śrī gaṇeśāya namaḥ ||
jaya ayodhyāvāsī śrīrāmā || carācarācyā phalāṃkitadrumā ||
sadāsarvadā tava nāmī premā || de nāma mahimā patitā pai || 1 ||
toḍuniyāṃ bhavapāśa baṃdhana || akhaṃḍa ghaḍo maja bhajana ||
heṃci deī kṛpādāna || varadāneṃ āpuliyā || 2 ||
ātāṃ aikā śrotejana || malamahātma ākhyāna ||
jeṃ ācaraliyā ghaḍe puṇya || karā śravaṇa bhāvārthe || 3 ||
śravaṇa keliyā satata || vratāceṃ phal̤a hoya prāpta ||
dāna puṇya na ghaḍe jarī tapa || tarīṃ ghyāveṃ māpa śravaṇapaṃthī || 4 ||
yā malamāsāce ṭhāyīṃ jāṇa || karāveṃ gobrāhmaṇasevana ||
mhaṇona lakṣmīpratī nārāyaṇa || karī kathana teci aikā || 5 ||
yatpurā bhavatāprokta pūjanaṃ brāhmaṇasyaca ||
malamāse prakartavyaṃ naraiḥ svargepsubhiḥ sadā || 1 ||
kīṃ dṛśo brāhmaṇaḥ proktaḥ kathaṃ pūjomalimluce ||
kiṃ phalaṃ labhate martyaḥ pūjanācca dvijanmanaḥ || 2 ||
śrīruvāca || lakṣaṇaṃ brūhi viprāṇāṃ devādhīnāṃ sureśvara ||
kathaṃ saṃjñāyate nātha etadevocyatāṃ mama || 3 ||
jayā icchā vāṭe aṃtaḥkaraṇīṃ || pāpācī jhālī pāhije dhuṇī ||
tarī pūjāveṃ brāhmaṇālāgunī || agatya karūni malamāsa || 6 ||
tarīṃ te brāhmaṇa asāve kaise || ihīṃ lakṣaṇīṃ jāṇa aise ||
aikatāṃcī saṃśaya nirase || manīṃ ṭhase prabodhu || 7 ||
mukhya brāhmaṇāceṃ lakṣaṇa || karāveṃ ṣaṭkarmācaraṇa ||
adhyayana adhyāpana || upāsana agnīceṃ || 8 ||
tapaścaryā karāvī jāṇa || suśīl̤a varī saṃdhyāsnāna ||
karūni nasāveṃ loluptapaṇa || saṃtuṣṭa mana asāveṃ || 9 ||
asaṃtuṣṭa dvijanaṣṭa || asaṃtuṣṭa asaliyā variṣṭha ||
tari to na mhaṇāvā śreṣṭha || aiseṃ spaṣṭa veda bole || 10 ||
mhaṇoni lakṣaṇayukta brāhmaṇa || teci śreṣṭha cahuṃvarṇāteṃ jāṇa ||
ātāṃ aikā āṇika kathana || vartatī kaisenī brāhmaṇāte || 11 ||
je karitī aśvasevana || uparjitī itarā lāguna ||
yuddhahavyāsa manīṃ dharūna || karitī sevana nṛpāceṃ || 12 ||
tetheṃ kaiceṃ saṃdhyāsnāna || na ghaḍe ṣaṭkarmācaraṇa ||
tarī to kṣatriya dharmapūrṇa || tohī saṃpūrṇa nase pai || 13 ||
aśva uparjitī nijāṃgeṃ || je karitī saṃsāra sāṃgeṃ ||
tetheṃhī aśvavikraya āṃgeṃ || na ghaḍe sāṃga tayāteṃ || 14 ||
mhaṇona kṣatriya dharmī brāhmaṇa || te pūjanā yogya navhetī jāṇa ||
ātāṃ aikā dusareṃ lakṣaṇa || sāṃgatoṃ jāṇa brāhmaṇāceṃ || 15 ||
paśusevā niraṃtara karūna || je karitī vāṇijya karmācaraṇa ||
dhana mel̤avitī bhāḍeṃ karūna || te vaiśya jāṇa mhaṇāve || 16 ||
tyāhīvarī rasavikaya || ghṛtamadhulavaṇādi pāhe ||
ghṛtamadhu saṃcaya āhe || tul̤arāśī apāra || 17 ||
nānā vastujāta saṃgraha || karūna karī jo vikraya ||
to vaiśyadharmā brāhmaṇa pāhe || na sāhe pratigrahīṃ || 18 ||
aiseṃ karma brāhmaṇa ācaratāṃ || tari to vaiśya bolije tatvatā ||
brāhaṇapaṇācī vārtā || boloṃ naye jāṇa pāṃ || 19 ||
paśusevā karūna nitya || kṛṣikarmāteṃ ācarata ||
teṇeṃca yogeṃ saṃsārakṛtya || cālavitī niraṃtara || 20 ||
tethe snāna saṃdhyāteṃ kaicī || aṣṭauprahara ciṃtā kṛṣīcī ||
hoya na hoya tayācī || karaṇeṃ ghaḍe tayāteṃ || 21 ||
mhaṇoni aise je kā brāhmaṇa || te śūdrā aise mhaṇāve jāṇa ||
pratigraha tayā lāgūna || na dyāvā jāṇa dharmiṣṭeṃ || 22 ||
ātāṃ paraghāta karme karī || nīca yātīcī saṃgatī dharī ||
vāṭa pāḍoni vastu harī || jīveṃ mārī prāṇiyā || 23 ||
caurakarme karūni jāṇa || udaranirvāha cālavī āpaṇa ||
dusaryāce dravya abhilāṣūna || upārjana cālavī jo || 24 ||
karitāṃ abhilāṣa dravyālā || bahuta manīṃ saṃtoṣalā ||
mhaṇe āja lābha moṭhā jhālā || puḍheṃ tayālā suṭakā kaicī || 25 ||
aisā na karī jo vicārāteṃ || āṇi anyonya karmī pravarte ||
bhakṣābhakṣaṇeṃcitteṃ || kṛtaghnatā sadā vase || 26 ||
nāhīṃ saṃdhyā nāhīṃ snāna || nāhīṃ pitarāṃceṃ tarpaṇa ||
tetheṃ kaicā dharma āṇi dāna || parvakāl̤a dharma tohī neṇeṃ || 27 ||
pāpadravya sāṃcaleṃ sācī || sevā karī nitya kuṭuṃbācī ||
parī neṇeṃ svadharmācī || nitya pāpācī vāsanā || 28 ||
nitya anitya kriyā pāhīṃ || ṭhāūkeṃ nase jayā hradayīṃ ||
tarī to brāhmaṇa aisā pāhī || dvipāda paśu bolijeṃ || 29 ||
jo brāhmaṇāṃceṃ ṛṇa gheunī || punaḥ na deta tayā paratunī ||
moṭhā lābha jhālā mhaṇonī || nija manīṃ harṣita || 30 ||
tarī brahmasvaharaṇā aiseṃ pāhīṃ || māraka viṣa dusareṃ nāhīṃ ||
neūna ghālī apāyīṃ || ravarava narakāṃta pai || 31 ||
ādhīṃca brahmasva māraka || tyāhīvarī kṛtaghna māraka dekha ||
dravyāvarī jo sadā āsakta || poṭa na khāya annāteṃ || 32 ||
aiśiyāceṃ ṛṇa gheunī || jo na deī māgutyānīṃ ||
tarī to pace narakabhuvanīṃ || parī suṭakā tayā lāgunī asenā || 33 ||
yecaviṣayīṃ itihāsa || aika hoūnī sāvakāśa ||
purāṇāṃtarīṃ saṃmatāsa || pāhāveṃ bareṃ ādareṃ || 34 ||
ṛṇa vaira āṇi hattyā || heṃ to na cuke sarvathā ||
mhaṇona dṛṣṭāṃtāsī kathā || ākarṇavūṃ barī || 35 ||
koṇe eke deśīcā brāhmaṇa || kṣatriyadharmī parama nipuṇa ||
aśvāvarī ārūḍhona || videśā lāgunī to gelā || 36 ||
gharīṃ kuṭuṃba ase sarvahī || parī dhanāśā dharūna jīvīṃ ||
varī śūratvācī urmī pāhīṃ || āṃgīṃ baise tayācyā || 37 ||
mhaṇoni pātalā videśā || dhanālāgīṃ cālilī vayasā ||
varṣe kramilīṃ dvādaśā || dravya āśā bahutacī || 38 ||
dhanāśā dharūni bahuta || upārjitā jālā nṛpanātha ||
dhana mel̤avile bahuta || aikā gaṇatī tayācī || 39 ||
suvarṇanāṇeṃ sātaśata || dravya jāleṃse nibhrāṃta ||
maga manīṃ upajalā heta || gṛha āśā cittāṃta udbhavalī || 40 ||
niropa gheūna māghārī || paratatā jālā nijamaṃdirīṃ ||
taṃva mārgī kāya jhālī parī || teci nirdhārīṃ aikije || 41 ||
dūradeśī videśa paṃtha || mārga kramī divasa bahuta ||
yeta yetāṃ ekā mārgāta || snānāteṃ utare madhyānhīṃ || 42 ||
vārū ubhā karūna tetha || vastreṃ pheḍūna samasta ||
ekajharā upasoni tetha || snāna karīta baisalā || 43 ||
snānasaṃdhyā varaceṃvarī || karūna soḍilī sidorī ||
tāṃbula gheūna varacevarī || parīdhāna karī lagabageṃ || 44 ||
lagabaga jhālī jāṇyācī || manīṃ āsa udbhavalī kuṭuṃbācī ||
mhaṇe ājaca bheṭa gheūṃ tayecī || parī gāṭhoḍī dhanācī visaralā || 45 ||
baisona aśvāvara pāhīṃ || nighatā jhālā lavalāhīṃ ||
dravya āṭhavūna tayāce hradayīṃ || harṣe pāhī visaralā || 46 ||
taṃva to geliyā māge jāṇa || eka pāṃthika baisalā yeūna ||
tayāne nirakhitāṃ ṭhikāṇa || sāṃpaḍaleṃ dhana anāyāse || 47 ||
maga uṭhoni ati tāṃtaḍī || nighatā jhālā lavaḍasavaḍī ||
mhaṇe puḍhe karāvī paravaḍī || snāna āṇi upahāru || 48 ||
mhaṇona to paṃtha kramita || taṃva āṇika eka śūdra tetha ||
yeūniyāṃ baisata || sidori soḍīta bhakṣāvayā || 49 ||
ikaḍe mārgī jātāṃ aśvāvarī || smaraṇa karito aṃtarī ||
taṃva dravya na dise padarīṃ || visara nirdhārī maja jālā || 50 ||
mhaṇona taisācī aśva piṭita || yetā jhālā pūrvasthal̤āte ||
jethe keleṃ ase snānāteṃ || ālā tethe lagabage || 51 ||
to tethe śūdra ase baisalā || pāhūna tayāte bolatā jhālā ||
tumhīṃ yethe kedhavāṃ ālāṃ || te āmhālā sāṃgije || 52 ||
taṃva śūdra bole te samayīṃ || kṣaṇa eka avakāśa jālā pāhīṃ ||
maga to mhaṇe yā ṭhāyīṃ || dhana tuja sāpaḍaleṃ pai mājheṃ || 53 ||
śūdra mhaṇe mī neṇe sarvathā || tujhā dravyārtha keutā ||
yeru vade śata sātā || dravyārtha mājheṃ suvarṇa || 54 ||
teṃ tuvāṃ abhilāṣileṃ || mājheṃ maja detāṃ bhaleṃ ||
nāhīṃ tarī jāsī vadhile || maja hasteṃ pāpiṣṭā || 55 ||
yeru āṇa vāhe te samayīṃ || maga mhaṇe mājhā jhāḍā gheī ||
mahāpuruṣā tūṃ kavaṇe ṭhāyīṃ || visaralāsī dhanāteṃ || 56 ||
aisā kalaha ubhayatāṃ || hota ase ho tatvatāṃ ||
śūdrājaval̤ī na dekhe tatvatā || maga pravartalā ghātā tayāciye || 57 ||
maga tayāteṃ mhaṇe te vel̤e || bareṃ jhāleṃ teṃ bareṃ jhāleṃ ||
parī mī svasaṃtoṣeṃ āpuleṃ || ardhabhāga detoṃ tūṃteṃ || 58 ||
are mājhī dvādaśa varṣācī kamāī || tūṃ abhilāṣūṃ nako yā ṭhāyīṃ ||
yerū āṇa vāhoni mhaṇe nāhīṃ || netrīṃ pāhīṃ dekhilīṃ myāṃ || 59 ||
maga sakrodha hoūna aṃtara || vastreṃ pusūni khaḍgadhāra ||
tātkāl̤a tayāceṃ śarīra || cheditā jhālā pai || 60 ||
kṣateṃ kṣīṇa hoūni aṃtarī || mhaṇeṃ ātā keutā jāveṃ gharīṃ ||
mukha svakuṭuṃbāteṃ kevī dāūṃ tarī || mhaṇona māghārīṃ muraḍalā || 61 ||
itukā vṛttāṃta yetheṃ jhālā || pahā lābha kavaṇālā kavaṇa melā ||
aisī te ase vicitra līl̤ā || puḍheṃ kathelā avadhāna dyāveṃ || 62 ||
aṃtarikṣa jātāṃ nāradamunī || itukā vṛttāṃta dekhilā nayanīṃ ||
maga taisāca vaikuṃṭhā lāgunī || tvareṃ karūni pātalā || 63 ||
bhāveṃ namilā devarāṇā || ihīṃ mastaka ṭhevilā caraṇā ||
pusate jāle āgamanā || koṭhunī yeṇeṃ pai jhāleṃ || 64 ||
nārada mhaṇe ho ghananīl̤ā || phirata phirata āloṃ bhūtal̤ā ||
parī tetheṃ dekhije līl̤ā || tī dayāl̤ā avadhārīṃ || 65 ||
maga savistara kathana || jāleṃ teṃ kathī brahmanaṃdana ||
mhaṇe lābha kavaṇā lāguna || āṇi maraṇa kavaṇa pāvalā || 66 ||
aisi anyāyācī paravaḍī || tūṃ nirakhisī kīṃ āvaḍī ||
he jagāmājī tujhī prauḍhī || barī na dise goviṃdā || 67 ||
tūṃ tava trailokyācā nātha || hā anyāya nase avagata ||
hī tava karaṇī adbhuta || barī na dise tujalāgīṃ || 68 ||
aikūniyā munīce vacanā || hāṃseṃ āleṃ janārdanā ||
mhaṇe hā aparādha māteṃ jāṇā || na lāvāvā dayānidhe || 69 ||
he to jyācī karaṇī jaiśī || bhogitī jāṇa ho taisī ||
teṃ dūṣaṇa ṭhevitāṃ āmhāsī || jāṇūna hosī ajñāna || 70 ||
ātāṃ aikije kathana || ṛṇa āṇi hattyā jāṇa ||
na cuke kavaṇālāgūna teṃci kāraṇa avadhārīṃ || 71 ||
jayāteṃ prāpta jhāleṃ jeṃ dhana || to pūrvī hotā sadhana ||
tayāpāsūnī ghetaleṃ dhana || melā śūdra teṇeṃ pai || 72 ||
jayāneṃ mārileṃ śūdrāsīṃ || to jāmina jālā hotā tyāsīṃ ||
vāyadā bharatāṃ divasādivasīṃ || nedi dravyāsī māgatāṃ || 73 ||
maga tyā sāvakāreṃ tagādā || jāmināmāgeṃ lāvilā sadāṃ ||
yerū peṭalāseṃ dvaṃdā || parī to nusadhā nāyake || 74 ||
maga deṇyācī kāl̤ajī bhārī || na sosecī nidhārī ||
mhaṇona poṭīṃ ghātalī surī || prāṇa nirdhārī teṇeṃ didhalā || 75||
ātāṃ jo hotā sāvakāra || tocī dravya gheūna gelā samagra ||
jyāceṃ geleṃ to hotā jāmīna thora || mhaṇona prakāra hā jālā || 76 ||
āpalī jāminagata ugavūna || śekhīṃ tyācāhī ghetalā prāṇa ||
pūrvī tyāce gharīṃ surī gheūna || didhalā hotā prāṇa paiṃ teṇeṃ || 77 ||
toci aṃtarīṃ sādhūna vaira || khaḍgeṃ toḍileṃ tayāceṃ śīra ||
hā taṃva bola kavaṇāvara || sāṃgā muni nirdhāreṃ || 78 ||
aikūna viṣṇumukhīcī vāṇī || taṭastha jālā nāradamunī ||
maga namaskāra karūnī || ūrdhvapaṃtheṃ to gelā || 79 ||
aisī he dṛṣṭāṃtīṃ kathā baravī || śrotiyāteṃ nivedilī āghavī ||
yālāgīṃ jīvīṃ goṣṭī dharāvī || saratī karāvī vacanīṃ he || 80 ||
ādau brāhmaṇāceṃ gheūṃ naye ṛṇa || ghetaliyā na ṭhevije jāṇa ||
teṃ to apāyāceṃ kāraṇa || hoya niḥsaṃtāna pai teṇeṃ || 81 ||
aso ātāṃ heṃ māgīla kathana || āṭhava detoṃ tuhmāṃlāgūna ||
māgeṃ nivedilā brāhmaṇadharma jāna || sarva janīṃ parisilā || 82 ||
tari mhaṇāla kaiseṃ kathana || parisīje vyāsa vacana ||
mājheṃ padarīṃce na hotī jāṇa || ślokī jāṇa purāṇīṃce || 83 ||
aśvavāhanatatvajñaḥ saṃgrāme nacabhīḥ kvacita ||
āraṃbhe nītimān śūraḥkṣatriyosau prakīrtitaḥ || 4 ||
lohakarmaṇiḥ niṣṇātaḥ paśūnāṃ paripālakaḥ ||
kṛṣivāṇijyakartāca savipro vaiśya ucyate || 5 ||
snehalākṣātilānīlī kṣāraṃkṣīraghṛtaṃmadhu ||
madyādi vikrayīvipraḥ saśūdraḥ parikīrtitaḥ || 6 ||
bhakṣyābhakṣya samoyastu samodārānyayorapi ||
kṛtyākṛtyaṃ na jānāti kṛtaghno brāhmaṇaḥ paśuḥ || 7 ||
aisiyā ślokādhāreṃ karūna || keleṃ brāhmaṇa dharmāce niropaṇa ||
mhaṇonī na ṭhevā jī dūṣaṇa || majalāgūnī svāmiyāṃ || 84 ||
graṃthagarbhī ase bhāva jaisā || tarī vadāvā lāge maga taisā ||
tarīṃ brāhmaṇa pāhije kaisā || tehī daśā avadhārīṃ || 85 ||
śrīviṣṇu ruvāca ||
mitāśyadhyāpakaścaiva saṃtuṣṭovijiteṃdriyaḥ ||
vedaśāstrārthatatvajño viprodevaḥ prakīrtitaḥ || 8 ||
akaṣṭa phalamūlāśī vanavāsarataḥ sadā ||
kuruteharahaḥ karma savipraṛṣirucyate || 9 ||
purāṇakathako vipro vyāsarūpīhariḥ svayaṃ ||
tadbhaktiṃ kurvatāṃnṛṇā gaṃgāsna naṃ dine dine || 10 ||
ihīṃ lakṣaṇīṃ pācārūni brāhmaṇa || tayācī pūjā agatya karūna ||
maga yathānuśaktyā dyāveṃ dāna || apūpānnakṛtesī || 86 ||
ghṛtaśarkarāyukta pāhīṃ || tīna daśaka varī tīnahī ||
dakṣiṇesahīta baravīṃ || ghṛtayukta tai dīje || 87 ||
vāpīkūpa sarovara jīvana || tetheṃ karāvayā prātaḥsnāna ||
aiseṃ māsavarī karitāṃ jāṇa || ghaḍe puṇya teṃ aikā || 88 ||
eva jñātvānaraiḥ sevyaḥ purāṇajño malimluce ||
prayāgādadhikaṃ puṇyaṃ tasya viprasya sevanāt || 11 ||
gaṃgā-yamunā sarasvatī pāhī || teṃ prayāga snāna ghaḍe dehīṃ ||
varī brāhmaṇapūjā baravī || sneheṃ karāvī ādareṃ || 89 ||
teṇeṃ puṇyeṃ karūni jāṇa || hoya pāpamal̤āceṃ kṣāl̤aṇa ||
apamṛtyu gaṃḍātara dūra hoūna || vaikuṃṭhabhuvana to pāve || 90 ||
rājā ho athavā raṃka || sarvāsa lābha samāna dekha ||
yadarthī saṃśaya āṇika || na dharāvā dekha mānasīṃ || 91 |
kāl̤eṃ karūni tīrthāceṃ phal̤a || śarīra śakti yātrā saphal̤a ||
kāl̤eṃ karūni tīrthāceṃ phal̤a || śarīra śakti yātrā saphal̤a ||
dravyaśakti yajñāceṃ phal̤a || sevā phal̤a brāhmaṇācī || 92 ||
brāhmaṇa sevā phal̤e tatkāl̤a || ātṛpta bhojana ghālitāṃ sakal̤a ||
āśīrvāda detī suphal̤a || toci phal̤e bhāvikā || 93 ||
mhaṇoni devāceṃ mukha || te brāhmaṇa jāṇije dekha ||
yālāgīṃ sevā adhika || māsāmājī nirdhāreṃ || 94 ||
kvacit vedamaṃtroccārī || kvacit purāṇajña jarī ||
tarīṃ ghetalā śāstrādhārīṃ || dānādhikārī ase to || 95 ||
aisā itihāsa baravā || nivedilā tumhāṃ sarvā ||
yetheṃ saṃśayo na dharāvā || śāstrīṃ ghyāvā pratyayo || 96 ||
svastiśrī adhika māhātmya || brahmāṃḍa purāṇa samaṃta ||
manoharasuta viracita || caturtho'dhyāya goḍa hā || 97 ||
|| ovī saṃkhyā 97 || śloka 11 ||
|| iti caturthodhyāyaḥ ||