(തൈ. അര. 3.12.1 - തൈ. അര. 3.12.7)
സഹസ്രശീര്ഷാ പുരുഷഃ । സഹസ്രാക്ഷ-സ്സഹസ്രപാത് । സ ഭൂമിം-വിഁശ്വതോ വൃത്വാ । അത്യതിഷ്ഠ-ദ്ദശാങ്ഗുലമ് । പുരുഷ ഏവേദഗ്ം സര്വമ് । യ-ദ്ഭൂതം-യഁച്ച ഭവ്യമ് ।
ഉതാമൃതത്വസ്യേശാനഃ । യദന്നേനാ-തിരോഹതി ।
ഏതാവാനസ്യ മഹിമാ । അതോ ജ്യായാഗ്ശ്ച പൂരുഷഃ ॥ 1
സഹസ്രശീര്ഷാ പുരുഷഃ । സഹസ്രാക്ഷ-സ്സഹസ്രപാത് । സ ഭൂമിം-വിഁശ്വതോ വൃത്വാ । അത്യതിഷ്ഠ-ദ്ദശാങ്ഗുലമ് । പുരുഷ ഏവേദഗ്ം സര്വമ് । യ-ദ്ഭൂതം-യഁച്ച ഭവ്യമ് ।
ഉതാമൃതത്വസ്യേശാനഃ । യദന്നേനാ-തിരോഹതി ।
ഏതാവാനസ്യ മഹിമാ । അതോ ജ്യായാഗ്ശ്ച പൂരുഷഃ ॥ 1
പാദോ-ഽസ്യ വിശ്വാ ഭൂതാനി । ത്രിപാദസ്യാ-മൃത-ന്ദിവി । ത്രിപാദൂര്ധ്വ ഉദൈ-ത്പുരുഷഃ । പാദോ ഽസ്യേഹാ-ഽഽഭവാ-ത്പുനഃ ।
തതോ വിഷ്വം-വ്യഁക്രാമത് । സാശനാനശനേ അഭി ॥ തസ്മാ-ദ്വിരാഡജായത । വിരാജോ അധി പൂരുഷഃ । സ ജാതോ അത്യരിച്യത । പശ്ചാ-ദ്ഭൂമിമഥോ പുരഃ ॥ 2
തതോ വിഷ്വം-വ്യഁക്രാമത് । സാശനാനശനേ അഭി ॥ തസ്മാ-ദ്വിരാഡജായത । വിരാജോ അധി പൂരുഷഃ । സ ജാതോ അത്യരിച്യത । പശ്ചാ-ദ്ഭൂമിമഥോ പുരഃ ॥ 2
യത്പുരുഷേണ ഹവിഷാ । ദേവാ യജ്ഞമതന്വത । വസന്തോ അസ്യാസീദാജ്യമ് । ഗ്രീഷ്മ ഇദ്ധ്മ ശ്ശരദ്ധവിഃ । സപ്താസ്യാസ-ന്പരിധയഃ । ത്രി-സ്സപ്ത സമിധഃ കൃതാഃ । ദേവായ-ദ്യജ്ഞ-ന്തന്വാനാഃ । അബധ്ന-ന്പുരുഷ-മ്പശുമ് ॥
തം-യഁജ്ഞ-മ്ബര്ഹിഷി പ്രൌക്ഷന്ന് । പുരുഷ-ഞ്ജാതമഗ്രതഃ ॥ 3
തം-യഁജ്ഞ-മ്ബര്ഹിഷി പ്രൌക്ഷന്ന് । പുരുഷ-ഞ്ജാതമഗ്രതഃ ॥ 3
തേന ദേവാ അയജന്ത । സാദ്ധ്യാ ഋഷയശ്ച യേ ।
തസ്മാ-ദ്യജ്ഞാ-ഥ്സര്വഹുതഃ । സമ്ഭൃത-മ്പൃഷദാജ്യമ് । പശൂഗ്സ്താഗ്ശ്ചക്രേ വായവ്യാന് । ആരണ്യാ-ന്ഗ്രാമ്യാശ്ച യേ । തസ്മാ-ദ്യജ്ഞാ-ഥ്സര്വഹുതഃ । ഋച-സ്സാമാനി ജജ്ഞിരേ ।
ഛന്ദാഗ്ംസി ജജ്ഞിരേ തസ്മാത് । യജുസ്തസ്മാ-ദജായത ॥ 4
തസ്മാ-ദ്യജ്ഞാ-ഥ്സര്വഹുതഃ । സമ്ഭൃത-മ്പൃഷദാജ്യമ് । പശൂഗ്സ്താഗ്ശ്ചക്രേ വായവ്യാന് । ആരണ്യാ-ന്ഗ്രാമ്യാശ്ച യേ । തസ്മാ-ദ്യജ്ഞാ-ഥ്സര്വഹുതഃ । ഋച-സ്സാമാനി ജജ്ഞിരേ ।
ഛന്ദാഗ്ംസി ജജ്ഞിരേ തസ്മാത് । യജുസ്തസ്മാ-ദജായത ॥ 4
തസ്മാദശ്വാ അജായന്ത । യേ കേ ചോഭയാദതഃ ।
ഗാവോ ഹ ജജ്ഞിരേ തസ്മാത് । തസ്മാജ്ജാതാ അജാവയഃ ।
യത്പുരുഷം-വ്യഁദധുഃ । കതിധാ വ്യകല്പയന്ന് ।
മുഖ-ങ്കിമസ്യ കൌ ബാഹൂ । കാവൂരൂ പാദാവുച്യേതേ । ബ്രാഹ്മണോ-ഽസ്യ മുഖമാസീത് । ബാഹൂ രാജന്യഃ കൃതഃ ॥ 5
ഗാവോ ഹ ജജ്ഞിരേ തസ്മാത് । തസ്മാജ്ജാതാ അജാവയഃ ।
യത്പുരുഷം-വ്യഁദധുഃ । കതിധാ വ്യകല്പയന്ന് ।
മുഖ-ങ്കിമസ്യ കൌ ബാഹൂ । കാവൂരൂ പാദാവുച്യേതേ । ബ്രാഹ്മണോ-ഽസ്യ മുഖമാസീത് । ബാഹൂ രാജന്യഃ കൃതഃ ॥ 5
ഊരൂ തദസ്യ യ-ദ്വൈശ്യഃ । പദ്ഭ്യാഗ്ം ശൂദ്രോ അജായത । ചന്ദ്രമാ മനസോ ജാതഃ । ചക്ഷോ-സ്സൂര്യോ അജായത । മുഖാ-ദിന്ദ്രശ്ചാഗ്നിശ്ച ।
പ്രാണാ-ദ്വായുരജായത । നാഭ്യാ ആസീദന്തരിക്ഷമ് । ശീര്ഷ്ണോ ദ്യൌ-സ്സമവര്തത । പദ്ഭ്യാ-മ്ഭൂമി ര്ദിശ-ശ്ശ്രോത്രാത് । തഥാ ലോകാഗ്ം അകല്പയന്ന് ॥ 6
പ്രാണാ-ദ്വായുരജായത । നാഭ്യാ ആസീദന്തരിക്ഷമ് । ശീര്ഷ്ണോ ദ്യൌ-സ്സമവര്തത । പദ്ഭ്യാ-മ്ഭൂമി ര്ദിശ-ശ്ശ്രോത്രാത് । തഥാ ലോകാഗ്ം അകല്പയന്ന് ॥ 6
വേദാഹമേത-മ്പുരുഷ-മ്മഹാന്തമ് । ആദിത്യവര്ണ-ന്തമസസ്തു പാരേ ।
സര്വാണി രൂപാണി വിചിത്യ ധീരഃ । നാമാനി കൃത്വാഭിവദന് യദാസ്തേ । ധാതാ പുരസ്താ-ദ്യമുദാജഹാര । ശക്രഃ പ്രവിദ്വാ-ന്പ്രദിശശ്ചതസ്രഃ । തമേവം-വിഁദ്വാനമൃത ഇഹ ഭവതി । നാന്യഃ പന്ഥാ അയനായ വിദ്യതേ ।
യജ്ഞേന യജ്ഞമയജന്ത ദേവാഃ । താനി ധര്മാണി പ്രഥമാന്യാസന്ന് । തേ ഹ നാക-മ്മഹിമാന-സ്സചന്തേ । യത്ര പൂര്വേ സാദ്ധ്യാ-സ്സന്തി ദേവാഃ ॥ 7
ഓ-ന്നമോ ഭഗവതേ രുദ്രായ ॥ പുരുഷസൂക്തഗ്ം ശിരസേ സ്വാഹാ ॥
സര്വാണി രൂപാണി വിചിത്യ ധീരഃ । നാമാനി കൃത്വാഭിവദന് യദാസ്തേ । ധാതാ പുരസ്താ-ദ്യമുദാജഹാര । ശക്രഃ പ്രവിദ്വാ-ന്പ്രദിശശ്ചതസ്രഃ । തമേവം-വിഁദ്വാനമൃത ഇഹ ഭവതി । നാന്യഃ പന്ഥാ അയനായ വിദ്യതേ ।
യജ്ഞേന യജ്ഞമയജന്ത ദേവാഃ । താനി ധര്മാണി പ്രഥമാന്യാസന്ന് । തേ ഹ നാക-മ്മഹിമാന-സ്സചന്തേ । യത്ര പൂര്വേ സാദ്ധ്യാ-സ്സന്തി ദേവാഃ ॥ 7
ഓ-ന്നമോ ഭഗവതേ രുദ്രായ ॥ പുരുഷസൂക്തഗ്ം ശിരസേ സ്വാഹാ ॥