Lord Vishnu

શ્રી હરિ સ્તુતિઃ (હરિમીડે સ્તોત્રમ્)

(Sri Hari Stuti (Harimeede) in Gujarati)

Adi Shankaracharya

Also known as shri hari stuti (harimeede) · shree hari stuti (harimeede) · hari stuti (harimeede)

Forty-four verses given in the colophon to Shankaracharya, every one of them closing on the same line — I praise that Hari, destroyer of the darkness of the world. The opening verse states the hymn's whole logic in a single turn: in him this wheel of birth and death revolves, and upon his being seen that same wheel perishes. What follows is Vedantic rather than narrative. He is the one from a single fragment of whom all this came forth, by whom it is bound and pervaded and woken into pleasure and pain; the one whom the ascetics, having looked through Vedanta and the books of the inner self and the Puranas and the Satvata tantras, knew at last within the mind and entered. The refrain is what gives the text its other name, Harimide.

॥ શ્રી હરિ સ્તુતિઃ (હરિમીડે સ્તોત્રમ્) ॥
સ્તોષ્યે ભક્ત્યા વિષ્ણુમનાદિં જગદાદિં
યસ્મિન્નેતત્સંસૃતિચક્રં ભ્રમતીત્થમ્ ।
યસ્મિન્ દૃષ્ટે નશ્યતિ તત્સંસૃતિચક્રં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૧ ॥
યસ્યૈકાંશાદિત્થમશેષં જગદેતત્
પ્રાદુર્ભૂતં યેન પિનદ્ધં પુનરિત્થમ્ ।
યેન વ્યાપ્તં યેન વિબુદ્ધં સુખદુઃખૈ-
-સ્તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૨ ॥
સર્વજ્ઞો યો યશ્ચ હિ સર્વઃ સકલો યો
યશ્ચાનન્દોઽનન્તગુણો યો ગુણધામા ।
યશ્ચાવ્યક્તો વ્યસ્તસમસ્તઃ સદસદ્ય-
-સ્તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૩ ॥
યસ્માદન્યન્નાસ્ત્યપિ નૈવં પરમાર્થં
દૃશ્યાદન્યો નિર્વિષયજ્ઞાનમયત્વાત્ ।
જ્ઞાતૃજ્ઞાનજ્ઞેયવિહીનોઽપિ સદા જ્ઞ-
-સ્તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૪ ॥
આચાર્યેભ્યો લબ્ધસુસૂક્ષ્માચ્યુતતત્ત્વા
વૈરાગ્યેણાભ્યાસબલાચ્ચૈવ દ્રઢિમ્ના ।
ભક્ત્યૈકાગ્ર્યધ્યાનપરા યં વિદુરીશં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૫ ॥
પ્રાણાનાયમ્યોમિતિ ચિત્તં હૃદિ રુદ્ધ્વા
નાન્યત્ સ્મૃત્વા તત્પુનરત્રૈવ વિલાપ્ય ।
ક્ષીણે ચિત્તે ભાદૃશિરસ્મીતિ વિદુર્યં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૬ ॥
યં બ્રહ્માખ્યં દેવમનન્યં પરિપૂર્ણં
હૃત્સ્થં ભક્તૈર્લભ્યમજં સૂક્ષ્મમતર્ક્યમ્ ।
ધ્યાત્વાત્મસ્થં બ્રહ્મવિદો યં વિદુરીશં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૭ ॥
માત્રાતીતં સ્વાત્મવિકાસાત્મવિબોધં
જ્ઞેયાતીતં જ્ઞાનમયં હૃદ્યુપલભ્યમ્ ।
ભાવગ્રાહ્યાનન્દમનન્યં ચ વિદુર્યં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૮ ॥
યદ્યદ્વેદ્યં વસ્તુસતત્ત્વં વિષયાખ્યં
તત્તદ્બ્રહ્મૈવેતિ વિદિત્વા તદહં ચ ।
ધ્યાયન્ત્યેવં યં સનકાદ્યા મુનયોઽજં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૯ ॥
યદ્યદ્વેદ્યં તત્તદહં નેતિ વિહાય
સ્વાત્મજ્યોતિર્જ્ઞાનમયાનન્દમવાપ્ય ।
તસ્મિન્નસ્મીત્યાત્મવિદો યં વિદુરીશં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૧૦ ॥
હિત્વાહિત્વા દૃશ્યમશેષં સવિકલ્પં
મત્વા શિષ્ટં ભાદૃશિમાત્રં ગગનાભમ્ ।
ત્યક્ત્વા દેહં યં પ્રવિશન્ત્યચ્યુતભક્તા-
-સ્તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૧૧ ॥
સર્વત્રાસ્તે સર્વશરીરી ન ચ સર્વઃ
સર્વં વેત્ત્યેવેહ ન યં વેત્તિ ચ સર્વઃ ।
સર્વત્રાન્તર્યામિતયેત્થં યમયન્ય-
-સ્તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૧૨ ॥
સર્વં દૃષ્ટ્વા સ્વાત્મનિ યુક્ત્યા જગદેત-
-દ્દૃષ્ટ્વાત્માનં ચૈવમજં સર્વજનેષુ ।
સર્વાત્મૈકોઽસ્મીતિ વિદુર્યં જનહૃત્સ્થં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૧૩ ॥
સર્વત્રૈકઃ પશ્યતિ જિઘ્રત્યથ ભુઙ્ક્તે
સ્પ્રષ્ટા શ્રોતા બુધ્યતિ ચેત્યાહુરિમં યમ્ ।
સાક્ષી ચાસ્તે કર્તૃષુ પશ્યન્નિતિ ચાન્યે
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૧૪ ॥
પશ્યન્ શૃણ્વન્નત્ર વિજાનન્રસયન્સં-
-જિઘ્રદ્બિભ્રદ્દેહમિમં જીવતયેત્થમ્ ।
ઇત્યાત્માનં યં વિદુરીશં વિષયજ્ઞં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૧૫ ॥
જાગ્રદ્દૃષ્ટ્વા સ્થૂલપદાર્થાનથ માયાં
દૃષ્ટ્વા સ્વપ્નેઽથાપિ સુષુપ્તૌ સુખનિદ્રામ્ ।
ઇત્યાત્માનં વીક્ષ્ય મુદાસ્તે ચ તુરીયે
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૧૬ ॥
પશ્યન્ શુદ્ધોઽપ્યક્ષર એકો ગુણભેદા-
-ન્નાનાકારાન્ સ્ફાટિકવદ્ભાતિ વિચિત્રઃ ।
ભિન્નશ્છિન્નશ્ચાયમજઃ કર્મફલૈર્ય-
-સ્તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૧૭ ॥
બ્રહ્મા વિષ્ણૂ રુદ્રહુતાશૌ રવિચન્દ્રા-
-વિન્દ્રો વાયુર્યજ્ઞ ઇતીત્થં પરિકલ્પ્ય ।
એકં સન્તં યં બહુધાહુર્મતિભેદા-
-ત્તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૧૮ ॥
સત્યં જ્ઞાનં શુદ્ધમનન્તં વ્યતિરિક્તં
શાન્તં ગૂઢં નિષ્કલમાનન્દમનન્યમ્ ।
ઇત્યાહાદૌ યં વરુણોઽસૌ ભૃગવેઽજં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૧૯ ॥
કોશાનેતાન્ પઞ્ચરસાદીનતિહાય
બ્રહ્માસ્મીતિ સ્વાત્મનિ નિશ્ચિત્ય દૃશિસ્થમ્ ।
પિત્રા શિષ્ટો વેદ ભૃગુર્યં યજુરન્તે
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૨૦ ॥
યેનાવિષ્ટો યસ્ય ચ શક્ત્યા યદધીનઃ
ક્ષેત્રજ્ઞોઽયં કારયિતા જન્તુષુ કર્તુઃ ।
કર્તા ભોક્તાત્માત્ર હિ યચ્છક્ત્યધિરૂઢ-
-સ્તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૨૧ ॥
સૃષ્ટ્વા સર્વં સ્વાત્મતયૈવેત્થમતર્ક્યં
વ્યાપ્યાથાન્તઃ કૃત્સ્નમિદં સૃષ્ટમશેષમ્ ।
સચ્ચ ત્યચ્ચાભૂત્પરમાત્મા સ ય એક-
-સ્તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૨૨ ॥
વેદાન્તૈશ્ચાધ્યાત્મિકશાસ્ત્રૈશ્ચ પુરાણૈઃ
શાસ્ત્રૈશ્ચાન્યૈઃ સાત્ત્વતતન્ત્રૈશ્ચ યમીશમ્ ।
દૃષ્ટ્વાથાન્તશ્ચેતસિ બુદ્ધ્વા વિવિશુર્યં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૨૩ ॥
શ્રદ્ધાભક્તિધ્યાનશમાદ્યૈર્યતમાનૈ-
-ર્જ્ઞાતું શક્યો દેવ ઇહૈવાશુ ય ઈશઃ ।
દુર્વિજ્ઞેયો જન્મશતૈશ્ચાપિ વિના તૈ-
-સ્તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૨૪ ॥
યસ્યાતર્ક્યં સ્વાત્મવિભૂતેઃ પરમાર્થં
સર્વં ખલ્વિત્યત્ર નિરુક્તં શ્રુતિવિદ્ભિઃ ।
તજ્જાતિત્વાદબ્ધિતરઙ્ગાભમભિન્નં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૨૫ ॥
દૃષ્ટ્વા ગીતાસ્વક્ષરતત્ત્વં વિધિનાજં
ભક્ત્યા ગુર્વ્યા લભ્ય હૃદિસ્થં દૃશિમાત્રમ્ ।
ધ્યાત્વા તસ્મિન્નસ્મ્યહમિત્યત્ર વિદુર્યં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૨૬ ॥
ક્ષેત્રજ્ઞત્વં પ્રાપ્ય વિભુઃ પઞ્ચમુખૈર્યો
ભુઙ્ક્તેઽજસ્રં ભોગ્યપદાર્થાન્ પ્રકૃતિસ્થઃ ।
ક્ષેત્રે ક્ષેત્રેઽપ્સ્વિન્દુવદેકો બહુધાસ્તે
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૨૭ ॥
યુક્ત્યાલોડ્ય વ્યાસવચાંસ્યત્ર હિ લભ્યઃ
ક્ષેત્રક્ષેત્રજ્ઞાન્તરવિદ્ભિઃ પુરુષાખ્યઃ ।
યોઽહં સોઽસૌ સોઽસ્મ્યહમેવેતિ વિદુર્યં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૨૮ ॥
એકીકૃત્યાનેકશરીરસ્થમિમં જ્ઞં
યં વિજ્ઞાયેહૈવ સ એવાશુ ભવન્તિ ।
યસ્મિંલ્લીના નેહ પુનર્જન્મ લભન્તે
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૨૯ ॥
દ્વન્દ્વૈકત્વં યચ્ચ મધુબ્રાહ્મણવાક્યૈઃ
કૃત્વા શક્રોપાસનમાસાદ્ય વિભૂત્યા ।
યોઽસૌ સોઽહં સોઽસ્મ્યહમેવેતિ વિદુર્યં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૩૦ ॥
યોઽયં દેહે ચેષ્ટયિતાઽન્તઃકરણસ્થઃ
સૂર્યે ચાસૌ તાપયિતા સોઽસ્મ્યહમેવ ।
ઇત્યાત્મૈક્યોપાસનયા યં વિદુરીશં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૩૧ ॥
વિજ્ઞાનાંશો યસ્ય સતઃ શક્ત્યધિરૂઢો
બુદ્ધિર્બુધ્યત્યત્ર બહિર્બોધ્યપદાર્થાન્ ।
નૈવાન્તઃસ્થં બુધ્યતિ યં બોધયિતારં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૩૨ ॥
કોઽયં દેહે દેવ ઇતીત્થં સુવિચાર્ય
જ્ઞાતા શ્રોતા મન્તયિતા ચૈષ હિ દેવઃ ।
ઇત્યાલોચ્ય જ્ઞાંશ ઇહાસ્મીતિ વિદુર્યં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૩૩ ॥
કો હ્યેવાન્યાદાત્મનિ ન સ્યાદયમેષ
હ્યેવાનન્દઃ પ્રાણિતિ ચાપાનિતિ ચેતિ ।
ઇત્યસ્તિત્વં વક્ત્યુપપત્ત્યા શ્રુતિરેષા
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૩૪ ॥
પ્રાણો વાઽહં વાક્છ્રવણાદીનિ મનો વા
બુદ્ધિર્વાહં વ્યસ્ત ઉતાહોઽપિ સમસ્તઃ ।
ઇત્યાલોચ્ય જ્ઞપ્તિરિહાસ્મીતિ વિદુર્યં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૩૫ ॥
નાહં પ્રાણો નૈવ શરીરં ન મનોઽહં
નાહં બુદ્ધિર્નાહમહઙ્કારધિયૌ ચ ।
યોઽત્ર જ્ઞાંશઃ સોઽસ્મ્યહમેવેતિ વિદુર્યં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૩૬ ॥
સત્તામાત્રં કેવલવિજ્ઞાનમજં સ-
-ત્સૂક્ષ્મં નિત્યં તત્ત્વમસીત્યાત્મસુતાય ।
સામ્નામન્તે પ્રાહ પિતા યં વિભુમાદ્યં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૩૭ ॥
મૂર્તામૂર્તે પૂર્વમપોહ્યાથ સમાધૌ
દૃશ્યં સર્વં નેતિ ચ નેતીતિ વિહાય ।
ચૈતન્યાંશે સ્વાત્મનિ સન્તં ચ વિદુર્યં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૩૮ ॥
ઓતં પ્રોતં યત્ર ચ સર્વં ગગનાન્તં
યોઽસ્થૂલાનણ્વાદિષુ સિદ્ધોઽક્ષરસઞ્જ્ઞઃ ।
જ્ઞાતાતોઽન્યો નેત્યુપલભ્યો ન ચ વેદ્ય-
-સ્તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૩૯ ॥
તાવત્સર્વં સત્યમિવાભાતિ યદેત-
-દ્યાવત્સોઽસ્મીત્યાત્મનિ યો જ્ઞો ન હિ દૃષ્ટઃ ।
દૃષ્ટે યસ્મિન્ સર્વમસત્યં ભવતીદં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૪૦ ॥
રાગામુક્તં લોહયુતં હેમ યથાગ્નૌ
યોગાષ્ટાઙ્ગૈરુજ્જ્વલિતજ્ઞાનમયાગ્નૌ ।
દગ્ધ્વાત્માનં જ્ઞં પરિશિષ્ટં ચ વિદુર્યં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૪૧ ॥
યં વિજ્ઞાનજ્યોતિષમાદ્યં સુવિભાન્તં
હૃદ્યર્કેન્દ્વગ્ન્યોકસમીડ્યં તટિદાભમ્ ।
ભક્ત્યારાધ્યેહૈવ વિશન્ત્યાત્મનિ સન્તં
તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૪૨ ॥
પાયાદ્ભક્તં સ્વાત્મનિ સન્તં પુરુષં યો
ભક્ત્યા સ્તૌતીત્યાઙ્ગિરસં વિષ્ણુરિમં મામ્ ।
ઇત્યાત્માનં સ્વાત્મનિ સંહૃત્ય સદૈક-
-સ્તં સંસારધ્વાન્તવિનાશં હરિમીડે ॥ ૪૩ ॥
॥ ફલશ્રુતિ ॥
ઇત્થં સ્તોત્રં ભક્તજનેડ્યં ભવભીતિ-
-ધ્વાન્તાર્કાભં ભગવત્પાદીયમિદં યઃ ।
વિષ્ણોર્લોકં પઠતિ શૃણોતિ વ્રજતિ જ્ઞો
જ્ઞાનં જ્ઞેયં સ્વાત્મનિ ચાપ્નોતિ મનુષ્યઃ ॥ ૪૪ ॥
॥ ઇતિ શ્રીમચ્છઙ્કરાચાર્ય વિરચિત શ્રી હરિ સ્તુતિઃ સમ્પૂર્ણમ્ ॥

Explore More