শ্ৰীশুক উৱাচ
ভগৱানপি তত্ৰৈৱ বলদেৱেন সংযুতঃ । অপশ্যন্নিৱসন্গোপানিন্দ্ৰযাগকৃতোদ্যমান্ ॥ ১ ॥
ভগৱানপি তত্ৰৈৱ বলদেৱেন সংযুতঃ । অপশ্যন্নিৱসন্গোপানিন্দ্ৰযাগকৃতোদ্যমান্ ॥ ১ ॥
তদভিজ্ঞোঽপি ভগৱান্ সৰ্ৱাত্মা সৰ্ৱদৰ্শনঃ । প্ৰশ্ৰযাৱনতোঽপৃচ্ছদ্ ৱৃদ্ধান্ নন্দপুৰোগমান্ ॥ ২ ॥
কথ্যতাং মে পিতঃ কোঽযং সম্ভ্ৰমো ৱ উপাগতঃ । কিং ফলং কস্য ৱোদ্দেশঃ কেন ৱা সাধ্যতে মখঃ ॥ ৩ ॥
এতদ্ ব্ৰূহি মহান্ কামো মহ্যং শুশ্ৰূষৱে পিতঃ । ন হি গোপ্যং হি সাধূনাং কৃত্যং সৰ্ৱাত্মনামিহ । অস্ত্যস্ৱপৰদৃষ্টীনামমিত্ৰোদাস্তৱিদ্ৱিষাম্ ॥ ৪ ॥
উদাসীনোঽৰিৱদ্ ৱৰ্জ্য আত্মৱত্ সুহৃদুচ্যতে ॥ ৫ ॥
জ্ঞাত্ৱাজ্ঞাত্ৱা চ কৰ্মাণি জনোঽযমনুতিষ্ঠতি । ৱিদুষঃ কৰ্মসিদ্ধিঃ স্যাদ্ যথা নাৱিদুষো ভৱেত্ ॥ ৬ ॥
তত্ৰ তাৱত্ ক্ৰিযাযোগো ভৱতাং কিং ৱিচাৰিতঃ । অথৱা লৌকিকস্তন্মে পৃচ্ছতঃ সাধু ভণ্যতাম্ ॥ ৭ ॥
শ্ৰীনন্দ উৱাচ
পৰ্জন্যো ভগৱানিন্দ্ৰো মেঘাস্তস্যাত্মমূৰ্তযঃ । তেঽভিৱৰ্ষন্তি ভূতানাং প্ৰীণনং জীৱনং পযঃ ॥ ৮ ॥
পৰ্জন্যো ভগৱানিন্দ্ৰো মেঘাস্তস্যাত্মমূৰ্তযঃ । তেঽভিৱৰ্ষন্তি ভূতানাং প্ৰীণনং জীৱনং পযঃ ॥ ৮ ॥
তং তাত ৱযমন্যে চ ৱাৰ্মুচাং পতিমীশ্ৱৰম্ । দ্ৰৱ্যৈস্তদ্ৰেতসা সিদ্ধৈৰ্যজন্তে ক্ৰতুভিৰ্নৰাঃ ॥ ৯ ॥
তচ্ছেষেণোপজীৱন্তি ত্ৰিৱৰ্গফলহেতৱে । পুংসাং পুৰুষকাৰাণাং পৰ্জন্যঃ ফলভাৱনঃ ॥ ১০ ॥
য এনং ৱিসৃজেদ্ ধৰ্মং পৰম্পৰ্যাগতং নৰঃ । কামাদ্ দ্ৱেষাদ্ভযাল্লোভাত্স ৱৈ নাপ্নোতি শোভনম্ ॥ ১১ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
ৱচো নিশম্য নন্দস্য তথান্যেষাং ৱ্ৰজৌকসাম্ । ইন্দ্ৰায মন্যুং জনযন্ পিতৰং প্ৰাহ কেশৱঃ ॥ ১২ ॥
ৱচো নিশম্য নন্দস্য তথান্যেষাং ৱ্ৰজৌকসাম্ । ইন্দ্ৰায মন্যুং জনযন্ পিতৰং প্ৰাহ কেশৱঃ ॥ ১২ ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
কৰ্মণা জাযতে জন্তুঃ কৰ্মণৈৱ প্ৰলীযতে । সুখং দুঃখং ভযং ক্ষেমং কৰ্মণৈৱাভিপদ্যতে ॥ ১৩ ॥
কৰ্মণা জাযতে জন্তুঃ কৰ্মণৈৱ প্ৰলীযতে । সুখং দুঃখং ভযং ক্ষেমং কৰ্মণৈৱাভিপদ্যতে ॥ ১৩ ॥
অস্তি চেদীশ্ৱৰঃ কশ্চিত্ফলৰূপ্যন্যকৰ্মণাম্ । কৰ্তাৰং ভজতে সোঽপি ন হ্যকৰ্তুঃ প্ৰভুৰ্হি সঃ ॥ ১৪ ॥
কিমিন্দ্ৰেণেহ ভূতানাং স্ৱস্ৱকৰ্মানুৱৰ্তিনাম্ । অনীশেনান্যথা কৰ্তুং স্ৱভাৱৱিহিতং নৃণাম্ ॥ ১৫ ॥
স্ৱভাৱতন্ত্ৰো হি জনঃ স্ৱভাৱমনুৱৰ্ততে । স্ৱভাৱস্থমিদং সৰ্ৱং সদেৱাসুৰমানুষম্ ॥ ১৬ ॥
দেহানুচ্চাৱচাঞ্জন্তুঃ প্ৰাপ্যোত্সৃজতি কৰ্মণা । শত্ৰুৰ্মিত্ৰমুদাসীনঃ কৰ্মৈৱ গুৰুৰীশ্ৱৰঃ ॥ ১৭ ॥
তস্মাত্সম্পূজযেত্কৰ্ম স্ৱভাৱস্থঃ স্ৱকৰ্মকৃত্ । অঞ্জসা যেন ৱৰ্তেত তদেৱাস্য হি দৈৱতম্ ॥ ১৮ ॥
আজীৱ্যৈকতৰং ভাৱং যস্ত্ৱন্যমুপজীৱতি । ন তস্মাদ্ ৱিন্দতে ক্ষেমং জাৰান্ নাৰ্যসতী যথা ॥ ১৯ ॥
ৱৰ্তেত ব্ৰহ্মণা ৱিপ্ৰো ৰাজন্যো ৰক্ষযা ভুৱঃ । ৱৈশ্যস্তু ৱাৰ্তযা জীৱেচ্ছূদ্ৰস্তু দ্ৱিজসেৱযা ॥ ২০ ॥
কৃষিৱাণিজ্যগোৰক্ষা কুসীদং তূৰ্যমুচ্যতে । ৱাৰ্তা চতুৰ্ৱিধা তত্ৰ ৱযং গোৱৃত্তযোঽনিশম্ ॥ ২১ ॥
সত্ত্ৱং ৰজস্তম ইতি স্থিত্যুত্পত্ত্যন্তহেতৱঃ । ৰজসোত্পদ্যতে ৱিশ্ৱমন্যোন্যং ৱিৱিধং জগত্ ॥ ২২ ॥
ৰজসা চোদিতা মেঘা ৱৰ্ষন্ত্যম্বূনি সৰ্ৱতঃ । প্ৰজাস্তৈৰেৱ সিধ্যন্তি মহেন্দ্ৰঃ কিং কৰিষ্যতি ॥ ২৩ ॥
ন নঃ পুৰো জনপদা ন গ্ৰামা ন গৃহা ৱযম্ । ৱনৌকসস্তাত নিত্যং ৱনশৈলনিৱাসিনঃ ॥ ২৪ ॥
তস্মাদ্ গৱাং ব্ৰাহ্মণানামদ্ৰেশ্চাৰভ্যতাং মখঃ । য ইন্দ্ৰযাগসম্ভাৰাস্তৈৰযং সাধ্যতাং মখঃ ॥ ২৫ ॥
পচ্যন্তাং ৱিৱিধাঃ পাকাঃ সূপান্তাঃ পাযসাদযঃ । সংযাৱাপূপশষ্কুল্যঃ সৰ্ৱদোহশ্চ গৃহ্যতাম্ ॥ ২৬ ॥
হূযন্তামগ্নযঃ সম্যগ্ব্ৰাহ্মণৈৰ্ব্ৰহ্মৱাদিভিঃ । অন্নং বহুগুণং তেভ্যো দেযং ৱো ধেনুদক্ষিণাঃ ॥ ২৭ ॥
অন্যেভ্যশ্চাশ্ৱচাণ্ডালপতিতেভ্যো যথাৰ্হতঃ । যৱসং চ গৱাং দত্ত্ৱা গিৰযে দীযতাং বলিঃ ॥ ২৮ ॥
স্ৱলঙ্কৃতা ভুক্তৱন্তঃ স্ৱনুলিপ্তাঃ সুৱাসসঃ । প্ৰদক্ষিণাং চ কুৰুত গোৱিপ্ৰানলপৰ্ৱতান্ ॥ ২৯ ॥
এতন্মম মতং তাত ক্ৰিযতাং যদি ৰোচতে । অযং গোব্ৰাহ্মণাদ্ৰীণাং মহ্যং চ দযিতো মখঃ ॥ ৩০ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
কালাত্মনা ভগৱতা শক্ৰদৰ্প জিঘাংসযা । প্ৰোক্তং নিশম্য নন্দাদ্যাঃ সাধ্ৱগৃহ্ণন্ত তদ্ৱচঃ ॥ ৩১ ॥
কালাত্মনা ভগৱতা শক্ৰদৰ্প জিঘাংসযা । প্ৰোক্তং নিশম্য নন্দাদ্যাঃ সাধ্ৱগৃহ্ণন্ত তদ্ৱচঃ ॥ ৩১ ॥
তথা চ ৱ্যদধুঃ সৰ্ৱং যথাহ মধুসূদনঃ । ৱাচযিত্ৱা স্ৱস্ত্যযনং তদ্দ্ৰৱ্যেণ গিৰিদ্ৱিজান্ ॥ ৩২ ॥
উপহৃত্য বলীন্ সম্যগাদৃতা যৱসং গৱাম্ । গোধনানি পুৰস্কৃত্য গিৰিং চক্ৰুঃ প্ৰদক্ষিণম্ ॥ ৩৩ ॥
অনাংস্যনডুদ্যুক্তানি তে চাৰুহ্য স্ৱলঙ্কৃতাঃ । গোপ্যশ্চ কৃষ্ণৱীৰ্যাণি গাযন্ত্যঃ সদ্ৱিজাশিষঃ ॥ ৩৪ ॥
কৃষ্ণস্ত্ৱন্যতমং ৰূপং গোপৱিশ্ৰম্ভণং গতঃ । শৈলোঽস্মীতি ব্ৰুৱন্ ভূৰি বলিমাদদ্ বৃহদ্ৱপুঃ ॥ ৩৫ ॥
তস্মৈ নমো ৱ্ৰজজনৈঃ সহ চক্ৰ আত্মনাত্মনে । অহো পশ্যত শৈলোঽসৌ ৰূপী নোঽনুগ্ৰহং ৱ্যধাত্ ॥ ৩৬ ॥
এষোঽৱজানতো মৰ্ত্যান্ কামৰূপী ৱনৌকসঃ । হন্তি হ্যস্মৈ নমস্যামঃ শৰ্মণে আত্মনো গৱাম্ ॥ ৩৭ ॥
ইত্যদ্ৰিগোদ্ৱিজমখং ৱাসুদেৱপ্ৰচোদিতাঃ । যথা ৱিধায তে গোপা সহকৃষ্ণা ৱ্ৰজং যযুঃ ॥ ৩৮ ॥