Lord Shiva

শ্ৰী শিৱপদমণিমালা স্তোত্ৰম্

(Sri Sivapadamanimala Stotram in Assamese)

Adi Shankaracharya

Also known as shiva pada mani mala · shivapada manimala stotram · shankaracharya shiva manimala

A jewelled garland on the word Shiva itself, given by its colophon to Shankaracharya, and every verse of the forty-one begins with the same three words — these two syllables, shi and va — and then finds another thing they are. They are the two wings of the swan that carries one to the highest state; the two banks of the sea of becoming; the two petals on which the sprout of knowledge of one's own object opens; the secret hidden inside the Veda, moving in the heart; the two millstones for grinding the seed-mass of the tree of existence. The next verse gives them again as the pillar-and-pot of victory over birth, as skilled at destroying inner darkness, and as the chamberlains who bring the crowd to the head of the great procession.

শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ পৰপদ নযদ্ধংস গৰুতৌ
তটৌ সংসাৰাব্ধেৰ্নিজৱিষয বোধাঙ্কুৰ দলে ।
শ্ৰুতেৰন্তৰ্গোপাযিত পৰৰহস্যৌ হৃদিচৰৌ
ঘৰট্টগ্ৰাৱাণৌ ভৱ ৱিটপি বীজৌঘ দলনে ॥ ১ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ জনন ৱিজয স্তম্ভ কলশৌ
দুৰন্তান্তৰ্ধ্ৱান্ত প্ৰমথন শুভাধান চতুৰৌ ।
মহাযাত্ৰাধ্ৱস্য প্ৰমুখ জনতা কঞ্চুকিৱৰৌ
মৰুজ্ঘম্পাযৌতৌ কৃতফল নৱাম্ভোদমথনে ॥ ২ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ শিৱমৱদতাং চৈৱ ৱসুধা-
-মুভাভ্যাং ৱৰ্ণাভ্যাং ৰথৰথিক যো ৰাজ্যকলনাত্ ।
ততঃ সৰ্ৱঃ শেষঃ পৰিকৰ ইহাত্যত্কিমপি নো
ক্ৱ চাঽহং ক্ৱ ত্ৱং না ক্ৱ পৰমিদমূহ্যং বুধগণৈঃ ॥ ৩ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ ৱিহপৰসুখাধান চতুৰৌ
ক্ৰমোচ্চাৰাদ্ধাতোৰ্ৱিনিমযৱশাদৰ্থঘটনে ।
ৰহস্যাৰ্থো হ্যেষঃ প্ৰকটযতি নাম্নি ক্ষিতিৰথং
প্ৰজানামানন্দং কিমিতি ন ৱিদুৰ্মূঢধিষণাঃ ॥ ৪ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ যজুষিতু চতুৰ্থ্যেকৱচনো
নমঃ পূৰ্ৱো মন্ত্ৰঃ সমজনিজনিধ্ৱংস হতযে ।
তথাপি প্ৰজ্ঞান্ধাঃ জননমৃতি নক্ৰাহিজটিলে
পতন্ত্যেতচ্চিত্ৰং ভৱজলধিপঙ্কে শিৱশিৱ ॥ ৫ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ ভজত ভজদানন্দজনকে
ভুৱো ভৰ্তা ভূত্ৱা স তু ভৱতি মুক্তেৰপি তথা ।
উভাভ্যাং ৱৰ্ণাভ্যামধিগমযতাৰ্তং ৱিনিমযাত্
ৱৱৰ্ণো ভূভাৰং দিশতি হি শিকাৰঃ পৰপদম্ ॥ ৬ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ দ্ৱিৱচন কৃত দ্ৱন্দ্ৱকলনা-
-দ্ব্ৰুৱন্তৌ গূঢাৰ্থং ভগৱদনুবন্ধান্ৱিত ধিযঃ ।
ন কশ্চিন্মন্ত্ৰশ্চ প্ৰথযতি তদৰ্থানুগমনং
ততোঽযং সৰ্ৱাসু শ্ৰুতিষু জযঘণ্টা ৱিজযতে ॥ ৭ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ প্ৰথমমভিধাযানুগুণতঃ
অথো মে সন্ধানাদ্গতিৰিতি চ সন্ধান পৰথ ।
ন কালো বধ্নাতি ত্যজতি ননু তত্কাল ইহ ৱঃ
কিমৰ্থং সংসাৰে পতথ যতথেমং মনুৱৰম্ ॥ ৮ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ চৰমপদ ৱিশ্ৱস্ৱৰযুতা
ৱহং শব্দোচ্চাৰাদ্ভৱতি খলু ৱৰ্ণত্ৰযমনুঃ ।
ইমং প্ৰাণাযামৈঃ পঠথ হঠযোগাদিভিৰলং
ভৱেদাত্মেশৈক্যং কৰবদৰতুল্যং বুধৱৰাঃ ॥ ৯ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ মম কনকৰত্নাযুষকথা
সুধাভোগাভোগামনুজপতপোধ্যানৱিধযঃ ।
প্ৰথা বোধস্মৃতিৰতিগতি প্ৰাপ্তিনিধযঃ
ভৱেতাং প্ৰাৰব্ধ প্ৰমথন শুভাধান চতুৰৌ ॥ ১০ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ প্ৰতি সৰধৰৌ মুক্তিজননে
জনুৰ্লক্ষাকোটি প্ৰমথন পৰা নিত্যসদৃশৌ ।
কিযন্তো ৱিস্ৰস্তা জগতি জনকা মজ্জননতঃ
স্মৃতিং জজ্ঞে চিত্তং শিৱশিৱ কদাপ্যস্তুৱ জনুঃ ॥ ১১ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ ৱিহজনুষি লব্ধৌকিলমুযা
পুৰা গঙ্গা স্নাতা ননু কিমু কৃতং চাধ্ৱৰশতম্ ।
জডস্যৈৱং কিং স্যাজ্জনককৃতমাদ্যং খলু তপঃ
কুমাৰো মে স্যাদিত্যনুমিতমিদং তদ্ধি পৰমম্ ॥ ১২ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ শিৱশিৱ কদা নো পঠিতৱান্
পুৰা নো চেত্ কিংস্ৱিত্ জঠৰ পিঠৰী সংস্থিতিৰিযম্ ।
ক্ৱ শম্ভোৰ্নামোক্তিঃ ক্ৱ জননকথা চণ্ডকিৰণে
তপত্যভ্ৰেঽদভ্ৰ ভ্ৰমণমিহ কিং স্যাদ্ধি তমসঃ ॥ ১৩ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ নিৰত দুৰিত ধ্ৱংসনপৰৌ
অযত্নাদ্যস্যাস্তাং জগতি সকৃদাস্যান্তৰগতৌ ।
ন তস্যাপ্যাশাস্যঃ সুৰকুলধুৰীণস্য নিলযঃ
ন ধাতুস্তস্যাসীত্পিতুৰপি স সৰ্ৱস্য জনকঃ ॥ ১৪ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ জগপতি সমৱাযস্তদপৰং
নিমিত্তং ৱৰ্ণানাং শ্ৰুতিপথ ৰহস্যং নিগদিতম্ ।
ন চেদিত্থং সৃষ্টৌ পৰিকৰ ইহান্যোস্তিযদিকঃ
শিৱে সৰ্ৱাদ্ৱৈতে ন কিমপি চ ৱস্তুপ্ৰথযতি ॥ ১৫ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ ৱচসি মনসি ধ্ৱস্ত দুৰিতৌ
প্ৰহৃত্যান্তৰ্ধ্ৱান্তং মিহিৰ শশিনোঃ শক্তিমঘনাম্ ।
প্ৰহস্য ৱ্যাখ্যাতস্তদুচিত তমোভেদনপদে
সমাসে নো ষষ্ঠী ৱিকসতি তৃতীযৈৱ সুকৰা ॥ ১৬ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ ভুৱন ভৱজাতাণ্ডঘটনা
পটিষ্ঠে চোৰ্ধ্ৱাথঃ স্ফুটপটুতৰে খৰ্পৰযুগে ।
শিৱোলিঙ্গং সৰ্ৱং তদুদৰগতং স্যাদ্ধি নিগমঃ
তথাৱাদী সত্যং পদতি খলু তত্কেন ভৱতি ॥ ১৭ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ ভজ যজ শিৱাৰ্ধাঙ্গ ৱপুষং
ত্যজাসন্তং মাৰ্গং ৱ্ৰজশিৱপুৰীং মুক্তিনিলযাম্ ।
ন চেদেতৌ ৱৰৌ ভজসি যজ দৈৱাস্যমমুতঃ
ত্যজ শ্ৰৌতং মাৰ্গং ৱ্ৰজ নিৰযমিচ্ছৈৱ সুখদা ॥ ১৮ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ পঠতি সমহান্ ধাতৃৱিষযে
পলাযধ্ৱং যূযং ভৱথ ভযভীতা যমভটাঃ ।
পতন্ত্যা সংসাৰ ভ্ৰমণ পৰিতাপ প্ৰমথন
প্ৰচণ্ডাস্তস্যাগ্ৰে প্ৰমথপতি ৱীক্ষাৰসঝৰাঃ ॥ ১৯ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ মম ৱিমল জন্মাৱনিৰুহঃ
ফলে দ্ৱে তত্ৰৈকং জনযতি ৰুচীঃ পাযসমযীঃ ।
ফলত্যেকং সৰ্পিৰ্দ্ৱযমপি মদগ্ৰগ্ৰসনতঃ
ত্ৱৰত্যেকাস্ৱাদে নমতি ৰুচিতাসীদ্দ্ৱিকলনে ॥ ২০ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ পঠসি হঠযোগাদিভিৰলং
কিমুদ্দিশ্যাত্মানং ৱ্যথযসি ৱৃথা ভ্ৰান্তিৰফলা ।
কৰস্থে শ্ৰীখণ্ডে মৃগযসি হি মুস্তাং সিকতলে
জডাদেশঃ কাং কাং দিশতি ৱিপদং নো শিৱ শিৱ ॥ ২১ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ ৱদ যদি শিৱং ৱাঞ্ছতি ভৱান্
ন চেদেতন্নেৱ শ্ৰুতিসময সিদ্ধান্তমৱদম্ ।
ৱিনা হেতোঃ কাৰ্যং ন খলু পটতন্তূন্ ঘটমৃদঃ
ন জানীষে কিং ৱা শিৱৱিৰহিতো নাপ্স্যতি শিৱম্ ॥ ২২ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ পৰমশিৱ কাৰুণ্যজলধে
স্থিৰীকৃত্য স্ৱান্তে মম ৱিমলভাৱং কুৰু সদা ।
চৰেযং সৰ্ৱং তে নিৰুপম নিৰাতঙ্ক মহসাং
জ্ৱলজ্জ্ৱালাজাল জ্ৱলিতমিদমাসীজ্জগদিতি ॥ ২৩ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ ৱদ ৱদ ৰসজ্ঞে বুধগণাঃ
ভৱন্তীং তন্নাম্নীমভিদধতু চৈনং যদি ন চেত্ ।
ন যোগং ৰূঢিং ৱা ভজসি খলু ডিত্থাদি তুলনা
ভৱেদ্দৈৱীশক্তিস্ত্ৱযি ৱিফলিতা স্যাদ্ধিচিনুহি ॥ ২৪ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ জগতি খলু নেত্ৰদ্ৱযমিদং
বহিশ্চক্ষুৰ্দ্ৱন্দ্ৱং ন হি দিশতি ৱস্তু ৱ্যৱহিতম্ ।
ইদং বাহ্যাভ্যন্তঃ স্ফুট ৱিমল ৱিজ্ঞান ৱিভৱং
গৰীযস্ত্ৱোচ্চাৰাদ্দিশতি খলু নেত্ৰং সমধিকম্ ॥ ২৫ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ ৱদনসদনে যস্য মহতঃ
তদীযং পাদাব্জং ৰঘুপতি পদাব্জং প্ৰহসতি ।
ন তচ্চিত্ৰং তস্মিন্ পৰম পুৰুষাৰ্থং প্ৰদৰজো
ৱ্ৰজালানে মৌনেৰ্দিশতি কিল সংসাৰপতনম্ ॥ ২৬ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ সকৃথৱশমুচ্চাৰণ বলাত্
দিশেতাং সাম্ৰাজ্যং পুৰমথন তে মুক্তিনিলযম্ ।
ন চেত্তস্যৈৱান্তঃ কিমিৱ নিৱসেদান্তৰগুহা-
-ৱিহাৰেলোলঃ সন্নিদমুদৱহন্মে দৃঢপদম্ ॥ ২৭ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ ক্ষিতিজলশিখিস্পৰ্শনৱিযত্
ৱিৱস্ৱচ্ছীতাংশু প্ৰথমপুৰুষৈৰষ্টভিৰিদম্ ।
ততং ৱিশ্ৱং পশ্চাদ্ৱদতি ইতি মত্ৱা সুখমহো
নৰঃ প্ৰোজ্ঝন্ সৰ্ৱং কিমিতি ন পিবেত্তন্মথুৰসম্ ॥ ২৮ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ প্ৰকটিত নিজদ্ৱন্দ্ৱৱিধযা
জগন্মাতাপিত্ৰোৰ্মিধুনমদধাতাং শ্ৰুতিপথে ।
জনাস্তস্মাদ্যূযং তৰত চৰতাৱশ্যমৱনৌ
পিতৃভ্যাং নৈৱান্যত্ পৰমপদ সম্প্ৰাপ্তি ৱিভৱে ॥ ২৯ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ ৰসিক ৰসনা ৰঙ্গচতুৰৌ
মনোধৰ্মাধৰ্মাভ্যসন গজকণ্ঠীৰৱ শিশূ ।
ৱপুঃ কাৰ্যাকাৰ্য ৱ্যসন হৰিণ ৱ্যাঘ্ৰকলভৌ
ৱিনোদং তন্ৱাতে কিমিহ মম কালাপনযনে ॥ ৩০ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ জগতি ৱশধাতু প্ৰকটিতা
ৱিতি প্ৰোচুঃ কেচিদ্ধ্ৰুৱমিতি তদীযাস্ত্ৱচতুৰাঃ ।
শিৱাত্সূত্ৰোদ্ধাৰস্তদনুখলু ধাত্ৱৰ্থ ৱিৱৃতিঃ
কথং পৌৰ্ৱাপৰ্যং ৱদত ৱিবুধাঃ সংশযমিদম্ ॥ ৩১ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ গুৰুমুখত যেষ্যন্নহৰহঃ
জপিষ্যত্যাশাস্যং ন খলু তদযং পূৰ্ণহৃদযঃ ।
ইতি প্ৰাচীনাস্তে শিৱপদমুপেত্য স্থিতিমিতাঃ
কিমুদ্দিশ্যাজাপীস্ত্ৱমিহ শিৱ এৱাসি ভগৱান্ ॥ ৩২ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ মনুৰযমভিন্ন স্ৱৰহলাং
ৱিভেদাশ্চত্ৱাৰঃ ফলিত পুৰুষাৰ্থঃ শ্ৰুতিমতাঃ ।
নচৈকস্মিন্মন্ত্ৰে সকলপুৰুষাৰ্থ প্ৰতিগতিঃ
কিমৰ্থং ভ্ৰান্ত্যান্যন্মনু ধিষণযা বিভ্ৰথ ধুৰম্ ॥ ৩৩ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ মধুৰিম গৰিম্ণা মধুৰসে
পযঃপূৰে কুত্সাং ন পৰমপৰং কিং জনযতাম্ ।
জিহাসন্নাহাৰে সুৰপুৰি সদা গাঙ্গ সলিলং
পিবন্ কো ৱা লিপ্সাং ভজতি সৰসঃ পল্ৱলজলে ॥ ৩৪ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ পৰমপদ মাং পাহি পদযো-
-ৰ্মিলিত্ৱাধাৱন্তে যুগমভৱ দষ্টাক্ষৰমনুঃ ।
সকৃত্তং যঃ কোৱা পঠতি তদধীনো গিৰিধনুঃ
পৰঃ সৰ্ৱাদ্ৱৈত প্ৰথিত নিজসাম্ৰাজ্যৱিভৱৈঃ ॥ ৩৫ ॥
শিৱেতি দ্ৱৌৱৰ্ণৌ মম ৱপুষি সৰ্ৱাঙ্গ কৱচৌ
পৰং সৱ্যাসৱ্য প্ৰসৰণ পটিষ্ঠাম্বক ৱৰৌ ।
উভাৱন্তৰ্বাহ্যাহিত মথনকোদণ্ডতিলকৌ
ভৃশং স্যাত্তাং মোক্ষশ্ৰিযমৱসৰে দাতু মুদিতৌ ॥ ৩৬ ॥
শিৱপদাদধিকো ন পৰো মনুঃ
শিৱপদাদধিকা ন পৰা গতিঃ ।
শিৱপদাদধিকং ন পৰং পদং
শিৱপদাদধিকং ন হি শাসনম্ ॥ ৩৭ ॥
শিৱস্ত্ৰাতা শিৱোদাতা শিৱো মাতা শিৱঃ পিতা ।
শিৱ এৱ হি মে সৰ্ৱং শিৱাদন্যং ন ৱেদ্ম্যহম্ ॥ ৩৮ ॥
শিৱপদমণিমালাং যে তু কৈৱল্যমূলাং
দধতি পঠনমাত্ৰাদ্দ্ৰাক্ছিৱাধীন চিত্তাঃ ।
ভৱতি খলু ভৱানী ভৰ্গযো ৰাজধানী
প্ৰমথ ৱিহৃতিৱাটী ভানুভূতেশ্চ পেটী ॥ ৩৯ ॥
শিৱলিঙ্গমুমৈৱাঙ্গ মনযা সহিতস্তথা ।
তযোঃ সম্বন্ধ ইত্যেৱং পদত্ৰযমুপাস্মহে ॥ ৪০ ॥
ইতি শ্ৰীশঙ্কৰাচাৰ্যকৃত শিৱপদমণিমালা ।

Explore More