Lord Surya

ઋગ્વેદ સન્ધ્યાવન્દનમ્

(Rigveda Sandhyavandanam in Gujarati)

From Rigveda

Also known as sri gurubhyo namah harih om

The Rigveda Sandhyavandanam is a foundational daily ritual prescribed for practitioners of the Vedic tradition. Rooted in the Rigveda, this practice is centered on the worship of Lord Surya, the primordial light and source of all consciousness. Through specific mantras, pranayama, and meditation, the practitioner seeks purification of the body and mind. It serves as a spiritual bridge between the individual soul and the cosmic order, promoting mental clarity, discipline, and inner illumination. Regular performance of this rite is believed to dispel negativity, align the practitioner with divine rhythms, and foster spiritual growth and protection.

#of 218
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ।
શરીરશુદ્ધિઃ
અપવિત્રઃ પવિત્રો વા સર્વાવસ્થા-ઙ્ગતો-ઽપિ વા ।
ય-સ્સ્મરેત્પુણ્ડરીકાક્ષં સ બાહ્યાભ્યન્તર-શ્શુચિઃ ॥
પુણ્ડરીકાક્ષ પુણ્ડરીકાક્ષ પુણ્ડરીકાક્ષાય નમઃ ।
આચમનમ્
ઓ-ઙ્કેશવાય સ્વાહા । ઓ-ન્નારાયણાય સ્વાહા ।
ઓ-મ્માધવાય સ્વાહા ।
ઓ-ઙ્ગોવિન્દાય નમઃ । ૐ-વિઁષ્ણવે નમઃ ।
ઓ-મ્મધુસૂદનાય નમઃ । ઓ-ન્ત્રિવિક્રમાય નમઃ ।
ૐ-વાઁમનાય નમઃ । ૐ શ્રીધરાય નમઃ ।
ૐ હૃષીકેશાય નમઃ । ઓ-મ્પદ્મનાભાય નમઃ ।
ઓ-ન્દામોદરાય નમઃ । ૐ સઙ્કર્ષણાય નમઃ ।
ૐ-વાઁસુદેવાય નમઃ । ઓ-મ્પ્રદ્યુમ્નાય નમઃ ।
ૐ અનિરુદ્ધાય નમઃ । ઓ-મ્પુરુષોત્તમાય નમઃ ।
ૐ અથોક્ષજાય નમઃ । ઓ-ન્નારસિંહાય નમઃ ।
ૐ અચ્યુતાય નમઃ । ઓ-ઞ્જનાર્દનાય નમઃ ।
ૐ ઉપેન્દ્રાય નમઃ । ૐ હરયે નમઃ ।
ૐ શ્રી કૃષ્ણાય નમઃ ।
ભૂતોચ્ચાટનમ્
ઉત્તિષ્ઠન્તુ ભૂતપિશાચાઃ ય એતે ભૂમિભારકાઃ ।
એતેષામવિરોધેન બ્રહ્મકર્મ સમારભે ॥
આસન સંસ્કારમ્
ઓ-મ્પૃથ્વીતિ મન્ત્રસ્ય । મેરુપૃષ્ઠ ઋષિઃ । કૂર્મો દેવતા । સુતલ-ઞ્છન્દઃ । આસને વિનિયોગઃ । અનન્તાસનાય નમઃ ।
ઓ-મ્પૃથ્વિ ત્વયા ધૃતા લોકા દેવિ ત્વં-વિઁષ્ણુના ધૃતા ।
ત્વ-ઞ્ચ ધારય મા-ન્દેવિ પવિત્ર-ઙ્કુરુ ચાસનમ્ ॥
પ્રાણાયામમ્
પ્રણવસ્ય પરબ્રહ્મ ઋષિઃ । પરમાત્મા દેવતા । દૈવી ગાયત્રી છન્દઃ । પ્રાણાયામે વિનિયોગઃ ॥
ઓ-મ્ભૂઃ । ઓ-મ્ભુવઃ । ૐ સ્વઃ । ઓ-મ્મહઃ । ઓ-ઞ્જનઃ । ઓ-ન્તપઃ ।
ૐ સત્યમ્ । ઓ-ન્તત્સવિતુર્વરેણ્ય-મ્ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ધીયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ । ૐ આપો જ્યોતી રસો-ઽમૃત-મ્બ્રહ્મ ભુર્ભુવસ્સ્વરોમ્ ॥
સઙ્કલ્પમ્ (દેશકાલ સઙ્કીર્તન)
શ્રી શુભે શોભને મુહૂર્તે વિષ્ણોરાજ્ઞયા અત્ર પૃથિવ્યા-ઞ્જમ્બૂદ્વીપે ભરતવર્ષે ભરતખણ્ડે મેરોઃ દક્ષિણ દિગ્ભાગે શ્રીશૈલસ્ય …….. પ્રદેશે, …….. નદ્યોઃ મધ્યદેશે લક્ષ્મીનિવાસ ગૃહે, સમસ્ત દેવતા બ્રાહ્મણ હરિહરસન્નિધૌ, આદ્ય બ્રહ્મણઃ દ્વિતીયે પરાર્થે શ્રી શ્વેતવરાહકલ્પે વૈવસ્વત મન્વન્તરે કલિયુગે પ્રથમપાદે અસ્મિન્ વર્તમાન વ્યાવહારિક ચાન્દ્રમાનેન શ્રી …… સંવઁત્સરે …… અયને …… ઋતૌ …… માસે …… પક્ષે …… તિથૌ …… વાસરે શુભનક્ષત્રે શુભયોગે શુભકરણ એવ-ઙ્ગુણ વિશેષણ વિશિષ્ટાયાં શુભતિથૌ શ્રીલક્ષ્મીનારાયણ [શ્રીપરમેશ્વર] પ્રીત્યર્થ-મ્પ્રાતઃ/માધ્યાહ્નિક/સાયં સન્ધ્યામુપાશિષ્યે ।
માર્જનમ્
આપોહિષ્ઠેતિ તૃચસ્ય અમ્બરીષ-સ્સિન્ધુદ્વીપ ઋષિઃ । આપો દેવતા । ગાયત્રી છન્દઃ । માર્જને વિનિયોગઃ ॥
ૐ આપો હિષ્ઠા મયોભુવઃ ।
તા ન ઊર્જે દધાતન ।
મહેરણાય ચક્ષસે ।
યો વઃ શિવતમો રસઃ ।
તસ્ય ભાજયતે હ નઃ ।
ઉશતીરિવ માતરઃ ।
તસ્મા અરઙ્ગમામવઃ ।
યસ્ય ક્ષયાય જિન્વથ ।
આપો જનયથા ચ નઃ ।
મન્ત્રાચમનમ્
(પ્રાતઃ કાલે)
સૂર્યશ્ચેત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । નારાયણ ઋષિઃ । સૂર્યમામન્યુ મન્યુપતયો રાત્રિર્દેવતા । પ્રકૃતિશ્છન્દઃ । મન્ત્રાચમને વિનિયોગઃ ॥
ૐ સૂર્યશ્ચ મા મન્યુશ્ચ મન્યુપતયશ્ચ મન્યુ કૃતેભ્યઃ । પાપેભ્યો રક્ષન્તામ્ । યદ્રાત્રિયા પાપમકાર્ષમ્ । મનસા વાચા હસ્તાભ્યામ્ । પદ્ભ્યામુદરેણ શિશ્ના । રાત્રિસ્તદવલુમ્પતુ । યત્કિઞ્ચ દુરિત-મ્મયિ । ઇદમહ-મ્મામમૃત યોનૌ । સૂર્યે જ્યોતિષિ જુહોમિ સ્વાહા ।
(મધ્યાહ્ન કાલે)
આપઃ પુનન્ત્વિત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । પૂત ઋષિઃ । આપો દેવતા । અષ્ઠી છન્દઃ । અપા-મ્પ્રાશને વિનિયોગઃ ।
ૐ આપઃ પુનન્તુ પૃથિવી-મ્પૃથિવી પૂતા પુનાતુ મામ્ ।
પુનન્તુ બ્રહ્મણસ્પતિર્બ્રહ્મપૂતા પુનાતુ મામ્ ॥
યદુચ્છિષ્ટમભોજ્યં-યઁદ્વા દુશ્ચરિત-મ્મમ ।
સર્વ-મ્પુનન્તુ મામાપો-ઽસતા-ઞ્ચ પ્રતિગ્રહં સ્વાહા ॥
(સાય-ઙ્કાલે)
અગ્નિશ્ચેત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । નારાયણ ઋષિઃ । અગ્નિમામન્યુ મન્યુપતયો અહર્દેવતા । પ્રકૃતિશ્છન્દઃ । મન્ત્રાચમને વિનિયોગઃ ॥
ૐ અગ્નિશ્ચ મા મન્યુશ્ચ મન્યુપતયશ્ચ મન્યુ કૃતેભ્યઃ । પાપેભ્યો રક્ષન્તામ્ । યદહ્ના પાપમકાર્ષમ્ । મનસા વાચા હસ્તાભ્યામ્ । પદ્ભ્યામુદરેણ શિશ્ના । અહસ્તદવલુમ્પતુ । યત્કિઞ્ચ દુરિત-મ્મયિ । ઇદમહ-મ્મામમૃત યોનૌ । સત્યે જ્યોતિષિ જુહોમિ સ્વાહા ।
આચમ્ય ॥
પુનર્માર્જનમ્
આપોહિષ્ઠેતિ નવર્ચસ્ય સૂક્તસ્ય । અમ્બરીષ સિન્ધુદ્વીપ ઋષિઃ । આપો દેવતા । ગાયત્રી છન્દઃ । પઞ્ચમી વર્ધમાના । સપ્તમી પ્રતિષ્ઠા । અન્ત્યે દ્વે અનુષ્ટુભૌ । પુનર્માર્જને વિનિયોગઃ ॥
ૐ આપો હિષ્ઠા મયોભુવઃ ।
તા ન ઊર્જે દધાતન ।
મહેરણાય ચક્ષસે ।
યો વઃ શિવતમો રસઃ ।
તસ્ય ભાજયતે હ નઃ ।
ઉશતીરિવ માતરઃ ।
તસ્મા અરઙ્ગમામવઃ ।
યસ્ય ક્ષયાય જિન્વથ ।
આપો જનયથા ચ નઃ ।
ૐ શ-ન્નો દેવીરભિષ્ટય આપો ભવન્તુ પીતયે ।
શં-યોઁરભિ સ્રવન્તુ નઃ ॥
ઈશાના વાર્યાણા-ઙ્ક્ષયન્તીશ્ચર્ષણીનામ્ ।
અપો યાચામિ ભેષજમ્ ॥
અપ્સુ મે સોમો અબ્રવીદન્તર્વિશ્વાનિ ભેષજા ।
અગ્નિ-ઞ્ચ વિશ્વશમ્ભુવમ્ ॥
આપઃ પૃણીત ભેષજં-વઁરૂથ-ન્તન્વે 3 મમ ।
જ્યોક્ચ સૂર્ય-ન્દૃશે ॥
ઇદમાપઃ પ્રવહત યત્કિ-ઞ્ચ દુરિત-મ્મયિ ।
યદ્વાહમભિદુદ્રોહ યદ્વા શેપ ઉતાનૃતમ્ ॥
આપો અદ્યાન્વચારિષં રસેન સમગસ્મહિ ।
પયસ્વાનગ્ન આ ગહિ ત-મ્મા સં સૃજ વર્ચસા ॥
સસૃષીસ્તદપસો દિવાનક્તઞ્ચ સસૃષીઃ ।
વરેણ્ય ક્રતૂરહમા દેવી રવસે હુવે ॥
પાપપુરુષ વિસર્જનમ્
ઋત-ઞ્ચેત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । અઘમર્ષણ ઋષિઃ । ભાવવૃત્તો દેવતા । અનુષ્ટુ-પ્છન્દઃ । મમ પાપપુરુષ જલ વિસર્જને વિનિયોગઃ ॥
ૐ ઋત-ઞ્ચ સત્ય-ઞ્ચાભીદ્ધાત્તપસો-ઽધ્યજાયત ।
તતો રાત્ર્યજાયત તતઃ સમુદ્રો અર્ણવઃ ।
સમુદ્રાદર્ણવાદધિ સંવઁથ્સરો અજાયત ॥
અહોરાત્રાણિ વિદધદ્વિશ્વસ્ય મિષતો વશી ।
સૂર્યાચન્દ્રમસૌ ધાતા યથાપૂર્વમકલ્પયત્ ।
દિવ-ઞ્ચ પૃથિવી-ઞ્ચાન્તરિક્ષમથો સ્વઃ ॥
આચમ્ય ॥
પ્રાણાયામમ્ ॥
અર્ઘ્યપ્રદાનમ્
પૂર્વોક્ત એવ-ઙ્ગુણ વિશેષણ વિશિષ્ટાયાં શુભતિથૌ શ્રીલક્ષ્મીનારાયણ પ્રીત્યર્થ-મ્પ્રાતઃ/માધ્યાહ્નિક/સાયં સન્ધ્યાર્ઘ્ય પ્રદાન-ઙ્કરિષ્યે ॥
(પ્રાતઃ કાલે)
તત્સવિતુરિત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । વિશ્વામિત્ર ઋષિઃ । સવિતા દેવતા । ગાયત્રી છન્દઃ । પ્રાત-સ્સન્ધ્યાર્ઘ્યપ્રદાને વિનિયોગઃ ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ-સ્સ્વઃ । તત્સવિતુર્વરેણ્ય-મ્ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ।
ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥ (ઋ.3.62.10)
[ પ્રાત-સ્સન્ધ્યાઙ્ગ મુખ્યકાલાતિક્રમણ દોષપરિહારાર્થ-મ્પ્રાયશ્ચિત્તર્ઘ્ય પ્રદાન-ઙ્કરિષ્યે ।
યદદ્યકચ્ચેત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । કુત્સ ઋષિઃ । સવિતા દેવતા । ગાયત્રી છન્દઃ । પ્રાત-સ્સન્ધ્યાઙ્ગ પ્રાયશ્ચિત્તાર્ઘ્યપ્રદાને વિનિયોગઃ ।
યદદ્ય કચ્ચ વૃત્રહન્નુદગા અભિસૂર્ય । સર્વ-ન્તદિન્દ્ર તે વશે ।
]
(મધ્યાહ્ન કાલે)
હંસશ્શુચિષદિત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । ગૌતમપુત્રો વામદેવ ઋષિઃ । સૂર્યો દેવતા । જગતી છન્દઃ । માધ્યાહ્નિક સન્ધ્યાર્ઘ્ય પ્રદાને વિનિયોગઃ ॥
ૐ હંસશ્શુચિષદ્વસુરન્તરિક્ષ સદ્ધો તાવેદિષદતિથિર્દુરોણ સત્ । નૃષદ્વર સદૃત સદ્વ્યોમ સદબ્જા ગોજા ઋતજા અદ્રિજા ઋત-મ્બૃહત્ । ઇતિ પ્રથમાર્ઘ્યમ્ ॥
આકૃષ્ણેનેત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । હિરણ્ય સ્તૂપ ઋષિઃ । સવિતા દેવતા । ત્રિષ્ટુપ્છન્દઃ । માધ્યાહ્નિક સન્ધ્યાર્ઘ્ય પ્રદાને વિનિયોગઃ ॥
ૐ આકૃષ્ણેન રજસા વર્તમાનો નિવેશયન્નમૃત-મ્મર્ત્યઞ્ચ ।
હિરણ્ય યેન સવિતા રથેના-ઽઽદેવો યાતિભુવનાનિ પશ્યન્ । ઇતિ દ્વિતીયાર્ઘ્યમ્ ॥
તત્સવિતુરિત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । વિશ્વામિત્ર ઋષિઃ । સવિતા દેવતા । ગાયત્રી છન્દઃ । માધ્યાહ્નિક સન્ધ્યાર્ઘ્યપ્રદાને વિનિયોગઃ ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ-સ્સ્વઃ । તત્સવિતુર્વરેણ્ય-મ્ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ।
ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ । ઇતિ તૃતીયાર્ઘ્યમ્ ॥
[ માધ્યાહ્નિક સન્ધ્યાઙ્ગ મુખ્યકાલાતિક્રમણ દોષપરિહારાર્થ-મ્પ્રાયશ્ચિત્તર્ઘ્ય પ્રદાન-ઙ્કરિષ્યે ।
પ્રાતર્દેવીત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । અભિતપ ઋષિઃ । સૂર્યો દેવતા । ત્રિષ્ટુ-પ્છન્દઃ । માધ્યાહ્નિક સન્ધ્યાઙ્ગ પ્રાયશ્ચિત્તાર્ઘ્ય પ્રદાને વિનિયોગઃ ।
ઓ-મ્પ્રાતર્દેવીમદિતિ-ઞ્જોહવીમિ મધ્યંદિન ઉદિતા સૂર્યસ્ય । રાયે મિત્રા વરુણા સર્વતાતેલે તોકાય તનયાય શં-યોઃ ઁ।
]
(સાય-ઙ્કાલે)
તત્સવિતુરિત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । વિશ્વામિત્ર ઋષિઃ । સવિતા દેવતા । ગાયત્રી છન્દઃ । સાયં સન્ધ્યાર્ઘ્યપ્રદાને વિનિયોગઃ ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ-સ્સ્વઃ । તત્સવિતુર્વરેણ્ય-મ્ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ।
ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥
[ સાયં સન્ધ્યાઙ્ગ મુખ્યકાલાતિક્રમણ દોષપરિહારાર્થ-મ્પ્રાયશ્ચિત્તર્ઘ્ય પ્રદાન-ઙ્કરિષ્યે ।
ઉદ્ઘેદભીત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । કુત્સ ઋષિઃ । સવિતા દેવતા । ગાયત્રી છન્દઃ । સાયં સન્ધ્યાઙ્ગ પ્રાયશ્ચિત્તાર્ઘ્ય પ્રદાને વિનિયોગઃ ।
ૐ ઉદ્ઘેદભિશ્રુતા મઘં-વૃઁષભ-ન્નર્યાપસમ્ । અસ્તાર મેષિ સૂર્ય ।
]
આત્મપ્રદક્ષિણ
બ્રહ્મૈવ સત્ય-મ્બ્રહ્મૈવાહમ્ । યોસાવાદિત્યો હિરણ્મયઃ પુરુષ-સ્સ એવાહમસ્મિ ।
અસાવાદિત્યો બ્રહ્મ ॥
આચમ્ય ॥
પ્રાણાયામમ્ ॥
[ તર્પણં –
પૂર્વોક્ત એવ-ઙ્ગુણ વિશેષણ વિશિષ્ટાયાં શુભતિથૌ શ્રીલક્ષ્મીનારાયણ પ્રીત્યર્થ-મ્પ્રાતઃ/માધ્યાહ્નિક/સાયં સન્ધ્યાઙ્ગ તર્પણ-ઙ્કરિષ્યે ।
(પ્રાતઃ કાલે)
સન્ધ્યા-ન્તર્પયામિ । ગાયત્રી-ન્તર્પયામિ ।
બ્રાહ્મી-ન્તર્પયામિ । નિમૃજી-ન્તર્પયામિ ।
(મધ્યાહ્ન કાલે)
સન્ધ્યા-ન્તર્પયામિ । સાવિત્રી-ન્તર્પયામિ ।
રૌદ્રી-ન્તર્પયામિ । નિમૃજી-ન્તર્પયામિ ।
(સાય-ઙ્કાલે)
સન્ધ્યા-ન્તર્પયામિ । સરસ્વતી-ન્તર્પયામિ ।
વૈષ્ણવી-ન્તર્પયામિ । નિમૃજી-ન્તર્પયામિ ।
]
ગાયત્રી આવાહનમ્
ઓમિત્યેકાક્ષર-મ્બ્રહ્મ । અગ્નિર્દેવતા । બ્રહ્મ ઇત્યાર્ષમ્ । ગાયત્રી છન્દઃ । પરમાત્મં સરૂપમ્ । સાયુજ્યં-વિઁનિયોગમ્ ।
આયાતુ વરદા દેવી અક્ષર-મ્બ્રહ્મ સમ્મિતમ્ ।
ગાયત્રી-ઞ્છન્દસા-મ્માતેદ-મ્બ્રહ્મ જુષસ્વ મે ।
યદહ્નાત્કુરુતે પાપ-ન્તદહ્નાત્પ્રતિ મુચ્યતે ।
યદ્રાત્રિયાત્કુરુતે પાપ-ન્તદ્રાત્રિયાત્પ્રતિ મુચ્યતે ।
સર્વવર્ણે મહાદેવિ સન્ધ્યા વિદ્યે સરસ્વતિ ।
ઓજો-ઽસિ સહો-ઽસિ બલમસિ ભ્રાજો-ઽસિ દેવાના-ન્ધામનામાસિ વિશ્વમસિ વિશ્વાયુ-સ્સર્વમસિ સર્વાયુરભિભૂરોમ્ ।
ગાયત્રીમાવાહયામિ ।
સાવિત્રીમાવાહયામિ ।
સરસ્વતીમાવાહયામિ ।
છન્દર્ષીનાવાહયામિ ।
શ્રિયમાવાહયામિ ।
[ બલમાવાહયામિ । ]
ગાયત્ર્યા ગાયત્રી છન્દો વિશ્વામિત્ર ઋષિ-સ્સવિતા દેવતા અગ્નિર્મુખ-મ્બ્રહ્મા શિરો વિષ્ણુર્ હૃદયં રુદ્ર-શ્શિખા પૃથિવી યોનિઃ પ્રાણાપાનવ્યાનોદાન સમાના સ પ્રાણા શ્વેતવર્ણા સાઙ્ખ્યાયન સગોત્રા ગાયત્રી ચતુર્વિંશત્યક્ષરા ત્રિપદા ષટ્કુક્ષિઃ પઞ્ચશીર્ષોપનયને વિનિયોગઃ ॥
પૂર્વોક્ત એવ-ઙ્ગુણ વિશેષણ વિશિષ્ટાયાં શુભતિથૌ શ્રીલક્ષ્મીનારાયણ પ્રીત્યર્થ-મ્પ્રાતઃ/માધ્યાહ્નિક/સાયં સન્ધ્યાઙ્ગ યથાશક્તિ ગાયત્રી મહામન્ત્રજપ-ઙ્કરિષ્યે ॥
કરન્યાસમ્
ઓ-ન્તત્સવિતુઃ બ્રહ્માત્મને અઙ્ગુષ્ઠાભ્યા-ન્નમઃ ।
વરેણ્યં-વિઁષ્ણ્વાત્મને તર્જનીભ્યા-ન્નમઃ ।
ભર્ગો દેવસ્ય રુદ્રાત્મને મધ્યમાભ્યા-ન્નમઃ ।
ધીમહિ સત્યાત્મને અનામિકાભ્યા-ન્નમઃ ।
ધિયો યો નઃ જ્ઞાનાત્મને કનિષ્ઠિકાભ્યા-ન્નમઃ ।
પ્રચોદયા-થ્સર્વાત્મને કરતલ કરપૃષ્ઠાભ્યા-ન્નમઃ ।
અઙ્ગન્યાસમ્
ઓ-ન્તત્સવિતુઃ બ્રહ્માત્મને હૃદયાય નમઃ ।
વરેણ્યં-વિઁષ્ણ્વાત્મને શિરસે સ્વાહા ।
ભર્ગો દેવસ્ય રુદ્રાત્મને શિખાયૈ વષટ્ ।
ધીમહિ સત્યાત્મને કવચાય હુમ્ ।
ધિયો યો નઃ જ્ઞાનાત્મને નેત્રત્રયાય વૌષટ્ ।
પ્રચોદયા-થ્સર્વાત્મને અસ્ત્રાય ફટ્ ।
ભૂર્ભુવસ્સ્વરોં ઇતિ દિગ્બન્ધઃ ॥
ધ્યાનમ્
મુક્તા વિદ્રુમ હેમનીલ ધવલચ્છાયૈર્મુખૈસ્ત્રીક્ષણૈઃ
યુક્તામિન્દુ નિબદ્ધ રત્નમકુટા-ન્તત્ત્વાર્થ વર્ણાત્મિકામ્ ।
ગાયત્રીં-વઁરદાભયાઙ્કુશ કશાશ્શુભ્રઙ્કપાલ-ઙ્ગદાં
શઙ્ખ-ઞ્ચક્રમથારવિન્દયુગલં હસ્તૈર્વહન્તી-મ્ભજે ॥
ધ્યેયસ્સદા સવિતૃમણ્ડલમધ્યવર્તી
નારાયણસ્સરસિજાસન સન્નિવિષ્ટઃ ।
કેયૂરવા-ન્મકરકુણ્ડલવાન્ કિરીટી
હારી હિરણ્મય વપુર્ધૃતશઙ્ખચક્રઃ ॥
[મુદ્રાપ્રદર્શનમ્
સુમુખં સમ્પુટ-ઞ્ચૈવ વિતતં-વિઁસ્તૃત-ન્તથા ।
દ્વિમુખ-ન્ત્રિમુખ-ઞ્ચૈવ ચતુઃ પઞ્ચમુખ-ન્તથા ।
ષણ્મુખો-ઽધોમુખ-ઞ્ચૈવ વ્યાપિકાઞ્જલિક-ન્તથા ।
શકટં-યઁમપાશ-ઞ્ચ ગ્રથિતં સમ્મુખોન્મુખમ્ ।
પ્રલમ્બ-મ્મુષ્ટિક-ઞ્ચૈવ મત્સ્યઃ કૂર્મો વરાહકમ્ ।
સિંહાક્રાન્ત-મ્મહાક્રાન્ત-મ્મુદ્ગર-મ્પલ્લવ-ન્તથા ।
ચતુર્વિંશતિ મુદ્રા વૈ ગાયત્ર્યાં સુપ્રતિષ્ઠિતાઃ ।
ઇતિ મુદ્રા ન જાનાતિ ગાયત્રી નિષ્ફલાભવેત્ ।]
ગાયત્રી મન્ત્રમ્
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ-સ્સ્વઃ । તત્સવિતુર્વરેણ્યમ્ । ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ।
ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥
કરન્યાસમ્
ઓ-ન્તત્સવિતુઃ બ્રહ્માત્મને અઙ્ગુષ્ઠાભ્યા-ન્નમઃ ।
વરેણ્યં-વિઁષ્ણ્વાત્મને તર્જનીભ્યા-ન્નમઃ ।
ભર્ગો દેવસ્ય રુદ્રાત્મને મધ્યમાભ્યા-ન્નમઃ ।
ધીમહિ સત્યાત્મને અનામિકાભ્યા-ન્નમઃ ।
ધિયો યો નઃ જ્ઞાનાત્મને કનિષ્ઠિકાભ્યા-ન્નમઃ ।
પ્રચોદયા-થ્સર્વાત્મને કરતલ કરપૃષ્ઠાભ્યા-ન્નમઃ ।
અઙ્ગન્યાસમ્
ઓ-ન્તત્સવિતુઃ બ્રહ્માત્મને હૃદયાય નમઃ ।
વરેણ્યં-વિઁષ્ણ્વાત્મને શિરસે સ્વાહા ।
ભર્ગો દેવસ્ય રુદ્રાત્મને શિખાયૈ વષટ્ ।
ધીમહિ સત્યાત્મને કવચાય હુમ્ ।
ધિયો યો નઃ જ્ઞાનાત્મને નેત્રત્રયાય વૌષટ્ ।
પ્રચોદયા-થ્સર્વાત્મને અસ્ત્રાય ફટ્ ।
ભૂર્ભુવસ્સ્વરોં ઇતિ દિગ્વિમોકઃ ॥
[ઉત્તરમુદ્રા પ્રદર્શનમ્
સુરભિઃ જ્ઞાન ચક્ર-ઞ્ચ યોનિઃ કૂર્મો-ઽથ પઙ્કજમ્ ।
લિઙ્ગ-ન્નિર્યાણ મુદ્રા ચેત્યષ્ટમુદ્રાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।]
સૂર્યોપસ્થાનમ્
જાતવેદસેત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય કશ્યપ ઋષિઃ । દુર્ગાજાતવેદાગ્નિર્દેવતા । ત્રિષ્ટુ-પ્છન્દઃ । સૂર્યોપસ્થાને વિનિયોગઃ ।
ઓ-ઞ્જાતવેદસે સુનવામ સોમમરાતીયતો નિદહાતિ વેદઃ ।
સ નઃ પર્ષદતિ દુર્ગાણિ વિશ્વા નાવેવ સિન્ધુ-ન્દુરિતા-ઽત્યગ્નિઃ ॥
ત્ર્યમ્બકમિતિ મન્ત્રસ્ય । મૈત્રા વરુણિર્વસિષ્ઠ ઋષિઃ । રુદ્રો દેવતા । અનુષ્ટુ-પ્છન્દઃ । ઉપસ્થાને વિનિયોગઃ ।
ઓ-ન્ત્ર્યમ્બકં-યઁજામહે સુગન્ધિ-મ્પુષ્ટિવર્ધનમ્ ।
ઉર્વારુકમિવ બન્ધનાન્મૃત્યોર્મૃક્ષીય મા-ઽમૃતાત્ ।
[તચ્છંયોઁરિત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । શમ્યુર ઋષિઃ । વિશ્વેદેવાઃ દેવતા । શક્વરી છન્દઃ । શાન્ત્યર્થે ઉપસ્થાને વિનિયોગઃ ।
ઓ-ન્તચ્છં-યોઁરાવૃણીમહે । ગાતું-યઁજ્ઞાય ।
ગાતું-યઁજ્ઞપતયે । દૈવી-સ્સ્વસ્તિરસ્તુ નઃ ।
સ્વસ્તિર્માનુષેભ્યઃ । ઊર્ધ્વ-ઞ્જિગાતુ ભેષજમ્ ।
શ-ન્નો અસ્તુ દ્વિપદે । શ-ઞ્ચતુષ્પદે ।]
નમો બ્રહ્મણે ઇત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય પ્રજાપતિ ઋષિઃ વિશ્વેદેવાઃ દેવતા । જગતી-શ્છન્દઃ પ્રદક્ષિણે વિનિયોગઃ ।
ઓ-ન્નમો બ્રહ્મણે નમો-ઽસ્ત્વગ્નયે નમઃ પૃથિવ્યૈ નમ ઓષધીભ્યઃ ।
નમો વાચે નમો વાચસ્પતયે નમો વિષ્ણવે મહતે કરોમિ ॥
દિગ્દેવતા નમસ્કારઃ
ઓ-ન્નમઃ પ્રાચ્યૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા
એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમઃ ।
ઓ-ન્નમો દક્ષિણાયૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા
એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમઃ ।
ઓ-ન્નમઃ પ્રતીચ્યૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા
એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમઃ ।
ઓ-ન્નમ ઉદીચ્યૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા
એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમઃ ।
ઓ-ન્નમ ઊર્ધ્વાયૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા
એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમઃ ।
ઓ-ન્નમો-ઽધરાયૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા
એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમઃ ।
ઓ-ન્નમો-ઽવાન્તરાયૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા
એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમઃ ॥
ઋષિ દેવતાદિ નમસ્કારઃ
નમો ગઙ્ગાયમુનયોર્મધ્યે યે વસન્તિ તે મે પ્રસન્નાત્માનશ્ચિર-ઞ્જીવિતં-વઁર્ધયન્તિ
નમો ગઙ્ગાયમુનયોર્મુનિભ્યશ્ચ નમો નમો ગઙ્ગાયમુનયોર્મુનિભ્યશ્ચ નમઃ ।
ૐ સન્ધ્યાયૈ નમઃ । સાવિત્ર્યૈ નમઃ । ગાયત્ર્યૈ નમઃ । સરસ્વત્યૈ નમઃ । સર્વાભ્યો દેવતાભ્યો નમઃ । દેવેભ્યો નમઃ । ઋષિભ્યો નમઃ । મુનિભ્યો નમઃ । ગુરુભ્યો નમઃ । માતૃભ્યો નમઃ । પિતૃભ્યો નમઃ । કામો-ઽકારિષીન્નમો નમઃ । મન્યુરકારિષીન્નમો નમઃ ।
યાં સદા સર્વભૂતાનિ ચરાણિ સ્થાવરાણિ ચ ।
સાય-મ્પ્રાતર્નમસ્યન્તિ સામા સન્ધ્યા-ઽભિરક્ષતુ ॥
દેવતા સ્મરણમ્
બ્રહ્મણ્યો દેવકીપુત્રો બ્રહ્મણ્યો મધુસૂદનઃ ।
બ્રહ્મણ્યઃ પુણ્ડરીકાક્ષો બ્રહ્મણ્યો વિષ્ણુરચ્યુતઃ ॥
નમો બ્રહ્મણ્યદેવાય ગોબ્રાહ્મણહિતાય ચ ।
જગદ્ધિતાય કૃષ્ણાય ગોવિન્દાય નમો નમઃ ॥
ક્ષીરેણ સ્નાપિતે દેવી ચન્દનેન વિલેપિતે ।
બિલ્વપત્રાર્ચિતે દેવી દુર્ગે-ઽહં શરણ-ઙ્ગતઃ ॥
ગાયત્રી પ્રસ્થાન પ્રાર્થના
ઉત્તમે શિખરે જાતે ભૂમ્યા-મ્પર્વત મૂર્ધનિ ।
બ્રાહ્મણેભ્યો-ઽભ્યનુજ્ઞાતા ગચ્છદેવિ યથા સુખમ્ ॥
સ્તુતો મયા વરદા વેદમાતા પ્રચોદયન્તી પવને દ્વિજાતા ।
આયુઃ પૃથિવ્યા-ન્દ્રવિણ-મ્બ્રહ્મવર્ચસં
મહ્ય-ન્દત્વા પ્રયાતુ-મ્બ્રહ્મલોકમ્ ॥
નારાયણ નમસ્કૃતિ
નમો-ઽસ્ત્વનન્તાય સહસ્ર મૂર્તયે
સહસ્ર પાદાક્ષિ શિરોરુ બાહવે ।
સહસ્રનામ્ને પુરુષાય શાશ્વતે
સહસ્ર કોટી યુગધારિણે નમઃ ॥
ભૂમ્યાકાશાભિવન્દનમ્
ઇદ-ન્દ્યાવા પૃથિવી સત્યમસ્તુ ।
પિતર્માતર્યદિહોપબ્રુવે વામ્ ।
ભૂત-ન્દેવાનામવમે અવોભિઃ ।
વિદ્યામેષં-વૃઁજિન-ઞ્જીરદાનુમ્ ।
આકાશાત્પતિત-ન્તોયં-યઁથા ગચ્છતિ સાગરમ્ ।
સર્વદેવ નમસ્કારઃ કેશવ-મ્પ્રતિગચ્છતિ ॥
સર્વવેદેષુ યત્પુણ્યં સર્વતીર્થેષુ યત્ફલમ્ ।
તત્ફલં સમવાપ્નોતિ સ્તુત્વા દેવ-ઞ્જનાર્દનમ્ ॥
વાસનાદ્વાસુદેવસ્ય વાસિત-ન્તે જગત્ત્રયમ્ ।
સર્વભૂત નિવાસો-ઽસિ વાસુદેવ નમો-ઽસ્તુ તે ॥
અભિવાદનમ્
ચતુસ્સાગર પર્યન્ત-ઙ્ગોબ્રાહ્મણેભ્ય-શ્શુભ-મ્ભવતુ ॥
…… પ્રવરાન્વિત …… સ ગોત્રઃ આશ્વલાયનસૂત્રઃ ઋક્ શાખાધ્યાયી …….. શર્મા-ઽહ-મ્ભો અભિવાદયે ॥
આચમ્ય ॥
સમર્પણમ્
યસ્ય સ્મૃત્યાચ નામોક્ત્યા તપ-સ્સન્ધ્યા ક્રિયાદિષુ ।
ન્યૂનં સમ્પૂર્ણતાં-યાઁતિ સદ્યોવન્દે તમચ્યુતમ્ ॥
મન્ત્રહીન-ઙ્ક્રિયાહીન-મ્ભક્તિહીનં રમાપતે ।
યત્કૃત-ન્તુ મયાદેવ પરિપૂર્ણ-ન્તદસ્તુ તે ॥
અનેન પ્રાતઃ/માધ્યાહ્નિક/સાયં સન્ધ્યાવન્દનેન ભગવાન્ સર્વાત્મક-શ્શ્રી લક્ષ્મીનારાયણઃ પ્રીયતામ્ । સુપ્રીતો વરદો ભવતુ ।
આબ્રહ્મલોકાદાશેષાદાલોકાલોક પર્વતાત્ ।
યે સન્તિ બ્રાહણા દેવાસ્તેભ્યો નિત્ય-ન્નમો નમઃ ॥
કાયેન વાચા મનસેન્દ્રિયૈર્વા
બુદ્ધ્યાત્મના વા પ્રકૃતે-સ્સ્વભાવાત્ ।
કરોમિ યદ્યત્સકલ-મ્પરસ્મૈ
નારાયણાયેતિ સમર્પયામિ ॥
સર્વં શ્રીમન્નારાયણાર્પણમસ્તુ ॥

Explore More