(தை. அர. 3.12.1 - தை. அர. 3.12.7)
ஸஹஸ்ரஶீர்ஷா புருஷஃ । ஸஹஸ்ராக்ஷ-ஸ்ஸஹஸ்ரபாத் । ஸ பூமிம்-விஂஶ்வதோ வ்ரு'த்வா । அத்யதிஷ்ட-த்தஶாங்குலம் । புருஷ ஏவேதக்ம் ஸர்வம் । ய-த்பூதம்-யஂச்ச பவ்யம் ।
உதாம்ரு'தத்வஸ்யேஶாநஃ । யதந்நேநா-திரோஹதி ।
ஏதாவாநஸ்ய மஹிமா । அதோ ஜ்யாயாக்ஶ்ச பூருஷஃ ॥ 1
ஸஹஸ்ரஶீர்ஷா புருஷஃ । ஸஹஸ்ராக்ஷ-ஸ்ஸஹஸ்ரபாத் । ஸ பூமிம்-விஂஶ்வதோ வ்ரு'த்வா । அத்யதிஷ்ட-த்தஶாங்குலம் । புருஷ ஏவேதக்ம் ஸர்வம் । ய-த்பூதம்-யஂச்ச பவ்யம் ।
உதாம்ரு'தத்வஸ்யேஶாநஃ । யதந்நேநா-திரோஹதி ।
ஏதாவாநஸ்ய மஹிமா । அதோ ஜ்யாயாக்ஶ்ச பூருஷஃ ॥ 1
பாதோ-'ஸ்ய விஶ்வா பூதாநி । த்ரிபாதஸ்யா-ம்ரு'த-ந்திவி । த்ரிபாதூர்த்வ உதை-த்புருஷஃ । பாதோ 'ஸ்யேஹா-''பவா-த்புநஃ ।
ததோ விஷ்வம்-வ்யஂக்ராமத் । ஸாஶநாநஶநே அபி ॥ தஸ்மா-த்விராடஜாயத । விராஜோ அதி பூருஷஃ । ஸ ஜாதோ அத்யரிச்யத । பஶ்சா-த்பூமிமதோ புரஃ ॥ 2
ததோ விஷ்வம்-வ்யஂக்ராமத் । ஸாஶநாநஶநே அபி ॥ தஸ்மா-த்விராடஜாயத । விராஜோ அதி பூருஷஃ । ஸ ஜாதோ அத்யரிச்யத । பஶ்சா-த்பூமிமதோ புரஃ ॥ 2
யத்புருஷேண ஹவிஷா । தேவா யஜ்ஞமதந்வத । வஸந்தோ அஸ்யாஸீதாஜ்யம் । க்ரீஷ்ம இத்த்ம ஶ்ஶரத்தவிஃ । ஸப்தாஸ்யாஸ-ந்பரிதயஃ । த்ரி-ஸ்ஸப்த ஸமிதஃ க்ரு'தாஃ । தேவாய-த்யஜ்ஞ-ந்தந்வாநாஃ । அபத்ந-ந்புருஷ-ம்பஶும் ॥
தம்-யஂஜ்ஞ-ம்பர்ஹிஷி ப்ரௌக்ஷந்ந் । புருஷ-ஞ்ஜாதமக்ரதஃ ॥ 3
தம்-யஂஜ்ஞ-ம்பர்ஹிஷி ப்ரௌக்ஷந்ந் । புருஷ-ஞ்ஜாதமக்ரதஃ ॥ 3
தேந தேவா அயஜந்த । ஸாத்த்யா ரு'ஷயஶ்ச யே ।
தஸ்மா-த்யஜ்ஞா-த்ஸர்வஹுதஃ । ஸம்ப்ரு'த-ம்ப்ரு'ஷதாஜ்யம் । பஶூக்ஸ்தாக்ஶ்சக்ரே வாயவ்யாந் । ஆரண்யா-ந்க்ராம்யாஶ்ச யே । தஸ்மா-த்யஜ்ஞா-த்ஸர்வஹுதஃ । ரு'ச-ஸ்ஸாமாநி ஜஜ்ஞிரே ।
சந்தாக்ம்ஸி ஜஜ்ஞிரே தஸ்மாத் । யஜுஸ்தஸ்மா-தஜாயத ॥ 4
தஸ்மா-த்யஜ்ஞா-த்ஸர்வஹுதஃ । ஸம்ப்ரு'த-ம்ப்ரு'ஷதாஜ்யம் । பஶூக்ஸ்தாக்ஶ்சக்ரே வாயவ்யாந் । ஆரண்யா-ந்க்ராம்யாஶ்ச யே । தஸ்மா-த்யஜ்ஞா-த்ஸர்வஹுதஃ । ரு'ச-ஸ்ஸாமாநி ஜஜ்ஞிரே ।
சந்தாக்ம்ஸி ஜஜ்ஞிரே தஸ்மாத் । யஜுஸ்தஸ்மா-தஜாயத ॥ 4
தஸ்மாதஶ்வா அஜாயந்த । யே கே சோபயாததஃ ।
காவோ ஹ ஜஜ்ஞிரே தஸ்மாத் । தஸ்மாஜ்ஜாதா அஜாவயஃ ।
யத்புருஷம்-வ்யஂததுஃ । கதிதா வ்யகல்பயந்ந் ।
முக-ங்கிமஸ்ய கௌ பாஹூ । காவூரூ பாதாவுச்யேதே । ப்ராஹ்மணோ-'ஸ்ய முகமாஸீத் । பாஹூ ராஜந்யஃ க்ரு'தஃ ॥ 5
காவோ ஹ ஜஜ்ஞிரே தஸ்மாத் । தஸ்மாஜ்ஜாதா அஜாவயஃ ।
யத்புருஷம்-வ்யஂததுஃ । கதிதா வ்யகல்பயந்ந் ।
முக-ங்கிமஸ்ய கௌ பாஹூ । காவூரூ பாதாவுச்யேதே । ப்ராஹ்மணோ-'ஸ்ய முகமாஸீத் । பாஹூ ராஜந்யஃ க்ரு'தஃ ॥ 5
ஊரூ ததஸ்ய ய-த்வைஶ்யஃ । பத்ப்யாக்ம் ஶூத்ரோ அஜாயத । சந்த்ரமா மநஸோ ஜாதஃ । சக்ஷோ-ஸ்ஸூர்யோ அஜாயத । முகா-திந்த்ரஶ்சாக்நிஶ்ச ।
ப்ராணா-த்வாயுரஜாயத । நாப்யா ஆஸீதந்தரிக்ஷம் । ஶீர்ஷ்ணோ த்யௌ-ஸ்ஸமவர்தத । பத்ப்யா-ம்பூமி ர்திஶ-ஶ்ஶ்ரோத்ராத் । ததா லோகாக்ம் அகல்பயந்ந் ॥ 6
ப்ராணா-த்வாயுரஜாயத । நாப்யா ஆஸீதந்தரிக்ஷம் । ஶீர்ஷ்ணோ த்யௌ-ஸ்ஸமவர்தத । பத்ப்யா-ம்பூமி ர்திஶ-ஶ்ஶ்ரோத்ராத் । ததா லோகாக்ம் அகல்பயந்ந் ॥ 6
வேதாஹமேத-ம்புருஷ-ம்மஹாந்தம் । ஆதித்யவர்ண-ந்தமஸஸ்து பாரே ।
ஸர்வாணி ரூபாணி விசித்ய தீரஃ । நாமாநி க்ரு'த்வாபிவதந் யதாஸ்தே । தாதா புரஸ்தா-த்யமுதாஜஹார । ஶக்ரஃ ப்ரவித்வா-ந்ப்ரதிஶஶ்சதஸ்ரஃ । தமேவம்-விஂத்வாநம்ரு'த இஹ பவதி । நாந்யஃ பந்தா அயநாய வித்யதே ।
யஜ்ஞேந யஜ்ஞமயஜந்த தேவாஃ । தாநி தர்மாணி ப்ரதமாந்யாஸந்ந் । தே ஹ நாக-ம்மஹிமாந-ஸ்ஸசந்தே । யத்ர பூர்வே ஸாத்த்யா-ஸ்ஸந்தி தேவாஃ ॥ 7
ஓ-ந்நமோ பகவதே ருத்ராய ॥ புருஷஸூக்தக்ம் ஶிரஸே ஸ்வாஹா ॥
ஸர்வாணி ரூபாணி விசித்ய தீரஃ । நாமாநி க்ரு'த்வாபிவதந் யதாஸ்தே । தாதா புரஸ்தா-த்யமுதாஜஹார । ஶக்ரஃ ப்ரவித்வா-ந்ப்ரதிஶஶ்சதஸ்ரஃ । தமேவம்-விஂத்வாநம்ரு'த இஹ பவதி । நாந்யஃ பந்தா அயநாய வித்யதே ।
யஜ்ஞேந யஜ்ஞமயஜந்த தேவாஃ । தாநி தர்மாணி ப்ரதமாந்யாஸந்ந் । தே ஹ நாக-ம்மஹிமாந-ஸ்ஸசந்தே । யத்ர பூர்வே ஸாத்த்யா-ஸ்ஸந்தி தேவாஃ ॥ 7
ஓ-ந்நமோ பகவதே ருத்ராய ॥ புருஷஸூக்தக்ம் ஶிரஸே ஸ்வாஹா ॥