Lord Shiva

ପାଣିନୀଯ ଶିକ୍ଷା

(Paniniya Shiksha in Odia)

Panini

Paniniya Shiksha is a foundational Vedanga text attributed to the great grammarian Panini. It serves as a guide for the precise pronunciation of Vedic sounds, invoking Lord Shiva as the source of the fourteen Maheshvara Sutras. Beyond linguistic mastery, the text holds profound spiritual significance as it aligns human speech with cosmic vibrations. Chanting these verses helps practitioners refine their faculty of speech, achieve clarity in Vedic recitation, and gain the blessings of Lord Shiva for intellectual illumination and linguistic excellence, ultimately leading to a harmonious alignment with the rhythmic order of the Vedas.

ଅଥ ଶିକ୍ଷାଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପାଣିନୀଯଂ ମତଂ ଯଥା ।

ଶାସ୍ତ୍ରାନୁପୂର୍ଵଂ ତଦ୍ଵିଦ୍ଯାଦ୍ଯଥୋକ୍ତଂ ଲୋକଵେଦଯୋଃ ॥ 1॥
ପ୍ରସିଦ୍ଧମପି ଶବ୍ଦାର୍ଥମଵିଜ୍ଞାତମବୁଦ୍ଧିଭିଃ ।
ପୁନର୍ଵ୍ଯକ୍ତୀକରିଷ୍ଯାମି ଵାଚ ଉଚ୍ଚାରଣେ ଵିଧିମ୍ ॥ 2॥
ତ୍ରିଷଷ୍ଟିଶ୍ଚତୁଃଷଷ୍ଟିର୍ଵା ଵର୍ଣାଃ ଶମ୍ଭୁମତେ ମତାଃ ।
ପ୍ରାକୃତେ ସଂସ୍କୃତେ ଚାପି ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା ॥ 3॥
ସ୍ଵରାଵିଂଶତିରେକଶ୍ଚ ସ୍ପର୍ଶାନାଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶତିଃ ।
ଯାଦଯଶ୍ଚ ସ୍ମୃତା ହ୍ଯଷ୍ଟୌ ଚତ୍ଵାରଶ୍ଚ ଯମାଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ 4॥
ଅନୁସ୍ଵାରୋ ଵିସର୍ଗଶ୍ଚ କ ପୌ ଚାପି ପରାଶ୍ରିତୌ ।
ଦୁସ୍ପୃଷ୍ଟଶ୍ଚେତି ଵିଜ୍ଞେଯୋ ୡକାରଃ ପ୍ଲୁତ ଏଵ ଚ ॥ 5॥
ଆତ୍ମା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସମେତ୍ଯାର୍ଥାନ୍ମନୋଯୁଙ୍କ୍ତେ ଵିଵକ୍ଷଯା ।
ମନଃ କାଯାଗ୍ନିମାହନ୍ତି ସ ପ୍ରେରଯତି ମାରୁତମ୍ ॥ 6॥
ମାରୁସ୍ତୂରସିଚରନ୍ମନ୍ଦ୍ରଂ ଜନଯତି ସ୍ଵରମ୍ ।
ପ୍ରାତଃସଵନଯୋଗଂ ତଂ ଛନ୍ଦୋଗାଯତ୍ରମାଶ୍ରିତମ୍ ॥ 7॥
କଣ୍ଠେମାଧ୍ଯନ୍ଦିନଯୁଗଂ ମଧ୍ଯମଂ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭାନୁଗମ୍ ।
ତାରଂ ତାର୍ତୀଯସଵନଂ ଶୀର୍ଷଣ୍ଯଂ ଜାଗତାନୁଗତମ୍ ॥ 8॥
ସୋଦୀର୍ଣୋ ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯଭିହତୋଵକ୍ରମାପଦ୍ଯ ମାରୁତଃ ।
ଵର୍ଣାଞ୍ଜନଯତେତେଷାଂ ଵିଭାଗଃ ପଞ୍ଚଧା ସ୍ମୃତଃ ॥ 9॥
ସ୍ଵରତଃ କାଲତଃ ସ୍ଥାନାତ୍ ପ୍ରଯତ୍ନାନୁପ୍ରଦାନତଃ ।
ଇତି ଵର୍ଣଵିଦଃ ପ୍ରାହୁର୍ନିପୁଣଂ ତନ୍ନିବୋଧତ ॥ 10॥
ଉଦାତ୍ତଶ୍ଚାନୁଦାତ୍ତଶ୍ଚ ସ୍ଵରିତଶ୍ଚ ସ୍ଵରାସ୍ତ୍ରଯଃ ।
ହ୍ରସ୍ଵୋ ଦୀର୍ଘଃ ପ୍ଲୁତ ଇତି କାଲତୋ ନିଯମା ଅଚି ॥ 11॥
ଉଦାତ୍ତେ ନିଷାଦଗାନ୍ଧାରାଵନୁଦାତ୍ତ ଋଷଭଧୈଵତୌ ।
ସ୍ଵରିତପ୍ରଭଵା ହ୍ଯେତେ ଷଡ୍ଜମଧ୍ଯମପଞ୍ଚମାଃ ॥ 12॥
ଅଷ୍ଟୌସ୍ଥାନାନି ଵର୍ଣାନାମୁରଃ କଣ୍ଠଃ ଶିରସ୍ତଥା ।
ଜିହ୍ଵାମୂଲଂ ଚ ଦନ୍ତାଶ୍ଚ ନାସିକୋଷ୍ଠୌଚ ତାଲୁ ଚ ॥ 13॥
ଓଭାଵଶ୍ଚ ଵିଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ଶଷସା ରେଫ ଏଵ ଚ ।
ଜିହ୍ଵାମୂଲମୁପଧ୍ମା ଚ ଗତିରଷ୍ଟଵିଧୋଷ୍ମଣଃ ॥ 14॥
ଯଦ୍ଯୋଭାଵପ୍ରସନ୍ଧାନମୁକାରାଦି ପରଂ ପଦମ୍ ।
ସ୍ଵରାନ୍ତଂ ତାଦୃଶଂ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ଯଦନ୍ଯଦ୍ଵ୍ଯକ୍ତମୂଷ୍ମଣଃ ॥ 15॥
ହକାରଂ ପଞ୍ଚମୈର୍ଯୁକ୍ତମନ୍ତଃସ୍ଥାଭିଶ୍ଚ ସଂଯୁତମ୍ ।
ଉରସ୍ଯଂ ତଂ ଵିଜାନୀଯାତ୍କଣ୍ଠ୍ଯମାହୁରସଂଯୁତମ୍ ॥ 16॥
କଣ୍ଠ୍ଯାଵହାଵିଚୁଯଶାସ୍ତାଲଵ୍ଯା ଓଷ୍ଠଜାଵୁପୂ ।
ସ୍ଯୁର୍ମୂର୍ଧନ୍ଯା ଋଟୁରଷା ଦନ୍ତ୍ଯା ଌତୁଲସାଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ 17॥
ଜିହ୍ଵାମୂଲେ ତୁ କୁଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଦନ୍ତ୍ଯୋଷ୍ଠ୍ଯୋ ଵଃ ସ୍ମୃତୋ ବୁଧୈଃ ।
ଏଐ ତୁ କଣ୍ଠତାଲଵ୍ଯା ଓଔ କଣ୍ଠୋଷ୍ଠଜୌ ସ୍ମୃତୌ ॥ 18॥
ଅର୍ଧମାତ୍ରା ତୁ କଣ୍ଠ୍ଯସ୍ଯ ଏକାରୈକାରଯୋର୍ଭଵେତ୍ ।
ଓକାରୌକାରଯୋର୍ମାତ୍ରା ତଯୋର୍ଵିଵୃତସଂଵୃତମ୍ ॥ 19॥
ସଂଵୃତଂ ମାତ୍ରିକଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଵିଵୃତଂ ତୁ ଦ୍ଵିମାତ୍ରିକମ୍ ।
ଘୋଷା ଵା ସଂଵୃତାଃ ସର୍ଵେ ଅଘୋଷା ଵିଵୃତାଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ 20॥
ସ୍ଵରାଣାମୂଷ୍ମଣାଂ ଚୈଵ ଵିଵୃତଂ କରଣଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।
ତେଭ୍ଯୋଽପି ଵିଵୃତାଵେଙୌ ତାଭ୍ଯାମୈଚୌ ତଥୈଵ ଚ ॥ 21॥
ଅନୁସ୍ଵାରଯମାନାଂ ଚ ନାସିକା ସ୍ଥାନମୁଚ୍ଯତେ ।
ଅଯୋଗଵାହା ଵିଜ୍ଞେଯା ଆଶ୍ରଯସ୍ଥାନଭାଗିନଃ ॥ 22॥
ଅଲାବୁଵୀଣାନିର୍ଘୋଷୋ ଦନ୍ତ୍ଯମୂଲ୍ଯସ୍ଵରାନୁଗଃ ।
ଅନୁସ୍ଵାରସ୍ତୁ କର୍ତଵ୍ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ହ୍ରୋଃ ଶଷସେଷୁ ଚ ॥ 23॥
ଅନୁସ୍ଵାରେ ଵିଵୃତ୍ତ୍ଯାଂ ତୁ ଵିରାମେ ଚାକ୍ଷରଦ୍ଵଯେ ।
ଦ୍ଵିରୋଷ୍ଠ୍ଯୌ ତୁ ଵିଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ଯତ୍ରୋକାରଵକାରଯୋଃ ॥ 24॥
ଵ୍ଯାଘ୍ରୀ ଯଥା ହରେତ୍ପୁତ୍ରାନ୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଭ୍ଯାଂ ନ ଚ ପୀଡଯେତ୍ ।
ଭୀତା ପତନଭେଦାଭ୍ଯାଂ ତଦ୍ଵଦ୍ଵର୍ଣାନ୍ପ୍ରଯୋଜଯେତ୍ ॥ 25॥
ଯଥା ସୌରାଷ୍ଟ୍ରିକା ନାରୀ ତକ୍ରଁ ଇତ୍ଯଭିଭାଷତେ ।
ଏଵଂ ରଙ୍ଗାଃ ପ୍ରଯୋକ୍ତଵ୍ଯାଃ ଖେ ଅରାଁ ଇଵ ଖେଦଯା ॥ 26॥
ରଙ୍ଗଵର୍ଣଂ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀରନ୍ନୋ ଗ୍ରସେତ୍ପୂର୍ଵମକ୍ଷରମ୍ ।
ଦୀର୍ଘସ୍ଵରଂ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀଯାତ୍ପଶ୍ଚାନ୍ନାସିକ୍ଯମାଚରେତ୍ ॥ 27॥
ହୃଦଯେ ଚୈକମାତ୍ରସ୍ତ୍ଵର୍ଦ୍ଧମାତ୍ରସ୍ତୁ ମୂର୍ଦ୍ଧନି ।
ନାସିକାଯାଂ ତଥାର୍ଦ୍ଧଂ ଚ ରଙ୍ଗସ୍ଯୈଵଂ ଦ୍ଵିମାତ୍ରତା ॥ 28॥
ହୃଦଯାଦୁତ୍କରେ ତିଷ୍ଠନ୍କାଂସ୍ଯେନ ସମନୁସ୍ଵରନ୍ ।
ମାର୍ଦଵଂ ଚ ଦ୍ଵିମାତ୍ରଂ ଚ ଜଘନ୍ଵାଁ ଇତି ନିଦର୍ଶନମ୍ ॥ 29॥
ମଧ୍ଯେ ତୁ କମ୍ପଯେତ୍କମ୍ପମୁଭୌ ପାର୍ଶ୍ଵୌ ସମୌ ଭଵେତ୍ ।
ସରଙ୍ଗଂ କମ୍ପଯେତ୍କମ୍ପଂ ରଥୀଵେତି ନିଦର୍ଶନମ୍ ॥ 30॥
ଏଵଂ ଵର୍ଣାଃ ପ୍ରଯୋକ୍ତଵ୍ଯା ନାଵ୍ଯକ୍ତା ନ ଚ ପୀଡିତାଃ ।
ସମ୍ଯଗ୍ଵର୍ଣପ୍ରଯୋଗେଣ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ ॥ 31॥
ଗୀତୀ ଶୀଘ୍ରୀ ଶିରଃକମ୍ପୀ ତଥା ଲିଖିତପାଠକଃ ।
ଅନର୍ଥଜ୍ଞୋଽଲ୍ପକଣ୍ଠଶ୍ଚ ଷଡେତେ ପାଠକାଧମାଃ ॥ 32॥
ମାଧୁର୍ଯମକ୍ଷରଵ୍ଯକ୍ତିଃ ପଦଚ୍ଛେଦସ୍ତୁ ସୁସ୍ଵରଃ ।
ଧୈର୍ଯଂ ଲଯସମର୍ଥଂ ଚ ଷଡେତେ ପାଠକା ଗୁଣାଃ ॥ 33॥
ଶଙ୍କିତଂ ଭୀତିମୁଦ୍ଘୃଷ୍ଟମଵ୍ଯକ୍ତମନୁନାସିକମ୍ ।
କାକସ୍ଵରଂ ଶିରସିଗଂ ତଥା ସ୍ଥାନଵିଵଜିର୍ତମ୍ ॥ 34॥
ଉପାଂଶୁଦଷ୍ଟଂ ତ୍ଵରିତଂ ନିରସ୍ତଂ ଵିଲମ୍ବିତଂ ଗଦ୍ଗଦିତଂ ପ୍ରଗୀତମ୍ ।
ନିଷ୍ପୀଡିତଂ ଗ୍ରସ୍ତପଦାକ୍ଷରଂ ଚ ଵଦେନ୍ନ ଦୀନଂ ନ ତୁ ସାନୁନାସ୍ଯମ୍ ॥ 35॥
ପ୍ରାତଃ ପଠେନ୍ନିତ୍ଯମୁରଃସ୍ଥିତେନ ସ୍ଵରେଣ ଶାର୍ଦୂଲରୁତୋପମେନ ।
ମଧ୍ଯନ୍ଦିନେ କଣ୍ଠଗତେନ ଚୈଵ ଚକ୍ରାହ୍ଵସଙ୍କୂଜିତସନ୍ନିଭେନ ॥ 36॥
ତାରଂ ତୁ ଵିଦ୍ଯାତ୍ସଵନଂ ତୃତୀଯଂ ଶିରୋଗତଂ ତଚ୍ଚ ସଦା ପ୍ରଯୋଜ୍ଯମ୍ ।
ମଯୂରହଂସାନ୍ଯଭୃତସ୍ଵରାଣାଂ ତୁଲ୍ଯେନ ନାଦେନ ଶିରଃସ୍ଥିତେନ ॥ 37॥
ଅଚୋଽସ୍ପୃଷ୍ଟା ଯଣସ୍ତ୍ଵୀଷନ୍ନେମସ୍ପୃଷ୍ଟାଃ ଶଲଃ ସ୍ମୃତାଃ ।
ଶେଷାଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟା ହଲଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ନିବୋଧାନୁପ୍ରଦାନତଃ ॥ 38॥
ଞମୋନୁନାସିକା ନ ହ୍ରୌ ନାଦିନୋ ହଝଷଃ ସ୍ମୃତାଃ ।
ଈଷନ୍ନାଦା ଯଣୋ ଜଶଃ ଶ୍ଵାସିନସ୍ତୁ ଖଫାଦଯଃ ॥ 39॥
ଈଷଚ୍ଛ୍ଵାସାଂଶ୍ଚରୋ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ଗୋର୍ଧାମୈତତ୍ପ୍ରଚକ୍ଷତେ ।
ଦାକ୍ଷୀପୁତ୍ରପାଣିନିନା ଯେନେଦଂ ଵ୍ଯାପିତଂ ଭୁଵି ॥ 40॥
ଛନ୍ଦଃ ପାଦୌ ତୁ ଵେଦସ୍ଯ ହସ୍ତୌ କଲ୍ପୋଽଥ ପଠ୍ଯତେ ।
ଜ୍ଯୋତିଷାମଯନଂ ଚକ୍ଷୁର୍ନିରୁକ୍ତଂ ଶ୍ରୋତ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ॥ 41॥
ଶିକ୍ଷା ଘ୍ରାଣଂ ତୁ ଵେଦସ୍ଯ ମୁଖଂ ଵ୍ଯାକରଣଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।
ତସ୍ମାତ୍ସାଙ୍ଗମଧୀତ୍ଯୈଵ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ ॥ 42॥
ଉଦାତ୍ତମାଖ୍ଯାତି ଵୃଷୋଽଙ୍ଗୁଲୀନାଂ ପ୍ରଦେଶିନୀମୂଲନିଵିଷ୍ଟମୂର୍ଧା ।
ଉପାନ୍ତମଧ୍ଯେ ସ୍ଵରିତଂ ଦ୍ରୁତଂ ଚ କନିଷ୍ଠକାଯାମନୁଦାତ୍ତମେଵ ॥ 43॥
ଉଦାତ୍ତଂ ପ୍ରଦେଶିନୀଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରଚଯଂ ମଧ୍ଯତୋଽଙ୍ଗୁଲିମ୍ ।
ନିହତଂ ତୁ କନିଷ୍ଠିକ୍ଯାଂ ସ୍ଵରିତୋପକନିଷ୍ଠିକାମ୍ ॥ 44॥
ଅନ୍ତୋଦାତ୍ତମାଦ୍ଯୁଦାତ୍ତମୁଦାତ୍ତମନୁଦାତ୍ତଂ ନୀଚସ୍ଵରିତମ୍ ।
ମଧ୍ଯୋଦାତ୍ତଂ ସ୍ଵରିତଂ ଦ୍ଵ୍ଯୁଦାତ୍ତଂ ତ୍ର୍ଯୁଦାତ୍ତମିତି ନଵପଦଶଯ୍ଯା ॥ 45॥
ଅଗ୍ନିଃ ସୋମଃ ପ୍ର ଵୋ ଵୀର୍ଯଂ ହଵିଷାଂ ସ୍ଵର୍ବୃହସ୍ପତିରିନ୍ଦ୍ରାବୃହସ୍ପତୀ ।
ଅଗ୍ନିରିତ୍ଯନ୍ତୋଦାତ୍ତଂ ସୋମ ଇତ୍ଯାଦ୍ଯୁଦାତ୍ତମ୍ ।
ପ୍ରେତ୍ଯୁଦାତ୍ତଂ ଵ ଇତ୍ଯନୁଦାତ୍ତଂ ଵୀର୍ଯଂ ନୀଚସ୍ଵରିତମ୍ ॥ 46॥
ହଵିଷାଂ ମଧ୍ଯୋଦାତ୍ତଂ ସ୍ଵରିତି ସ୍ଵରିତମ୍ ।
ବୃହସ୍ପତିରିତି ଦ୍ଵ୍ଯୁଦାତ୍ତମିନ୍ଦ୍ରାବୃହସ୍ପତୀ ଇତି ତ୍ର୍ଯୁଦାତ୍ତମ୍ ॥ 47॥
ଅନୁଦାତ୍ତୋ ହୃଦି ଜ୍ଞେଯୋ ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯୁଦାତ୍ତ ଉଦାହୃତଃ ।
ସ୍ଵରିତଃ କର୍ଣମୂଲୀଯଃ ସର୍ଵାସ୍ଯେ ପ୍ରଚଯଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ 48॥
ଚାଷସ୍ତୁ ଵଦତେ ମାତ୍ରାଂ ଦ୍ଵିମାତ୍ରଂ ଚୈଵ ଵାଯସଃ ।
ଶିଖୀ ରୌତି ତ୍ରିମାତ୍ରଂ ତୁ ନକୁଲସ୍ତ୍ଵର୍ଧମାତ୍ରକମ୍ ॥ 49॥
କୁତୀର୍ଥାଦାଗତଂ ଦଗ୍ଧମପଵର୍ଣଂ ଚ ଭକ୍ଷିତମ୍ ।
ନ ତସ୍ଯ ପାଠେ ମୋକ୍ଷୋଽସ୍ତି ପାପାହେରିଵ କିଲ୍ବିଷାତ୍ ॥ 50॥
ସୁତୀର୍ଥାଦଗତଂ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ସ୍ଵାମ୍ନାଯ୍ଯଂ ସୁଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ ।
ସୁସ୍ଵରେଣ ସୁଵକ୍ତ୍ରେଣ ପ୍ରଯୁକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମ ରାଜତେ ॥ 51॥
ମନ୍ତ୍ରୋ ହୀନଃ ସ୍ଵରତୋ ଵର୍ଣତୋ ଵା ମିଥ୍ଯାପ୍ରଯୁକ୍ତୋ ନ ତମର୍ଥମାହ ।
ସ ଵାଗ୍ଵଜ୍ରୋ ଯଜମାନଂ ହିନସ୍ତି ଯଥେନ୍ଦ୍ରଶତ୍ରୁଃ ସ୍ଵରତୋଽପରାଧାତ୍ ॥
ଅନକ୍ଷରଂ ହତାଯୁଷ୍ଯଂ ଵିସ୍ଵରଂ ଵ୍ଯାଧିପୀଡିତମ୍ ।
ଅକ୍ଷତା ଶସ୍ତ୍ରରୂପେଣ ଵଜ୍ରଂ ପତତି ମସ୍ତକେ ॥ 53॥
ହସ୍ତହୀନଂ ତୁ ଯୋଽଧୀତେ ସ୍ଵରଵର୍ଣଵିଵର୍ଜିତମ୍ ।
ଋଗ୍ଯଜୁଃସାମଭିର୍ଦଗ୍ଧୋ ଵିଯୋନିମଧିଗଚ୍ଛତି ॥ 54॥
ହସ୍ତେନ ଵେଦଂ ଯୋଽଧୀତେ ସ୍ଵରଵର୍ଣର୍ଥସଂଯୁତମ୍ ।
ଋଗ୍ଯଜୁଃସାମଭିଃ ପୂତୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ ॥ 55॥
ଶଙ୍କରଃ ଶାଙ୍କରୀଂ ପ୍ରାଦାଦ୍ଦାକ୍ଷୀପୁତ୍ରାଯ ଧୀମତେ ।
ଵାଙ୍ମଯେଭ୍ଯଃ ସମାହୃତ୍ଯ ଦେଵୀଂ ଵାଚମିତି ସ୍ଥିତିଃ ॥ 56॥
ଯେନାକ୍ଷରସମାମ୍ନାଯମଧିଗମ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରାତ୍ ।
କୃତ୍ସ୍ନଂ ଵ୍ଯାକରଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତସ୍ମୈ ପାଣିନଯେ ନମଃ ॥ 57॥
ଯେନ ଧୌତା ଗିରଃ ପୁଂସାଂ ଵିମଲୈଃ ଶବ୍ଦଵାରିଭିଃ ।
ତମଶ୍ଚାଜ୍ଞାନଜଂ ଭିନ୍ନଂ ତସ୍ମୈ ପାଣିନଯେ ନମଃ ॥ 58॥
ଅଜ୍ଞାନାନ୍ଧସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ଜ୍ଞାନାଞ୍ଜନଶଲାକଯା ।
ଚକ୍ଷୁରୁନ୍ମୀଲିତଂ ଯେନ ତସ୍ମୈ ପାଣିନଯେ ନମଃ ॥ 59॥
ତ୍ରିନଯନମଭିମୁଖନିଃସୃତାମିମାଂ ଯ ଇହ ପଠେତ୍ପ୍ରଯତଶ୍ଚ ସଦା ଦ୍ଵିଜଃ ।
ସ ଭଵତି ଧନଧାନ୍ଯପଶୁପୁତ୍ରକୀର୍ତିମାନ୍ ଅତୁଲଂ ଚ ସୁଖଂ ସମଶ୍ନୁତେ ଦିଵୀତି ଦିଵୀତି ॥ 60॥
॥ ଇତି ଵେଦାଙ୍ଗନାସିକା ଅଥଵା ପାଣିନୀଯଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତା ॥

Explore More