భాభిః స్వాభీ రసయతి రసం యః పరం నిత్యమేవ ।
క్షీణం క్షీణం పునరపి చ తం పూరయత్యేవమీదృగ్
దోలాలీలోల్లసితహృదయం నౌమి చిద్భానుమేకమ్ ॥
-రుద్గీథోఽభ్యుదితః పురోఽరుణతయా యస్య త్రయీమణ్డలమ్ ।
భాస్యద్వర్ణపదక్రమేరితతమః సప్తస్వరాశ్వైర్వియ-
-ద్విద్యాస్యన్దనమున్నయన్నివ నమస్తస్మై పరబ్రహ్మణే ॥ ౧ ॥
వాణీ యస్మాత్ప్రసరతి పరా శబ్దతన్మాత్రగర్భా ।
ప్రాణాపానౌ వహతి చ సమౌ యో మిథో గ్రాససక్తౌ
దేహస్థం తం సపది పరమాదిత్యమాద్యం ప్రపద్యే ॥ ౨ ॥
-పాయూపస్థస్థితిరపి మనోబుద్ధ్యహఙ్కారమూర్తిః ।
తిష్ఠత్యన్తర్బహిరపి జగద్భాసయన్ద్వాదశాత్మా
మార్తణ్డం తం సకలకరణాధారమేకం ప్రపద్యే ॥ ౩ ॥
వర్ణానత్ర ప్రకటకరణైః ప్రాణసఙ్గాత్ప్రసూతాన్ ।
తాం పశ్యన్తీం ప్రథమముదితాం మధ్యమాం బుద్ధిసంస్థాం
వాచం వక్త్రే కరణవిశదాం వైఖరీం చ ప్రపద్యే ॥ ౪ ॥
నానానాడిప్రసవగహనా సర్వభూతాన్తరస్థా ।
ప్రాణాపానగ్రసననిరతైః ప్రాప్యతే బ్రహ్మనాడీ
సా నః శ్వేతా భవతు పరమాదిత్యమూర్తిః ప్రసన్నా ॥ ౫ ॥
నో వా నక్తందివగమమితాఽతాపనీయాపరాహుః ।
వైకుణ్ఠీయా తనురివ రవే రాజతే మణ్డలస్థా
సా నః శ్వేతా భవతు పరమాదిత్యమూర్తిః ప్రసన్నా ॥ ౬ ॥
యోగీన్ద్రాణాం యదపి పరమం భాతి నిర్వాణమార్గః ।
త్రయ్యాధారః ప్రణవ ఇతి యన్మణ్డలం చణ్డరశ్మే-
-రన్తః సూక్ష్మం బహిరపి బృహన్ముక్తయేఽహం ప్రపన్నః ॥ ౭ ॥
క్షీణః క్షీణః ప్రవిశతి యతో వర్ధతే చాపి భూయః ।
యస్మిన్వేదా మధుని సరఘాకారవద్భాన్తి చాగ్రే
తచ్చణ్డాంశోరమితమమృతం మణ్డలస్థం ప్రపద్యే ॥ ౮ ॥
క్రాన్తాః సప్త ప్రకటహరిణా యేన పాదేన లోకాః ।
కృత్వా ధ్వాన్తం విగలితబలివ్యక్తి పాతాలలీనం
విశ్వాలోకః స జయతి రవిః సత్త్వమేవోర్ధ్వరశ్మిః ॥ ౯ ॥
దృష్ట్వా చాన్తః ప్రణవముఖరం వ్యాహృతీః సమ్యగుక్త్వా ।
యత్తద్వేదే తదితి సవితుర్బ్రహ్మణోక్తం వరేణ్యం
తద్భర్గాఖ్యం కిమపి పరమం ధామగర్భం ప్రపద్యే ॥ ౧౦ ॥
సైవావిద్యా తదపి సుతరాం తద్వినాశాయ యుక్తః ।
స్తౌమ్యేవాహం త్రివిధముదితం స్థూలసూక్ష్మం పరం వా
విద్యోపాయః పర ఇతి బుధైర్గీయతే ఖల్వవిద్యా ॥ ౧౧ ॥
-న్విశ్వాకారః సగుణ ఇతి వా కల్పనాకల్పితాఙ్గః ।
నానాభూతప్రకృతివికృతీర్దర్శయన్భాతి యో వా
తస్మై తస్మై భవతు పరమాదిత్య నిత్యం నమస్తే ॥ ౧౨ ॥
శ్రాన్తాః సమ్యక్త్వమితి న చ తైరీదృశో వేతి చోక్తః ।
తస్మాత్తుభ్యం నమ ఇతి వచోమాత్రమేవాస్మి వచ్మి
ప్రాయో యస్మాత్ప్రసరతి తరాం భారతీ జ్ఞానగర్భా ॥ ౧౩ ॥
తిష్ఠన్కాష్ఠే దహన ఇవ నో దృశ్యసే యుక్తిశూన్యైః ।
యశ్చ ప్రాణారణిషు నియతైర్మథ్యమానాసు సద్భి-
-ర్దృశ్యం జ్యోతిర్భవసి పరమాదిత్య తస్మై నమస్తే ॥ ౧౪ ॥
క్రీడత్యేకస్తవ నుతివిధావస్వతన్త్రస్తతోఽహమ్ ।
యద్వా వచ్మి ప్రణయసుభగం గోపతే తచ్చ తథ్యం
త్వత్తో హ్యన్యత్కిమివ జగతాం విద్యతే తన్మృషా స్యాత్ ॥ ౧౫ ॥
త్వం చాత్యన్తం సకలకరణాగోచరత్వాదచిన్త్యః ।
ధ్యానాతీతస్త్వమితి న వినా భక్తియోగేన లభ్య-
-స్తస్మాద్భక్తిం శరణమమృతప్రాప్తయేఽహం ప్రపన్నః ॥ ౧౬ ॥
సత్త్వోద్రేకాత్తదను చ రజః కర్మయోగక్రమేణ ।
స్వభ్యస్తా చ ప్రథయతితరాం సత్త్వమేవ ప్రపన్నా
నిర్వాణాయ వ్రజతి శమినాం తేఽర్క భక్తిస్త్రయీవ ॥ ౧౭ ॥
ధ్వాన్తే భాతిం ధృతిమివ వనే యోజనే బ్రహ్మనాడిమ్ ।
నావం చాస్మిన్విషమవిషయగ్రాహసంసారసిన్ధౌ
గచ్ఛేయం తే పరమమమృతం యన్న శీతం న చోష్ణమ్ ॥ ౧౮ ॥
సర్గాదానే సృజసి భగవన్హ్రాసవృద్ధిక్రమేణ ।
తావేవాన్తర్విషువతి సమౌ జుహ్వతామాత్మవహ్నౌ
ద్వావప్యస్తం నయసి యుగపన్ముక్తయే భక్తిభాజామ్ ॥ ౧౯ ॥
సూక్ష్మత్వం వా తదపి సదసద్వ్యక్త్యభావాదచిన్త్యమ్ ।
ధ్యాయామీత్థం కథమవిదితం త్వామనాద్యన్తమన్త-
-స్తస్మాదర్క ప్రణయిని మయి స్వాత్మనైవ ప్రసీద ॥ ౨౦ ॥
-స్తత్సద్వ్యక్తిం జిగమిషు శనైర్లాతి మాత్రా కలాః ఖే ।
అవ్యక్తేన ప్రణవవపుషా బిన్దునాదోదితం స-
-చ్ఛబ్దబ్రహ్మోచ్చరతి కరణవ్యఞ్జితం వాచకం తే ॥ ౨౧ ॥
-న్మధ్యే చాపి జ్వలదివ యజుః శుక్లభాః సాత్త్వికం వా ।
సాయం సామాస్తమితకిరణం యత్తమోల్లాసి రూపం
సాహ్నః సర్గస్థితిలయవిధావాకృతిస్తే త్రయీవ ॥ ౨౨ ॥
-చ్ఛన్దోభూతస్వరముఖనదత్సప్తసప్తిం ప్రపన్నాః ।
యే చైకాశ్వం నిరవయవవాగ్భావమాత్రాధిరూఢం
తే త్వామేవ స్వరగుణకలావర్జితం యాన్త్యనశ్వమ్ ॥ ౨౩ ॥
-మేకీభూతం పునరపి చ తత్సారమాదాయ గోభిః ।
అన్తర్లీనో విశసి వసుధాం తద్గతః సూయసేఽన్నం
తచ్చ ప్రాణాంస్త్వమితి జగతాం ప్రాణభృత్సూర్య ఆత్మా ॥ ౨౪ ॥
ప్రాణాపానావపి దిననిశే యే చ సత్యానృతే ద్వే ।
ధర్మాధర్మౌ సదసదుభయం యోఽన్తరావేశ్య యోగీ
వర్తేతాత్మన్యుపరతమతిర్నిర్గుణం త్వాం విశేత్సః ॥ ౨౫ ॥
సాపత్న్యేనాభిముఖమివ ఖే కాన్తయోర్మధ్యసంస్థః ।
ద్యావాపృథ్వ్యోర్వదనకమలే గోముఖైర్బోధయిత్వా
పర్యాయేణాపిబసి భగవన్ షడ్రసాస్వాదలోలః ॥ ౨౬ ॥
కృత్వా తేనానలముఖజగత్తర్పర్ణం వైశ్వదేవమ్ ।
ఆమావస్యం విఘసమివ ఖే తత్కలాశేషమశ్నన్
బ్రహ్మాణ్డాన్తర్గృహపతిరివ స్వాత్మయాగం కరోషి ॥ ౨౭ ॥
-త్తత్రైవాన్తర్దినకర తథా బ్రాహ్మమన్యత్తతోఽల్పమ్ ।
దైవం పిత్ర్యం క్రమపరిగతం మానుషం చాల్పమల్పం
కుర్వన్కకుర్వన్కలయసి జగత్పఞ్చధావర్తనాభిః ॥ ౨౮ ॥
యే వా చిత్తోపశమరజనీయోగనిద్రాముపేతాః ।
తేఽహోరాత్రోపరమపరమానన్దసన్ధ్యాసు సౌరం
భిత్త్వా జ్యోతిః పరమపరమం యాన్తి నిర్వాణసఞ్జ్ఞమ్ ॥ ౨౯ ॥
సర్గే సర్గే విసృజసి రవే గోభిరుద్రిక్తసోమైః ।
దీప్తైః ప్రత్యాహరసి చ లయే తద్యథాయోని భూయః
సర్గాన్తాదౌ ప్రకటవిభవాం దర్శయన్రశ్మిలీలామ్ ॥ ౩౦ ॥
రూపం సర్గస్థితిలయముచా సర్వభూతేషు మధ్యే ।
అన్తేవాసిష్వివ సుగురుణా యః పరోక్షః ప్రకృత్యా
ప్రత్యక్షోఽసౌ జగతి భవతా దర్శితః స్వాత్మనాత్మా ॥ ౩౧ ॥
-మేకైకస్మిన్యుగపదగుణో విశ్వహేతోర్గుణీవ ।
ఇత్థమ్భూతే భవతి భగవన్న త్వదన్యోఽస్మి సత్యం
కిం తు జ్ఞస్త్వం పరమపురుషోఽహం ప్రకృత్యైవ చాజ్ఞః ॥ ౩౨ ॥
సమ్పన్నా మే త్వదభినవనాజ్జన్మ చేదం శరణ్యమ్ ।
మన్యే చాస్తం జిగమిషు శనైః పుణ్యపాపద్వయం త-
-ద్భక్తిశ్రద్ధే తవ చరణయోరన్యథా నో భవేతామ్ ॥ ౩౩ ॥
-స్తత్రాప్యేకం తవ నుతిఫలం జన్మ యాచే తదిత్థమ్ ।
త్రైలోక్యేశః శమ ఇవ పరః పుణ్యకాయోఽప్యయోనిః
సంసారాబ్ధౌ ప్లవ ఇవ జగత్తారణాయ స్థిరః స్యామ్ ॥ ౩౪ ॥
పుష్ణాస్యగ్రే సురనరపితౄన్ శాన్తభాభిః కలాభిః ।
పశ్చాదమ్భో విశసి వివిధాశ్చౌషధీస్తద్గతోఽపి
ప్రీణాస్యేవం త్రిభువనమతస్తే జగన్మిత్రతార్క ॥ ౩౫ ॥
నాన్తర్లీనా మమ మతిరియం గాఢనిద్రాం జహాతి ।
తస్మాదస్తఙ్గమితతమసా పద్మినీవాత్మభాసా
సౌరీత్యేషా దినకర పరం నీయతామాశు బోధమ్ ॥ ౩౬ ॥
ధ్వాన్తం నీత్వా పునరపి విభో తద్దయాఘ్రాతచిత్తః ।
ధత్సే నక్తందినమపి గతీ శుక్లకృష్ణే విభజ్య
త్రాతా తస్మాద్భవ పరిభవే దుష్కృతే మేఽపి భానో ॥ ౩౭ ॥
-మాధివ్యాధిప్రజనమరణక్షుత్పిపాసార్దితానామ్ ।
మిథ్యాజ్ఞానప్రబలతమసా నాథ చాన్ధీకృతానాం
త్వం నస్త్రాతా భవ కరుణయా యత్ర తత్ర స్థితానామ్ ॥ ౩౮ ॥
-మజ్ఞానానామఫలసఫలప్రార్థనాకాతరాణామ్ ।
సర్వావస్థాస్వఖిలవిషయాభ్యస్తకౌతూహలానాం
త్వం నస్త్రాతా భవ పితృతయా భోగలోలార్భకాణామ్ ॥ ౩౯ ॥
నో వా భీమస్త్రిఫణభుజగాకారదుర్వారపాశః ।
గాఢం కణ్ఠే లగతి సహసా జీవితం లేలిహాన-
-స్తావద్భక్తాభయద సదయం శ్రేయసే నః ప్రసీద ॥ ౪౦ ॥
మృత్యోర్వక్త్రం దహననయనోద్దామదంష్ట్రాకరాలమ్ ।
యావదృష్ట్వా వ్రజతి న భియా పఞ్చతామేష కాయ-
-స్తావన్నిత్యామృతమయ రవే పాహి నః కాన్దిశీకాన్ ॥ ౪౧ ॥
సప్తచ్ఛన్దాంస్యపి చ తురగా ఋఙ్మయం మణ్డలం చ ।
ఏవం సర్వశ్రుతిమయతయా మద్దయానుగ్రహాద్వా
క్షిప్రం మత్తః కృపణకరుణాక్రన్దమాకర్ణయేమమ్ ॥ ౪౨ ॥
దేవైరిత్థం సితమివ యశో దర్శయన్స్వం త్రిలోక్యామ్ ।
మన్యే సోమం క్షతతనుమమాగర్భవృద్ధ్యా వివస్వన్
శుక్లచ్ఛాయాం నయసి శనకైః స్వాం సుషుమ్ణాంశుభాసా ॥ ౪౩ ॥
వాచ్యం కేనాపరిమితఫలం భుక్తిముక్తిప్రకారమ్ ।
జ్యోతిర్మాత్రం స్మృతిపథమితో జీవితాన్తేఽపి భాస్వ-
-న్నిర్వాణాయ ప్రభవసి సతాం తేన తే కః సమోఽన్యః ॥ ౪౪ ॥
-త్పుంసాం యుక్తం భవతి హి సమం కారణేనైవ కార్యమ్ ।
ప్రత్యక్షస్త్వం సకలజగతాం యత్సమక్షం ఫలం మే
యుష్మద్భక్తేః సముచితమతస్తత్తు యాచే యథా త్వామ్ ॥ ౪౫ ॥
-స్తే తత్త్వజ్ఞా జగతి సుభగా భోగయోగప్రధానాః ।
భుక్తేర్ముక్తేరపి చ జగతాం యచ్చ పూర్ణం సుఖానాం
తస్యాన్యోఽర్కాదమృతవపుషః కో హి నామాస్తు దాతా ॥ ౪౬ ॥
-న్యైరేకార్థీకృతమివ భవత్సేవనం మత్ప్రియార్థమ్ ।
తేషామిచ్ఛామ్యుపకృతిమహం స్వేన్ద్రియాణాం ప్రియాణా-
-మాదౌ తస్మాన్మమ దినపతే దేహి తేభ్యః ప్రసాదమ్ ॥ ౪౭ ॥
కిం తద్వాచ్యం సకలవచసాం విశ్వమూర్తే న యత్త్వమ్ ।
తస్మాదుక్తం యదపి తదపి త్వన్నుతౌ భక్తియోగా-
-దస్మాభిస్తద్భవతు భగవంస్త్వత్ప్రసాదేన ధన్యమ్ ॥ ౪౮ ॥
యా వా కృష్ణం పితృపథమథో దక్షిణం ప్రావృడాద్యమ్ ।
తాభ్యామన్యా విషువదభిజిన్మధ్యమా కృత్యశూన్యా
ధన్యా కాశ్చిత్ప్రకృతిపురుషావన్తరా మేఽస్తు వృత్తిః ॥ ౪౯ ॥
ప్రాప్యోపేయం ధృవపదమథో వ్యక్తముద్దాల్య తాలు ।
సత్యాదూర్ధ్వం కిమపి పరమం వ్యోమ సోమాగ్నిశూన్యం
గచ్ఛేయం త్వాం సురపితృగతీ చాన్తరా బ్రహ్మభూతః ॥ ౫౦ ॥
రాగద్వేషోపశమసమతాయోగమేవారురుక్షుః ।
ధర్మాధర్మగ్రసనరశనాముక్తయే యుక్తియుక్తాం
స శ్రీసామ్బః స్తుతిమితి రవేః స్వప్రశాన్తాం చకార ॥ ౫౧ ॥
శ్రీసామ్బేన ప్రకటగహనం స్తోత్రమధ్యాత్మగర్భమ్ ।
యః సావిత్రం పఠతి నియతం స్వాత్మవత్సర్వలోకా-
-న్పశ్యన్సోఽన్తే వ్రజతి శుకవన్మణ్డలం చణ్డరశ్మేః ॥ ౫౨ ॥
తపననవనపుణ్యా సాగమబ్రహ్మచర్చా ।
హరతు దురితమస్మద్వర్ణితాకర్ణితా వో
దిశతు చ శుభసిద్ధిం మాతృవద్భక్తిభాజామ్ ॥ ౫౩ ॥
సమాప్తం చేదం సామ్బపఞ్చాశికాశాస్త్రమ్ ।
ఇతి సామ్బప్రణీతా సామ్బపఞ్చాశికా సమ్పూర్ణా ।
