Brahman

প্ৰশ্নোপনিষদ্ - চতুৰ্থঃ প্ৰশ্নঃ

(Prashna Upanishad - Fourth Question in Assamese)

From Atharva Veda

Also known as caturthah prasnah

The Fourth Question of the Prashna Upanishad presents a profound dialogue between the sage Pippalada and Gargya Sauryayani concerning the nature of the human soul during different states of consciousness. It explores the mysteries of sleep, dreams, and the state of deep rest, explaining how all senses merge into the mind during slumber. By contemplating these teachings, the seeker gains insight into the imperishable nature of the Atman. This philosophical inquiry is highly regarded for its ability to dissolve worldly attachments, quiet the restless mind, and lead the practitioner toward the ultimate realization of the Supreme Self.

চতুৰ্থঃ প্ৰশ্নঃ
অথ হৈনং সৌৰ্যাযণী গাৰ্গ্যঃ পপ্ৰচ্ছ।
ভগৱন্নেতস্মি-ন্পুৰুষে কানি স্ৱপন্তি কান্যস্মিঞ্জাগ্ৰতি কতৰ এষ দেৱ-স্স্ৱপ্না-ন্পশ্যতি কস্যৈতত্সুখ-ম্ভৱতি কস্মিন্নু সৰ্ৱে সম্প্ৰতিষ্ঠিতা ভৱন্তীতি ॥1॥
তস্মৈ স হোৱাচ। যথা গাৰ্গ্য মৰীচযো-ঽৰ্কস্যাস্ত-ঙ্গচ্ছত-স্সৰ্ৱা এতস্মিংস্তেজোমণ্ডল একীভৱন্তি।
তাঃ পুনঃ পুনৰুদযতঃ প্ৰচৰন্ত্যেৱং হ ৱৈ ত-থ্সৰ্ৱ-ম্পৰে দেৱে মনস্যেকীভৱতি।
তেন তৰ্হ্যেষ পুৰুষো ন শৃণোতি ন পশ্যতি ন জিঘ্ৰতি ন ৰসযতে ন স্পৃশতে নাভিৱদতে নাদত্তে নানন্দযতে ন ৱিসৃজতে নেযাযতে স্ৱপিতীত্যাচক্ষতে ॥2॥
প্ৰাণাগ্নয এৱৈতস্মি-ন্পুৰে জাগ্ৰতি।
গাৰ্হপত্যো হ ৱা এষো-ঽপানো ৱ্যানো-ঽন্ৱাহাৰ্যপচনো যদ্ গাৰ্হপত্যা-ত্প্ৰণীযতে প্ৰণযনাদাহৱনীযঃ প্ৰাণঃ ॥3॥
যদুচ্ছ্ৱাসনিস্শ্ৱাসাৱেতাৱাহুতী সম-ন্নযতীতি স সমানঃ।
মনো হ ৱাৱ যজমানঃ ইষ্টফলমেৱোদান-স্স এনং-যঁজমানমহৰহৰ্ব্ৰহ্ম গমযতি ॥4॥
অত্ৰৈষ দেৱ-স্স্ৱপ্নে মহিমানমনুভৱতি।
যদ্ দৃষ্ট-ন্দৃষ্টমনুপশ্যতি শ্ৰুতং শ্ৰুতমেৱাৰ্থমনুশৃণোতি দেশদিগন্তৰৈশ্চ প্ৰত্যনুভূত-ম্পুনঃ পুনঃ প্ৰত্যনুভৱতি দৃষ্ট-ঞ্চাদৃষ্ট-ঞ্চ শ্ৰুত-ঞ্চাশ্ৰুত-ঞ্চানুভূত-ঞ্চাননুভূত-ঞ্চ সচ্চাসচ্চ সৰ্ৱ-ম্পশ্যতি সৰ্ৱঃ পশ্যতি ॥5॥
স যদা তেজসাভিভূতো ভৱত্যত্ৰৈষ দেৱ-স্স্ৱপ্না-ন্ন পশ্যত্যথ যদৈতস্মিঞ্শৰীৰে এতত্সুখ-ম্ভৱতি ॥6॥
স যথা সোম্য ৱযাংসি ৱাসোৱৃক্ষং সম্প্ৰতিষ্ঠন্তে এৱং হ ৱৈ ত-থ্সৰ্ৱ-ম্পৰ আত্মনি সম্প্ৰতিষ্ঠতে ॥7॥
পৃথিৱী চ পৃথিৱীমাত্ৰা চাপশ্চাপোমাত্ৰা চ তেজশ্চ তেজোমাত্ৰা চ ৱাযুশ্চ ৱাযুমাত্ৰা চাকাশশ্চাকাশমাত্ৰা চ চক্ষুশ্চ দ্ৰষ্টৱ্য-ঞ্চ শ্ৰোত্ৰ-ঞ্চ শ্ৰোতৱ্য-ঞ্চ ঘ্ৰাণ-ঞ্চ ঘ্ৰাতৱ্য-ঞ্চ ৰসশ্চ ৰসযিতৱ্য-ঞ্চ ত্ৱক্চ স্পৰ্শযিতৱ্য-ঞ্চ ৱাক্চ ৱক্তৱ্য-ঞ্চ হস্তৌ চাদাতৱ্য-ঞ্চোপস্থশ্চানন্দযিতৱ্য-ঞ্চ পাযুশ্চ ৱিসৰ্জযিতৱ্য-ঞ্চ পাদৌ চ গন্তৱ্য-ঞ্চ মনশ্চ মন্তৱ্য-ঞ্চ বুদ্ধিশ্চ বোদ্ধৱ্য-ঞ্চাহঙ্কাৰশ্চাহঙ্কৰ্তৱ্য-ঞ্চ চিত্ত-ঞ্চ চেতযিতৱ্য-ঞ্চ তেজশ্চ ৱিদ্যোতযিতৱ্য-ঞ্চ প্ৰাণশ্চ ৱিধাৰযিতৱ্য-ঞ্চ ॥8॥
এষ হি দ্ৰষ্টা স্প্ৰষ্টা শ্ৰোতা ঘ্ৰাতা ৰসযিতা মন্তা বোদ্ধা কৰ্তা ৱিজ্ঞানাত্মা পুৰুষঃ।
স পৰে-ঽক্ষৰ আত্মনি সম্প্ৰতিষ্ঠতে ॥9॥
পৰমেৱাক্ষৰ-ম্প্ৰতিপদ্যতে স যো হ ৱৈ তদচ্ছাযমশৰীৰমলোহিতং শুভ্ৰমক্ষৰং-ৱেঁদযতে যস্তু সোম্য স সৰ্ৱজ্ঞ-স্সৰ্ৱো ভৱতি তদেষ শ্লোকঃ ॥10॥
ৱিজ্ঞানাত্মা সহ দেৱৈশ্চ সৰ্ৱৈঃ প্ৰাণা ভূতানি সম্প্ৰতিষ্ঠন্তি যত্ৰ।
তদক্ষৰং-ৱেঁদযতে যস্তু সোম্য স সৰ্ৱজ্ঞ-স্সৰ্ৱমেৱাৱিৱেশেতি ॥11॥

Explore More