Lord Ganesha

ಸವ್ಯಾಖ್ಯಾ ಮಹಾಗಣಪತಿಸ್ತೋತ್ರಮ್

(Savyakhya Mahaganapatistotram in Kannada)

Raghava Chaitanya

Also known as savyaakhya mahaganapati stotram · savyakhya mahaganapatistotra · tacchisyakrtaya tippanya sametam

The only text in this cluster that arrives with its own commentary attached: the verses are by Raghava Chaitanya, and the running gloss set between them was written by his pupil. It needs the gloss, because the verses hide the mantra rather than state it. The commentary is what unlocks them — tara means the pranava, shri means the Lakshmi seed, parashakti the maya seed, kama the kama seed, vasudha the earth seed, and after those five comes the syllable gam. What the verses describe once decoded is the seat: an ocean of sugarcane juice with cloud-banks caught on the crests of its waves, an island of gems in the middle of it, a wish-tree, and beneath the tree a great jewelled throne with a triangle set inside the six-cornered figure. Then the ten weapons in the ten hands, his own broken tusk among them.

Reading depth
Lyrics
(ತಚ್ಛಿಷ್ಯಕೃತಯಾ ಟಿಪ್ಪಣ್ಯಾ ಸಮೇತಮ್ ।)
ಯೋಗಂ ಯೋಗವಿದಾಂ ವಿಧೂತವಿವಿಧವ್ಯಾಸಙ್ಗಶುದ್ಧಾಶಯ-
ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಸುಧಾರಸಪ್ರಸೃಮರಧ್ಯಾನಾಸ್ಪದಾಧ್ಯಾಸಿನಾಮ್ ।
ಆನನ್ದಪ್ಲವಮಾನಬೋಧಮಧುರಾಮೋದಚ್ಛಟಾಮೇದುರಂ
ತಂ ಭೂಮಾನಮುಪಾಸ್ಮಹೇ ಪರಿಣತಂ ದನ್ತಾವಲಸ್ಯಾತ್ಮನಾ ॥ ೧॥
ದನ್ತಾವಲೋ ಗಜಸ್ತಸ್ಯೇವಾಸ್ಯಂ ಮುಖಂ ಯಸ್ಯ ಸ ಗಜಾನನಸ್ತದಾತ್ಮನಾ ತದ್ರೂಪೇಣ
ಪರಿಣತಂ ತಂ ಭೂಮಾನಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮೋಪಾಸ್ಮಹೇ । ಕೀದೃಶಂ ತಮ್ । ಆನನ್ದೋ
ಬ್ರಹ್ಮಾನನ್ದಸ್ತೇನ ಪ್ಲವಮಾನಃ । ಲಕ್ಷಣಯಾ ಪೂರ್ಣಾನನ್ದಾಭಿನ್ನ ಇತ್ಯರ್ಥಃ ।
ಈದೃಶೋ ಯೋ ಬೋಧಸ್ತೇನ ಚಿದಾನನ್ದಮಯಂ ಸ್ವರೂಪಮುಕ್ತಮ್ । ತದ್ವಿವರ್ತರೂಪಃ
ಪ್ರಪಞ್ಚ ಏವ ಮಧುರಾಮೋದಚ್ಛಟಾತ್ವೇನ ರೂಪಿತಸ್ತೇನ ಮೇದುರಮ್ । ಪುನಃ ಕೀದೃಶಮ್ ।
ಯೋಗವಿದಾಂ ಯೋಗಮ್ । ಕೀದೃಶಾಂ ಯೋಗವಿದಾಮ್ । ವಿಧೂತೋ ವಿವಿಧೋ ವ್ಯಾಸಙ್ಗೋ ಯೈರತ
ಏವ ಶುದ್ಧೋ ಯ ಆಶಯಸ್ತಸ್ಮಿನ್ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಃ ಸುಧಾರಸಃ ಶಾನ್ತಿಸುಖಂ ಯೇಷಾಂ ತೇ
ಚ ತೇ ಪ್ರಸೃಮರಂ ಪ್ರಸಾರಿ ಧ್ಯಾನಂ ಯಸ್ಮಿನ್ನೀದೃಶಂ ಯದಾಸ್ಪದಂ ಕಂದರಾದಿ
ತದಧ್ಯಾಸಿನಶ್ಚ ತೇಷಾಮ್ ॥
ತಾರಶ್ರೀಪರಶಕ್ತಿಕಾಮವಸುಧಾರೂಪಾನುಗಾಂ ಯಂ ವಿದು-
ಸ್ತಸ್ಮೈ ಸ್ತಾತ್ಪ್ರಣತಿರ್ಗಣಾಧಿಪತಯೇ ಯೋ ರಾಗಿಣಾಭ್ಯರ್ಥ್ಯತೇ ।
ಆಮನ್ತ್ರ್ಯ ಪ್ರಥಮಂ ವರೇತಿ ವರದೇತ್ಯಾರ್ತೇನ ಸರ್ವಂ ಜನಂ
ಸ್ವಾಮಿನ್ಮೇ ವಶಮಾನಯೇತಿ ಸತತಂ ಸ್ವಾಹಾದಿಭಿಃ ಪೂಜಿತಃ ॥ ೨॥
ಮಹಾಗಣಪತಿಮನ್ತ್ರಮುದ್ಧರತಿ - ತಾರಃ ಪ್ರಣವಃ, ಶ್ರೀರ್ಲಕ್ಷ್ಮೀಬೀಜಮ್,
ಪರಶಕ್ತಿರ್ಮಾಯಾಬೀಜಮ್, ಕಾಮಃ ಕಾಮಬೀಜಮ್, ವಸುಧಾ ಭೂಮಿಬೀಜಮ್, ಇತಿ ಪಞ್ಚರೂಪಾಣಾಂ
ಬೀಜಾನಾಮನು ಗಮಿತ್ಯಕ್ಷರಮೇತಾದೃಶಂ ಯಂ ಸಾಧಕಾ ವಿದುಸ್ತಸ್ಮೈ ಗಣಾಧಿಪತಯೇ
ಪ್ರಣತಿಃ ಸ್ತಾದಿತಿ ಯೋಜನಾ । ಯಃ ಸತತಂ ಸ್ವಾಹಾಸ್ವಧಾದಿಭಿಃ ಶಕ್ತಿಭಿಃ
ಪೂಜಿತಃ । ಆರ್ತೇನ ರಾಗಿಣಾ ಪ್ರಥಮಂ ವರೇತಿ ತತೋ ವರದೇತ್ಯಾಮನ್ತ್ರ್ಯಾಭ್ಯರ್ಥ್ಯತೇ ।
ಅಭ್ಯರ್ಥನಾಮೇವಾಹ - ಸರ್ವಂ ಜನಂ ಸ್ವಾಮಿನ್ಮೇ ವಶಮಾನಯೇತಿ । ಸ್ವಾಹಾದಿಭಿರಿತ್ಯನೇನ
ಸ್ವಾಹಾನ್ತೋ ಮನ್ತ್ರಃ । ಅತ್ರಾಧಿಪದಂ ಸರ್ವಮಿತಿ ಚ ಪದಂ ಛನ್ದೋನುರೋಧಾದುಕ್ತಮ್ ।
ಮನ್ತ್ರೇ ತು ಗಣಪತಯೇ ತಥಾ ಸರ್ವಜನಮಿತ್ಯೇಕಮೇವ ಪದಮ್ । ಸ್ವಾಮಿನ್ನಿತಿ ಚ
ಮನ್ತ್ರಾದ್ಬಹಿರ್ಭೂತಮ್ ॥
ಕಲ್ಲೋಲಾಞ್ಚಲಚುಮ್ಬಿತಾಮ್ಬುದತತಾವಿಕ್ಷುದ್ರವಾಮ್ಭೋನಿಧೌ
ದ್ವೀಪೇ ರತ್ನಮಯೇ ಸುರದ್ರುಮವನಾಮೋದೈಕಮೇದಸ್ವಿನಿ ।
ಮೂಲೇ ಕಲ್ಪತರೋರ್ಮಹಾಮಣಿಮಯೇ ಪೀಠೇಽಕ್ಷರಾಮ್ಭೋರುಹೇ
ಷಟ್ಕೋಣಾಕಲಿತತ್ರಿಕೋಣರಚನಸತ್ಕರ್ಣಿಕೇಽಮುಂ ಭಜೇ ॥ ೩॥
ಕಲ್ಲೋಲಾನಾಂ ಮಹೋರ್ಮೀಣಾಮಞ್ಚಲಾಃ ಪ್ರಾನ್ತಾಸ್ತೈರಾಶ್ಲಿಷ್ಟಾ ಮೇಘತತಿರ್ಯೇನೈತಾದೃಶ
ಇಕ್ಷುರಸಸಮುದ್ರೇ ಸುರದ್ರುಮಾಣಾಂ ಪಾರಿಜಾತಾದೀನಾಂ ವನಂ ತದಾಮೋದೇನ ಪರಿಪುಷ್ಟೇ ।
ರತ್ನಮಯಂ ದ್ವೀಪಂ ವಾರಿಮಧ್ಯಸ್ಥಲಂ ತದ್ಗತಸ್ಯ ಕಲ್ಪತರೋರ್ಮೂಲೇ ಮಹಾಮಣಿಮಯಂ
ಪೀಠಂ ತತ್ರ ಷಟ್ಕೋಣಯುಕ್ತತ್ರಿಕೋಣಕರ್ಣೀಕಾಯುಕ್ತೇಽಕ್ಷರಾಮ್ಭೋರುಹೇ ತನ್ತ್ರಪ್ರಸಿದ್ಧೇ
ಮಾತೃಕಾಕಮಲೇಽಮುಂ ಮಹಾಗಣಪತಿಂ ಭಜೇ ॥
ಚಕ್ರಪ್ರಾಸರಸಾಲಕಾರ್ಮುಕಗದಾಸದ್ಬೀಜಪೂರದ್ವಿಜ-
ವ್ರೀಹ್ಯಗ್ರೋತ್ಪಲಪಾಶಪಙ್ಕಜಕರಂ ಶುಣ್ಡಾಗ್ರಜಾಗ್ರದ್ಘಟಮ್ ।
ಆಶ್ಲಿಷ್ಟಂ ಪ್ರಿಯಯಾ ಸರೋಜಕರಯಾ ರತ್ನಸ್ಫುರದ್ಭೂಷಯಾ
ಮಾಣಿಕ್ಯಪ್ರತಿಮಂ ಮಹಾಗಣಪತಿಂ ವಿಶ್ವೇಶಮಾಶಾಸ್ಮಹೇ ॥ ೪॥
ಚಕ್ರಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಮ್, ಪ್ರಾಸಸ್ತ್ರಿಶೂಲಃ, ರಸಾಲಕಾರ್ಮುಕಮಿಕ್ಷುಧನುಃ, ಗದಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ,
ಬೀಜಪೂರೋ ಮಾತುಲಿಙ್ಗಮ್, ದ್ವಿಜಃ ಸ್ವಕೀಯೋ ದನ್ತಃ, ವ್ರೀಹ್ಯಗ್ರಂ ಶಾಲಿಮಞ್ಜರೀ,
ಉತ್ಪಲಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಮ್, ಪಾಶಪಙ್ಕಜೇ ಚ ಪ್ರಸಿದ್ಧೇ, ಏವಂ ದಶಾಯುಧಾನಿ ಕರೇಷು
ಯಸ್ಯ । ಶುಣ್ಡಾಗ್ರೇ ಪುಷ್ಕರೇ ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ಥಿತೋ ಘಟೋ ರತ್ನಪೂರ್ಣೋ ಹೇಮಕುಮ್ಭೋ ಯಸ್ಯ ।
ಕಮಲಹಸ್ತಯಾ ಪ್ರಿಯಯಾ ದಕ್ಷಿಣಹಸ್ತೇನಾಲಿಙ್ಗಿತಂ ಮಾಣಿಕ್ಯಪ್ರತಿಮಂ ಶೋಣಚ್ಛವಿಂ
ಸರ್ವೇಶ್ವರಂ ಮಹಾಗಣಪತಿಮಾಶಾಸ್ಮಹೇ ॥
ದಾನಾಮ್ಭಃಪರಿಮೇದುರಪ್ರಸೃಮರವ್ಯಾಲಮ್ಬಿರೋಲಮ್ಬಭೃ-
ತ್ಸಿನ್ದೂರಾರುಣಗಣ್ಡಮಣ್ಡಲಯುಗವ್ಯಾಜಾತ್ಪ್ರಶಸ್ತಿದ್ವಯಮ್ ।
ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೇಷ್ಟಾವಿಧಾನವರ್ಣಸುಭಗಂ ಯಃ ಪದ್ಮರಾಗೋಪಮಂ
ಧತ್ತೇ ಸ ಶ್ರಿಯಮಾತನೋತು ಸತತಂ ದೇವೋ ಗಣಾನಾಂ ಪತಿಃ ॥ ೫॥
ದಾನಾಮ್ಭಸಾ ಮದಾಮ್ಬುನಾ ಪರಿಮೇದುರಂ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ಪ್ರಸೃಮರಾನ್ವ್ಯಾಲಮ್ಬಿನೋ
ರೋಲಮ್ಬಾನ್ಭ್ರಮರಾನ್ಬಿಭರ್ತೀತಿ ಪ್ರಸೃಮರವ್ಯಾಲಮ್ಬಿರೋಲಮ್ಬಭೃತ್ ।
ಸಿನ್ದೂರೇಣಾರುಣಮೇತಾದೃಶಂ ಕುಮ್ಭಪ್ರದೇಶದ್ವಯಂ ತಸ್ಯ
ಮಿಷಾತ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೇಷ್ಟವಿಧಾನ್ವರ್ಣಸುಭಗಂ ತ್ರಿಭುವನಶುಭವಿಧ್ಯಕ್ಷರಮನೋಜ್ಞಮ್ ।
ಪದ್ಮರಾಗೋಪಮಂ ಪದ್ಮರಾಗೋ ಲೋಹಿತಕಸ್ತದುಪಮಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿದ್ವಯಂ ಯೋ ಧತ್ತೇ ಸ
ಗಣಾನಾಂ ಪತಿರ್ದೇವಃ ಸತತಂ ಶ್ರಿಯಮಾತನೋತು । ಯಥಾ ಮೃದಮ್ಬುಲಿಪ್ತೇ ದಾರುಫಲಕೇ
ರಕ್ತಚೂರ್ಣಂ ದತ್ತ್ವಾಕ್ಷರಾಣಿ, ತಥಾ ದಾನಾಮ್ಬುಲಿಪ್ತೇ ಸಿನ್ದೂರವತಿ ಕುಮ್ಭಸ್ಥಲೇ
ಭ್ರಮರಾ ಇತ್ಯುಕ್ತಂ ಭವತಿ ॥
ಭ್ರಾಮ್ಯನ್ಮನ್ದರಘೂರ್ಣನಾಪರವಶಕ್ಷೀರಾಬ್ಧಿವೀಚಿಚ್ಛಟಾ-
ಸಚ್ಛಾಯಾಶ್ಚಲಚಾಮರವ್ಯತಿಕರಶ್ರೀಗರ್ವಸರ್ವಂಕೃಷಾಃ ।
ದಿಕ್ಕಾನ್ತಾಘನಸಾರಚನ್ದನರಸಾಸಾರಾಃ ಶ್ರಯನ್ತಾಂ ಮನಃ
ಸ್ವಚ್ಛನ್ದಪ್ರಸರಪ್ರಲಿಪ್ತವಿಯತೋ ಹೇರಮ್ಬದನ್ತತ್ವಿಷಃ ॥ ೬॥
ಹೇರಮ್ಬದನ್ತತ್ವಿಷೋ ಮನಃ ಶ್ರಯನ್ತಾಮ್ । ಕಿಂಭೂತಾಃ । ಭ್ರಾಮ್ಯತೋ
ಮನ್ದರಸ್ಯ ಘೂರ್ಣನಾವೃತ್ತಯಸ್ತದಾಯತ್ತಸ್ಯ ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧೇರ್ವೀಚಯೋ
ಲಹರ್ಯಸ್ತಾಸಾಂ ಛಟಾ ಅಗ್ರಭಾಗಾಸ್ತೈಃ ಸದೃಶಾಃ । ಪುನಃ ಕೀದೃಶಾಃ ।
ಚಲಚಾಮರವ್ಯತಿಕರಶ್ರೀಗರ್ವಸರ್ವಂಕಕೃಷಾಃ । ವ್ಯತಿಕರೋ
ವ್ಯತಿಷಙ್ಗಃ । ದಿಕ್ಕಾನ್ತೇತ್ಯಾದಿರೂಪಕಮ್ । ಘನಸಾರಃ ಕರ್ಪೂರಃ । ತಥಾ
ಸ್ವಚ್ಛನ್ದಪ್ರಸರಪ್ರಲಿಪ್ತವಿಯತೋಽನಲ್ಪಸಂಚಾರಾಕೀರ್ಣಾಕಾಶಾಃ । ಏತೇನ ತ್ವಿಷಾಂ
ಬಹುತ್ವಂ ವ್ಯಜ್ಯತೇ ॥
ಮುಕ್ತಾಜಾಲಕರಮ್ಬಿತಪ್ರವಿಕಸನ್ಮಾಣಿಕ್ಯಪುಞ್ಜಚ್ಛಟಾ-
ಕಾನ್ತಾಃ ಕಮ್ಬುಕದಮ್ಬಚುಮ್ಬಿತಘನಾಭೋಗಪ್ರವಾಲೋಪಮಾಃ ।
ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಪೂರತರಙ್ಗಮನ್ಥರತರತ್ಸಂಧ್ಯಾವಯಸ್ಯಾಶ್ಚಿರಂ
ಹೇರಮ್ಬಸ್ಯ ಜಯನ್ತಿ ದನ್ತಕಿರಣಾಕೀರ್ಣಾಃ ಶರೀರತ್ವಿಷಃ ॥ ೭॥
ಮೌಕ್ತಿಕಸಮೂಹಮಿಶ್ರಿತಪ್ರದೀಪ್ತಮಾಣಿಕ್ಯಸಮೂಹಚ್ಛಟಾವತ್ಕಾನ್ತಾ ಮನೋಹರಾಃ ।
ಶಙ್ಖಸಮೂಹಸಂಗತವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿದ್ರುಮಸಮಾಃ । ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಪೂರತರಙ್ಗೇ ಮನ್ಥರಂ
ತರನ್ತೀ ಚಾಸೌ ಸಂಧ್ಯಾ ಚ ತಸ್ಯಾ ವಯಸ್ಯಾಃ ಸಾಮ್ಯಾತ್ಸಖ್ಯಃ । ಏತಾದೃಶಾ ಹೇರಮ್ಬಸ್ಯ
ದನ್ತಕಿರಣೈರ್ವ್ಯಾಪ್ತಾಃ ಶರೀರತ್ವಿಷಶ್ಚಿರಂ ಜಯನ್ತಿ ॥
ಶುಣ್ಡಾಗ್ರಾಕಲಿತೇನ ಹೇಮಕಲಶೇನಾವರ್ಜಿತೇನ ಕ್ಷರ-
ನ್ನಾನಾರತ್ನಚಯೇನ ಸಾಧಕಜನಾನ್ಸಂಭಾವಯನ್ಕೋಟಿಶಃ ।
ದಾನಾಮೋದವಿನೋದಲುಬ್ಧಮಧುಪಪ್ರೋತ್ಸಾರಣಾವಿರ್ಭವ-
ತ್ಕರ್ಣಾನ್ದೋಲನಖೇಲನೋ ವಿಜಯತೇ ದೇವೋ ಗಣಗ್ರಾಮಣೀಃ ॥ ೮॥
ಶುಣ್ಡಾಪ್ರಧೃತಸುವರ್ಣಕಲಶಸಂಗೃಹೀತೇನ ಕ್ಷರತಾ
ಬಹುತ್ವಾದ್ಬಹಿರಪಿ ನಿರ್ಗಚ್ಛತಾ ಮುಕ್ತಾಮಾಣಿಕ್ಯಾದಿರತ್ನಸಮೂಹೇನ ಕೋಟಿಶಃ
ಸಾಧಕಜನಾನ್ಸಂಭಾವಯನ್ನಸಂಖ್ಯಾತಾನುಪಾಸಕಾನ್ಸಮ್ಪದಾ ವರ್ಧಯನ್ ।
ದಾನೇತ್ಯಾದಿ । ಆಮೋದೋ ಗನ್ಧಹರ್ಷಯೋಃ । ಪ್ರೋತ್ಸಾರಣಮುಚ್ಚಾಟನಂ
ತದರ್ಥಮಾವಿರ್ಭವತ್ಕರ್ಣಾನ್ದೋಲನಕ್ರೀಡಃ । ಗಣಾನಾಮೀಶ್ವರೋ ದೇವೋ ವಿಜಯತೇ ॥
ಹೇರಮ್ಬಂ ಪ್ರಣಮಾಮಿ ಯಸ್ಯ ಪುರತಃ ಶಾಣ್ಡಿಲ್ಯಮೂಲೇ ಶ್ರಿಯಾ
ಬಿಭ್ರತ್ಯಾಮ್ಬುರುಹೇ ಸಮಂ ಮಧುರಿಪುಸ್ತೇ ಶಙ್ಖಚಕ್ರೇ ವಹನ್ ।
ನ್ಯಗ್ರೋಧಸ್ಯ ತಲೇ ಸಹಾದ್ರಿಸುತಯಾ ಶಂಭುಸ್ತಯಾ ದಕ್ಷಿಣೇ
ಬಿಭ್ರಾಣಃ ಪರಶುಂ ತ್ರಿಶೂಲಮಿತಯಾ ಪಾಶಾಙ್ಕುಶಾಭ್ಯಾಂ ಶುಭಮ್ ॥ ೯॥
ಶಾಣ್ಡಿಲ್ಯಮೂಲೇ ಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷಸ್ಯಾಧೋ ಯಸ್ಯ ಮಹಾಗಣಪತೇಃ ಪುರತೋಽಗ್ರಭಾಗೇ ಪದ್ಮೇ
ಬಿಭ್ರತ್ಯಾ ಶ್ರಿಯಾ ಸಮಂ ತೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧೇ ಶಙ್ಖಚಕ್ರೇ ವಹನ್ಮಧುರಿಪುರ್ವಿಷ್ಣುರಸ್ತಿ ।
ತಥಾ ಯಸ್ಯ ದಕ್ಷಿಣೇ ನ್ಯಗ್ರೋಧಸ್ಯ ತಲೇ ವಟವೃಕ್ಷಾಧಃ ಪಾಶಾಙ್ಕುಶಾಭ್ಯಾಮಿತಯಾ
ಸಹಿತಯಾದ್ರಿಸುತಯಾ ಪಾರ್ವತ್ಯಾ ಸಹ ಪರಶುಂ ತ್ರಿಶೂಲಂ ಚ ಬಿಭ್ರಾಣಃ ಶಂಭುಃ
ಶಿವೋಽಸ್ತಿ ॥
ಪಶ್ಚಾತ್ಪಿಪ್ಪಲಮಾಶ್ರಿತೋ ರತಿಪತಿರ್ದೇವಸ್ಯ ರತ್ಯೋತ್ಪಲೇ
ಬಿಭ್ರತ್ಯಾ ಸಮಮೈಕ್ಷವಂ ಧನುರಿಷೂನ್ಪೌಷ್ಪಾನ್ವಹನ್ಪಞ್ಚ ಚ ।
ವಾಮೇ ಚಕ್ರಗದಾಧರಃ ಸ ಭಗವಾನ್ಕ್ರೋಡಃ ಪ್ರಿಯಂಗೋಸ್ತಲೇ
ಹಸ್ತೋದ್ಯಚ್ಛುಕಶಾಲಿಮಞ್ಜರಿಕಯಾ ದೇವ್ಯಾ ಧರಣ್ಯಾ ಸಹ ॥ ೧೦॥
ದೇವಸ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮೇ ಪಿಪ್ಪಲವೃಕ್ಷಸ್ಯಾಧ ಉತ್ಪಲೇ ಬಿಭ್ರತ್ಯಾ ರತ್ಯಾ ಸಮಮೈಕ್ಷವಂ
ಧನುಃ ಪಞ್ಚ ಪೌಷ್ಪಾನಿಷೂಂಶ್ಚ ವಹನ್ ರತಿಪತಿಃ ಕಾಮದೇವೋಽಸ್ತಿ । ಅಸ್ಯ ಚ ವಾಮೇ
ಪ್ರಿಯಂಗುವೃಕ್ಷಾಧೋ ಹಸ್ತೋದ್ಯಚ್ಛುಕಶಾಲಿಮಞ್ಜರಿಕಯೈಕಸ್ಮಿನ್ಕರೇ ಕೀರಮನ್ಯತ್ರ
ಕಲಮಕಣಿಶಂ ಬಿಭ್ರತ್ಯಾ ಧರಣ್ಯಾ ಸಹ ಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧೋ ಭಗವಾನ್ಕ್ರೋಡೋ ವರಾಹೋಽಸ್ತಿ
ತಂ ಹೇರಮ್ಬಂ ಪ್ರಣಮಾಮೀತಿ ಪೂರ್ವೇಣಾನ್ವಯಃ ॥
ಷಟ್ಕೋಣಾಶ್ರಿಷು ಷಟ್ಸು ಷಡ್ ಗಜಮುಖಾಃ ಪಾಶಾಙ್ಕುಶಾಭೀವರಾ-
ನ್ಬಿಭ್ರಾಣಾಃ ಪ್ರಮದಾಸಖಾಃ ಪೃಥುಮಹಾಶೋಣಾಶ್ಮಪುಞ್ಜತ್ವಿಷಃ ।
ಆಮೋದಃ ಪುರತಃ ಪ್ರಮೋದಸುಮುಖೌ ತಂ ಚಾಭಿತೋ ದುರ್ಮುಖಃ
ಪಶ್ಚಾತ್ಪಾರ್ಶ್ವಗತೋಽಸ್ಯ ವಿಘ್ನ ಇತಿ ಯೋ ವಿಘ್ನಕರ್ತೇತಿ ಚ ॥ ೧೧॥
ಷಟ್ಕೋಣಸ್ಯ ಪೀಠಸ್ಯ ಷಟ್ಸ್ವಶ್ರಿಷು ಪಾಲೀಷು ಷಡ್ ಗಜಮುಖಾ ಧ್ಯೇಯಾಃ ।
ಕೀದೃಶಾಸ್ತೇ । ಪಾಶಾಙ್ಕುಶಾಭಯವರಾನ್ಹಸ್ತೇಷು ಬಿಭ್ರಾಣಾಃ । ಪ್ರಮದಾನಾಂ ಸಖಾಯ
ಇತಿ ಪ್ರಮದಾಸಖಾಃ । ಭಾರ್ಯಾಸಹಿತಾ ಇತ್ಯರ್ಥಃ । ಪೃಥುಶ್ಚಾಸೌ ಮಹಾಶೋಣಾಶ್ಮನಾಂ
ಪದ್ಮರಾಗಾಣಾಂ ಪುಞ್ಜಸ್ತದ್ವತ್ತ್ವಿಟ್ ಕಾನ್ತಿರ್ಯೇಷಾಂ ತೇ । ಯದಿ ’ಪೃಥುಮಹಾಃ’
ಇತಿ ವಿಸರ್ಗಾನ್ತಃ ಪಾಠಸ್ತದಾ ಭಿನ್ನಂ ಪದಮ್ । ಪೃಥುರ್ಮಹೋ ಯೇಷಾಂ ತೇ ।
ಅಕಾರಾನ್ತೋಽಪಿ ಮಹಶಬ್ದೋಽಸ್ತಿ । ತೇಷಾಂ ನಾಮಾನ್ಯಾಹ - ಪುರತೋಽಗ್ರಕೋಣ ಆಮೋದಃ ।
ತಂ ಚಾಮೋದಮಭಿತಃ ಪ್ರಮೋದಸುಮುಖೌ । ಪುರಃ ಕಲ್ಪಿತಪೂರ್ವದಿಗಪೇಕ್ಷಯಾಗ್ನಿಕೋಣೇ
ಪ್ರಮೋದಃ, ಏವಮೀಶಾನಕೋಣೇ ಸುಮುಖ ಇತ್ಯರ್ಥಃ । ಪಶ್ಚಾತ್ಪಶ್ಚಿಮಕೋಣೇ ದುರ್ಮುಖಃ ।
ಅಸ್ಯ ದುರ್ಮುಖಸ್ಯ ವಿಘ್ನ ಇತಿ ಯಸ್ಯ ನಾಮ ಸ ಏಕಸ್ಮಿನ್ಪಾರ್ಶ್ವೇ ವಿಘ್ನಕರ್ತೇತಿ
ಯಸ್ಯ ನಾಮ ಸ ದ್ವಿತೀಯಪಾರ್ಶ್ವೇಽಸ್ತಿ । ಅರ್ಥಾದೇಕೋ ನೈರೃತ್ಯಕೋಣೇ, ಅಪರೋ ವಾಯವ್ಯೇ
ವರ್ತತೇ ॥
ಆಮೋದಾದಿಗಣೇಶ್ವರಪ್ರಿಯತಮಾಸ್ತತ್ರೈವ ನಿತ್ಯಂ ಸ್ಥಿತಾಃ
ಕಾನ್ತಾಶ್ಲೇಷರಸಜ್ಞಮನ್ಥರದೃಶಃ ಸಿದ್ಧಿಃ ಸಮೃದ್ಧಿಸ್ತತಃ ।
ಕಾನ್ತಿರ್ಯಾ ಮದನಾವತೀತ್ಯಪಿ ತಥಾ ಕಲ್ಪೇಷು ಯಾ ಗೀಯತೇ
ಸಾನ್ಯಾ ಯಾಪಿ ಮದದ್ರವಾ ತದಪರಾ ದ್ರಾವಿಣ್ಯಮೂಃ ಪೂಜಿತಾಃ ॥ ೧೨॥
ಕಾನ್ತಸ್ಯ ಸ್ವಸ್ವಭರ್ತುರಾಲಿಙ್ಗನರಸಂ ಜಾನನ್ತ್ಯತ ಏವ ಮನ್ಥರಾ ರಾಗಿಣೀ ದೃಗ್ಯಾಸಾಂ
ತಾಃ । ಆಮೋದಾದೀನಾಂ ಪೂರ್ವಶ್ಲೋಕೋಕ್ತಾನಾಂ ಷಣ್ಣಾಂ ಭಾರ್ಯಾಸ್ತೇಷಾಂ ಸಮೀಪೇ ಸ್ಥಿತಾ ಧ್ಯೇಯಾಃ ।
ತಾಸಾಂ ನಾಮಾನಿ ಚ - ಸಿದ್ಧಿಃ, ಸಮೃದ್ಧಿಃ, ಕಾನ್ತಿಃ, ಮದನಾವತೀ, ಮದದ್ರವಾ,
ದ್ರಾವಿಣೀ ಚೇತಿ ॥
ಆಶ್ಲಿಷ್ಟೌ ವಸುಧೇತ್ಯಥೋ ವಸುಮತೀ ತಾಭ್ಯಾಂ ಸಿತಾಲೋಹಿತೌ
ವರ್ಷನ್ತೌ ವಸು ಪಾರ್ಶ್ವಯೋರ್ವಿಲಸತಸ್ತೌ ಶಙ್ಖಪದ್ಮೌ ನಿಧೀ ।
ಅಙ್ಗಾನ್ಯನ್ವಥ ಮಾತರಶ್ಚ ಪರಿತಃ ಶಕ್ರಾದಯೋಽಬ್ಜಾಶ್ರಯಾ-
ಸ್ತದ್ಬಾಹ್ಯೇ ಕುಲಿಶಾದಯಃ ಪರಿಪತತ್ಕಾಲಾನಲಜ್ಯೋತಿಷಃ ॥ ೧೩॥
ವಸುಧಯಾ ವಸುಮತ್ಯಾ ಚ ಕ್ರಮೇಣಾಲಿಙ್ಗಿತೌ ಶುಕ್ಲರಕ್ತವರ್ಣೌ ಧನಂ ವರ್ಷನ್ತೌ
ತೌ ಶಙ್ಖಪದ್ಮಸಂಜ್ಞೌ ಪ್ರಸಿದ್ಧೌ ನಿಧೀ ಷಟ್ಕೋಣಪಾರ್ಶ್ವಯೋರ್ವಿಲಸತಃ ।
ತಯೋರ್ಧ್ಯಾನಂ ಕುರ್ಯಾದಿತ್ಯರ್ಥಹ । ಅನು ನಿಧಿಧ್ಯಾನಾನನ್ತರಂ ಹೃದಯಾನಿ
ಷಡಙ್ಗಾನಿ ಧ್ಯಾಯೇತ್ । ಪರಿತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮ್ಯಾದ್ಯಾ ಅಷ್ಟ ಮಾತರೋ ಧ್ಯೇಯಾಃ ।
ಷಟ್ಕೋಣಾದ್ಬಹಿಃಸ್ಥಿತೇಽಷ್ಟದಲಕಮಲ ಇನ್ದ್ರಾದಯೋ ದಿಕ್ಪಾಲಾಸ್ತದ್ಬಾಹ್ಯೇ ತೇಷಾಂ ಸಮೀಪ
ಏವ ಪರಿಪತತ್ಕಾಲಾನಲಜ್ಯೋತಿಷಃ ಪ್ರದೀಪ್ತಸ್ವರೂಪಾ ಇನ್ದ್ರಾದೀನಾಂ ಹೇತಯೋ ವಜ್ರಾದ್ಯಾ
ಧ್ಯೇಯಾಃ ॥
ಇಥಂ ವಿಷ್ಣುಶಿವಾದಿತತ್ತ್ವತನವೇ ಶ್ರೀವಕ್ರತುಣ್ಡಾಯ ಹುಂ-
ಕಾರಾಕ್ಷಿಪ್ತಸಮಸ್ತದೈತ್ಯಪೃತನಾವ್ರಾತಾಯ ದೀಪ್ತತ್ವಿಷೇ ।
ಆನನ್ದೈಕರಸಾವಬೋಧಲಹರೀವಿಧ್ವಸ್ತಸರ್ವೋರ್ಮಯೇ
ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರಥಮಾನಮುಗ್ಧಮಹಸೇ ತಸ್ಮೈ ಪರಸ್ಮೈ ನಮಃ ॥ ೧೪॥
’ಹೇರಮ್ಬಂ ಪ್ರಣಮಾಮಿ’ (೯।೧೦) ಇತಿ ಶ್ಲೋಕಾಭ್ಯಾಂ
ವಿಷ್ಣುಶಿವಾದಿಸ್ವರೂಪೈಸ್ತನುರ್ಮೂರ್ತಿರ್ಯಸ್ಯ ಸ ತಸ್ಮೈ । ಆದಿಪದಾತ್ಸ್ಮರಕ್ರೋಡೌ ।
ಹುಂಕಾರಮಾತ್ರೇಣ ನಿರಸ್ತಸಮಸ್ತಾಸುರಸೈನ್ಯಸಮೂಹಾಯ ದೀಪ್ತಕಾನ್ತಯೇ । ಆನನ್ದೇತಿ ।
ನಿರತಿಶಯಸುಖಸ್ಫುರಣತರಙ್ಗೈರ್ದೂರೀಕೃತಸಮ್ಪೂರ್ಣೋರ್ಮಯೇ । ಊರ್ಮಯಃ
ಷಡ್ಭಾವವಿಕಾರಾಃ । ತೇ ಚ - ಜಾಯತೇ, ಅಸ್ತಿ, ವರ್ಧತೇ, ವಿಪರಿಣಮತೇ,
ಅಪಕ್ಷೀಯತೇ, ನಶ್ಯತೀತಿ ಚ । ಆನನ್ದೈಕರಸಾವಯೋಧಲಹರೀಭಿರ್ವಿಧ್ವಸ್ತಾಃ
ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸಾಧಕಾನಾಮೂರ್ಮಯಃ ಷಡಿನ್ದ್ರಿಯಜನ್ಯಾ ವೃತ್ತಯೋ ಯಸ್ಮಾದಿತ್ಯೇಕೇ ।
ಊರ್ಮಿಶಬ್ದೇನಾವಿದ್ಯಾದಯೋ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರಸಿದ್ಧಾಃ ಕ್ಲೇಶಾಃ । ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರಥಮಾನಂ
ಮುಗ್ಧಂ ಸುನ್ದರಂ ಮಹೋ ಯಸ್ಯ ತಸ್ಮೈ ಪರಸ್ಮೈ ಜಗತೋಽನ್ಯಸ್ಮೈ ನಮಃ ॥
ಸೇವಾಹೇವಾಕಿದೇವಾಸುರನರನಿಕರಸ್ಫಾರಕೋಟೀರಕೋಟೀ-
ಕೋಟಿವ್ಯಾಟೀಕಮಾನದ್ಯುಮಣಿಸಮಮಣಿಶ್ರೇಣಿಭಾವೇಣಿಕಾನಾಮ್ ।
ರಾಜನ್ನೀರಾಜನಶ್ರೀಸಖಚರಣನಖದ್ಯೋತವಿದ್ಯೋತಮಾನಃ
ಶ್ರೇಯಃ ಸ್ಥೇಯಃ ಸ ದೇಯಾನ್ಮಮ ವಿಮಲದೃಶೋ ಬನ್ಧುರಂ ಸಿನ್ಧುರಾಸ್ಯಃ ॥ ೧೫॥
ಸೇವಾಯಾಂ ಹೇವಾಕೋಽಭಿಲಾಷೋ ಯೇಷಾಮ್ । ಅಹಮಗ್ರೇಽಹಮಗ್ರೇ ಭವಾಮೀತೀಚ್ಛಾ ।
ಅಹಂಪೂರ್ವಿಕೇತಿ ಯಾವತ್ । ತೇ ಚ ತೇ ದೇವಾಸುರನರಾಣಾಂ ಸಮೂಹಾಸ್ತೇಷಾಂ
ದೇದೀಪ್ಯಮಾನಮುಕುಟಾಗ್ರಾಣಾಂ ಯಾ ಕೋಟಿಃ ಸಂಖ್ಯಾವಿಶೇಷಸ್ತತ್ರ ವ್ಯಾಟೀಕಮಾನಾಃ ಸುಸಂಗತಾಃ
ಸೂರ್ಯತುಲ್ಯರತ್ನಪಙ್ಕ್ತಿಕಾನ್ತಿಪ್ರವಾಹಾಸ್ತೇಷಾಮ್ । ರಾಜನ್ತೀ ನೀರಾಜನಶ್ರೀರಾರಾತ್ರಿಕಶೋಭಾ
ತಸ್ಯಾಃ ಸಖಾಯಸ್ತೇ ಚ ತೇ ಚರಣನಖಾಶ್ಚ ತೇಷಾಂ ದ್ಯೋತೇನ ಪ್ರಕಾಶೇನ
ವಿದ್ಯೋತಮಾನಃ ಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ ಸಿನ್ಧುರಾಸ್ಯೋ ಗಜಮುಖಃ । ಹೇ ವಿಮಲದೃಶಃ
ಪಣ್ಡಿತಾಃ । ಮಮ ಬನ್ಧುರಂ ರಮ್ಯಂ ಸ್ಥೇಯಃ ಸ್ಥಿರತರಂ ಶ್ರೇಯಃ ಕಲ್ಯಾಣಂ ದೇಯಾತ್ ।
ಮಮೇತ್ಯಸ್ಯ ವಾ ವಿಮಲದೃಶ ಇತಿ ವಿಶೇಷಣಮ್ । ’ವಿಮಲದೃಶಾ’ ಇತಿ ಪಾಠೇ ತು
ಸೌಮ್ಯಾವಲೋಕನೇನ ಶ್ರೇಯೋ ದದ್ಯಾದಿತ್ಯರ್ಥಃ ॥
ಏತೇನ ಪ್ರಕಟರಹಸ್ಯಮನ್ತ್ರಮಾಲಾಗರ್ಭೇಣ ಸ್ಫುಟತರಸಂವಿದಾ ಸ್ತವೇನ ।
ಯಃ ಸ್ತೌತಿ ಪ್ರಚುರತರಂ ಮಹಾಗಣೇಶಂ ತಸ್ಯೇಯಂ ಭವತಿ ವಶಂವದಾ ತ್ರಿಲೋಕೀ
॥ ೧೬॥
ಸ್ಫುಟತರಸಂವಿದೇತ್ಯನೇನ ಸ್ತೋತ್ರೇ ಪ್ರಸಾದಗುಣಃ ಸೂಚಿತಃ । ಪ್ರಚುರತರಃ
ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ । ಅನ್ಯತ್ಸ್ಪಷ್ಟಮ್ ॥
॥ ಇತಿ ಶ್ರೀಮತ್ಪರಮಹಂಸಪರಿವ್ರಾಜಕಾಚಾರ್ಯವರ್ಯಶ್ರೀರಾಘವಚೈತನ್ಯವಿರಚಿತಂ ಮಹಾಗಣಪತಿಸ್ತೋತ್ರಂ ತಚ್ಛಿಷ್ಯಕೃತಯಾ ಟಿಪ್ಪಣ್ಯಾ ಸಮೇತಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ॥

Explore More