- পুষ্টিপতিস্তোত্রম্ (puṣṭipatistotram)the hymn to Pushtipati
- দেবর্ষিকৃতম্ (devarṣikṛtam)made by the divine sages
anvaya পুষ্টিপতিস্তোত্রম্ দেবর্ষিকৃতম্
chandas Prose, the title
পুষ্টিপতি Pushtipati — Lord of pushti: nourishment, growth and plenty.
- দেবর্ষযঃ (devarṣayaḥ)the divine sages
- ঊচুঃ (ūcuḥ)said
anvaya দেবর্ষযঃ ঊচুঃ
chandas Prose, the speaker's line
জয পুষ্টিপতে ঢুণ্ঢে জয সর্বেশ সত্তম ॥ ১ ॥
- জয (jaya)victory
- দেব (deva)O god
- গণাধীশ (gaṇādhīśa)O lord of the ganas
- জয (jaya)victory
- বিঘ্নহর (vighnahara)O you who take obstacles away
- অব্যয (avyaya)O undying one
- জয (jaya)victory
- পুষ্টিপতে (puṣṭipate)O Pushtipati
- ঢুণ্ঢে (ḍhuṇḍhe)O Dhundhi
- জয (jaya)victory
- সর্বেশ (sarveśa)O lord of all
- সত্তম (sattama)O best of the good
anvaya দেব গণাধীশ জয অব্যয বিঘ্নহর জয পুষ্টিপতে ঢুণ্ঢে জয সর্বেশ সত্তম জয
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ঢুণ্ঢি Dhundhi — The one who is searched for. Dhundhiraja is the Ganesha of Kashi.
note For nine verses every half line opens with jaya, victory: a cry of praise, as when a crowd hails a king.
জয যোগেন যোগাত্মন্ জয শান্তিপ্রদাযক ॥ ২ ॥
- জয (jaya)victory
- অনন্ত (ananta)O endless one
- গুণাধার (guṇādhāra)O you on whom all good qualities rest
- জয (jaya)victory
- সিদ্ধিপ্রদ (siddhiprada)O giver of success
- প্রভো (prabho)O lord
- জয (jaya)victory
- যোগেন (yogena)reached through yoga
- যোগাত্মন্ (yogātman)O you whose self is yoga
- জয (jaya)victory
- শান্তিপ্রদাযক (śāntipradāyaka)O giver of peace
anvaya অনন্ত গুণাধার জয প্রভো সিদ্ধিপ্রদ জয যোগেন যোগাত্মন্ জয শান্তিপ্রদাযক জয
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
জয স্বানন্দপস্থাযিন্ জয বেদবিদাংবর ॥ ৩ ॥
- জয (jaya)victory
- ব্রহ্মেশ (brahmeśa)O lord of Brahman
- সর্বজ্ঞ (sarvajña)O you who know all
- জয (jaya)victory
- সর্বপ্রিযঙ্কর (sarvapriyaṅkara)O you who do good to everyone
- জয (jaya)victory
- স্বানন্দপস্থাযিন্ (svānandapasthāyin)O you who dwell as lord in Svananda
- জয (jaya)victory
- বেদবিদাংবর (vedavidāṃvara)O best of those who know the Veda
anvaya ব্রহ্মেশ সর্বজ্ঞ জয সর্বপ্রিযঙ্কর জয স্বানন্দপস্থাযিন্ জয বেদবিদাংবর জয
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
স্বানন্দ Svananda — The joy of one's own self. In the Mudgala Purana it is the name of Ganesha's own world.
জয বুদ্ধিধর প্রাজ্ঞ জয সর্বামরপ্রিয ॥ ৪ ॥
- জয (jaya)victory
- বেদান্তবাদজ্ঞ (vedāntavādajña)O you who know the teaching of Vedanta
- জয (jaya)victory
- বেদান্তকারণ (vedāntakāraṇa)O source of Vedanta
- জয (jaya)victory
- বুদ্ধিধর (buddhidhara)O you who hold understanding
- প্রাজ্ঞ (prājña)O wise one
- জয (jaya)victory
- সর্বামরপ্রিয (sarvāmarapriya)O you who are dear to all the gods
anvaya বেদান্তবাদজ্ঞ জয বেদান্তকারণ জয প্রাজ্ঞ বুদ্ধিধর জয সর্বামরপ্রিয জয
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note Buddhi, understanding, is also the name of one of his consorts, so বুদ্ধিধর can mean both.
জয লম্বোদরঃ সাক্ষিন্ জয দুর্মতিনাশন ॥ ৫ ॥
- জয (jaya)victory
- মাযামযে (māyāmaye)in this world made of maya
- খেলিন্ (khelin)O you who play
- জয (jaya)victory
- অব্যক্ত (avyakta)O unseen one
- গজানন (gajānana)O Gajanana
- জয (jaya)victory
- লম্বোদর (lambodara)O Lambodara
- সাক্ষিন্ (sākṣin)O witness
- জয (jaya)victory
- দুর্মতিনাশন (durmatināśana)O you who destroy wicked thinking
anvaya মাযামযে খেলিন্ জয অব্যক্ত গজানন জয লম্বোদর সাক্ষিন্ জয দুর্মতিনাশন জয
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
সাক্ষী the witness — The awareness that watches all that happens without being touched by it.
note লম্বোদরঃ is printed with a visarga; the sense is the call লম্বোদর.
জয যোগিহৃদিস্থ ত্বং জয ব্রাহ্মণপূজিত ॥ ৬ ॥
- জয (jaya)victory
- একদন্তহস্তঃ (ekadantahastaḥ)who hold the broken tusk in your hand
- ত্বম্ (tvam)you
- জয (jaya)victory
- একরদধারক (ekaradadhāraka)O you who bear a single tusk
- জয (jaya)victory
- যোগিহৃদিস্থ (yogihṛdistha)O you who live in the hearts of yogis
- ত্বম্ (tvam)you
- জয (jaya)victory
- ব্রাহ্মণপূজিত (brāhmaṇapūjita)O you whom brahmins worship
anvaya ত্বম্ একদন্তহস্তঃ জয একরদধারক জয ত্বম্ যোগিহৃদিস্থ জয ব্রাহ্মণপূজিত জয
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note He holds the broken tusk in one hand and keeps the other on his face, so the verse names both.
জযামেয মহাভাগ জয পূর্ণমনোরথ ॥ ৭ ॥
- জয (jaya)victory
- কর্মতপোরূপ (karmataporūpa)O you whose form is work and austerity
- জয (jaya)victory
- জ্ঞানপ্রদাযক (jñānapradāyaka)O giver of knowledge
- জয (jaya)victory
- অমেয (ameya)O one beyond measure
- মহাভাগ (mahābhāga)O most blessed
- জয (jaya)victory
- পূর্ণমনোরথ (pūrṇamanoratha)O you who want for nothing
anvaya কর্মতপোরূপ জয জ্ঞানপ্রদাযক জয অমেয মহাভাগ জয পূর্ণমনোরথ জয
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
জয পর্শুধর ত্বং বৈ জয পাবনকারক ॥ ৮ ॥
- জয (jaya)victory
- আনন্দ (ānanda)O joy itself
- গণেশান (gaṇeśāna)O lord of the ganas
- জয (jaya)victory
- পাশাঙ্কুশপ্রিয (pāśāṅkuśapriya)O you who love the noose and the goad
- জয (jaya)victory
- পর্শুধর (parśudhara)O bearer of the axe
- ত্বম্ (tvam)you
- বৈ (vai)truly
- জয (jaya)victory
- পাবনকারক (pāvanakāraka)O you who make all things pure
anvaya আনন্দ গণেশান জয পাশাঙ্কুশপ্রিয জয ত্বম্ বৈ পর্শুধর জয পাবনকারক জয
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
জয ভক্তেশ বিঘ্নেশ জয নাথ মহোদর ॥ ৯ ॥
- জয (jaya)victory
- ভক্তাভযাধ্যক্ষ (bhaktābhayādhyakṣa)O you who watch over your devotees' safety
- জয (jaya)victory
- ভক্তমহাপ্রিয (bhaktamahāpriya)O you whom your devotees hold dearest
- জয (jaya)victory
- ভক্তেশ (bhakteśa)O lord of devotees
- বিঘ্নেশ (vighneśa)O lord of obstacles
- জয (jaya)victory
- নাথ (nātha)O master
- মহোদর (mahodara)O great-bellied one
anvaya ভক্তাভযাধ্যক্ষ জয ভক্তমহাপ্রিয জয ভক্তেশ বিঘ্নেশ জয নাথ মহোদর জয
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
নমো নমস্তে সকলাত্মকায ।
নমো নমস্তে ভবমোচনায
নমো নমস্তেঽতিসুখপ্রদায ॥ ১০ ॥
- নমঃ (namaḥ)I bow
- নমঃ (namaḥ)again
- তে (te)to you
- গণনাযকায (gaṇanāyakāya)leader of the ganas
- নমঃ (namaḥ)I bow
- নমঃ (namaḥ)again
- তে (te)to you
- সকলাত্মকায (sakalātmakāya)the self of all
- নমঃ (namaḥ)I bow
- নমঃ (namaḥ)again
- তে (te)to you
- ভবমোচনায (bhavamocanāya)who free us from worldly life
- নমঃ (namaḥ)I bow
- নমঃ (namaḥ)again
- তে (te)to you
- অতিসুখপ্রদায (atisukhapradāya)who give the greatest joy
anvaya গণনাযকায তে নমঃ নমঃ সকলাত্মকায তে নমঃ নমঃ ভবমোচনায তে নমঃ নমঃ অতিসুখপ্রদায তে নমঃ নমঃ
chandas Upajāti, 11 syllables in each of 4 pādas
note The hymn ends by changing both metre and word, from jaya to namo namah.
