(తై. అర. 3.12.1 - తై. అర. 3.12.7)
సహస్రశీర్షా పురుషః । సహస్రాక్ష-స్సహస్రపాత్ । స భూమిం-విఁశ్వతో వృత్వా । అత్యతిష్ఠ-ద్దశాఙ్గులమ్ । పురుష ఏవేదగ్ం సర్వమ్ । య-ద్భూతం-యఁచ్చ భవ్యమ్ ।
ఉతామృతత్వస్యేశానః । యదన్నేనా-తిరోహతి ।
ఏతావానస్య మహిమా । అతో జ్యాయాగ్శ్చ పూరుషః ॥ 1
సహస్రశీర్షా పురుషః । సహస్రాక్ష-స్సహస్రపాత్ । స భూమిం-విఁశ్వతో వృత్వా । అత్యతిష్ఠ-ద్దశాఙ్గులమ్ । పురుష ఏవేదగ్ం సర్వమ్ । య-ద్భూతం-యఁచ్చ భవ్యమ్ ।
ఉతామృతత్వస్యేశానః । యదన్నేనా-తిరోహతి ।
ఏతావానస్య మహిమా । అతో జ్యాయాగ్శ్చ పూరుషః ॥ 1
పాదో-ఽస్య విశ్వా భూతాని । త్రిపాదస్యా-మృత-న్దివి । త్రిపాదూర్ధ్వ ఉదై-త్పురుషః । పాదో ఽస్యేహా-ఽఽభవా-త్పునః ।
తతో విష్వం-వ్యఁక్రామత్ । సాశనానశనే అభి ॥ తస్మా-ద్విరాడజాయత । విరాజో అధి పూరుషః । స జాతో అత్యరిచ్యత । పశ్చా-ద్భూమిమథో పురః ॥ 2
తతో విష్వం-వ్యఁక్రామత్ । సాశనానశనే అభి ॥ తస్మా-ద్విరాడజాయత । విరాజో అధి పూరుషః । స జాతో అత్యరిచ్యత । పశ్చా-ద్భూమిమథో పురః ॥ 2
యత్పురుషేణ హవిషా । దేవా యజ్ఞమతన్వత । వసన్తో అస్యాసీదాజ్యమ్ । గ్రీష్మ ఇద్ధ్మ శ్శరద్ధవిః । సప్తాస్యాస-న్పరిధయః । త్రి-స్సప్త సమిధః కృతాః । దేవాయ-ద్యజ్ఞ-న్తన్వానాః । అబధ్న-న్పురుష-మ్పశుమ్ ॥
తం-యఁజ్ఞ-మ్బర్హిషి ప్రౌక్షన్న్ । పురుష-ఞ్జాతమగ్రతః ॥ 3
తం-యఁజ్ఞ-మ్బర్హిషి ప్రౌక్షన్న్ । పురుష-ఞ్జాతమగ్రతః ॥ 3
తేన దేవా అయజన్త । సాద్ధ్యా ఋషయశ్చ యే ।
తస్మా-ద్యజ్ఞా-థ్సర్వహుతః । సమ్భృత-మ్పృషదాజ్యమ్ । పశూగ్స్తాగ్శ్చక్రే వాయవ్యాన్ । ఆరణ్యా-న్గ్రామ్యాశ్చ యే । తస్మా-ద్యజ్ఞా-థ్సర్వహుతః । ఋచ-స్సామాని జజ్ఞిరే ।
ఛన్దాగ్ంసి జజ్ఞిరే తస్మాత్ । యజుస్తస్మా-దజాయత ॥ 4
తస్మా-ద్యజ్ఞా-థ్సర్వహుతః । సమ్భృత-మ్పృషదాజ్యమ్ । పశూగ్స్తాగ్శ్చక్రే వాయవ్యాన్ । ఆరణ్యా-న్గ్రామ్యాశ్చ యే । తస్మా-ద్యజ్ఞా-థ్సర్వహుతః । ఋచ-స్సామాని జజ్ఞిరే ।
ఛన్దాగ్ంసి జజ్ఞిరే తస్మాత్ । యజుస్తస్మా-దజాయత ॥ 4
తస్మాదశ్వా అజాయన్త । యే కే చోభయాదతః ।
గావో హ జజ్ఞిరే తస్మాత్ । తస్మాజ్జాతా అజావయః ।
యత్పురుషం-వ్యఁదధుః । కతిధా వ్యకల్పయన్న్ ।
ముఖ-ఙ్కిమస్య కౌ బాహూ । కావూరూ పాదావుచ్యేతే । బ్రాహ్మణో-ఽస్య ముఖమాసీత్ । బాహూ రాజన్యః కృతః ॥ 5
గావో హ జజ్ఞిరే తస్మాత్ । తస్మాజ్జాతా అజావయః ।
యత్పురుషం-వ్యఁదధుః । కతిధా వ్యకల్పయన్న్ ।
ముఖ-ఙ్కిమస్య కౌ బాహూ । కావూరూ పాదావుచ్యేతే । బ్రాహ్మణో-ఽస్య ముఖమాసీత్ । బాహూ రాజన్యః కృతః ॥ 5
ఊరూ తదస్య య-ద్వైశ్యః । పద్భ్యాగ్ం శూద్రో అజాయత । చన్ద్రమా మనసో జాతః । చక్షో-స్సూర్యో అజాయత । ముఖా-దిన్ద్రశ్చాగ్నిశ్చ ।
ప్రాణా-ద్వాయురజాయత । నాభ్యా ఆసీదన్తరిక్షమ్ । శీర్ష్ణో ద్యౌ-స్సమవర్తత । పద్భ్యా-మ్భూమి ర్దిశ-శ్శ్రోత్రాత్ । తథా లోకాగ్ం అకల్పయన్న్ ॥ 6
ప్రాణా-ద్వాయురజాయత । నాభ్యా ఆసీదన్తరిక్షమ్ । శీర్ష్ణో ద్యౌ-స్సమవర్తత । పద్భ్యా-మ్భూమి ర్దిశ-శ్శ్రోత్రాత్ । తథా లోకాగ్ం అకల్పయన్న్ ॥ 6
వేదాహమేత-మ్పురుష-మ్మహాన్తమ్ । ఆదిత్యవర్ణ-న్తమసస్తు పారే ।
సర్వాణి రూపాణి విచిత్య ధీరః । నామాని కృత్వాభివదన్ యదాస్తే । ధాతా పురస్తా-ద్యముదాజహార । శక్రః ప్రవిద్వా-న్ప్రదిశశ్చతస్రః । తమేవం-విఁద్వానమృత ఇహ భవతి । నాన్యః పన్థా అయనాయ విద్యతే ।
యజ్ఞేన యజ్ఞమయజన్త దేవాః । తాని ధర్మాణి ప్రథమాన్యాసన్న్ । తే హ నాక-మ్మహిమాన-స్సచన్తే । యత్ర పూర్వే సాద్ధ్యా-స్సన్తి దేవాః ॥ 7
ఓ-న్నమో భగవతే రుద్రాయ ॥ పురుషసూక్తగ్ం శిరసే స్వాహా ॥
సర్వాణి రూపాణి విచిత్య ధీరః । నామాని కృత్వాభివదన్ యదాస్తే । ధాతా పురస్తా-ద్యముదాజహార । శక్రః ప్రవిద్వా-న్ప్రదిశశ్చతస్రః । తమేవం-విఁద్వానమృత ఇహ భవతి । నాన్యః పన్థా అయనాయ విద్యతే ।
యజ్ఞేన యజ్ఞమయజన్త దేవాః । తాని ధర్మాణి ప్రథమాన్యాసన్న్ । తే హ నాక-మ్మహిమాన-స్సచన్తే । యత్ర పూర్వే సాద్ధ్యా-స్సన్తి దేవాః ॥ 7
ఓ-న్నమో భగవతే రుద్రాయ ॥ పురుషసూక్తగ్ం శిరసే స్వాహా ॥