શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
શ્રીસરસ્વત્યૈ નમઃ ॥ શ્રીગુરવે નમઃ ॥
જયજયાજી ગુરુરાયા ॥ મોરેશ્વરમહારાજયા ॥
નમન તુમચિયાં પાયાં ॥ કરા છાયા કૃપેચી ॥ ૧ ॥
તુમચિયા કૃપેચી નૌકા ॥ પરતીરા ન્યાવેં બાલકા ॥
મનીં ધરિલા જો આવંકા તો ॥ તો સિદ્ધિ નેઈ કા દયાનિધી ॥ ૨ ॥
ઐકા આતાં શ્રોતેજન ॥ કથા હે પુણ્યપાવન ॥
જે ઐકતાં વૈકુંઠભુવન ॥ લક્ષ્મીનારાયણ સંવાદ હા ॥ ૩ ॥
શ્રીવિષ્ણુરુવાચ ॥ એકદોપવનં દેવિજગ્મુર્યદુકુમારકાઃ ॥
વિહર્તું સાંબ પ્રદ્યુમ્ન ચારુભાનુ ગદાદયઃ ॥ ૧ ॥
ક્રીડિત્વા સુચિરં કાલં વિચરંતઃ પિપાસિતાઃ ॥
જલંનિરુદકે કૂપે દદૃશુઃ સત્વમદ્ભુતં ॥ ૨ ॥
કૃકલાસં ગિરિનિભં વીક્ષ્ય વિસ્મિતમાનસાઃ ॥
તસ્યચોદ્ધરણે યત્નં ચક્રુસ્તે કૃપયાન્વિતાઃ ॥ ૩ ॥
ઐકા હો શ્રોતે સર્વ ॥ બ્રાહ્મણાચેં માહાત્મ્ય અપૂર્વ ॥
માગેં કથિલેં તુમ્હાતેં સર્વ ॥ આતાંહી અપૂર્વ આકર્પિજે ॥ ૪ ॥
શ્રી વિષ્ણુ સ્વયેં આપણ ॥ લક્ષ્મીપ્રતી કરીતસે શ્રવણ ॥
તેંચી ઐકા સાવધાન ॥ કરૂનિ મન એકાગ્ર પૈ ॥ ૫ ॥
એકદાં મિળોન સર્વ કૃષ્ણકુમર ॥ ખેળત હોતે તેવ્હાં અપાર ॥
ખેળત ખેળત પ્રવેશલે દૂર ॥ એકા અરણ્યામાજી તે ॥ ૬ ॥
તંવ તેથેં ખેળતાં ચેંડૂ ઉસળલા ॥ તો જાઊન એકા કૂપામાજી પડલા ॥
તંવ તેથેં પાતલા અર્ભકમેળા ॥ પાહતી કૂપાલાગીતેં ॥ ૭ ॥
તેથેં આશ્ચર્ય દેખિલે નયનીં । તયા કૂપામાજી તક્ષણીં ॥
કૃકલાસ દેખિલા તયાંનીં ॥ કૃકલાશ મ્હણજે સરડ તો ॥ ૮ ॥
તો સરડ પર્વતા ઐસા ॥ કાંતી સુવર્ણમય સહસા ॥
મ્હણતી આજવરી સરડ ઐસા ॥ ન દેખોં નિજદૃષ્ટીં ॥ ૯ ॥
મગ સમગ્ર મિળોન એકે ઠાયીં ॥ પ્રવર્તક જાલે ત્યાચિ ડોઈ ॥
સર્વ મિળોન તે સમયીં ॥ કર્ષિતે ઝાલે તયાતેં ॥ ૧૦ ॥
ચર્મબંધનીં બાંધિલા દૃઢ ॥ તંવ બોલતા જાલા તો સરડ ॥
હે મૂલહો સર્વહી મૂઢ ॥ તુમ્હાંમાજી પ્રૌઢ તો કવણ ॥ ૧૧ ॥
મનુષ્યવાણી તો બોલે પાહી ॥ આશ્ચર્ય કરૂં લાગલે સર્વહી ॥
મગ સાંબ-પ્રદ્યુમ્ન તે સમયી ॥ બોલતે જાલે તયાતેં ॥ ૧૨ ॥
મ્હણતી ચતુરપણેં બોલશી ભાષા ॥ તરી તૂં આહેસ કવણ મહાપુરુષા ॥
તુઝી તંવ વ્હાવયા ઐશીદશા ॥ કારણ કાય નિવેદીં ॥ ૧૩ ॥
મગ તો સરડ તે કાળીં પાહીં ॥ વદતા જાલા તયાતે દેહીં ॥
મ્હણે મૂલહો ઐકા સર્વહી ॥ પૂર્વકથન માઝેં હેં ॥ ૧૪ ॥
પૂર્વી મી નૃગ રાજેંદ્ર દેખ ॥ ઇક્ષ્વાકુવંશીં અસે એક ॥
રાજ્યભાર ચાલવિં વિવેક ॥ ધર્મન્યાય પ્રતાપી ॥ ૧૫ ॥
દાન કરિતસેં અપાર ॥ અમિત માઝા કારભાર ॥
વયસા સુવર્ણમય સાચાર ॥ દેખુનિ સુરવર માનવતી ॥ ૧૬ ॥
ઐસેં અસતાં એકેકાળીં ॥ મલમાસાચિયા પર્વકાળીં ॥
પાચારૂન વિપ્રમંડળી ॥ ગોદાનેં તોષવિતસેં ॥ ૧૭ ॥
સલક્ષણીં સાલંકારયુક્ત ॥ સહસ્ર ગોદાનેં દેતસે નિત્ય॥
પુઢેં પરિસિજે વૃત્તાંત ॥ વર્તલા તો અવધારા ॥ ૧૮ ॥
એકા બ્રાહ્મણાતેં ધેનુ દિધલી દાન ॥ તંવ તે કળપાંત આલી પળૂન ॥
દુસરે દિની સેવકીં ધરૂન ॥ ઉભી કેલી દાનાર્થ ॥ ૧૯ ॥
મી સંકલ્પયુક્ત પાહીં ॥ દાન દિધલેં તે સમયીં ॥
બ્રાહ્મણ ઘેઊન જાતાં સ્વગૃહીં ॥ પૂર્વ દિવશીંચા ભેટલા દ્વિજવર ॥ ૨૦ ॥
તયાનેં તે ધેનુ ઓળખિલી ॥ મ્હણેં મજ હે કાલ દાન આલી ॥
યેરૂ મ્હણે રાયેં આતાંચિ દિધલી ॥ મજલાગુની સ્વામિયાં ॥ ૨૧ ॥
મી તો ન દેઈ તુમ્હાતેં ॥ યેરૂ જાઊં ન દેઈ તયાતેં ॥
કલહ માંડિલા ઉભયતાંતેં ॥ આલે ધાંવત મજલાગીં ॥ ૨૨ ॥
મગ મી સમજાવીં દોઘાંતેં ॥ નેણોનિ અપરાધ ઘડલા માતેં ॥
મ્હણે હિચેનિ પાલટે તુમ્હાતેં ॥ ધેનુ દેતોં દુસરી મી ॥ ૨૩ ॥
ઐસેં તયાતેં સમજાવિતાં ॥ તંવ તે નાયકતી ઉભયંતા ॥
મગ સહસ્ર ગોદાનેં તત્વતાં ॥ દ્યાવયા સિદ્ધ જાહાલોં ॥ ૨૪ ॥
એકા ધેનૂચે પાલટેં ॥ સહસ્ર દ્યાવયા નેટેં ॥
સિદ્ધ જહાલોસે હટેં ॥ પરી નાયકતી ઉભયતાં ॥ ૨૫ ॥
મજ તે સાંગતી શાસ્ત્રાધાર ॥ સંકલ્પેં બદ્ધ ઝાલા તો દ્વિજવર ॥
તયા પાલટેં અન્ય વિચાર ॥ તરી પાપ અઘોર તેં અસે ॥ ૨૬ ॥
ગોવિક્રયા સમાન જાણ ॥ પાપ ઘડે હો તેણેં દારુણ ॥
મ્હણોન શાપિલેં મજલાગૂન ॥ કૃકલાસ હોઈં પાપિષ્ઠા ॥ ૨૭ ॥
વિનાકારણ હા શાપ ત્યાણીં ॥ દિધલા હો મજલાગુની ॥
મગ પ્રાર્થિતા જાલોં મધુરવાણી ॥ મગ ઉશ્શાપ વાણી બોલિલે ॥ ૨૮ ।
કૃષ્ણકુમારાચી દૃષ્ટી પડતાં ॥ તૈં ઉદ્ધાર હોય તુઝા નૃપનાથા ॥
કૃષ્ણકુમારાચી દૃષ્ટી પડતાં ॥ તૈં ઉદ્ધાર હોય તુઝા નૃપનાથા ॥
તોચી પ્રસંગ જાણ આતાં ॥ સિદ્ધનિરુતા પાતલાસે ॥ ૨૯ ॥
પુઢેં કાલાંતરેં કરૂન ॥ દેહ ઝાલા વિસર્જન ॥
યમદૂત યેઊનિ જાણ ॥ નેલે મજ લાગૂન યમલોકા ॥ ૩૦ ॥
યમાનેં માઝા સત્કાર ॥ કેલા તેથેં અતિ આદર ॥
વિપ્રશાપ પરમ દુર્ધર ॥ ગાંઠીંસ અસેં માઝેં પૈં ॥ ૩૧ ॥
તયાયોગેં કરૂનિ જાણ ॥ મજ બોલે સૂર્યનંદન ॥
તૂં નૃપપુણ્ય પાવન ॥ પરી વિપ્રવચન ન ચુકે ॥ ૩૨ ॥
યાલાગી નૃપવર્યા પાહીં ॥ મજ ભોગણે લાગે સરડ દેહીં ॥
મ્હણોન પ્રાપ્ત ઝાલેં તિયે સમયીં ॥ તેંચી પાહીં ભોગૂં આતાં ॥ ૩૩ ॥
તરી તુમ્હીં આતાં ઐકાવેં ॥ કૃષ્ણદર્શન મજ કરવાવે ॥
જાઊન તયાતેં નિવેદાવેં ॥ વૃત્તાંત માઝા હા ॥ ૩૪ ॥
ઐકૂન તયાચેં ઉત્તર ॥ ધાંવત ગેલે કૃષ્ણકુમર ॥
કરૂન દેવાતેં નમસ્કાર ॥ સમાચાર સાંગિતલા ॥ ૩૫ ॥
વૃત્તાંત ઐકતાંચ દેવેં ॥ ધાંવ ઘેતલી યદુપુંગવેં ॥
દર્શન હોતાંચી રમાધવેં ॥ ઉદ્ધાર કેલા તાત્કાળીં ॥ ૩૬ ॥
પાહૂનિયાં સ્વદેહાસી ॥ નૃગરાજ પ્રવર્તલા સ્તુતીસી ॥
હે જનાર્દન ઋષીકેશી ॥ તોડીં ભવપાશાસી માઝિયા ॥ ૩૭ ॥
હે કેશવ મધુમુરસંહરણા ॥ હે કૃષ્ણ વિષ્ણુજનાર્દના ॥
જગપાળકા દીનોદ્ધારણા ॥ નારાયણા દયાનિધે ॥ ૩૮ ॥
અવલોકિતાં કૃપાનયનીં ॥ પૂર્વદેહ આઠવલા મનીં ॥
દર્શન જાલેં મજલાગૂનીં ॥ પૂર્વપુણ્યેં કરૂનિ સ્વામિયાં ॥ ૩૯ ॥
દેવદેવ જગન્નાથ ગોવિંદ પુરુષોત્તમ ॥
નારાયણ હ્રષીકેશ પુણ્યશ્લોકાચ્યુતાવ્યય ॥ ૪ ॥
ઐસી સ્તુતી કરિતાં રાવો ॥ સંતોષેં બોલે રમાધવો ॥
તુવાં આચરલાસી વ્રત પ્રભાવો ॥ મ્હણોનિ પાહાવો દેવ ભેટી ॥ ૪૦ ॥
યાલાગીં કેલેં કર્મ જે તેં વાયાં ॥ જાઈનાજી નૃપવર્યા ॥
આણિ બ્રાહ્મણ પૂજનાચી ચર્યા ॥ તી યા સમયા ફળલીસે ॥ ૪૧ ॥
મગ પાચારૂન સમગ્ર કુમર ॥ તયાપ્રતી બોલે શારઙ્ધર ॥
મ્હણે અન્યાય કેઉતા નૃપવર ॥ કહર કેવઢા જાહલા ॥ ૪૨ ॥
યાલાગીં બ્રાહ્મણાતેં જે ભિવોન ॥ કરિતી તયાચેં પૂજનસ્તવન ॥
સદ્ભાવેં ઘાલિતી જે ભોજન ॥ તરી મી જનાર્દન સંતુષ્ટેં ॥ ૪૩ ॥
રણઉત્સાહ ક્ષત્રિયાંસી ॥ તૃણઉત્સાહ ધેનૂસીં ॥
આમંત્રણઉત્સાહ બ્રાહ્મણાસી ॥ કૃપણાસી ધનઉત્સાહ ॥ ૪૪ ॥
મ્હણોન બ્રાહ્મણભોજના ઐસેં ॥ સાધન તોં આણીક નસે ॥
મ્હણોની પૂજાવેં સાયાસેં ॥ સમયીં અનયાસેં અભ્યાગત ॥ ૪૫ ॥
જરી શક્તિહી નાહીં દ્યાવયાસીં । આણિ શક્તિહી નાહીં દાનાસીં ॥
તરી નમન કીજે સદ્ભાવેંસી ॥ તેણેં દ્વિજાસીં સંતોષ ॥ ૪૬ ॥
ઇતુકેંહી ન ઘડે જરી ॥ અભ્યંગ સ્નાન સત્કારીં ॥
યાસી તો વેંચાવેં ન લાગે પદરીં ॥ અસલિયા મુષ્ટીભરી અર્પાવેં ॥ ૪૭ ॥
અહો યા બ્રાહ્મણાસાઠીં ॥ અવતાર ઘે મી જગજેઠી ॥
સ્વયેં સોસી આટાઆટી ॥ બ્રાહ્મણાસાઠીં કેવઢી ॥ ૪૮ ॥
બ્રાહ્મણાચેં લાંછન પાહીં ॥ સ્વયેં મી મિરવીત હ્રદયીં ॥
બ્રાહ્મણા ઐસેં દૈવત નાહીં ॥ ભૂમંડળા માઝારી ॥ ૪૯ ॥
ઐસિયાપરી શિકવણ ॥ કુમારા સાંગે શ્રીકૃષ્ણ ॥
યાઉપરી કથા અવલોકુન ॥ શ્રોતેજન પરિસોત કાં ॥ ૫૦ ॥
મગ તો નૃગ રાજશિરોમણી ॥ દિવ્ય દેહ પાવોન તેચ ક્ષણીં ॥
આરૂઢ જાલા વિમાનીં ॥ નમસ્કારૂની હરીતેં ॥ ૫૧ ॥
ઇત્યુક્ત્વા તં પરિક્રમ્ય પાદૌ સ્પૃષ્ટ્વા સ્વમૌલિના ॥
અનુજ્ઞા તો વિમાનાગર્યમારોહત્પશ્યતાં નૃણાં ॥ ૫ ॥
સદ્ભિઃ સમાગમો રાજન્ કદાચિન્નાફલો ભવેત્ ॥
વિમુક્તો નરકાદ્રાજાનૃગઃ સાધુસમાગમાત્ ॥ ૬ ॥
યા પ્રકારે નૃગનૃપવર ॥ પાવતા જાલા ઉદ્ધાર ॥
મ્હણોનિયાં ધરામર ॥ અગોદર પૂજાવે ॥ ૫૨ ॥
પાહા કેવઢા ગ્ર્યાન ભગવંતેં ॥ દિધલાસે બ્રાહ્મણાતેં ॥
બ્રાહ્મણાધીનચી પ્રાપ્ત દૈવતેં ॥ બ્રાહ્મણાધીનતે મંત્ર ॥ ૫૩ ॥
પાહાયા ભૂમંડળીં વિખ્યાતી ॥ ભગીરથેં આણિલી ભાગીરથી ॥
તેં જગાતેં પૂર્ણ કરિતી ॥ પરી સાધુ ઉદ્ધરિતી તયાતેં ॥ ૫૪ ॥
એકદા ભાગીરથી તટાકીં ॥ સ્નાન કીજે સમગ્ર લોકીં ॥
તંવ નારદ તેથે દુરોન અવલોકીં ॥ પરિ ન સ્પર્શ સલીલા ॥ ૫૫ ॥
તવ ગંગા મ્હણે મુનિવર્યા ॥ દુરૂનીચ અવલોકુનિયાં ॥
કાં સ્પર્શોનદ્યાજી પાયાં ॥ કરા છાયા કૃપેચી ॥ ૫૬ ॥
સર્વેલોકાનિમજ્જાંતિસાધુઃ કિન્નનિમજ્જતિ ॥
માતઃ ત્વદ્દર્શનાન્મુક્તિઃ પુનર્જન્મન વિદ્યતે ॥ ૭ ॥
તંવ નારદ મ્હણે તે સમયીં ॥ તુજ ઐસેં પવિત્ર નાહીં ॥
તવ દર્શનેંચિ પાહીં ॥ મુક્તી હોઈ પ્રાણિયાં ॥ ૫૭ ॥
મગ સ્નાન કેલિયા સકળ ॥ ક્ષાળણ હોય અંગાચે મળ ॥
પાપ ન ઉરે તિળભર ॥ રાહેં અચળ બ્રહ્મભુવનીં ॥ ૫૮ ॥
તંવ ગંગા બોલે મુનિરાયા ॥ જૈં મી આલેં હો યા ઠાયાં ॥
તૈંચા નેમ વચન આઠવ હ્રદયા ॥ માઝિયા અસે કીં ॥ ૫૯ ॥
જગાચે પાપાચેં ક્ષાળણ ॥ તે તવ હોતસે માઝે ન ॥
પરી માઝે પાપમોચન ॥ તુમચેંનિ જાણ હોતસે ॥ ૬૦ ॥
મગ હાસ્ય કરૂન દેવઋષી ॥ માર્જન મજ્જન કેલેં તિસીં ॥
પ્રવેશતા જાલા ભુવનાસી ॥ બ્રહ્મલોકાસી મુનિરાવો ॥ ૬૧ ॥
ઐસેં સાધૂચેં મહિમાન ॥ ગંગા વર્ણીતસે આપણ ॥
મ્હણોન પ્રાર્થિતો તુમ્હાંલાગૂન ॥ પૂજા સાધુજન આદરેં ॥ ૬૨ ॥
સાધૂનાં દર્શનં સ્પર્શઃકીર્તનં સ્મરણ તથા ॥
બ્રહ્મસ્વ નચ હર્તવ્યં યદિચ્છસિ પરાંગતિં ॥ ૮ ॥
સામર્થ્ય અસોનિ આંગીં ॥ શક્તિનુસાર ન પૂજિતી જગી ॥
તરી તયા ઐસા અભાગી ॥ ભુવન ત્રયીં નસેચી ॥ ૬૩ ॥
સંસાર તરી માઈક ॥ આયુષ્ય જાણ ક્ષણૈક ॥
યેથેં કીજે પૂર્ણ વિવેક ॥ કરા સાર્થક દેહાચેં ॥ ૬૪ ॥
ધન અસલિયા અપરમિત ॥ કાંહીં નયેચિ પૈ સાંગત ॥
મ્હણોનિ કીજે હિતાહિત ॥ હ્રદયીં શ્રીઅનંત આઠવૂની ॥ ૬૫ ॥
કૃષ્ણઃ પરિજનં ગૃહ્ય ભગવાન્ દેવકીસુતઃ ।
બ્રહ્મણ્યદેવો ધર્માત્મા રાજાનમનુશિક્ષયન્ ॥ ૯ ॥
બ્રહ્મણ્યદેવો ધર્માત્મા રાજાનમનુશિક્ષયન્ ॥ ૯ ॥
એવં વિભાવ્ય ભગવાન્ મુકુંદો દ્વારશોકસઃ ॥
પાવનઃ સર્વલોકાનાં વિવેશ નિજમંદિરં ॥ ૧૦ ॥
ઐસા કથાભાગ રમાધવેં ॥ કથિલા જો સ્વભાવેં ॥
જગ હે પાવન કરાવેં ॥ મ્હણોનિ સ્વભાવેં નિવેદિત ॥ ૬૬ ॥
તોચી અર્થાંતર બરવા ॥ તુમ્હા નિવેદિલા શ્રોતિયા સર્વાં ॥
ચિત્તી સંશય ન ધરાવા ॥ પુરાણીં પાહાવા પ્રત્યયો ॥ ૬૭ ॥
ઇતિ શ્રીઅધિકમાસ માહાત્મ ગ્રંથ ॥ પદ્મપુરાણીંચેં સંમત ॥
મનોહરસુત વિરચિત ॥ પંચમોઽધ્યાય ગોડ હા ॥ ૬૮ ॥
ઓંવ્યા ॥ 68॥ શ્લોક ॥ 10॥
॥ ઇતિ પંચમોઽધ્યાયઃ ॥