Lord Vishnu

śrī mahānyāsam - 7.2. puruṣa sūktaṃ

(Purusha Suktam (Taittiriya Aranyaka, with svaras) in English (IAST))

From Rig Veda (10.90) and Taittiriya Aranyaka (3.12)

Also known as sahasrasirsa purusah sahasraksassahasrapat sa bhumimvi svato

Purusha Suktam is one of the most profound hymns of the Vedas, describing the cosmic form of the Supreme Being. It depicts the Universe as an expression of the Divine, embodying the omnipresence, omniscience, and omnipotence of the Creator. It is an essential component of Vedic rituals, including Mahanyasam and Pancha Suktam. Chanting this sacred hymn is believed to purify the mind, bestow spiritual enlightenment, and harmonize the practitioner with the cosmic order. It serves as a powerful meditation tool for realizing the unity of the individual soul with the Universal Consciousness.

(tai. ara. 3.12.1 - tai. ara. 3.12.7)
sahasra̭śīrṣā purṷṣaḥ | sahasrākṣa-ssahasra̭pāt | sa bhūmiṃ̭-vi~śvato̭ vṛtvā | atya̭tiṣṭha-ddaśāṅgulam | purṷṣa evedagṃ sarvam | ya-dbhūtaṃ-ya~cca bhavyam |
utāmṛ̭tatvasyeśā̭naḥ | yadannḙnā-tiroha̭ti |
etāvā̭nasya mahimā | ato jyāyāg̭śca pūrṷṣaḥ || 1
pādo-'sya viśvā̭ bhūtāni̭ | tripāda̭syā-mṛta̭-ndivi | tripādūrdhva udai-tpurṷṣaḥ | pādo 'syehā-''bha̭vā-tpunaḥ̭ |
tato viṣvaṃ-vya~̭krāmat | sāśanānaśane abhi || tasmā-dvirāḍa̭jāyata | virājo adhi pūrṷṣaḥ | sa jāto atya̭ricyata | paścā-dbhūmimatho̭ puraḥ || 2
yatpurṷṣeṇa haviṣā | devā yajñamata̭nvata | vasanto a̭syāsīdājyam | grīṣma iddhma śśaraddhaviḥ | saptāsyā̭sa-nparidhayaḥ̭ | tri-ssapta samidhaḥ̭ kṛtāḥ | devāya-dyajña-nta̭nvānāḥ | aba̭dhna-npurṷṣa-mpaśum ||
taṃ-ya~jña-mbarhiṣi praukṣanṋ | purṷṣa-ñjātama̭grataḥ || 3
tena̭ devā aya̭janta | sāddhyā ṛṣa̭yaśca ye |
tasmā-dyajñā-thsa̭rvahutaḥ̭ | sambhṛ̭ta-mpṛṣadājyam | paśūgstāgśca̭kre vāyavyāṋ | āraṇyā-ngrāmyāśca ye | tasmā-dyajñā-thsa̭rvahutaḥ̭ | ṛca-ssāmā̭ni jajñire |
chandāgṃ̭si jajñire tasmāt | yajustasmā̭-dajāyata || 4
tasmādaśvā̭ ajāyanta | ye ke co̭bhayāda̭taḥ |
gāvo̭ ha jajñire tasmāt | tasmājjātā a̭jāvayaḥ̭ |
yatpurṷṣaṃ-vya~̭dadhuḥ | katidhā vya̭kalpayann |
mukha-ṅkima̭sya kau bāhū | kāvūrū pādā̭vucyete | brāhmaṇo-'sya mukha̭māsīt | bāhū rā̭janyaḥ̭ kṛtaḥ || 5
ūrū tada̭sya ya-dvaiśyaḥ̭ | padbhyāgṃ śūdro a̭jāyata | candramā mana̭so jātaḥ | cakṣo-ssūryo̭ ajāyata | mukhā-dindra̭ścāgniśca̭ |
prāṇā-dvāyura̭jāyata | nābhyā̭ āsīdantari̭kṣam | śīrṣṇo dyau-ssama̭vartata | padbhyā-mbhūmi rdiśa-śśrotrāt | tathā̭ lokāgṃ a̭kalpayann || 6
vedāhameta-mpurṷṣa-mmahāntam | ādityava̭rṇa-ntama̭sastu pāre |
sarvā̭ṇi rūpāṇi̭ vicitya dhīraḥ̭ | nāmā̭ni kṛtvābhivadan yadāste | dhātā purastā-dyamṷdājahāra̭ | śakraḥ pravidvā-npradiśaścata̭sraḥ | tamevaṃ-vi~dvānamṛta̭ iha bha̭vati | nānyaḥ panthā aya̭nāya vidyate |
yajñena̭ yajñama̭yajanta devāḥ | tāni dharmā̭ṇi prathamānyā̭sann | te ha nāka̭-mmahimāna̭-ssacante | yatra pūrvḙ sāddhyā-ssanti̭ devāḥ || 7
o-nnamo bhagavatḙ rudrāya || puruṣasūktagṃ śirase svāhā ||

Explore More