍ଧତି । ତ୍ରିଃ ପ୍ରୋକ୍ଷତି । ତ୍ର୍ଯାଵୃଦ୍ଧି ଯଜ୍ଞଃ । ଅଥୋ ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ । ଅଵଧୂତଗ୍ଂ ରକ୍ଷୋ-ଽଵଧୂତା ଅରାତଯ ଇତ୍ଯାହ ।
ରକ୍ଷସା-ମପହତ୍ଯୈ । ଅଦିତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଗସୀତ୍ଯାହ । ଇଯଂ-ଵାଁ ଅଦିତିଃ ॥ 39 ॥
ଦୈଵ୍ଯାଯ କର୍ମଣେ ଦେଵଯଜ୍ଯାଯା ଇତ୍ଯାହ ।
ଦେଵଯଜ୍ଯାଯା ଏଵୈନାନି ଶୁନ୍ଧତି । ତ୍ରିଃ ପ୍ରୋକ୍ଷତି । ତ୍ର୍ଯାଵୃଦ୍ଧି ଯଜ୍ଞଃ । ଅଥୋ ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ । ଅଵଧୂତଗ୍ଂ ରକ୍ଷୋ-ଽଵଧୂତା ଅରାତଯ ଇତ୍ଯାହ ।
ରକ୍ଷସା-ମପହତ୍ଯୈ । ଅଦିତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଗସୀତ୍ଯାହ । ଇଯଂ-ଵାଁ ଅଦିତିଃ ॥ 39 ॥
ଅସ୍ଯା ଏଵୈନ-ତ୍ତ୍ଵଚ-ଙ୍କରୋତି । ପ୍ରତି ତ୍ଵା ପୃଥିଵୀ ଵେତ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥ ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତୀଚୀନଗ୍ରୀଵ-ମୁତ୍ତରଲୋମୋପସ୍ତୃଣାତି ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ ।
ତସ୍ମା-ତ୍ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚଃ ପଶଵୋ ମେଧମୁପତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ତସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରଜା ମୃଗ-ଙ୍ଗ୍ରାହୁକାଃ । ଯଜ୍ଞୋ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ନିଲାଯତ ।
କୃଷ୍ଣୋ ରୂପ-ଙ୍କୃତ୍ଵା । ଯ-ତ୍କୃଷ୍ଣାଜିନେ ହଵିରଦ୍ଧ୍ଯଵହନ୍ତି । ଯଜ୍ଞାଦେଵ-ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରଯୁଙ୍କ୍ତେ । ହଵିଷୋ-ଽସ୍କନ୍ଦାଯ ॥ 40 ॥
ତସ୍ମା-ତ୍ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚଃ ପଶଵୋ ମେଧମୁପତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ତସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରଜା ମୃଗ-ଙ୍ଗ୍ରାହୁକାଃ । ଯଜ୍ଞୋ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ନିଲାଯତ ।
କୃଷ୍ଣୋ ରୂପ-ଙ୍କୃତ୍ଵା । ଯ-ତ୍କୃଷ୍ଣାଜିନେ ହଵିରଦ୍ଧ୍ଯଵହନ୍ତି । ଯଜ୍ଞାଦେଵ-ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରଯୁଙ୍କ୍ତେ । ହଵିଷୋ-ଽସ୍କନ୍ଦାଯ ॥ 40 ॥
ଅଧିଷଵଣମସି ଵାନସ୍ପତ୍ଯମିତ୍ଯାହ । ଅଧିଷଵଣ-ମେଵୈନ-ତ୍କରୋତି । ପ୍ରତି ତ୍ଵା-ଽଦିତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଗ୍ଵେତ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହ ସଯତ୍ଵାଯ ॥
ଅଗ୍ନେସ୍ତନୂ-ରସୀତ୍ଯାହ । ଅଗ୍ନେର୍ଵା ଏଷା ତନୂଃ ।
ଯଦୋଷଧଯଃ । ଵାଚୋ ଵିସର୍ଜନମିତ୍ଯାହ ।
ଯଦା ହି ପ୍ରଜା ଓଷଧୀନା-ମଶ୍ନନ୍ତି । ଅଥ ଵାଚଂ-ଵିଁସୃଜନ୍ତେ । ଦେଵଵୀତଯେ ତ୍ଵା ଗୃହ୍ଣାମୀତ୍ଯାହ ॥ 41 ॥
ଅଗ୍ନେସ୍ତନୂ-ରସୀତ୍ଯାହ । ଅଗ୍ନେର୍ଵା ଏଷା ତନୂଃ ।
ଯଦୋଷଧଯଃ । ଵାଚୋ ଵିସର୍ଜନମିତ୍ଯାହ ।
ଯଦା ହି ପ୍ରଜା ଓଷଧୀନା-ମଶ୍ନନ୍ତି । ଅଥ ଵାଚଂ-ଵିଁସୃଜନ୍ତେ । ଦେଵଵୀତଯେ ତ୍ଵା ଗୃହ୍ଣାମୀତ୍ଯାହ ॥ 41 ॥
ଦେଵତାଭିରେଵୈନ-ଥ୍ସମର୍ଧଯତି ॥
ଅଦ୍ରିରସି ଵାନସ୍ପତ୍ଯ ଇତ୍ଯାହ । ଗ୍ରାଵାଣ-ମେଵୈନ-ତ୍କରୋତି ।
ସ ଇଦ-ନ୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ ହଵ୍ଯଗ୍ଂ ସୁଶମି ଶମିଷ୍ଵେତ୍ଯାହ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ॥ ହଵିଷ୍କୃଦେହୀତ୍ଯାହ ।
ଯ ଏଵ ଦେଵାନାଗ୍ଂ ହଵିଷ୍କୃତଃ । ତାନ୍. ହ୍ଵଯତି ।
ତ୍ରିର୍ହ୍ଵଯତି । ତ୍ରିଷତ୍ଯା ହି ଦେଵାଃ ॥ ଇଷମା ଵଦୋର୍ଜମା ଵଦେତ୍ଯାହ ॥ 42 ॥
ଅଦ୍ରିରସି ଵାନସ୍ପତ୍ଯ ଇତ୍ଯାହ । ଗ୍ରାଵାଣ-ମେଵୈନ-ତ୍କରୋତି ।
ସ ଇଦ-ନ୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ ହଵ୍ଯଗ୍ଂ ସୁଶମି ଶମିଷ୍ଵେତ୍ଯାହ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ॥ ହଵିଷ୍କୃଦେହୀତ୍ଯାହ ।
ଯ ଏଵ ଦେଵାନାଗ୍ଂ ହଵିଷ୍କୃତଃ । ତାନ୍. ହ୍ଵଯତି ।
ତ୍ରିର୍ହ୍ଵଯତି । ତ୍ରିଷତ୍ଯା ହି ଦେଵାଃ ॥ ଇଷମା ଵଦୋର୍ଜମା ଵଦେତ୍ଯାହ ॥ 42 ॥
ଇଷମେଵୋର୍ଜଂ-ଯଁଜମାନେ ଦଧାତି ।
ଦ୍ଯୁମଦ୍ଵଦତ ଵଯଗ୍ଂ ସଘାନ୍ତ-ଞ୍ଜେଷ୍ମେତ୍ଯାହ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାଭିଭୂତ୍ଯୈ ॥ ମନୋ-ଶ୍ଶ୍ରଦ୍ଧାଦେଵସ୍ଯ ଯଜମାନସ୍ଯାସୁରଘ୍ନୀ ଵାକ୍ । ଯଜ୍ଞାଯୁଧେଷୁ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା-ଽଽସୀତ୍ । ତେ-ଽସୁରା ଯାଵନ୍ତୋ ଯଜ୍ଞାଯୁଧାନାମୁଦ୍ଵଦତା-ମୁପାଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ ।
ତେ ପରା-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା-ଥ୍ସ୍ଵାନା-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯେ-ଽଵସାଯ ଯଜେତ । ଯାଵନ୍ତୋ-ଽସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯା ଯଜ୍ଞାଯୁଧାନା-ମୁଦ୍ଵଦତା-ମୁପଶୃଣ୍ଵନ୍ତି । ତେ ପରା ଭଵନ୍ତି ।
ଉଚ୍ଚୈ-ସ୍ସମାହନ୍ତଵା ଆହ ଵିଜିତ୍ଯୈ ॥ 43 ॥
ଦ୍ଯୁମଦ୍ଵଦତ ଵଯଗ୍ଂ ସଘାନ୍ତ-ଞ୍ଜେଷ୍ମେତ୍ଯାହ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାଭିଭୂତ୍ଯୈ ॥ ମନୋ-ଶ୍ଶ୍ରଦ୍ଧାଦେଵସ୍ଯ ଯଜମାନସ୍ଯାସୁରଘ୍ନୀ ଵାକ୍ । ଯଜ୍ଞାଯୁଧେଷୁ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା-ଽଽସୀତ୍ । ତେ-ଽସୁରା ଯାଵନ୍ତୋ ଯଜ୍ଞାଯୁଧାନାମୁଦ୍ଵଦତା-ମୁପାଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ ।
ତେ ପରା-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା-ଥ୍ସ୍ଵାନା-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯେ-ଽଵସାଯ ଯଜେତ । ଯାଵନ୍ତୋ-ଽସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯା ଯଜ୍ଞାଯୁଧାନା-ମୁଦ୍ଵଦତା-ମୁପଶୃଣ୍ଵନ୍ତି । ତେ ପରା ଭଵନ୍ତି ।
ଉଚ୍ଚୈ-ସ୍ସମାହନ୍ତଵା ଆହ ଵିଜିତ୍ଯୈ ॥ 43 ॥
ଵୃଙ୍କ୍ତ ଏଷାମିନ୍ଦ୍ରିଯଂ-ଵୀଁର୍ଯମ୍ । ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏଷା-ମ୍ଭଵତି ॥ ଵର୍ଷ ଵୃଦ୍ଧମସି ପ୍ରତି ତ୍ଵା ଵର୍ଷଵୃଦ୍ଧଂ-ଵେଁତ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହ ।
ଵର୍ଷଵୃଦ୍ଧା ଵା ଓଷଧଯଃ ।
ଵର୍ଷଵୃଦ୍ଧା ଇଷୀକା-ସ୍ସମୃଦ୍ଧ୍ଯୈ ।
ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯନୁ ପ୍ରାଵିଶନ୍ନ୍ ।
ତାନ୍ଯସ୍ନା ପଶୁଭ୍ଯୋ ନିରଵାଦଯନ୍ତ ।
ତୁଷୈରୋଷଧୀଭ୍ଯଃ ॥ ପରାପୂତଗ୍ଂ ରକ୍ଷଃ ପରାପୂତା ଅରାତଯ ଇତ୍ଯାହ ।
ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ ॥ 44 ॥
ଵର୍ଷଵୃଦ୍ଧା ଵା ଓଷଧଯଃ ।
ଵର୍ଷଵୃଦ୍ଧା ଇଷୀକା-ସ୍ସମୃଦ୍ଧ୍ଯୈ ।
ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯନୁ ପ୍ରାଵିଶନ୍ନ୍ ।
ତାନ୍ଯସ୍ନା ପଶୁଭ୍ଯୋ ନିରଵାଦଯନ୍ତ ।
ତୁଷୈରୋଷଧୀଭ୍ଯଃ ॥ ପରାପୂତଗ୍ଂ ରକ୍ଷଃ ପରାପୂତା ଅରାତଯ ଇତ୍ଯାହ ।
ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ ॥ 44 ॥
ରକ୍ଷସା-ମ୍ଭାଗୋ-ଽସୀତ୍ଯାହ । ତୁଷୈରେଵ ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି ନିରଵଦଯତେ । ଅପ ଉପସ୍ପୃଶତି ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ । ଵାଯୁର୍ଵୋ ଵି ଵିନକ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହ । ପଵିତ୍ରଂ-ଵୈଁ ଵାଯୁଃ । ପୁନାତ୍ଯେଵୈନାନ୍ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷାଦିଵ ଵା ଏତେ ପ୍ରସ୍କନ୍ଦନ୍ତି । ଯେ ଶୂର୍ପାତ୍ । ଦେଵୋ ଵଃ ସଵିତା ହିରଣ୍ଯପାଣିଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତ୍ଵିତ୍ଯାହ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ।
ହଵିଷୋ-ଽସ୍କନ୍ଦାଯ । ତ୍ରିଷ୍ଫଲୀକର୍ତଵା ଆହ । ତ୍ର୍ଯାଵୃଦ୍ଧି ଯଜ୍ଞଃ । ଅଥୋ ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ ॥ 45 ॥
ହଵିଷୋ-ଽସ୍କନ୍ଦାଯ । ତ୍ରିଷ୍ଫଲୀକର୍ତଵା ଆହ । ତ୍ର୍ଯାଵୃଦ୍ଧି ଯଜ୍ଞଃ । ଅଥୋ ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ ॥ 45 ॥
(ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମୁ-ତ୍ପୁନାତି - ରଶ୍ମଯୋ - ନଯନ୍ତ୍ଯଗ୍ରେ ଯଜ୍ଞପତିଂ - ଁଯଜ୍ଞୋ - ଽଦିତି - ରସ୍କନ୍ଦାଯ - ଗୃହ୍ଣାମୀତ୍ଯାହ - ଵଦେତ୍ଯାହ - ଵିଜିତ୍ଯା - ଅପହତ୍ଯା - ଅସ୍କନ୍ଦାଯ ତ୍ରୀଣି ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ତଣ୍ଡୁଲପେଷଣମ୍
ଅଵଧୂତଗ୍ଂ ରକ୍ଷୋ-ଽଵଧୂତା ଅରାତଯ ଇତ୍ଯାହ । ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ । ଅଦିତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଗସୀତ୍ଯାହ । ଇଯଂ-ଵାଁ ଅଦିତିଃ । ଅସ୍ଯା ଏଵୈନ-ତ୍ତ୍ଵଚ-ଙ୍କରୋତି । ପ୍ରତି ତ୍ଵା ପୃଥିଵୀ ଵେତ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ।
ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତୀଚୀନଗ୍ରୀଵ-ମୁତ୍ତରଲୋମୋପସ୍ତୃଣାତି ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ । ତସ୍ମା-ତ୍ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚଃ ପଶଵୋ ମେଧମୁପତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ତସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରଜା ମୃଗ-ଙ୍ଗ୍ରାହୁକାଃ । ଯଜ୍ଞୋ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ନିଲାଯତ ॥ 46 ॥
ଅନୁଵାକଂ 6 - ତଣ୍ଡୁଲପେଷଣମ୍
ଅଵଧୂତଗ୍ଂ ରକ୍ଷୋ-ଽଵଧୂତା ଅରାତଯ ଇତ୍ଯାହ । ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ । ଅଦିତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଗସୀତ୍ଯାହ । ଇଯଂ-ଵାଁ ଅଦିତିଃ । ଅସ୍ଯା ଏଵୈନ-ତ୍ତ୍ଵଚ-ଙ୍କରୋତି । ପ୍ରତି ତ୍ଵା ପୃଥିଵୀ ଵେତ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ।
ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତୀଚୀନଗ୍ରୀଵ-ମୁତ୍ତରଲୋମୋପସ୍ତୃଣାତି ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ । ତସ୍ମା-ତ୍ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚଃ ପଶଵୋ ମେଧମୁପତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ତସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରଜା ମୃଗ-ଙ୍ଗ୍ରାହୁକାଃ । ଯଜ୍ଞୋ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ନିଲାଯତ ॥ 46 ॥
କୃଷ୍ଣୋ ରୂପ-ଙ୍କୃତ୍ଵା । ଯ-ତ୍କୃଷ୍ଣାଜିନେ ହଵିରଧିପିନଷ୍ଟି । ଯଜ୍ଞାଦେଵ ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରଯୁଙ୍କ୍ତେ । ହଵିଷୋ-ଽସ୍କନ୍ଦାଯ ॥ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ସହାସ୍ତାମ୍ । ତେ ଶମ୍ଯାମାତ୍ରମେକମହର୍ଵ୍ଯୈତାଗ୍ଂ ଶମ୍ଯାମାତ୍ରମେକମହଃ ॥ ଦିଵ-ସ୍ସ୍କମ୍ଭନିରସି ପ୍ରତି ତ୍ଵା ଽଦିତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଗ୍ଵେତ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହ ।
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋ-ର୍ଵୀତ୍ଯୈ । ଧିଷଣା-ଽସି ପର୍ଵତ୍ଯା
ପ୍ରତି ତ୍ଵା ଦିଵ-ସ୍ସ୍କମ୍ଭନିର୍ଵେତ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହ ।
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋ-ର୍ଵିଧୃତ୍ଯୈ ॥ 47 ॥
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋ-ର୍ଵୀତ୍ଯୈ । ଧିଷଣା-ଽସି ପର୍ଵତ୍ଯା
ପ୍ରତି ତ୍ଵା ଦିଵ-ସ୍ସ୍କମ୍ଭନିର୍ଵେତ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହ ।
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋ-ର୍ଵିଧୃତ୍ଯୈ ॥ 47 ॥
ଧିଷଣା-ଽସି ପାର୍ଵତେଯୀ ପ୍ରତି ତ୍ଵା ପର୍ଵତିର୍ଵେତ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହ । ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋର୍ଧୃତ୍ଯୈ ॥ ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵ ଇତ୍ଯାହ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ । ଅଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ । ଅଶ୍ଵିନୌ ହି ଦେଵାନାମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୂ ଆସ୍ତାମ୍ । ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ଯତ୍ଯୈ ।
ଅଧିଵପାମୀତ୍ଯାହ । ଯଥାଦେଵତ-ମେଵୈନାନଧି ଵପତି ॥ ଧାନ୍ଯମସି ଧିନୁହି ଦେଵାନିତ୍ଯାହ । ଏତସ୍ଯ ଯଜୁଷୋ ଵୀର୍ଯେଣ ॥ 48 ॥
ଅଧିଵପାମୀତ୍ଯାହ । ଯଥାଦେଵତ-ମେଵୈନାନଧି ଵପତି ॥ ଧାନ୍ଯମସି ଧିନୁହି ଦେଵାନିତ୍ଯାହ । ଏତସ୍ଯ ଯଜୁଷୋ ଵୀର୍ଯେଣ ॥ 48 ॥
ଯାଵଦେକା ଦେଵତା କାମଯତେ ଯାଵଦେକା । ତାଵଦାହୁତିଃ ପ୍ରଥତେ । ନ ହି ତଦସ୍ତି । ଯତ୍ତାଵଦେଵ ସ୍ଯାତ୍ । ଯାଵଜ୍ଜୁହୋତି ॥ ପ୍ରାଣାଯ ତ୍ଵା-ଽପାନାଯ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ । ପ୍ରାଣାନେଵ ଯଜମାନେ ଦଧାତି । ଦୀର୍ଘାମନୁ ପ୍ରସିତିମାଯୁଷେ ଧାମିତ୍ଯାହ । ଆଯୁରେଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷାଦିଵ ଵା ଏତାନି ପ୍ରସ୍କନ୍ଦନ୍ତି । ଯାନି ଦୃଷଦଃ । ଦେଵୋ ଵଃ ସଵିତା ହିରଣ୍ଯପାଣିଃ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତ୍ଵିତ୍ଯାହ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ । ହଵିଷୋ-ଽସ୍କନ୍ଦାଯ ॥
ଅସଂଵଁପନ୍ତୀ ପିଗ୍ଂଷାଣୂନି କୁରୁତାଦିତ୍ଯାହ ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ ॥ 49 ॥
ଅନ୍ତରିକ୍ଷାଦିଵ ଵା ଏତାନି ପ୍ରସ୍କନ୍ଦନ୍ତି । ଯାନି ଦୃଷଦଃ । ଦେଵୋ ଵଃ ସଵିତା ହିରଣ୍ଯପାଣିଃ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତ୍ଵିତ୍ଯାହ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ । ହଵିଷୋ-ଽସ୍କନ୍ଦାଯ ॥
ଅସଂଵଁପନ୍ତୀ ପିଗ୍ଂଷାଣୂନି କୁରୁତାଦିତ୍ଯାହ ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ ॥ 49 ॥
(ନିଲାଯତ - ଵିଧୃତ୍ଯୈ - ଵୀର୍ଯେଣ - ସ୍କନ୍ଦନ୍ତି ଚତ୍ଵାରି ଚ ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - କପାଲୋପଧାନମ୍
ଧୃଷ୍ଟିରସି ବ୍ରହ୍ମ ଯଚ୍ଛେତ୍ଯାହ ଧୃତ୍ଯୈ ॥
ଅପାଗ୍ନେ ଽଗ୍ନିମାମାଦ-ଞ୍ଜହି ନିଷ୍କ୍ରଵ୍ଯାଦଗ୍ଂ
ସେଧା ଦେଵଯଜଂ-ଵଁହେତ୍ଯାହ ।
ଯ ଏଵାମାତ୍କ୍ରଵ୍ଯାତ୍ । ତମପହତ୍ଯ । ମେଦ୍ଧ୍ଯେ-ଽଗ୍ନୌ କପାଲମୁପଦଧାତି ॥ ନିର୍ଦଗ୍ଧଗ୍ଂ ରକ୍ଷୋ ନିର୍ଦଗ୍ଧା ଅରାତଯ ଇତ୍ଯାହ । ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯେଵ
ନିର୍ଦହତି । ଅଗ୍ନିଵତ୍ଯୁପଦଧାତି । ଅସ୍ମିନ୍ନେଵ ଲୋକେ ଜ୍ଯୋତିର୍ଧତ୍ତେ । ଅଙ୍ଗାରମଧି-ଵର୍ତଯତି ॥ 50 ॥
ଅନୁଵାକଂ 7 - କପାଲୋପଧାନମ୍
ଧୃଷ୍ଟିରସି ବ୍ରହ୍ମ ଯଚ୍ଛେତ୍ଯାହ ଧୃତ୍ଯୈ ॥
ଅପାଗ୍ନେ ଽଗ୍ନିମାମାଦ-ଞ୍ଜହି ନିଷ୍କ୍ରଵ୍ଯାଦଗ୍ଂ
ସେଧା ଦେଵଯଜଂ-ଵଁହେତ୍ଯାହ ।
ଯ ଏଵାମାତ୍କ୍ରଵ୍ଯାତ୍ । ତମପହତ୍ଯ । ମେଦ୍ଧ୍ଯେ-ଽଗ୍ନୌ କପାଲମୁପଦଧାତି ॥ ନିର୍ଦଗ୍ଧଗ୍ଂ ରକ୍ଷୋ ନିର୍ଦଗ୍ଧା ଅରାତଯ ଇତ୍ଯାହ । ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯେଵ
ନିର୍ଦହତି । ଅଗ୍ନିଵତ୍ଯୁପଦଧାତି । ଅସ୍ମିନ୍ନେଵ ଲୋକେ ଜ୍ଯୋତିର୍ଧତ୍ତେ । ଅଙ୍ଗାରମଧି-ଵର୍ତଯତି ॥ 50 ॥
ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଏଵ ଜ୍ଯୋତିର୍ଧତ୍ତେ ।
ଆଦିତ୍ଯମେଵାମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ଜ୍ଯୋତିର୍ଧତ୍ତେ ।
ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମନ୍ତୋ-ଽସ୍ମା ଇମେ ଲୋକା ଭଵନ୍ତି ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଧ୍ରୁଵମସି ପୃଥିଵୀ-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହେତ୍ଯାହ । ପୃଥିଵୀମେଵୈତେନ ଦୃଗ୍ଂହତି ।
ଧର୍ତ୍ରମସ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷ-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହେତ୍ଯାହ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷମେଵୈତେନ ଦୃଗ୍ଂହତି ।
ଧରୁଣମସି ଦିଵ-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହେତ୍ଯାହ । ଦିଵମେଵୈତେନ ଦୃଗ୍ଂହତି ॥ 51 ॥
ଆଦିତ୍ଯମେଵାମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ଜ୍ଯୋତିର୍ଧତ୍ତେ ।
ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମନ୍ତୋ-ଽସ୍ମା ଇମେ ଲୋକା ଭଵନ୍ତି ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଧ୍ରୁଵମସି ପୃଥିଵୀ-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହେତ୍ଯାହ । ପୃଥିଵୀମେଵୈତେନ ଦୃଗ୍ଂହତି ।
ଧର୍ତ୍ରମସ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷ-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହେତ୍ଯାହ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷମେଵୈତେନ ଦୃଗ୍ଂହତି ।
ଧରୁଣମସି ଦିଵ-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହେତ୍ଯାହ । ଦିଵମେଵୈତେନ ଦୃଗ୍ଂହତି ॥ 51 ॥
ଧର୍ମାସି ଦିଶୋ ଦୃଗ୍ଂହେତ୍ଯାହ ।
ଦିଶ ଏଵୈତେନ ଦୃଗ୍ଂହତି । ଇମାନେଵୈତୈ-ର୍ଲୋକା-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହତି । ଦୃଗ୍ଂ ହନ୍ତେ-ଽସ୍ମା ଇମେ ଲୋକାଃ ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିଃ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ତ୍ରୀଣ୍ଯଗ୍ରେ କପାଲାନ୍ଯୁପଦଧାତି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ ।
ଏଷାଂ-ଲୋଁକାନାମାପ୍ତ୍ଯୈ ।
ଏକମଗ୍ରେ କପାଲମୁପଦଧାତି ।
ଏକଂ-ଵାଁ ଅଗ୍ରେ କପାଲ-ମ୍ପୁରୁଷସ୍ଯ ସଭଂଵଁତି ॥ 52 ॥
ଦିଶ ଏଵୈତେନ ଦୃଗ୍ଂହତି । ଇମାନେଵୈତୈ-ର୍ଲୋକା-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହତି । ଦୃଗ୍ଂ ହନ୍ତେ-ଽସ୍ମା ଇମେ ଲୋକାଃ ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିଃ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ତ୍ରୀଣ୍ଯଗ୍ରେ କପାଲାନ୍ଯୁପଦଧାତି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ ।
ଏଷାଂ-ଲୋଁକାନାମାପ୍ତ୍ଯୈ ।
ଏକମଗ୍ରେ କପାଲମୁପଦଧାତି ।
ଏକଂ-ଵାଁ ଅଗ୍ରେ କପାଲ-ମ୍ପୁରୁଷସ୍ଯ ସଭଂଵଁତି ॥ 52 ॥
ଅଥ ଦ୍ଵେ । ଅଥ ତ୍ରୀଣି । ଅଥ ଚତ୍ଵାରି । ଅଥାଷ୍ଟୌ ।
ତସ୍ମାଦଷ୍ଟାକପାଲ-ମ୍ପୁରୁଷସ୍ଯ ଶିରଃ ।
ଯଦେଵ-ଙ୍କପାଲାନ୍ଯୁପ ଦଧାତି । ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଯଜ୍ଞମେଵ ପ୍ରଜାପତିଗ୍ଂ ସଗ୍ଗ୍ସ୍କରୋତି ।
ଆତ୍ମାନମେଵ ତ-ଥ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍କରୋତି । ତଗ୍ଂ ସଗ୍ଗ୍ସ୍କୃତମାତ୍ମାନମ୍ ॥ 53 ॥
ତସ୍ମାଦଷ୍ଟାକପାଲ-ମ୍ପୁରୁଷସ୍ଯ ଶିରଃ ।
ଯଦେଵ-ଙ୍କପାଲାନ୍ଯୁପ ଦଧାତି । ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଯଜ୍ଞମେଵ ପ୍ରଜାପତିଗ୍ଂ ସଗ୍ଗ୍ସ୍କରୋତି ।
ଆତ୍ମାନମେଵ ତ-ଥ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍କରୋତି । ତଗ୍ଂ ସଗ୍ଗ୍ସ୍କୃତମାତ୍ମାନମ୍ ॥ 53 ॥
ଅମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ-ଽନୁପରୈତି ॥ ଯଦଷ୍ଟାଵୁପ ଦଧାତି । ଗାଯତ୍ରିଯା ତ-ଥ୍ସମ୍ମିତମ୍ । ଯନ୍ନଵ । ତ୍ରିଵୃତା ତତ୍ । ଯ-ଦ୍ଦଶ । ଵିରାଜା ତତ୍ । ଯଦେକାଦଶ । ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭା ତତ୍ । ଯଦ୍ଦ୍ଵାଦଶ ॥ 54 ॥
ଜଗତ୍ଯା ତତ୍ । ଛନ୍ଦଃ ସମ୍ମିତାନି ସ ଉପଦଧ-ତ୍କପାଲାନି । ଇମାନ୍ ଁଲୋକାନନୁପୂର୍ଵ-ନ୍ଦିଶୋ ଵିଧୃତ୍ଯୈ ଦୃଗ୍ଂହତି । ଅଥାଯୁଃ ପ୍ରାଣା-ନ୍ପ୍ରଜା-ମ୍ପଶୂନ୍. ଯଜମାନେ ଦଧାତି । ସଜାତାନସ୍ମା ଅଭିତୋ ବହୁଲାନ୍ କରୋତି ॥
ଚିତ-ସ୍ସ୍ଥେତ୍ଯାହ । ଯଥା ଯଜୁରେଵୈତତ୍ ॥
ଭୃଗୂଣାମଙ୍ଗିରସା-ନ୍ତପସା ତପ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵମିତ୍ଯାହ ।
ଦେଵତାନା-ମେଵୈନାନି ତପସା ତପତି । ତାନି ତତ-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥିତେ । ଯାନି ଘର୍ମେ କପାଲାନ୍ ଯୁପଚିନ୍ଵନ୍ତି ଵେଧସ ଇତି ଚତୁଷ୍ପଦଯର୍ଚା ଵିମୁଞ୍ଚତି । ଚତୁଷ୍ପାଦଃ ପଶଵଃ । ପଶୁଷ୍ଵେଵୋପରିଷ୍ଟା-ତ୍ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ 55 ॥
ଚିତ-ସ୍ସ୍ଥେତ୍ଯାହ । ଯଥା ଯଜୁରେଵୈତତ୍ ॥
ଭୃଗୂଣାମଙ୍ଗିରସା-ନ୍ତପସା ତପ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵମିତ୍ଯାହ ।
ଦେଵତାନା-ମେଵୈନାନି ତପସା ତପତି । ତାନି ତତ-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥିତେ । ଯାନି ଘର୍ମେ କପାଲାନ୍ ଯୁପଚିନ୍ଵନ୍ତି ଵେଧସ ଇତି ଚତୁଷ୍ପଦଯର୍ଚା ଵିମୁଞ୍ଚତି । ଚତୁଷ୍ପାଦଃ ପଶଵଃ । ପଶୁଷ୍ଵେଵୋପରିଷ୍ଟା-ତ୍ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ 55 ॥
(ଵର୍ତଯତି - ଦିଵମେଵୈତେନ ଦୃଗ୍ଂହତି - ସମ୍ଭଵତି - ତଗ୍ଂ ସଗ୍ଗ୍ସ୍କୃତମାତ୍ମାନଂ - ଦ୍ଵାଦଶ - ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥିତେ ତ୍ରୀଣି ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ପୁରୋଡାଶାନିଷ୍ପାଦନମ୍
ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵ ଇତ୍ଯାହ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ । ଅଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ।
ଅଶ୍ଵିନୌ ହି ଦେଵାନାମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୂ ଆସ୍ତାମ୍ ।
ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ଯତ୍ଯୈ ।
ସଂଵଁପାମୀତ୍ଯାହ । ଯଥା ଦେଵତମେଵୈନାନି ସଂଵଁପତି ॥ ସମାପୋ ଅଦ୍ଭିରଗ୍ମତ ସମୋଷଧଯୋ ରସେନେତ୍ଯାହ । ଆପୋ ଵା ଓଷଧୀ-ର୍ଜିନ୍ଵନ୍ତି । ଓଷଧଯୋ-ଽପୋ ଜିନ୍ଵନ୍ତି ।
ଅନ୍ଯା ଵା ଏତାସାମନ୍ଯା ଜିନ୍ଵନ୍ତି ॥ 56 ॥
ଅନୁଵାକଂ 8 - ପୁରୋଡାଶାନିଷ୍ପାଦନମ୍
ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵ ଇତ୍ଯାହ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ । ଅଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ।
ଅଶ୍ଵିନୌ ହି ଦେଵାନାମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୂ ଆସ୍ତାମ୍ ।
ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ଯତ୍ଯୈ ।
ସଂଵଁପାମୀତ୍ଯାହ । ଯଥା ଦେଵତମେଵୈନାନି ସଂଵଁପତି ॥ ସମାପୋ ଅଦ୍ଭିରଗ୍ମତ ସମୋଷଧଯୋ ରସେନେତ୍ଯାହ । ଆପୋ ଵା ଓଷଧୀ-ର୍ଜିନ୍ଵନ୍ତି । ଓଷଧଯୋ-ଽପୋ ଜିନ୍ଵନ୍ତି ।
ଅନ୍ଯା ଵା ଏତାସାମନ୍ଯା ଜିନ୍ଵନ୍ତି ॥ 56 ॥
ତସ୍ମାଦେଵମାହ । ସଗ୍ଂ ରେଵତୀ-ର୍ଜଗତୀଭି-ର୍ମଧୁମତୀ-ର୍ମଧୁମତୀଭି-ସ୍ସୃଜ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵମିତ୍ଯାହ ।
ଆପୋ ଵୈ ରେଵତୀଃ । ପଶଵୋ ଜଗତୀଃ । ଓଷଧଯୋ ମଧୁମତୀଃ । ଆପ ଓଷଧୀଃ ପଶୂନ୍ । ତାନେଵାସ୍ମା ଏକଧା ସଗ୍ଂସୃଜ୍ଯ । ମଧୁମତଃ କରୋତି ।
ଅଦ୍ଭ୍ଯଃ ପରି ପ୍ରଜାତା-ସ୍ସ୍ଥ ସମଦ୍ଭିଃ ପୃଚ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵମିତି ପର୍ଯାପ୍ଲାଵଯତି ।
ଯଥା ସୁଵୃଷ୍ଟ ଇମାମନୁ ଵିସୃତ୍ଯ ॥ 57 ॥
ଆପୋ ଵୈ ରେଵତୀଃ । ପଶଵୋ ଜଗତୀଃ । ଓଷଧଯୋ ମଧୁମତୀଃ । ଆପ ଓଷଧୀଃ ପଶୂନ୍ । ତାନେଵାସ୍ମା ଏକଧା ସଗ୍ଂସୃଜ୍ଯ । ମଧୁମତଃ କରୋତି ।
ଅଦ୍ଭ୍ଯଃ ପରି ପ୍ରଜାତା-ସ୍ସ୍ଥ ସମଦ୍ଭିଃ ପୃଚ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵମିତି ପର୍ଯାପ୍ଲାଵଯତି ।
ଯଥା ସୁଵୃଷ୍ଟ ଇମାମନୁ ଵିସୃତ୍ଯ ॥ 57 ॥
ଆପ ଓଷଧୀର୍ମହଯନ୍ତି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ॥
ଜନଯତ୍ଯୈ ତ୍ଵା ସଂଯୌଁମୀତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜା ଏଵୈତେନ ଦାଧାର । ଅଗ୍ନଯେ ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନୀଷୋମାଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ । ମଖସ୍ଯ ଶିରୋ-ଽସୀତ୍ଯାହ ।
ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ମଖଃ । ତସ୍ଯୈତଚ୍ଛିରଃ । ଯ-ତ୍ପୁରୋଡାଶଃ । ତସ୍ମାଦେଵମାହ ॥ 58 ॥
ଜନଯତ୍ଯୈ ତ୍ଵା ସଂଯୌଁମୀତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜା ଏଵୈତେନ ଦାଧାର । ଅଗ୍ନଯେ ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନୀଷୋମାଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ । ମଖସ୍ଯ ଶିରୋ-ଽସୀତ୍ଯାହ ।
ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ମଖଃ । ତସ୍ଯୈତଚ୍ଛିରଃ । ଯ-ତ୍ପୁରୋଡାଶଃ । ତସ୍ମାଦେଵମାହ ॥ 58 ॥
ଘର୍ମୋ-ଽସି ଵିଶ୍ଵାଯୁରିତ୍ଯାହ । ଵିଶ୍ଵମେଵାଯୁ-ର୍ଯଜମାନେ ଦଧାତି । ଉରୁ ପ୍ରଥସ୍ଵୋରୁ ତେ ଯଜ୍ଞପତିଃ ପ୍ରଥତାମିତ୍ଯାହ । ଯଜମାନମେଵ ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିଃ ପ୍ରଥଯତି । ତ୍ଵଚ-ଙ୍ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵେତ୍ଯାହ ।
ସର୍ଵମେଵୈନଗ୍ଂ ସତନୁ-ଙ୍କରୋତି । ଅଥାପ ଆନୀଯ ପରି ମାର୍ଷ୍ଟି । ମାଗ୍ଂସ ଏଵ ତ-ତ୍ତ୍ଵଚ-ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମା-ତ୍ତ୍ଵଚା ମାଗ୍ଂସ-ଞ୍ଛନ୍ନମ୍ ॥
ଘର୍ମୋ ଵା ଏଷୋ-ଽଶାନ୍ତଃ ॥ 59 ॥
ସର୍ଵମେଵୈନଗ୍ଂ ସତନୁ-ଙ୍କରୋତି । ଅଥାପ ଆନୀଯ ପରି ମାର୍ଷ୍ଟି । ମାଗ୍ଂସ ଏଵ ତ-ତ୍ତ୍ଵଚ-ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମା-ତ୍ତ୍ଵଚା ମାଗ୍ଂସ-ଞ୍ଛନ୍ନମ୍ ॥
ଘର୍ମୋ ଵା ଏଷୋ-ଽଶାନ୍ତଃ ॥ 59 ॥
ଅର୍ଧମାସେ-ଽର୍ଧମାସେ ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ଯ-ତ୍ପୁରୋଡାଶଃ । ସ ଈଶ୍ଵରୋ ଯଜମାନଗ୍ଂ ଶୁଚା ପ୍ରଦହଃ । ପର୍ଯଗ୍ନି କରୋତି । ପଶୁମେଵୈନମକଃ । ଶାନ୍ତ୍ଯା ଅପ୍ରଦାହାଯ । ତ୍ରିଃ ପର୍ଯଗ୍ନି କରୋତି ।
ତ୍ର୍ଯାଵୃଦ୍ଧି ଯଜ୍ଞଃ । ଅଥୋ ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ ॥
ଅନ୍ତରିତଗ୍ଂ ରକ୍ଷୋ-ଽନ୍ତରିତା ଅରାତଯ ଇତ୍ଯାହ ॥ 60 ॥
ତ୍ର୍ଯାଵୃଦ୍ଧି ଯଜ୍ଞଃ । ଅଥୋ ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ ॥
ଅନ୍ତରିତଗ୍ଂ ରକ୍ଷୋ-ଽନ୍ତରିତା ଅରାତଯ ଇତ୍ଯାହ ॥ 60 ॥
ରକ୍ଷସା-ମନ୍ତର୍ହିତ୍ଯୈ । ପୁରୋଡାଶଂ-ଵାଁ ଅଧିଶ୍ରିତଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯଜିଘାଗ୍ଂସନ୍ନ୍ ।
ଦିଵି ନାକୋ ନାମାଗ୍ନୀ ରକ୍ଷୋହା । ସ ଏଵାସ୍ମା-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପାହନ୍ନ୍ । ଦେଵସ୍ତ୍ଵା ସଵିତା ଶ୍ରପଯତ୍ଵିତ୍ଯାହ । ସଵିତୃପ୍ରସୂତ ଏଵୈନଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରପଯତି । ଵର୍ଷିଷ୍ଠେ ଅଧି ନାକ ଇତ୍ଯାହ । ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ । ଅଗ୍ନିସ୍ତେ ତନୁଵ-ମ୍ମା-ଽତି ଧାଗିତ୍ଯାହାନତିଦାହାଯ । ଅଗ୍ନେ ହଵ୍ଯଗ୍ଂ ରକ୍ଷସ୍ଵେତ୍ଯାହ ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ ॥ 61 ॥
ଦିଵି ନାକୋ ନାମାଗ୍ନୀ ରକ୍ଷୋହା । ସ ଏଵାସ୍ମା-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପାହନ୍ନ୍ । ଦେଵସ୍ତ୍ଵା ସଵିତା ଶ୍ରପଯତ୍ଵିତ୍ଯାହ । ସଵିତୃପ୍ରସୂତ ଏଵୈନଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରପଯତି । ଵର୍ଷିଷ୍ଠେ ଅଧି ନାକ ଇତ୍ଯାହ । ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ । ଅଗ୍ନିସ୍ତେ ତନୁଵ-ମ୍ମା-ଽତି ଧାଗିତ୍ଯାହାନତିଦାହାଯ । ଅଗ୍ନେ ହଵ୍ଯଗ୍ଂ ରକ୍ଷସ୍ଵେତ୍ଯାହ ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ ॥ 61 ॥
ଅଵିଦହନ୍ତ-ଶ୍ଶ୍ରପଯତେତି ଵାଚଂ-ଵିଁସୃଜତେ ।
ଯଜ୍ଞମେଵ ହଵୀଗ୍ଷ୍ଯଭି-ଵ୍ଯାହୃତ୍ଯ ପ୍ରତନୁତେ ।
ପୁରୋରୁଚମଵିଦାହାଯ ଶୃତ୍ଯୈ କରୋତି ॥ ମସ୍ତିଷ୍କୋ ଵୈ ପୁରୋଡାଶଃ । ତଂ-ଯଁନ୍ନାଭିଵାସଯେତ୍ । ଆଵିର୍ମସ୍ତିଷ୍କଃ ସ୍ଯାତ୍ । ଅଭିଵାସଯତି ।
ତସ୍ମା-ଦ୍ଗୁହା ମସ୍ତିଷ୍କଃ । ଭସ୍ମନା-ଽଭି ଵାସଯତି ।
ତସ୍ମା-ନ୍ମାଗ୍ଂସେନାସ୍ଥି ଛନ୍ନମ୍ ॥ 62 ॥
ଯଜ୍ଞମେଵ ହଵୀଗ୍ଷ୍ଯଭି-ଵ୍ଯାହୃତ୍ଯ ପ୍ରତନୁତେ ।
ପୁରୋରୁଚମଵିଦାହାଯ ଶୃତ୍ଯୈ କରୋତି ॥ ମସ୍ତିଷ୍କୋ ଵୈ ପୁରୋଡାଶଃ । ତଂ-ଯଁନ୍ନାଭିଵାସଯେତ୍ । ଆଵିର୍ମସ୍ତିଷ୍କଃ ସ୍ଯାତ୍ । ଅଭିଵାସଯତି ।
ତସ୍ମା-ଦ୍ଗୁହା ମସ୍ତିଷ୍କଃ । ଭସ୍ମନା-ଽଭି ଵାସଯତି ।
ତସ୍ମା-ନ୍ମାଗ୍ଂସେନାସ୍ଥି ଛନ୍ନମ୍ ॥ 62 ॥
ଵେଦେନାଭି ଵାସଯତି । ତସ୍ମା-ତ୍କେଶୈ-ଶ୍ଶିରଃ ଛନ୍ନମ୍ ।
ଅଖଲତିଭାଵୁକୋ ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ପଶୋର୍ଵୈ ପ୍ରତିମା ପୁରୋଡାଶଃ । ସ ନାଯଜୁଷ୍କ-ମଭିଵାସ୍ଯଃ । ଵୃଥେଵ ସ୍ଯାତ୍ । ଈଶ୍ଵରା ଯଜମାନସ୍ଯ ପଶଵଃ ପ୍ରମେତୋଃ ॥ ସ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣା ପୃଚ୍ଯସ୍ଵେତ୍ଯାହ । ପ୍ରାଣା ଵୈ ବ୍ରହ୍ମ ॥ 63 ॥
ଅଖଲତିଭାଵୁକୋ ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ପଶୋର୍ଵୈ ପ୍ରତିମା ପୁରୋଡାଶଃ । ସ ନାଯଜୁଷ୍କ-ମଭିଵାସ୍ଯଃ । ଵୃଥେଵ ସ୍ଯାତ୍ । ଈଶ୍ଵରା ଯଜମାନସ୍ଯ ପଶଵଃ ପ୍ରମେତୋଃ ॥ ସ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣା ପୃଚ୍ଯସ୍ଵେତ୍ଯାହ । ପ୍ରାଣା ଵୈ ବ୍ରହ୍ମ ॥ 63 ॥
ପ୍ରାଣାଃ ପଶଵଃ । ପ୍ରାଣୈରେଵ ପଶୂନ୍ଥ୍
ସମ୍ପୃଣକ୍ତି । ନ ପ୍ରମାଯୁକା ଭଵନ୍ତି । ଯଜମାନୋ ଵୈ ପୁରୋଡାଶଃ । ପ୍ରଜା ପଶଵଃ ପୁରୀଷମ୍ ।
ଯଦେଵମଭି ଵାସଯତି । ଯଜମାନମେଵ ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭି-ସ୍ସମର୍ଧଯତି ॥ ଦେଵା ଵୈ ହଵି-ର୍ଭୃତ୍ଵା-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । କସ୍ମିନ୍ନିଦ-ମ୍ମ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମହ ଇତି ।
ସୋ-ଽଗ୍ନିରବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 64 ॥
ସମ୍ପୃଣକ୍ତି । ନ ପ୍ରମାଯୁକା ଭଵନ୍ତି । ଯଜମାନୋ ଵୈ ପୁରୋଡାଶଃ । ପ୍ରଜା ପଶଵଃ ପୁରୀଷମ୍ ।
ଯଦେଵମଭି ଵାସଯତି । ଯଜମାନମେଵ ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭି-ସ୍ସମର୍ଧଯତି ॥ ଦେଵା ଵୈ ହଵି-ର୍ଭୃତ୍ଵା-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । କସ୍ମିନ୍ନିଦ-ମ୍ମ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମହ ଇତି ।
ସୋ-ଽଗ୍ନିରବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 64 ॥
ମଯି ତନୂ-ସ୍ସନ୍ନିଧଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଅହଂ-ଵଁସ୍ତ-ଞ୍ଜନଯିଷ୍ଯାମି । ଯସ୍ମି-ନ୍ମ୍ରକ୍ଷ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵ ଇତି । ତେ ଦେଵା ଅଗ୍ନୌ ତନୂ-ସ୍ସ-ନ୍ନ୍ଯଦଧତ । ତସ୍ମାଦାହୁଃ ।
ଅଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା ଦେଵତା ଇତି । ସୋ-ଽଙ୍ଗାରେଣାପଃ ।
ଅଭ୍ଯପାତଯତ୍ । ତତ ଏକତୋ-ଽଜାଯତ ।
ସ ଦ୍ଵିତୀଯମଭ୍ଯପାତଯତ୍ ॥ 65 ॥
ଅଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା ଦେଵତା ଇତି । ସୋ-ଽଙ୍ଗାରେଣାପଃ ।
ଅଭ୍ଯପାତଯତ୍ । ତତ ଏକତୋ-ଽଜାଯତ ।
ସ ଦ୍ଵିତୀଯମଭ୍ଯପାତଯତ୍ ॥ 65 ॥
ତତୋ ଦ୍ଵିତୋ-ଽଜାଯତ । ସ ତୃତୀଯ-ମଭ୍ଯପାତଯତ୍ ।
ତତ-ସ୍ତ୍ରିତୋ-ଽଜାଯତ । ଯଦଦ୍ଭ୍ଯୋ-ଽଜାଯନ୍ତ । ତଦାପ୍ଯାନାମାପ୍ଯତ୍ଵମ୍ । ଯଦାତ୍ମଭ୍ଯୋ ଽଜାଯନ୍ତ ।
ତଦାତ୍ମ୍ଯାନା-ମାତ୍ମ୍ଯତ୍ଵମ୍ ॥ ତେ ଦେଵା ଆପ୍ଯେଷ୍ଵମୃଜତ । ଆପ୍ଯା ଅମୃଜତ ସୂର୍ଯାଭ୍ଯୁଦିତେ । ସୂର୍ଯାଭ୍ଯୁଦିତ-ସ୍ସୂର୍ଯାଭିନିମ୍ରୁକ୍ତେ ॥ 66 ॥
ତତ-ସ୍ତ୍ରିତୋ-ଽଜାଯତ । ଯଦଦ୍ଭ୍ଯୋ-ଽଜାଯନ୍ତ । ତଦାପ୍ଯାନାମାପ୍ଯତ୍ଵମ୍ । ଯଦାତ୍ମଭ୍ଯୋ ଽଜାଯନ୍ତ ।
ତଦାତ୍ମ୍ଯାନା-ମାତ୍ମ୍ଯତ୍ଵମ୍ ॥ ତେ ଦେଵା ଆପ୍ଯେଷ୍ଵମୃଜତ । ଆପ୍ଯା ଅମୃଜତ ସୂର୍ଯାଭ୍ଯୁଦିତେ । ସୂର୍ଯାଭ୍ଯୁଦିତ-ସ୍ସୂର୍ଯାଭିନିମ୍ରୁକ୍ତେ ॥ 66 ॥
ସୂର୍ଯାଭିନିମ୍ରୁକ୍ତଃ କୁନଖିନି । କୁନଖୀ ଶ୍ଯାଵଦତି । ଶ୍ଯାଵଦନ୍ନଗ୍ରଦିଧିଷୌ । ଅଗ୍ରଦିଧିଷୁଃ ପରିଵିତ୍ତେ । ପରିଵିତ୍ତୋ ଵୀରହଣି । ଵୀରହା ବ୍ରହ୍ମହଣି ।
ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମହଣ-ନ୍ନାତ୍ଯଚ୍ଯଵତ । ଅନ୍ତର୍ଵେଦି ନିନଯତ୍ଯଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଉଲ୍ମୁକେନାଭି ଗୃହ୍ଣାତି ଶୃତତ୍ଵାଯ । ଶୃତକାମା ଇଵ ହି ଦେଵାଃ ॥ 67 ॥
ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମହଣ-ନ୍ନାତ୍ଯଚ୍ଯଵତ । ଅନ୍ତର୍ଵେଦି ନିନଯତ୍ଯଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଉଲ୍ମୁକେନାଭି ଗୃହ୍ଣାତି ଶୃତତ୍ଵାଯ । ଶୃତକାମା ଇଵ ହି ଦେଵାଃ ॥ 67 ॥
(ଅନ୍ଯା ଜିନ୍ଵନ୍-ତ୍ଯନୁଵିସୃତ୍ଯୈ-ଵମା-ହାଶାନ୍ତ-ଆହ-ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ-ଛନ୍ନଂ - ବ୍ରହ୍ମା-ବ୍ରଵୀ-ଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯମଭ୍ଯପାତଯ-ଥ୍ସୂର୍ଯାଭିନିମ୍ରୁକ୍ତେ-ଦେଵାଃ) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଵେଦିକରଣମ୍
ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵ ଇତି ସ୍ଫ୍ଯମାଦତ୍ତେ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ । ଅଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ । ଅଶ୍ଵିନୌ ହି ଦେଵାନାମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୂ ଆସ୍ତାମ୍ । ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ଯତ୍ଯୈ ॥ ଆଦଦ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ବାହୁରସି ଦକ୍ଷିଣ ଇତ୍ଯାହ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯମେଵ ଯଜମାନେ ଦଧାତି । ସହସ୍ରଭୃଷ୍ଟି-ଶ୍ଶତତେଜା ଇତ୍ଯାହ ।
ରୂପମେଵାସ୍ଯୈତ-ନ୍ମହିମାନଂ-ଵ୍ଯାଁଚଷ୍ଟେ ॥
ଵାଯୁରସି ତିଗ୍ମତେଜା ଇତ୍ଯାହ । ତେଜୋ ଵୈ ଵାଯୁଃ ॥ 68 ॥
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଵେଦିକରଣମ୍
ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵ ଇତି ସ୍ଫ୍ଯମାଦତ୍ତେ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ । ଅଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ । ଅଶ୍ଵିନୌ ହି ଦେଵାନାମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୂ ଆସ୍ତାମ୍ । ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ଯତ୍ଯୈ ॥ ଆଦଦ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ବାହୁରସି ଦକ୍ଷିଣ ଇତ୍ଯାହ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯମେଵ ଯଜମାନେ ଦଧାତି । ସହସ୍ରଭୃଷ୍ଟି-ଶ୍ଶତତେଜା ଇତ୍ଯାହ ।
ରୂପମେଵାସ୍ଯୈତ-ନ୍ମହିମାନଂ-ଵ୍ଯାଁଚଷ୍ଟେ ॥
ଵାଯୁରସି ତିଗ୍ମତେଜା ଇତ୍ଯାହ । ତେଜୋ ଵୈ ଵାଯୁଃ ॥ 68 ॥
ତେଜ ଏଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ॥ ଵିଷାଦ୍ଵୈ ନାମାସୁର ଆସୀତ୍ । ସୋ-ଽବିଭେତ୍ । ଯଜ୍ଞେନ ମା ଦେଵା ଅଭିଭଵିଷ୍ଯନ୍ତୀତି । ସ ପୃଥିଵୀମଭ୍ଯଵମୀତ୍ । ସା ଽମେଦ୍ଧ୍ଯା ଽଭଵତ୍ । ଅଥୋ ଯଦିନ୍ଦ୍ରୋ ଵୃତ୍ରମହନ୍ନ୍ । ତସ୍ଯ ଲୋହିତ-ମ୍ପୃଥିଵୀମନୁ ଵ୍ଯଧାଵତ୍ । ସା ଽମେଦ୍ଧ୍ଯା ଽଭଵତ୍ ।
ପୃଥିଵି ଦେଵଯଜନୀତ୍ଯାହ ॥ 69 ॥
ପୃଥିଵି ଦେଵଯଜନୀତ୍ଯାହ ॥ 69 ॥
ମେଦ୍ଧ୍ଯାମେଵୈନା-ନ୍ଦେଵଯଜନୀ-ଙ୍କରୋତି ।
ଓଷଦ୍ଧ୍ଯାସ୍ତେ ମୂଲ-ମ୍ମା ହିଗ୍ଂସିଷମିତ୍ଯାହ । ଓଷଧୀନା-ମହିଗ୍ଂସାଯୈ ॥ ଵ୍ରଜ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ଗୋସ୍ଥାନମିତ୍ଯାହ । ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଵୈ ଵ୍ରଜୋ ଗୋସ୍ଥାନଃ । ଛନ୍ଦାଗ୍ସ୍ଯେଵାସ୍ମୈ ଵ୍ରଜ-ଙ୍ଗୋସ୍ଥାନ-ଙ୍କରୋତି ॥ ଵର୍ଷତୁ ତେ ଦ୍ଯୌରିତ୍ଯାହ ।
ଵୃଷ୍ଟିର୍ଵୈ ଦ୍ଯୌଃ । ଵୃଷ୍ଟିମେଵାଵରୁନ୍ଧେ ॥
ବଧାନ ଦେଵ ସଵିତଃ ପରମସ୍ଯା-ମ୍ପରାଵତୀତ୍ଯାହ ॥ 70 ॥
ଓଷଦ୍ଧ୍ଯାସ୍ତେ ମୂଲ-ମ୍ମା ହିଗ୍ଂସିଷମିତ୍ଯାହ । ଓଷଧୀନା-ମହିଗ୍ଂସାଯୈ ॥ ଵ୍ରଜ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ଗୋସ୍ଥାନମିତ୍ଯାହ । ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଵୈ ଵ୍ରଜୋ ଗୋସ୍ଥାନଃ । ଛନ୍ଦାଗ୍ସ୍ଯେଵାସ୍ମୈ ଵ୍ରଜ-ଙ୍ଗୋସ୍ଥାନ-ଙ୍କରୋତି ॥ ଵର୍ଷତୁ ତେ ଦ୍ଯୌରିତ୍ଯାହ ।
ଵୃଷ୍ଟିର୍ଵୈ ଦ୍ଯୌଃ । ଵୃଷ୍ଟିମେଵାଵରୁନ୍ଧେ ॥
ବଧାନ ଦେଵ ସଵିତଃ ପରମସ୍ଯା-ମ୍ପରାଵତୀତ୍ଯାହ ॥ 70 ॥
ଦ୍ଵୌ ଵାଵ ପୁରୁଷୌ । ଯ-ଞ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି । ଯଶ୍ଚୈନ-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି । ତାଵୁଭୌ ବଦ୍ଧ୍ନାତି ପରମସ୍ଯା-ମ୍ପରାଵତି ଶତେନ ପାଶୈଃ । ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯ-ଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମସ୍ତମତୋ ମା ମୌଗିତ୍ଯାହାନିମ୍ରୁକ୍ତ୍ଯୈ ॥
ଅରରୁର୍ଵୈ ନାମାସୁର ଆସୀତ୍ ।
ସ ପୃଥିଵ୍ଯାମୁପମ୍ଲୁପ୍ତୋ-ଽଶଯତ୍ ।
ତ-ନ୍ଦେଵା ଅପହତୋ-ଽରରୁଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଇତି ପୃଥିଵ୍ଯା ଅପାଘ୍ନନ୍ନ୍ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯୋ ଵା ଅରରୁଃ । ଅପହତୋ-ଽରରୁଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଇତି ଯଦାହ ॥ 71 ॥
ଅରରୁର୍ଵୈ ନାମାସୁର ଆସୀତ୍ ।
ସ ପୃଥିଵ୍ଯାମୁପମ୍ଲୁପ୍ତୋ-ଽଶଯତ୍ ।
ତ-ନ୍ଦେଵା ଅପହତୋ-ଽରରୁଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଇତି ପୃଥିଵ୍ଯା ଅପାଘ୍ନନ୍ନ୍ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯୋ ଵା ଅରରୁଃ । ଅପହତୋ-ଽରରୁଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଇତି ଯଦାହ ॥ 71 ॥
ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯମେଵ ପୃଥିଵ୍ଯା ଅପହନ୍ତି । ତେ-ଽମନ୍ଯନ୍ତ ।
ଦିଵଂ-ଵାଁ ଅଯମିତଃ ପତିଷ୍ଯତୀତି ।
ତମରରୁସ୍ତେ ଦିଵ-ମ୍ମା ସ୍କାନିତି ଦିଵଃ ପର୍ଯବାଧନ୍ତ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯୋ ଵା ଅରରୁଃ । ଅରରୁସ୍ତେ ଦିଵ-ମ୍ମା ସ୍କାନିତି ଯଦାହ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯମେଵ ଦିଵଃ ପରିବାଧତେ ।
ସ୍ତମ୍ବ ଯଜୁର୍-ହରତି । ପୃଥିଵ୍ଯା ଏଵ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ମପହନ୍ତି । ଦ୍ଵିତୀଯଗ୍ଂ ହରତି ॥ 72 ॥
ଦିଵଂ-ଵାଁ ଅଯମିତଃ ପତିଷ୍ଯତୀତି ।
ତମରରୁସ୍ତେ ଦିଵ-ମ୍ମା ସ୍କାନିତି ଦିଵଃ ପର୍ଯବାଧନ୍ତ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯୋ ଵା ଅରରୁଃ । ଅରରୁସ୍ତେ ଦିଵ-ମ୍ମା ସ୍କାନିତି ଯଦାହ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯମେଵ ଦିଵଃ ପରିବାଧତେ ।
ସ୍ତମ୍ବ ଯଜୁର୍-ହରତି । ପୃଥିଵ୍ଯା ଏଵ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ମପହନ୍ତି । ଦ୍ଵିତୀଯଗ୍ଂ ହରତି ॥ 72 ॥
ଅନ୍ତରିକ୍ଷାଦେଵୈନ-ମପହନ୍ତି । ତୃତୀଯଗ୍ଂ ହରତି । ଦିଵ ଏଵୈନ-ମପହନ୍ତି । ତୂଷ୍ଣୀ-ଞ୍ଚତୁର୍ଥଗ୍ଂ ହରତି । ଅପରିମିତାଦେଵୈନ-ମପହନ୍ତି ॥ ଅସୁରାଣାଂ-ଵାଁ ଇଯମଗ୍ର ଆସୀତ୍ । ଯାଵଦାସୀନଃ ପରା ପଶ୍ଯତି ।
ତାଵ-ଦ୍ଦେଵାନାମ୍ । ତେ ଦେଵା ଅବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ ।
ଅସ୍ତ୍ଵେଵ ନୋ-ଽସ୍ଯାମପୀତି ॥ 73 ॥
ତାଵ-ଦ୍ଦେଵାନାମ୍ । ତେ ଦେଵା ଅବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ ।
ଅସ୍ତ୍ଵେଵ ନୋ-ଽସ୍ଯାମପୀତି ॥ 73 ॥
କ୍ଯନ୍ନୋ ଦାସ୍ଯଥେତି । ଯାଵଥ୍ସ୍ଵଯ-ମ୍ପରିଗୃହ୍ଣୀଥେତି ।
ତେ ଵସଵସ୍ତ୍ଵେତି ଦକ୍ଷିଣତଃ ପର୍ଯଗୃହ୍ଣନ୍ନ୍ । ରୁଦ୍ରାସ୍ତ୍ଵେତି ପଶ୍ଚାତ୍ । ଆଦିତ୍ଯା-ସ୍ତ୍ଵେତ୍ଯୁତ୍ତରତଃ । ତେ-ଽଗ୍ନିନା ପ୍ରାଞ୍ଚୋ-ଽଜଯନ୍ନ୍ । ଵସୁଭି-ର୍ଦକ୍ଷିଣା ।
ରୁଦ୍ରୈଃ ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚଃ । ଆଦିତ୍ଯୈରୁଦଞ୍ଚଃ ।
ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷୋ ଵେଦି-ମ୍ପରି ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ॥ 74 ॥
ତେ ଵସଵସ୍ତ୍ଵେତି ଦକ୍ଷିଣତଃ ପର୍ଯଗୃହ୍ଣନ୍ନ୍ । ରୁଦ୍ରାସ୍ତ୍ଵେତି ପଶ୍ଚାତ୍ । ଆଦିତ୍ଯା-ସ୍ତ୍ଵେତ୍ଯୁତ୍ତରତଃ । ତେ-ଽଗ୍ନିନା ପ୍ରାଞ୍ଚୋ-ଽଜଯନ୍ନ୍ । ଵସୁଭି-ର୍ଦକ୍ଷିଣା ।
ରୁଦ୍ରୈଃ ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚଃ । ଆଦିତ୍ଯୈରୁଦଞ୍ଚଃ ।
ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷୋ ଵେଦି-ମ୍ପରି ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ॥ 74 ॥
ଭଵତ୍ଯାତ୍ମନା । ପରା-ଽସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯୋ ଭଵତି ॥
ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁ-ସ୍ସଵ ଇତ୍ଯାହ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ ।
କର୍ମ କୃଣ୍ଵନ୍ତି ଵେଧସ ଇତ୍ଯାହ । ଇଷିତଗ୍ଂ ହି କର୍ମ କ୍ରିଯତେ । ପୃଥିଵ୍ଯୈ ମେଦ୍ଧ୍ଯ-ଞ୍ଚାମେଦ୍ଧ୍ଯ-ଞ୍ଚ ଵ୍ଯୁଦକ୍ରାମତାମ୍ । ପ୍ରାଚୀନ-ମୁଦୀଚୀନ-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ପ୍ରତୀଚୀନ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣା ଽମେଦ୍ଧ୍ଯମ୍ ।
ପ୍ରାଚୀମୁଦୀଚୀ-ମ୍ପ୍ରଵଣା-ଙ୍କରୋତି ।
ମେଦ୍ଧ୍ଯାମେଵୈନା-ନ୍ଦେଵଯଜନୀ-ଙ୍କରୋତି ॥ 75 ॥
ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁ-ସ୍ସଵ ଇତ୍ଯାହ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ ।
କର୍ମ କୃଣ୍ଵନ୍ତି ଵେଧସ ଇତ୍ଯାହ । ଇଷିତଗ୍ଂ ହି କର୍ମ କ୍ରିଯତେ । ପୃଥିଵ୍ଯୈ ମେଦ୍ଧ୍ଯ-ଞ୍ଚାମେଦ୍ଧ୍ଯ-ଞ୍ଚ ଵ୍ଯୁଦକ୍ରାମତାମ୍ । ପ୍ରାଚୀନ-ମୁଦୀଚୀନ-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ପ୍ରତୀଚୀନ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣା ଽମେଦ୍ଧ୍ଯମ୍ ।
ପ୍ରାଚୀମୁଦୀଚୀ-ମ୍ପ୍ରଵଣା-ଙ୍କରୋତି ।
ମେଦ୍ଧ୍ଯାମେଵୈନା-ନ୍ଦେଵଯଜନୀ-ଙ୍କରୋତି ॥ 75 ॥
ପ୍ରାଞ୍ଚୌ ଵେଦ୍ଯଗ୍ଂ ସାଵୁନ୍ନଯତି । ଆହଵନୀଯସ୍ଯ ପରିଗୃହୀତ୍ଯୈ । ପ୍ରତୀଚୀ ଶ୍ରୋଣୀ । ଗାର୍ହପତ୍ଯସ୍ଯ ପରିଗୃହୀତ୍ଯୈ । ଅଥୋ ମିଥୁନତ୍ଵାଯ । ଉଦ୍ଧନ୍ତି । ଯଦେଵାସ୍ଯା ଅମେଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ତଦପହନ୍ତି । ଉଦ୍ଧନ୍ତି ।
ତସ୍ମାଦୋଷଧଯଃ ପରାଭଵନ୍ତି ॥ 76 ॥
ତସ୍ମାଦୋଷଧଯଃ ପରାଭଵନ୍ତି ॥ 76 ॥
ମୂଲ-ଞ୍ଛିନତ୍ତି । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯୈଵ ମୂଲ-ଞ୍ଛିନତ୍ତି ।
ମୂଲଂ-ଵାଁ ଅତିତିଷ୍ଠ-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯନୂ-ତ୍ପିପତେ । ଯଦ୍ଧସ୍ତେନ ଛିନ୍ଦ୍ଯାତ୍ । କୁନଖିନୀଃ ପ୍ରଜା-ସ୍ସ୍ଯୁଃ । ସ୍ଫ୍ଯେନ ଛିନତ୍ତି । ଵଜ୍ରୋ ଵୈ ସ୍ଫ୍ଯଃ ।
ଵଜ୍ରେଣୈଵ ଯଜ୍ଞା-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପହନ୍ତି । ପିତୃଦେଵତ୍ଯା ଽତିଖାତା । ଇଯତୀ-ଙ୍ଖନତି ॥ 77 ॥
ମୂଲଂ-ଵାଁ ଅତିତିଷ୍ଠ-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯନୂ-ତ୍ପିପତେ । ଯଦ୍ଧସ୍ତେନ ଛିନ୍ଦ୍ଯାତ୍ । କୁନଖିନୀଃ ପ୍ରଜା-ସ୍ସ୍ଯୁଃ । ସ୍ଫ୍ଯେନ ଛିନତ୍ତି । ଵଜ୍ରୋ ଵୈ ସ୍ଫ୍ଯଃ ।
ଵଜ୍ରେଣୈଵ ଯଜ୍ଞା-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପହନ୍ତି । ପିତୃଦେଵତ୍ଯା ଽତିଖାତା । ଇଯତୀ-ଙ୍ଖନତି ॥ 77 ॥
ପ୍ରଜାପତିନା ଯଜ୍ଞମୁଖେନ ସମ୍ମିତାମ୍ ॥ ଵେଦିର୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ ନିଲାଯତ । ତା-ଞ୍ଚତୁରଙ୍ଗୁଲେ ଽନ୍ଵଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ତସ୍ମାଚ୍ଚତୁରଙ୍ଗୁଲ-ଙ୍ଖେଯା ।
ଚତୁରଙ୍ଗୁଲ-ଙ୍ଖନତି । ଚତୁରଙ୍ଗୁଲେ ହ୍ଯୋଷଧଯଃ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠନ୍ତି ।
ଆପ୍ରତିଷ୍ଠାଯୈ ଖନତି । ଯଜମାନମେଵ ପ୍ରତିଷ୍ଠା-ଙ୍ଗମଯତି । ଦକ୍ଷିଣତୋ ଵର୍ଷୀଯସୀ-ଙ୍କରୋତି ।
ଦେଵଯଜନସ୍ଯୈଵ ରୂପମକଃ ॥ 78 ॥
ଚତୁରଙ୍ଗୁଲ-ଙ୍ଖନତି । ଚତୁରଙ୍ଗୁଲେ ହ୍ଯୋଷଧଯଃ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠନ୍ତି ।
ଆପ୍ରତିଷ୍ଠାଯୈ ଖନତି । ଯଜମାନମେଵ ପ୍ରତିଷ୍ଠା-ଙ୍ଗମଯତି । ଦକ୍ଷିଣତୋ ଵର୍ଷୀଯସୀ-ଙ୍କରୋତି ।
ଦେଵଯଜନସ୍ଯୈଵ ରୂପମକଃ ॥ 78 ॥
ପୁରୀଷଵତୀ-ଙ୍କରୋତି । ପ୍ରଜା ଵୈ ପଶଵଃ ପୁରୀଷମ୍ ।
ପ୍ରଜଯୈଵୈନ-ମ୍ପଶୁଭିଃ ପୁରୀଷଵନ୍ତ-ଙ୍କରୋତି । ଉତ୍ତର-ମ୍ପରିଗ୍ରାହ-ମ୍ପରିଗୃହ୍ଣାତି । ଏତାଵତୀ ଵୈ ପୃଥିଵୀ । ଯାଵତୀ ଵେଦିଃ । ତସ୍ଯା ଏତାଵତ ଏଵ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ନ୍ନିର୍ଭଜ୍ଯ । ଆତ୍ମନ ଉତ୍ତର-ମ୍ପରିଗ୍ରାହ-ମ୍ପରିଗୃହ୍ଣାତି ।
ଋତ-ମସ୍ଯୃତସଦନ-ମସ୍ଯୃତଶ୍ରୀରସୀତ୍ଯାହ । ଯଥା ଯଜୁରେଵୈ ତତ୍ ॥ 79 ॥
ପ୍ରଜଯୈଵୈନ-ମ୍ପଶୁଭିଃ ପୁରୀଷଵନ୍ତ-ଙ୍କରୋତି । ଉତ୍ତର-ମ୍ପରିଗ୍ରାହ-ମ୍ପରିଗୃହ୍ଣାତି । ଏତାଵତୀ ଵୈ ପୃଥିଵୀ । ଯାଵତୀ ଵେଦିଃ । ତସ୍ଯା ଏତାଵତ ଏଵ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ନ୍ନିର୍ଭଜ୍ଯ । ଆତ୍ମନ ଉତ୍ତର-ମ୍ପରିଗ୍ରାହ-ମ୍ପରିଗୃହ୍ଣାତି ।
ଋତ-ମସ୍ଯୃତସଦନ-ମସ୍ଯୃତଶ୍ରୀରସୀତ୍ଯାହ । ଯଥା ଯଜୁରେଵୈ ତତ୍ ॥ 79 ॥
କ୍ରୂରମିଵ ଵା ଏତ-ତ୍କରୋତି । ଯଦ୍ଵେଦି-ଙ୍କରୋତି ।
ଧା ଅସି ସ୍ଵଧା ଅସୀତି ଯୋଯୁପ୍ଯତେ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ।
ଉର୍ଵୀ ଚାସି ଵସ୍ଵୀ ଚାସୀତ୍ଯାହ ।
ଉର୍ଵୀମେଵୈନାଂ-ଵଁସ୍ଵୀ-ଙ୍କରୋତି ।
ପୁରା କ୍ରୂରସ୍ଯ ଵିସୃପୋ ଵିରଫ୍ଶିନ୍ନିତ୍ଯାହ ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ । ଉଦାଦାଯ ପୃଥିଵୀ-ଞ୍ଜୀରଦାନୁର୍ଯାମୈରଯ-ଞ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସି ସ୍ଵଧାଭିରିତ୍ଯାହ ।
ଯଦେଵାସ୍ଯା ଅମେଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ତଦପହତ୍ଯ ।
ମେଦ୍ଧ୍ଯା-ନ୍ଦେଵଯଜନୀ-ଙ୍କୃତ୍ଵା ॥ 80 ॥
ଧା ଅସି ସ୍ଵଧା ଅସୀତି ଯୋଯୁପ୍ଯତେ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ।
ଉର୍ଵୀ ଚାସି ଵସ୍ଵୀ ଚାସୀତ୍ଯାହ ।
ଉର୍ଵୀମେଵୈନାଂ-ଵଁସ୍ଵୀ-ଙ୍କରୋତି ।
ପୁରା କ୍ରୂରସ୍ଯ ଵିସୃପୋ ଵିରଫ୍ଶିନ୍ନିତ୍ଯାହ ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ । ଉଦାଦାଯ ପୃଥିଵୀ-ଞ୍ଜୀରଦାନୁର୍ଯାମୈରଯ-ଞ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସି ସ୍ଵଧାଭିରିତ୍ଯାହ ।
ଯଦେଵାସ୍ଯା ଅମେଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ତଦପହତ୍ଯ ।
ମେଦ୍ଧ୍ଯା-ନ୍ଦେଵଯଜନୀ-ଙ୍କୃତ୍ଵା ॥ 80 ॥
ଯଦଦଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସି ମେଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ତଦସ୍ଯାମେରଯତି ।
ତା-ନ୍ଧୀରାସୋ ଅନୁଦୃଶ୍ଯ ଯଜନ୍ତ ଇତ୍ଯାହାନୁଖ୍ଯାତ୍ଯୈ ॥ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀରାସାଦଯ । ଇଦ୍ଧ୍ମାବର୍ହି-ରୁପସାଦଯ । ସ୍ରୁଵ-ଞ୍ଚ ସ୍ରୁଚଶ୍ଚ ସମ୍ମୃଡ୍ଢି । ପତ୍ନୀଗ୍ଂ ସନ୍ନହ୍ଯ । ଆଜ୍ଯେନୋଦେହୀତ୍ଯାହାନୁପୂର୍ଵତାଯୈ । ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀରାସାଦଯତି । ଆପୋ ଵୈ ରକ୍ଷୋଘ୍ନୀଃ ॥ 81 ॥
ତା-ନ୍ଧୀରାସୋ ଅନୁଦୃଶ୍ଯ ଯଜନ୍ତ ଇତ୍ଯାହାନୁଖ୍ଯାତ୍ଯୈ ॥ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀରାସାଦଯ । ଇଦ୍ଧ୍ମାବର୍ହି-ରୁପସାଦଯ । ସ୍ରୁଵ-ଞ୍ଚ ସ୍ରୁଚଶ୍ଚ ସମ୍ମୃଡ୍ଢି । ପତ୍ନୀଗ୍ଂ ସନ୍ନହ୍ଯ । ଆଜ୍ଯେନୋଦେହୀତ୍ଯାହାନୁପୂର୍ଵତାଯୈ । ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀରାସାଦଯତି । ଆପୋ ଵୈ ରକ୍ଷୋଘ୍ନୀଃ ॥ 81 ॥
ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ । ସ୍ଫ୍ଯସ୍ଯ ଵର୍ତ୍ମନ୍-ଥ୍ସାଦଯତି । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସନ୍ତତ୍ଯୈ । ଉଵାଚ ହାସିତୋ ଦୈଵଲଃ । ଏତାଵତୀର୍ଵା ଅମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକ ଆପ ଆସନ୍ନ୍ ।
ଯାଵତୀଃ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀରିତି । ତସ୍ମା-ଦ୍ବହ୍ଵୀରାସାଦ୍ଯାଃ । ସ୍ଫ୍ଯମୁଦସ୍ଯନ୍ନ୍ । ଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ଯାତ୍ତ-ନ୍ଧ୍ଯାଯେତ୍ । ଶୁଚୈଵୈନ-ମର୍ପଯତି ॥ 82 ॥
ଯାଵତୀଃ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀରିତି । ତସ୍ମା-ଦ୍ବହ୍ଵୀରାସାଦ୍ଯାଃ । ସ୍ଫ୍ଯମୁଦସ୍ଯନ୍ନ୍ । ଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ଯାତ୍ତ-ନ୍ଧ୍ଯାଯେତ୍ । ଶୁଚୈଵୈନ-ମର୍ପଯତି ॥ 82 ॥
(ଵୈ ଵାଯୁ - ରାହ - ପରାଵତୀତ୍ଯାହା - ହ - ଦ୍ଵିତୀଯଗ୍ଂ ହର - ତୀତି - ପରିଗୃହ୍ଣନ୍ତି - ଦେଵଯଜନୀ-ଙ୍କରୋତି - ଭଵନ୍ତି - ଖନତ୍ଯ - କ - ରେତତ୍ - କୃତ୍ଵା - ରକ୍ଷୋଘ୍ନୀ - ରର୍ପଯତି) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଇଧ୍ମାବର୍ହି-ସ୍ସାଦନମ୍
ଵଜ୍ରୋ ଵୈ ସ୍ଫ୍ଯଃ । ଯଦନ୍ଵଞ୍ଚ-ନ୍ଧାରଯେତ୍ । ଵଜ୍ରେ-ଽଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁଃ, କ୍ଷଣ୍ଵୀତ । ପୁରସ୍ତା-ତ୍ତିର୍ଯଞ୍ଚ-ନ୍ଧାରଯତି । ଵଜ୍ରୋ ଵୈ ସ୍ଫ୍ଯଃ । ଵଜ୍ରେଣୈଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତୋ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପହନ୍ତି ।
ଅଗ୍ନିଭ୍ଯା-ମ୍ପ୍ରାଚଶ୍ଚ ପ୍ରତୀଚଶ୍ଚ । ସ୍ଫ୍ଯେନୋଦୀଚଶ୍ଚା-ଧରାଚଶ୍ଚ । ସ୍ଫ୍ଯେନ ଵା ଏଷ ଵଜ୍ରେଣାସ୍ଯୈ ପାପ୍ମାନ-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ମପହତ୍ଯ ।
ଉତ୍କରେ-ଽଧି ପ୍ରଵୃଶ୍ଚତି ॥ 83 ॥
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଇଧ୍ମାବର୍ହି-ସ୍ସାଦନମ୍
ଵଜ୍ରୋ ଵୈ ସ୍ଫ୍ଯଃ । ଯଦନ୍ଵଞ୍ଚ-ନ୍ଧାରଯେତ୍ । ଵଜ୍ରେ-ଽଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁଃ, କ୍ଷଣ୍ଵୀତ । ପୁରସ୍ତା-ତ୍ତିର୍ଯଞ୍ଚ-ନ୍ଧାରଯତି । ଵଜ୍ରୋ ଵୈ ସ୍ଫ୍ଯଃ । ଵଜ୍ରେଣୈଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତୋ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପହନ୍ତି ।
ଅଗ୍ନିଭ୍ଯା-ମ୍ପ୍ରାଚଶ୍ଚ ପ୍ରତୀଚଶ୍ଚ । ସ୍ଫ୍ଯେନୋଦୀଚଶ୍ଚା-ଧରାଚଶ୍ଚ । ସ୍ଫ୍ଯେନ ଵା ଏଷ ଵଜ୍ରେଣାସ୍ଯୈ ପାପ୍ମାନ-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ମପହତ୍ଯ ।
ଉତ୍କରେ-ଽଧି ପ୍ରଵୃଶ୍ଚତି ॥ 83 ॥
ଯଥୋପଧାଯ ଵୃଶ୍ଚନ୍ତ୍ଯଵମ୍ । ହସ୍ତାଵଵ ନେନିକ୍ତେ । ଆତ୍ମାନମେଵ ପଵଯତେ । ସ୍ଫ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରକ୍ଷାଲଯତି ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ । ଅଥୋ ପାପ୍ମନ ଏଵ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯ ନ୍ଯଙ୍ଗ-ଞ୍ଛିନତ୍ତି ॥ ଇଦ୍ଧ୍ମା-ବର୍ହି-ରୁପସାଦଯତି ଯୁକ୍ତ୍ଯୈ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ମିଥୁନତ୍ଵାଯ ।
ଅଥୋ ପୁରୋରୁଚମେଵୈତା-ନ୍ଦଧାତି ।
ଉତ୍ତରସ୍ଯ କର୍ମଣୋ-ଽନୁଖ୍ଯାତ୍ଯୈ ।
ନ ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯଗୁପସାଦଯେତ୍ ॥ 84 ॥
ଅଥୋ ପୁରୋରୁଚମେଵୈତା-ନ୍ଦଧାତି ।
ଉତ୍ତରସ୍ଯ କର୍ମଣୋ-ଽନୁଖ୍ଯାତ୍ଯୈ ।
ନ ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯଗୁପସାଦଯେତ୍ ॥ 84 ॥
ଯ-ତ୍ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯ-ଗୁପସାଦଯେତ୍ ।
ଅନ୍ଯତ୍ରାହୁତିପଥାଦିଦ୍ଧ୍ମ-ମ୍ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍ । ପ୍ରଜା ଵୈ ବର୍ହିଃ । ଅପରାଦ୍ଧ୍ନୁଯା-ଦ୍ବର୍ହିଷା ପ୍ରଜାନା-ମ୍ପ୍ରଜନନମ୍ । ପଶ୍ଚାତ୍-ପ୍ରାଗୁପସାଦଯତି । ଆହୁତିପଥେନେଦ୍ଧ୍ମ-ମ୍ପ୍ରତିପାଦଯତି ।
ସପ୍ରନ୍ତ୍ଯେଵ ବର୍ହିଷା ପ୍ରଜାନା-ମ୍ପ୍ରଜନନମୁପୈତି । ଦକ୍ଷିଣମିଦ୍ଧ୍ମମ୍ ।
ଉତ୍ତର-ମ୍ବରଃଇଃ । ଆତ୍ମା ଵା ଇଦ୍ଧ୍ମଃ ।
ପ୍ରଜା ବର୍ହିଃ । ପ୍ରଜା ହ୍ଯାତ୍ମନ ଉତ୍ତରତରା ତୀର୍ଥେ ।
ତତୋ ମେଧମୁପନୀଯ । ଯଥା ଦେଵତମେଵୈନତ୍-ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି । ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭି-ର୍ଯଜମାନଃ ॥ 85 ॥
(ଵୃଶ୍ଚତି - ସାଦଯେ - ଦିଦ୍ଧ୍ମଃ ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 10)
(ତୃତୀଯସ୍ଯାଂ - ଦେଵସ୍ଯାଶ୍ଵପର୍ଶୁଂ-ଯୋଁ ଵୈ - ପୂର୍ଵେଦ୍ଯୁଃ - କର୍ମଣେ ଵା - ମିନ୍ଦ୍ରୋ ଵୃତ୍ରମହନ୍-ଥ୍ସୋ-ଽପୋ - ଽଵଧୂତଂ - ଧୃଷ୍ଟି--ର୍ ଦେଵସ୍ଯେତ୍ଯାହ ସଂଵଁପାମି - ଦେଵସ୍ଯ ସ୍ଫ୍ଯମାଦଦେ - ଵଜ୍ରୋ ଵୈ ସ୍ଫ୍ଯୋ ଦଶ)
(ତୃତୀଯସ୍ଯାଂ - ଁଯଜ୍ଞସ୍ଯାନତିରେକାଯ - ପଵିତ୍ରଵତ୍ଯ - ଧ୍ଵର୍ଯୁ-ଞ୍ଚା - ଧିଷଵଣମସ୍ଯ - ନ୍ତରିକ୍ଷ ଏଵ - ରକ୍ଷସାମନ୍ତର୍ହିତ୍ଯୈ - ଦ୍ଵୌ ଵାଵ ପୁରୁଷୋ - ଯଦଦଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସି ମେଦ୍ଧ୍ଯ-ମ୍ପଞ୍ଚାଶୀତିଃ)
(ତୃତୀଯସ୍ଯାଂ - ଁଯଜମାନଃ)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀଯାଷ୍ଟକେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
ଅନ୍ଯତ୍ରାହୁତିପଥାଦିଦ୍ଧ୍ମ-ମ୍ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍ । ପ୍ରଜା ଵୈ ବର୍ହିଃ । ଅପରାଦ୍ଧ୍ନୁଯା-ଦ୍ବର୍ହିଷା ପ୍ରଜାନା-ମ୍ପ୍ରଜନନମ୍ । ପଶ୍ଚାତ୍-ପ୍ରାଗୁପସାଦଯତି । ଆହୁତିପଥେନେଦ୍ଧ୍ମ-ମ୍ପ୍ରତିପାଦଯତି ।
ସପ୍ରନ୍ତ୍ଯେଵ ବର୍ହିଷା ପ୍ରଜାନା-ମ୍ପ୍ରଜନନମୁପୈତି । ଦକ୍ଷିଣମିଦ୍ଧ୍ମମ୍ ।
ଉତ୍ତର-ମ୍ବରଃଇଃ । ଆତ୍ମା ଵା ଇଦ୍ଧ୍ମଃ ।
ପ୍ରଜା ବର୍ହିଃ । ପ୍ରଜା ହ୍ଯାତ୍ମନ ଉତ୍ତରତରା ତୀର୍ଥେ ।
ତତୋ ମେଧମୁପନୀଯ । ଯଥା ଦେଵତମେଵୈନତ୍-ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି । ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭି-ର୍ଯଜମାନଃ ॥ 85 ॥
(ଵୃଶ୍ଚତି - ସାଦଯେ - ଦିଦ୍ଧ୍ମଃ ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 10)
(ତୃତୀଯସ୍ଯାଂ - ଦେଵସ୍ଯାଶ୍ଵପର୍ଶୁଂ-ଯୋଁ ଵୈ - ପୂର୍ଵେଦ୍ଯୁଃ - କର୍ମଣେ ଵା - ମିନ୍ଦ୍ରୋ ଵୃତ୍ରମହନ୍-ଥ୍ସୋ-ଽପୋ - ଽଵଧୂତଂ - ଧୃଷ୍ଟି--ର୍ ଦେଵସ୍ଯେତ୍ଯାହ ସଂଵଁପାମି - ଦେଵସ୍ଯ ସ୍ଫ୍ଯମାଦଦେ - ଵଜ୍ରୋ ଵୈ ସ୍ଫ୍ଯୋ ଦଶ)
(ତୃତୀଯସ୍ଯାଂ - ଁଯଜ୍ଞସ୍ଯାନତିରେକାଯ - ପଵିତ୍ରଵତ୍ଯ - ଧ୍ଵର୍ଯୁ-ଞ୍ଚା - ଧିଷଵଣମସ୍ଯ - ନ୍ତରିକ୍ଷ ଏଵ - ରକ୍ଷସାମନ୍ତର୍ହିତ୍ଯୈ - ଦ୍ଵୌ ଵାଵ ପୁରୁଷୋ - ଯଦଦଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସି ମେଦ୍ଧ୍ଯ-ମ୍ପଞ୍ଚାଶୀତିଃ)
(ତୃତୀଯସ୍ଯାଂ - ଁଯଜମାନଃ)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀଯାଷ୍ଟକେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥