Lord Krishna

শ্ৰীমদ্ভগৱদ্গীতা মূলম্ - অষ্টাদশোঽধ্যাযঃ

(Bhagavad Gita Chapter 18 — Mokṣa-Sannyāsa Yoga in Assamese)

Vyasa

Also known as atha astadaso dhyayah

Language:Sanskrit
Translation:English

Krishna explains that renunciation means giving up selfish actions, while relinquishment means giving up attachment to results. He encourages Arjuna to act selflessly, for mere abstention is not freedom. He classifies knowledge, action, agent, intelligence, resolve, and happiness according to the three guṇas, illustrating how each can elevate or bind the soul. Performing one’s own duty (svadharma) — even imperfectly — is better than imitating another’s role. Sincerity in one’s natural path purifies more deeply than borrowed perfection. Krishna concludes by revealing the supreme teaching: abandon all duties and surrender completely to him.

Read In:
DevanagariGujaratiBengaliAssameseOdiaTeluguTamilKannadaMalayalamEnglish (IAST)
Reading depth
Lyrics
#of 85
ওঁ শ্ৰী পৰমাত্মনে নমঃ
অথ অষ্টাদশোঽধ্যাযঃ ।
মোক্ষসন্ন্যাসযোগঃ
অৰ্জুন উৱাচ
সন্ন্যাসস্য মহাবাহো তত্ত্ৱমিচ্ছামি ৱেদিতুম্ ।
ত্যাগস্য চ হৃষীকেশ পৃথক্কেশিনিষূদন ॥ 1 ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
কাম্যানাং কৰ্মণাং ন্যাসং সন্ন্যাসং কৱযো ৱিদুঃ ।
সৰ্ৱকৰ্মফলত্যাগং প্ৰাহুস্ত্যাগং ৱিচক্ষণাঃ ॥ 2 ॥
ত্যাজ্যং দোষৱদিত্যেকে কৰ্ম প্ৰাহুৰ্মনীষিণঃ ।
যজ্ঞদানতপঃকৰ্ম ন ত্যাজ্যমিতি চাপৰে ॥ 3 ॥
নিশ্চযং শৃণু মে তত্ৰ ত্যাগে ভৰতসত্তম ।
ত্যাগো হি পুৰুষৱ্যাঘ্ৰ ত্ৰিৱিধঃ সম্প্ৰকীৰ্তিতঃ ॥ 4 ॥
যজ্ঞদানতপঃকৰ্ম ন ত্যাজ্যং কাৰ্যমেৱ তত্ ।
যজ্ঞো দানং তপশ্চৈৱ পাৱনানি মনীষিণাম্ ॥ 5 ॥
এতান্যপি তু কৰ্মাণি সঙ্গং ত্যক্ত্ৱা ফলানি চ ।
কৰ্তৱ্যানীতি মে পাৰ্থ নিশ্চিতং মতমুত্তমম্ ॥ 6 ॥
নিযতস্য তু সন্ন্যাসঃ কৰ্মণো নোপপদ্যতে ।
মোহাত্তস্য পৰিত্যাগস্তামসঃ পৰিকীৰ্তিতঃ ॥ 7 ॥
দুঃখমিত্যেৱ যত্কৰ্ম কাযক্লেশভযাত্ত্যজেত্ ।
স কৃত্ৱা ৰাজসং ত্যাগং নৈৱ ত্যাগফলং লভেত্ ॥ 8 ॥
কাৰ্যমিত্যেৱ যত্কৰ্ম নিযতং ক্ৰিযতেঽৰ্জুন ।
সঙ্গং ত্যক্ত্ৱা ফলং চৈৱ স ত্যাগঃ সাত্ত্ৱিকো মতঃ ॥ 9 ॥
ন দ্ৱেষ্ট্যকুশলং কৰ্ম কুশলে নানুষজ্জতে ।
ত্যাগী সত্ত্ৱসমাৱিষ্টো মেধাৱী ছিন্নসংশযঃ ॥ 10 ॥
ন হি দেহভৃতা শক্যং ত্যক্তুং কৰ্মাণ্যশেষতঃ ।
যস্তু কৰ্মফলত্যাগী স ত্যাগীত্যভিধীযতে ॥ 11 ॥
অনিষ্টমিষ্টং মিশ্ৰং চ ত্ৰিৱিধং কৰ্মণঃ ফলম্ ।
ভৱত্যত্যাগিনাং প্ৰেত্য ন তু সন্ন্যাসিনাং ক্ৱচিত্ ॥ 12 ॥
পঞ্চৈতানি মহাবাহো কাৰণানি নিবোধ মে ।
সাঙ্খ্যে কৃতান্তে প্ৰোক্তানি সিদ্ধযে সৰ্ৱকৰ্মণাম্ ॥ 13 ॥
অধিষ্ঠানং তথা কৰ্তা কৰণং চ পৃথগ্ৱিধম্ ।
ৱিৱিধাশ্চ পৃথক্চেষ্টা দৈৱং চৈৱাত্ৰ পঞ্চমম্ ॥ 14 ॥
শৰীৰৱাঙ্মনোভিৰ্যত্কৰ্ম প্ৰাৰভতে নৰঃ ।
ন্যায্যং ৱা ৱিপৰীতং ৱা পঞ্চৈতে তস্য হেতৱঃ ॥ 15 ॥
তত্ৰৈৱং সতি কৰ্তাৰমাত্মানং কেৱলং তু যঃ ।
পশ্যত্যকৃতবুদ্ধিত্ৱান্ন স পশ্যতি দুৰ্মতিঃ ॥ 16 ॥
যস্য নাহঙ্কৃতো ভাৱো বুদ্ধিৰ্যস্য ন লিপ্যতে ।
হত্ৱাঽপি স ইমাঁল্লোকান্ন হন্তি ন নিবধ্যতে ॥ 17 ॥
জ্ঞানং জ্ঞেযং পৰিজ্ঞাতা ত্ৰিৱিধা কৰ্মচোদনা ।
কৰণং কৰ্ম কৰ্তেতি ত্ৰিৱিধঃ কৰ্মসঙ্গ্ৰহঃ ॥ 18 ॥
জ্ঞানং কৰ্ম চ কৰ্তা চ ত্ৰিধৈৱ গুণভেদতঃ ।
প্ৰোচ্যতে গুণসঙ্খ্যানে যথাৱচ্ছৃণু তান্যপি ॥ 19 ॥
সৰ্ৱভূতেষু যেনৈকং ভাৱমৱ্যযমীক্ষতে ।
অৱিভক্তং ৱিভক্তেষু তজ্জ্ঞানং ৱিদ্ধি সাত্ত্ৱিকম্ ॥ 20 ॥
পৃথক্ত্ৱেন তু যজ্জ্ঞানং নানাভাৱান্পৃথগ্ৱিধান্ ।
ৱেত্তি সৰ্ৱেষু ভূতেষু তজ্জ্ঞানং ৱিদ্ধি ৰাজসম্ ॥ 21 ॥
যত্তু কৃত্স্নৱদেকস্মিন্কাৰ্যে সক্তমহৈতুকম্ ।
অতত্ত্ৱাৰ্থৱদল্পং চ তত্তামসমুদাহৃতম্ ॥ 22 ॥
নিযতং সঙ্গৰহিতমৰাগদ্ৱেষতঃ কৃতম্ ।
অফলপ্ৰেপ্সুনা কৰ্ম যত্তত্সাত্ত্ৱিকমুচ্যতে ॥ 23 ॥
যত্তু কামেপ্সুনা কৰ্ম সাহঙ্কাৰেণ ৱা পুনঃ ।
ক্ৰিযতে বহুলাযাসং তদ্ৰাজসমুদাহৃতম্ ॥ 24 ॥
অনুবন্ধং ক্ষযং হিংসামনপেক্ষ্য চ পৌৰুষম্ ।
মোহাদাৰভ্যতে কৰ্ম যত্তত্তামসমুচ্যতে ॥ 25 ॥
মুক্তসঙ্গোঽনহংৱাদী ধৃত্যুত্সাহসমন্ৱিতঃ ।
সিদ্ধ্যসিদ্ধ্যোৰ্নিৰ্ৱিকাৰঃ কৰ্তা সাত্ত্ৱিক উচ্যতে ॥ 26 ॥
ৰাগী কৰ্মফলপ্ৰেপ্সুৰ্লুব্ধো হিংসাত্মকোঽশুচিঃ ।
হৰ্ষশোকান্ৱিতঃ কৰ্তা ৰাজসঃ পৰিকীৰ্তিতঃ ॥ 27 ॥
অযুক্তঃ প্ৰাকৃতঃ স্তব্ধঃ শঠো নৈষ্কৃতিকোঽলসঃ ।
ৱিষাদী দীৰ্ঘসূত্ৰী চ কৰ্তা তামস উচ্যতে ॥ 28 ॥
বুদ্ধেৰ্ভেদং ধৃতেশ্চৈৱ গুণতস্ত্ৰিৱিধং শৃণু ।
প্ৰোচ্যমানমশেষেণ পৃথক্ত্ৱেন ধনঞ্জয ॥ 29 ॥
প্ৰৱৃত্তিং চ নিৱৃত্তিং চ কাৰ্যাকাৰ্যে ভযাভযে ।
বন্ধং মোক্ষং চ যা ৱেত্তি বুদ্ধিঃ সা পাৰ্থ সাত্ত্ৱিকী ॥ 30 ॥
যযা ধৰ্মমধৰ্মং চ কাৰ্যং চাকাৰ্যমেৱ চ ।
অযথাৱত্প্ৰজানাতি বুদ্ধিঃ সা পাৰ্থ ৰাজসী ॥ 31 ॥
অধৰ্মং ধৰ্মমিতি যা মন্যতে তমসাৱৃতা ।
সৰ্ৱাৰ্থান্ৱিপৰীতাংশ্চ বুদ্ধিঃ সা পাৰ্থ তামসী ॥ 32 ॥
ধৃত্যা যযা ধাৰযতে মনঃপ্ৰাণেন্দ্ৰিযক্ৰিযাঃ ।
যোগেনাৱ্যভিচাৰিণ্যা ধৃতিঃ সা পাৰ্থ সাত্ত্ৱিকী ॥ 33 ॥
যযা তু ধৰ্মকামাৰ্থান্ধৃত্যা ধাৰযতেঽৰ্জুন ।
প্ৰসঙ্গেন ফলাকাঙ্ক্ষী ধৃতিঃ সা পাৰ্থ ৰাজসী ॥ 34 ॥
যযা স্ৱপ্নং ভযং শোকং ৱিষাদং মদমেৱ চ ।
ন ৱিমুঞ্চতি দুৰ্মেধা ধৃতিঃ সা পাৰ্থ তামসী ॥ 35 ॥
সুখং ত্ৱিদানীং ত্ৰিৱিধং শৃণু মে ভৰতৰ্ষভ ।
অভ্যাসাদ্ৰমতে যত্ৰ দুঃখান্তং চ নিগচ্ছতি ॥ 36 ॥
যত্তদগ্ৰে ৱিষমিৱ পৰিণামেঽমৃতোপমম্ ।
তত্সুখং সাত্ত্ৱিকং প্ৰোক্তমাত্মবুদ্ধিপ্ৰসাদজম্ ॥ 37 ॥
ৱিষযেন্দ্ৰিযসংযোগাদ্যত্তদগ্ৰেঽমৃতোপমম্ ।
পৰিণামে ৱিষমিৱ তত্সুখং ৰাজসং স্মৃতম্ ॥ 38 ॥
যদগ্ৰে চানুবন্ধে চ সুখং মোহনমাত্মনঃ ।
নিদ্ৰালস্যপ্ৰমাদোত্থং তত্তামসমুদাহৃতম্ ॥ 39 ॥
ন তদস্তি পৃথিৱ্যাং ৱা দিৱি দেৱেষু ৱা পুনঃ ।
সত্ত্ৱং প্ৰকৃতিজৈৰ্মুক্তং যদেভিঃ স্যাত্ত্ৰিভিৰ্গুণৈঃ ॥ 40 ॥
ব্ৰাহ্মণক্ষত্ৰিযৱিশাং শূদ্ৰাণাং চ পৰন্তপ ।
কৰ্মাণি প্ৰৱিভক্তানি স্ৱভাৱপ্ৰভৱৈৰ্গুণৈঃ ॥ 41 ॥
শমো দমস্তপঃ শৌচং ক্ষান্তিৰাৰ্জৱমেৱ চ ।
জ্ঞানং ৱিজ্ঞানমাস্তিক্যং ব্ৰহ্মকৰ্ম স্ৱভাৱজম্ ॥ 42 ॥
শৌৰ্যং তেজো ধৃতিৰ্দাক্ষ্যং যুদ্ধে চাপ্যপলাযনম্ ।
দানমীশ্ৱৰভাৱশ্চ ক্ষাত্ৰং কৰ্ম স্ৱভাৱজম্ ॥ 43 ॥
কৃষিগৌৰক্ষ্যৱাণিজ্যং ৱৈশ্যকৰ্ম স্ৱভাৱজম্ ।
পৰিচৰ্যাত্মকং কৰ্ম শূদ্ৰস্যাপি স্ৱভাৱজম্ ॥ 44 ॥
স্ৱে স্ৱে কৰ্মণ্যভিৰতঃ সংসিদ্ধিং লভতে নৰঃ ।
স্ৱকৰ্মনিৰতঃ সিদ্ধিং যথা ৱিন্দতি তচ্ছৃণু ॥ 45 ॥
যতঃ প্ৰৱৃত্তিৰ্ভূতানাং যেন সৰ্ৱমিদং ততম্ ।
স্ৱকৰ্মণা তমভ্যৰ্চ্য সিদ্ধিং ৱিন্দতি মানৱঃ ॥ 46 ॥
শ্ৰেযান্স্ৱধৰ্মো ৱিগুণঃ পৰধৰ্মোত্স্ৱনুষ্ঠিতাত্ ।
স্ৱভাৱনিযতং কৰ্ম কুৰ্ৱন্নাপ্নোতি কিল্বিষম্ ॥ 47 ॥
সহজং কৰ্ম কৌন্তেয সদোষমপি ন ত্যজেত্ ।
সৰ্ৱাৰম্ভা হি দোষেণ ধূমেনাগ্নিৰিৱাৱৃতাঃ ॥ 48 ॥
অসক্তবুদ্ধিঃ সৰ্ৱত্ৰ জিতাত্মা ৱিগতস্পৃহঃ ।
নৈষ্কৰ্ম্যসিদ্ধিং পৰমাং সন্ন্যাসেনাধিগচ্ছতি ॥ 49 ॥
সিদ্ধিং প্ৰাপ্তো যথা ব্ৰহ্ম তথাপ্নোতি নিবোধ মে ।
সমাসেনৈৱ কৌন্তেয নিষ্ঠা জ্ঞানস্য যা পৰা ॥ 50 ॥
বুদ্ধ্যা ৱিশুদ্ধযা যুক্তো ধৃত্যাত্মানং নিযম্য চ ।
শব্দাদীন্ৱিষযাংস্ত্যক্ত্ৱা ৰাগদ্ৱেষৌ ৱ্যুদস্য চ ॥ 51 ॥
ৱিৱিক্তসেৱী লঘ্ৱাশী যতৱাক্কাযমানসঃ ।
ধ্যানযোগপৰো নিত্যং ৱৈৰাগ্যং সমুপাশ্ৰিতঃ ॥ 52 ॥
অহঙ্কাৰং বলং দৰ্পং কামং ক্ৰোধং পৰিগ্ৰহম্ ।
ৱিমুচ্য নিৰ্মমঃ শান্তো ব্ৰহ্মভূযায কল্পতে ॥ 53 ॥
ব্ৰহ্মভূতঃ প্ৰসন্নাত্মা ন শোচতি ন কাঙ্ক্ষতি ।
সমঃ সৰ্ৱেষু ভূতেষু মদ্ভক্তিং লভতে পৰাম্ ॥ 54 ॥
ভক্ত্যা মামভিজানাতি যাৱান্যশ্চাস্মি তত্ত্ৱতঃ ।
ততো মাং তত্ত্ৱতো জ্ঞাত্ৱা ৱিশতে তদনন্তৰম্ ॥ 55 ॥
সৰ্ৱকৰ্মাণ্যপি সদা কুৰ্ৱাণো মদ্ৱ্যপাশ্ৰযঃ ।
মত্প্ৰসাদাদৱাপ্নোতি শাশ্ৱতং পদমৱ্যযম্ ॥ 56 ॥
চেতসা সৰ্ৱকৰ্মাণি মযি সন্ন্যস্য মত্পৰঃ ।
বুদ্ধিযোগমুপাশ্ৰিত্য মচ্চিত্তঃ সততং ভৱ ॥ 57 ॥
মচ্চিত্তঃ সৰ্ৱদুৰ্গাণি মত্প্ৰসাদাত্তৰিষ্যসি ।
অথ চেত্ত্ৱমহঙ্কাৰান্ন শ্ৰোষ্যসি ৱিনঙ্ক্ষ্যসি ॥ 58 ॥
যদহঙ্কাৰমাশ্ৰিত্য ন যোত্স্য ইতি মন্যসে ।
মিথ্যৈষ ৱ্যৱসাযস্তে প্ৰকৃতিস্ত্ৱাং নিযোক্ষ্যতি ॥ 59 ॥
স্ৱভাৱজেন কৌন্তেয নিবদ্ধঃ স্ৱেন কৰ্মণা ।
কৰ্তুং নেচ্ছসি যন্মোহাত্কৰিষ্যস্যৱশোঽপি তত্ ॥ 60 ॥
ঈশ্ৱৰঃ সৰ্ৱভূতানাং হৃদ্দেশেঽৰ্জুন তিষ্ঠতি ।
ভ্ৰামযন্সৰ্ৱভূতানি যন্ত্ৰাৰূঢানি মাযযা ॥ 61 ॥
তমেৱ শৰণং গচ্ছ সৰ্ৱভাৱেন ভাৰত ।
তত্প্ৰসাদাত্পৰাং শান্তিং স্থানং প্ৰাপ্স্যসি শাশ্ৱতম্ ॥ 62 ॥
ইতি তে জ্ঞানমাখ্যাতং গুহ্যাদ্গুহ্যতৰং মযা ।
ৱিমৃশ্যৈতদশেষেণ যথেচ্ছসি তথা কুৰু ॥ 63 ॥
সৰ্ৱগুহ্যতমং ভূযঃ শৃণু মে পৰমং ৱচঃ ।
ইষ্টোঽসি মে দৃঢমিতি ততো ৱক্ষ্যামি তে হিতম্ ॥ 64 ॥
মন্মনা ভৱ মদ্ভক্তো মদ্যাজী মাং নমস্কুৰু ।
মামেৱৈষ্যসি সত্যং তে প্ৰতিজানে প্ৰিযোঽসি মে ॥ 65 ॥
সৰ্ৱধৰ্মান্পৰিত্যজ্য মামেকং শৰণং ৱ্ৰজ ।
অহং ত্ৱা সৰ্ৱপাপেভ্যো মোক্ষযিষ্যামি মা শুচঃ ॥ 66 ॥
ইদং তে নাতপস্কায নাভক্তায কদাচন ।
ন চাশুশ্ৰূষৱে ৱাচ্যং ন চ মাং যোঽভ্যসূযতি ॥ 67 ॥
য ইমং পৰমং গুহ্যং মদ্ভক্তেষ্ৱভিধাস্যতি ।
ভক্তিং মযি পৰাং কৃত্ৱা মামেৱৈষ্যত্যসংশযঃ ॥ 68 ॥
ন চ তস্মান্মনুষ্যেষু কশ্চিন্মে প্ৰিযকৃত্তমঃ ।
ভৱিতা ন চ মে তস্মাদন্যঃ প্ৰিযতৰো ভুৱি ॥ 69 ॥
অধ্যেষ্যতে চ য ইমং ধৰ্ম্যং সংৱাদমাৱযোঃ ।
জ্ঞানযজ্ঞেন তেনাহমিষ্টঃ স্যামিতি মে মতিঃ ॥ 70 ॥
শ্ৰদ্ধাৱাননসূযশ্চ শৃণুযাদপি যো নৰঃ ।
সোঽপি মুক্তঃ শুভাঁল্লোকান্প্ৰাপ্নুযাত্পুণ্যকৰ্মণাম্ ॥ 71 ॥
কচ্চিদেতচ্ছ্ৰুতং পাৰ্থ ত্ৱযৈকাগ্ৰেণ চেতসা ।
কচ্চিদজ্ঞানসম্মোহঃ প্ৰনষ্টস্তে ধনঞ্জয ॥ 72 ॥
অৰ্জুন উৱাচ
নষ্টো মোহঃ স্মৃতিৰ্লব্ধা ত্ৱত্প্ৰসাদান্মযাচ্যুত ।
স্থিতোঽস্মি গতসন্দেহঃ কৰিষ্যে ৱচনং তৱ ॥ 73 ॥
সঞ্জয উৱাচ
ইত্যহং ৱাসুদেৱস্য পাৰ্থস্য চ মহাত্মনঃ ।
সংৱাদমিমমশ্ৰৌষমদ্ভুতং ৰোমহৰ্ষণম্ ॥ 74 ॥
ৱ্যাসপ্ৰসাদাচ্ছ্ৰুতৱানেতদ্গুহ্যমহং পৰম্ ।
যোগং যোগেশ্ৱৰাত্কৃষ্ণাত্সাক্ষাত্কথযতঃ স্ৱযম্ ॥ 75 ॥
ৰাজন্সংস্মৃত্য সংস্মৃত্য সংৱাদমিমমদ্ভুতম্ ।
কেশৱাৰ্জুনযোঃ পুণ্যং হৃষ্যামি চ মুহুৰ্মুহুঃ ॥ 76 ॥
তচ্চ সংস্মৃত্য সংস্মৃত্য ৰূপমত্যদ্ভুতং হৰেঃ ।
ৱিস্মযো মে মহান্ৰাজন্হৃষ্যামি চ পুনঃ পুনঃ ॥ 77 ॥
যত্ৰ যোগেশ্ৱৰঃ কৃষ্ণো যত্ৰ পাৰ্থো ধনুৰ্ধৰঃ ।
তত্ৰ শ্ৰীৰ্ৱিজযো ভূতিৰ্ধ্ৰুৱা নীতিৰ্মতিৰ্মম ॥ 78 ॥
ওঁ তত্সদিতি শ্ৰীমদ্ভগৱদ্গীতাসূপনিষত্সু ব্ৰহ্মৱিদ্যাযাং যোগশাস্ত্ৰে
শ্ৰীকৃষ্ণাৰ্জুনসংৱাদে মোক্ষসন্ন্যাসযোগো নামাষ্টাদশোঽধ্যাযঃ ॥ 18 ॥

More Krishna Stotras

श्रीमद्भगवद्गीता मूलम् - सप्तदशोऽध्यायः
Bhagavad Gita Chapter 17 — Śraddhā-Traya Vibhāga Yoga
श्रीमद्भगवद्गीता मूलम् - षोडशोऽध्यायः
Bhagavad Gita Chapter 16 — Daivāsura Sampad Vibhāga Yoga
श्रीमद्भगवद्गीता मूलम् - पञ्चदशोऽध्यायः
Bhagavad Gita Chapter 15 — Puruṣottama Yoga
श्रीमद्भगवद्गीता मूलम् - चतुर्दशोऽध्यायः
Bhagavad Gita Chapter 14 — Guṇa-Traya Vibhāga Yoga
गीता ध्यानम्
Gita Dhyanam (Dhyana Shlokas)
गीता आरति
Gita Arati
गीता महात्म्यम्
Gita Mahatmyam
गीता सारम्
Gita Saram
View All Bhagavad Gita Collection →

Explore More

Bhagavad Gita CollectionWealthObstaclesHealthProtectionWisdomHome