అర్జున ఉవాచ
త్యాగస్య చ హృషీకేశ పృథక్కేశినిషూదన ॥ 1 ॥
- అర్జున (arjuna)Arjuna
- ఉవాచ (uvāca)said
- సంన్యాసస్య (saṃnyāsasya)of renunciation
- మహాబాహో (mahābāho)O mighty-armed (mahā:great | bāho:armed)
- తత్త్వమ్ (tattvam)essence
- ఇచ్ఛామి (icchāmi)I desire
- వేదితుమ్ (veditum)to know
- త్యాగస్య (tyāgasya)of abandonment
- చ (ca)and
- హృషీకేశ (hṛṣīkeśa)O Hrishikesa (hṛṣīka:senses | īśa:lord)
- పృథక్ (pṛthak)severally
- కేశినిషూదన (keśiniṣūdana)slayer of Keshi (keśi:Keshi | niṣūdana:slayer)
సర్వకర్మఫలత్యాగం ప్రాహుస్త్యాగం విచక్షణాః ॥ 2 ॥
- శ్రీభగవానువాచ (śrībhagavānuvāca)The Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- కామ్యానాం (kāmyānāṃ)of desired
- కర్మణాం (karmaṇāṃ)of actions
- న్యాసం (nyāsaṃ)renunciation
- సంన్యాసం (saṃnyāsaṃ)renunciation
- కవయః (kavayaḥ)sages
- విదుః (viduḥ)understand
- సర్వకర్మఫలత్యాగం (sarvakarmaphalatyāgaṃ)abandonment of all action fruits (sarva:all | karma:actions | phala:fruits | tyāgaṃ:abandonment)
- ప్రాహుః (prāhuḥ)declare
- త్యాగం (tyāgaṃ)abandonment
- విచక్షణాః (vicakṣaṇāḥ)the wise
యజ్ఞదానతపఃకర్మ న త్యాజ్యమితి చాపరే ॥ 3 ॥
- త్యాజ్యమ్ (tyājyam)should be abandoned
- దోషవత్ (doṣavat)as evil
- ఇతి (iti)thus
- ఏకే (eke)some
- కర్మ (karma)actions
- ప్రాహుః (prāhuḥ)declare
- మనీషిణః (manīṣiṇaḥ)philosophers
- యజ్ఞదానతపఃకర్మ (yajñadānatapaḥkarma)acts of sacrifice, gift, austerity (yajña:sacrifice | dāna:gift | tapaḥ:austerity | karma:acts)
- న (na)not
- త్యాజ్యమ్ (tyājyam)should be relinquished
- ఇతి (iti)thus
- చ (ca)and
- అపరే (apare)others
త్యాగో హి పురుషవ్యాఘ్ర త్రివిధః సమ్ప్రకీర్తితః ॥ 4 ॥
- నిశ్చయమ్ (niścayam)conclusion
- శృణు (śṛṇu)hear
- మే (me)my
- తత్ర (tatra)there
- త్యాగే (tyāge)in abandonment
- భరతసత్తమ (bharatasattama)O best of the Bharatas (bharata:Bharata | sattama:best)
- త్యాగః (tyāgaḥ)abandonment
- హి (hi)indeed
- పురుషవ్యాఘ్ర (puruṣavyāghra)O best of men (puruṣa:man | vyāghra:tiger)
- త్రివిధః (trividhaḥ)three kinds
- సమ్ప్రకీర్తితః (samprakīrtitaḥ)declared
యజ్ఞో దానం తపశ్చైవ పావనాని మనీషిణామ్ ॥ 5 ॥
- యజ్ఞదానతపఃకర్మ (yajñadānatapaḥkarma)sacrifice, charity, and austerity acts (yajña:sacrifice | dāna:charity | tapaḥ:austerity | karma:acts)
- న (na)not
- త్యాజ్యం (tyājyaṃ)to be abandoned
- కార్యం (kāryaṃ)should be performed
- ఏవ (eva)indeed
- తత్ (tat)that
- యజ్ఞః (yajñaḥ)sacrifice
- దానం (dānaṃ)charity
- తపః (tapaḥ)austerity
- చ (ca)and
- ఏవ (eva)also
- పావనాని (pāvanāni)purifiers
- మనీషిణామ్ (manīṣiṇām)of the wise
కర్తవ్యానీతి మే పార్థ నిశ్చితం మతముత్తమమ్ ॥ 6 ॥
- ఏతాని (etāni)these
- అపి (api)also
- తు (tu)but
- కర్మాణి (karmāṇi)actions
- సఙ్గం (saṅgam)attachment
- త్యక్త్వా (tyaktvā)leaving aside
- ఫలాని (phalāni)fruits
- చ (ca)and
- కర్తవ్యాని (kartavyāni)should be performed
- ఇతి (iti)thus
- మే (me)my
- పార్థ (pārtha)O Partha
- నిశ్చితం (niścitam)certain
- మతమ్ (matam)belief
- ఉత్తమమ్ (uttamam)best
మోహాత్తస్య పరిత్యాగస్తామసః పరికీర్తితః ॥ 7 ॥
- నియతస్య (niyatasya)of obligatory
- తు (tu)but
- సంన్యాసః (saṃnyāsaḥ)renunciation
- కర్మణః (karmaṇaḥ)of action
- న (na)not
- ఉపపద్యతే (upapadyate)is proper
- మోహాత్ (mohāt)from delusion
- తస్య (tasya)of that
- పరిత్యాగః (parityāgaḥ)abandonment
- తామసః (tāmasaḥ)dull
- పరికీర్తితః (parikīrtitaḥ)is declared
స కృత్వా రాజసం త్యాగం నైవ త్యాగఫలం లభేత్ ॥ 8 ॥
- దుఃఖమ్ (duḥkham)pain
- ఇతి (iti)thus
- ఏవ (eva)indeed
- యత్ (yat)which
- కర్మ (karma)action
- కాయక్లేశభయాత్ (kāyakleśabhayāt)from fear of bodily trouble (kāya:body | kleśa:trouble | bhayāt:from fear)
- త్యజేత్ (tyajet)abandons
- స (sa)he
- కృత్వా (kṛtvā)having performed
- రాజసం (rājasaṃ)passionate
- త్యాగం (tyāgaṃ)abandonment
- న (na)not
- ఏవ (eva)indeed
- త్యాగఫలం (tyāgaphalaṃ)fruit of abandonment (tyāga:abandonment | phalaṃ:fruit)
- లభేత్ (labhet)obtains
సఙ్గం త్యక్త్వా ఫలం చైవ స త్యాగః సాత్త్వికో మతః ॥ 9 ॥
- కార్యమ్ (kāryam)duty
- ఇతి (iti)thus
- ఏవ (eva)indeed
- యత్ (yat)which
- కర్మ (karma)action
- నియతం (niyatam)obligatory
- క్రియతే (kriyate)is done
- అర్జున (arjuna)O Arjuna
- సఙ్గం (saṅgam)attachment
- త్యక్త్వా (tyaktvā)abandoning
- ఫలం (phalam)fruit
- చ (ca)and
- ఏవ (eva)indeed
- సః (saḥ)that
- త్యాగః (tyāgaḥ)abandonment
- సాత్త్వికః (sāttvikaḥ)pure
- మతః (mataḥ)regarded
త్యాగీ సత్త్వసమావిష్టో మేధావీ ఛిన్నసంశయః ॥ 10 ॥
- న (na)not
- ద్వేష్టి (dveṣṭi)hates
- అకుశలం (akuśalaṃ)disagreeable action
- కర్మ (karma)action
- కుశలే (kuśale)agreeable action
- న (na)not
- అనుషజ్జతే (anuṣajjate)is attached
- త్యాగీ (tyāgī)abandoner
- సత్త్వసమావిష్టః (sattvasamāviṣṭaḥ)soaked in purity (sattva:purity | samāviṣṭaḥ:soaked in)
- మేధావీ (medhāvī)intelligent
- ఛిన్నసంశయః (chinnasaṃśayaḥ)with doubts cut asunder (chinna:cut asunder | saṃśayaḥ:doubts)
యస్తు కర్మఫలత్యాగీ స త్యాగీత్యభిధీయతే ॥ 11 ॥
- న (na)not
- హి (hi)indeed
- దేహభృతా (dehabhṛtā)embodied being (deha:body | bhṛtā:bearing)
- శక్యం (śakyaṃ)possible
- త్యక్తుం (tyaktuṃ)to abandon
- కర్మాణి (karmāṇi)actions
- అశేషతః (aśeṣataḥ)entirely
- యః (yaḥ)who
- తు (tu)but
- కర్మఫలత్యాగీ (karmaphalatyāgī)relinquisher of action fruits (karma:action | phala:fruits | tyāgī:relinquisher)
- స (sa)he
- త్యాగీ (tyāgī)relinquisher
- ఇతి (iti)thus
- అభిధీయతే (abhidhīyate)is called
భవత్యత్యాగినాం ప్రేత్య న తు సన్న్యాసినాం క్వచిత్ ॥ 12 ॥
- అనిష్టమ్ (aniṣṭam)undesirable
- ఇష్టమ్ (iṣṭam)desirable
- మిశ్రమ్ (miśram)mixed
- చ (ca)and
- త్రివిధమ్ (trividham)threefold
- కర్మణః (karmaṇaḥ)of action
- ఫలమ్ (phalam)fruit
- భవతి (bhavati)becomes
- అత్యాగినామ్ (atyāginām)non-renouncers
- ప్రేత్య (pretya)after death
- న (na)not
- తు (tu)but
- సంన్యాసినామ్ (saṃnyāsinām)renouncers
- క్వచిత్ (kvacit)anywhere
సాఙ్ఖ్యే కృతాన్తే ప్రోక్తాని సిద్ధయే సర్వకర్మణామ్ ॥ 13 ॥
- పఞ్చ (pañca)five
- ఏతాని (etāni)these
- మహాబాహో (mahābāho)O mighty-armed (mahā:great | bāho:armed)
- కారణాని (kāraṇāni)causes
- నిబోధ (nibodha)learn
- మే (me)from me
- సాఙ్ఖ్యే (sāṅkhye)in the SANKHYA system
- కృతాన్తే (kṛtānte)end of actions (kṛta:actions | ante:end)
- ప్రోక్తాని (proktāni)declared
- సిద్ధయే (siddhaye)for accomplishment
- సర్వకర్మణామ్ (sarvakarmaṇām)of all actions (sarva:all | karmaṇām:of actions)
వివిధాశ్చ పృథక్చేష్టా దైవం చైవాత్ర పఞ్చమమ్ ॥ 14 ॥
- అధిష్ఠానం (adhiṣṭhānaṃ)seat (body)
- తథా (tathā)and also
- కర్తా (kartā)doer (ego)
- కరణం (karaṇaṃ)organ
- చ (ca)and
- పృథగ్విధమ్ (pṛthagvidham)various types (pṛthak:various | vidham:types)
- వివిధాః (vividhāḥ)different
- చ (ca)and
- పృథక్ (pṛthak)separately
- చేష్టా (ceṣṭā)functions
- దైవం (daivam)presiding deity
- చ (ca)and
- ఏవ (eva)indeed
- అత్ర (atra)here
- పఞ్చమమ్ (pañcamam)the fifth
న్యాయ్యం వా విపరీతం వా పఞ్చైతే తస్య హేతవః ॥ 15 ॥
- శరీరవాఙ్మనోభిః (śarīravāṅmanobhiḥ)by body, speech, and mind (śarīra:body | vāk:speech | manas:mind)
- యత్ (yat)whatever
- కర్మ (karma)action
- ప్రారభతే (prārabhate)performs
- నరః (naraḥ)man
- న్యాయ్యమ్ (nyāyyam)right
- వా (vā)or
- విపరీతమ్ (viparītam)the reverse
- వా (vā)or
- పఞ్చ (pañca)five
- ఏతే (ete)these
- తస్య (tasya)its
- హేతవః (hetavaḥ)causes
పశ్యత్యకృతబుద్ధిత్వాన్న స పశ్యతి దుర్మతిః ॥ 16 ॥
- తత్ర (tatra)there
- ఏవం (evaṃ)thus
- సతి (sati)being
- కర్తారమ్ (kartāram)doer
- ఆత్మానం (ātmānaṃ)self
- కేవలం (kevalaṃ)alone
- తు (tu)but
- యః (yaḥ)who
- పశ్యతి (paśyati)sees
- అకృతబుద్ధిత్వాత్ (akṛtabuddhitvāt)due to untrained understanding (akṛta:untrained | buddhitvāt:due to understanding)
- న (na)not
- స (sa)he
- పశ్యతి (paśyati)sees
- దుర్మతిః (durmatiḥ)perverted intelligence
హత్వాఽపి స ఇమాఁల్లోకాన్న హన్తి న నిబధ్యతే ॥ 17 ॥
- యస్య (yasya)whose
- న (na)not
- అహఙ్కృతః (ahaṅkṛtaḥ)egoistic notion
- భావః (bhāvaḥ)state
- బుద్ధిః (buddhiḥ)intelligence
- యస్య (yasya)whose
- న (na)not
- లిప్యతే (lipyate)is tainted
- హత్వా (hatvā)having slain
- అపి (api)even
- సః (saḥ)he
- ఇమాన్ (imān)these
- లోకాన్ (lokān)people
- న (na)not
- హన్తి (hanti)slays
- న (na)nor
- నిబధ్యతే (nibadhyate)is bound
కరణం కర్మ కర్తేతి త్రివిధః కర్మసఙ్గ్రహః ॥ 18 ॥
- జ్ఞానం (jñānam)knowledge
- జ్ఞేయం (jñeyam)the known
- పరిజ్ఞాతా (parijñātā)knower
- త్రివిధా (trividhā)three-fold
- కర్మచోదనా (karmacodanā)impulse to action (karma:action | codanā:impulse)
- కరణం (karaṇam)the organs
- కర్మ (karma)action
- కర్తేతి (karteti)the agent (kartā:agent | iti:thus)
- త్రివిధః (trividhaḥ)three-fold
- కర్మసఙ్గ్రహః (karmasaṅgrahaḥ)basis of action (karma:action | saṅgrahaḥ:collection)
ప్రోచ్యతే గుణసఙ్ఖ్యానే యథావచ్ఛృణు తాన్యపి ॥ 19 ॥
- జ్ఞానం (jñānaṃ)knowledge
- కర్మ (karma)action
- చ (ca)and
- కర్తా (kartā)actor
- చ (ca)and
- త్రిధా (tridhā)three kinds
- ఏవ (eva)only
- గుణభేదతః (guṇabhedataḥ)according to distinctions of temperaments (guṇa:temperaments | bhedataḥ:according to distinctions)
- ప్రోచ్యతే (procyate)is declared
- గుణసఙ్ఖ్యానే (guṇasaṅkhyāne)in the Science of Temperaments (guṇa:temperaments | saṅkhyāne:in the Science)
- యథావత్ (yathāvat)duly
- శృణు (śṛṇu)hear
- తాని (tāni)them
- అపి (api)also
అవిభక్తం విభక్తేషు తజ్జ్ఞానం విద్ధి సాత్త్వికమ్ ॥ 20 ॥
- సర్వభూతేషు (sarvabhūteṣu)in all beings (sarva:all | bhūteṣu:in beings)
- యేన (yena)by which
- ఏకం (ekaṃ)one
- భావమ్ (bhāvam)reality
- అవ్యయమ్ (avyayam)indestructible
- ఈక్షతే (īkṣate)sees
- అవిభక్తమ్ (avibhaktam)undivided
- విభక్తేషు (vibhakteṣu)in the divided
- తత్ (tat)that
- జ్ఞానమ్ (jñānam)knowledge
- విద్ధి (viddhi)know
- సాత్త్వికమ్ (sāttvikam)pure
వేత్తి సర్వేషు భూతేషు తజ్జ్ఞానం విద్ధి రాజసమ్ ॥ 21 ॥
- పృథక్త్వేన (pṛthaktvena)by separateness (pṛthak:separate | tvena:by means of)
- తు (tu)but
- యత్ (yat)which
- జ్ఞానమ్ (jñānam)knowledge
- నానాభావాన్ (nānābhāvān)various entities (nānā:various | bhāvān:entities)
- పృథగ్విధాన్ (pṛthagvidhān)distinct kinds (pṛthak:distinct | vidhān:kinds)
- వేత్తి (vetti)knows
- సర్వేషు (sarveṣu)in all
- భూతేషు (bhūteṣu)in beings
- తత్ (tat)that
- జ్ఞానమ్ (jñānam)knowledge
- విద్ధి (viddhi)know
- రాజసమ్ (rājasam)passionate
అతత్త్వార్థవదల్పం చ తత్తామసముదాహృతమ్ ॥ 22 ॥
- యత్ (yat)which
- తు (tu)but
- కృత్స్నవత్ (kṛtsnavat)as if whole
- ఏకస్మిన్ (ekasmin)in one
- కార్యే (kārye)in effect
- సక్తమ్ (saktam)attached
- అహైతుకమ్ (ahaitukam)without reason
- అతత్త్వార్థవత్ (atattvārthavat)without foundation in truth (a:without | tattva:truth | arthavat:having meaning)
- అల్పమ్ (alpam)narrow
- చ (ca)and
- తత్ (tat)that
- తామసమ్ (tāmasam)tamasic
- ఉదాహృతమ్ (udāhṛtam)declared
అఫలప్రేప్సునా కర్మ యత్తత్సాత్త్వికముచ్యతే ॥ 23 ॥
- నియతం (niyatam)ordained
- సఙ్గరహితమ్ (saṅgarahitam)free from attachment (saṅga:attachment | rahitam:free from)
- అరాగద్వేషతః (arāgadveṣataḥ)without love or hatred (arāga:without love | dveṣataḥ:without hatred)
- కృతమ్ (kṛtam)done
- అఫలప్రేప్సునా (aphalaprepsunā)by one not desirous of fruit (aphala:without fruit | prepsunā:by one desirous)
- కర్మ (karma)action
- యత్ (yat)which
- తత్ (tat)that
- సాత్త్వికమ్ (sāttvikam)pure
- ఉచ్యతే (ucyate)is declared
క్రియతే బహులాయాసం తద్రాజసముదాహృతమ్ ॥ 24 ॥
- యత్ (yat)which
- తు (tu)but
- కామేప్సునా (kāmepsunā)by one longing for desires (kāma:desires | īpsunā:by one longing)
- కర్మ (karma)action
- సాహఙ్కారేణ (sāhaṅkāreṇa)with egoism (saḥ:with | ahaṅkāreṇa:egoism)
- వా (vā)or
- పునః (punaḥ)again
- క్రియతే (kriyate)is done
- బహులాయాసం (bahulāyāsaṃ)with much effort (bahula:much | āyāsaṃ:effort)
- తత్ (tat)that
- రాజసమ్ (rājasam)passionate
- ఉదాహృతమ్ (udāhṛtam)is declared
మోహాదారభ్యతే కర్మ యత్తత్తామసముచ్యతే ॥ 25 ॥
- అనుబన్ధం (anubandhaṃ)consequence
- క్షయమ్ (kṣayam)loss
- హింసామ్ (hiṃsām)injury
- అనపేక్ష్య (anapekṣya)without regard
- చ (ca)and
- పౌరుషమ్ (pauruṣam)ability
- మోహాత్ (mohāt)from delusion
- ఆరభ్యతే (ārabhyate)is undertaken
- కర్మ (karma)action
- యత్ (yat)which
- తత్ (tat)that
- తామసమ్ (tāmasam)dull
- ఉచ్యతే (ucyate)is declared
సిద్ధ్యసిద్ధ్యోర్నిర్వికారః కర్తా సాత్త్విక ఉచ్యతే ॥ 26 ॥
- ముక్తసఙ్గః (muktasaṅgaḥ)free from attachment (mukta:free | saṅgaḥ:attachment)
- అనహంవాదీ (anahaṃvādī)non-egoistic (an:non | ahaṃ:ego | vādī:speaker)
- ధృత్యుత్సాహసమన్వితః (dhṛtyutsāhasamanvitaḥ)endowed with firmness and enthusiasm (dhṛti:firmness | utsāha:enthusiasm | samanvitaḥ:endowed with)
- సిద్ధ్యసిద్ధ్యోః (siddhyasiddhyoḥ)in success and failure (siddhi:success | asiddhi:failure)
- నిర్వికారః (nirvikāraḥ)unaffected
- కర్త్తా (kartā)agent
- సాత్త్వికః (sāttvikaḥ)pure
- ఉచ్యతే (ucyate)is called
హర్షశోకాన్వితః కర్తా రాజసః పరికీర్తితః ॥ 27 ॥
- రాగీ (rāgī)passionate
- కర్మఫలప్రేప్సుః (karmaphalaprepsuḥ)desiring fruits of actions (karma:actions | phala:fruits | prepsuḥ:desiring)
- లుబ్ధః (lubdhaḥ)greedy
- హింసాత్మకః (hiṃsātmakaḥ)harmful (hiṃsā:harm | ātmakaḥ:nature of)
- అశుచిః (aśuciḥ)impure
- హర్షశోకాన్వితః (harṣaśokānvitaḥ)full of delight and grief (harṣa:delight | śoka:grief | anvitaḥ:full of)
- కర్తా (kartā)agent
- రాజసః (rājasaḥ)passionate
- పరికీర్తితః (parikīrtitaḥ)is said
విషాదీ దీర్ఘసూత్రీ చ కర్తా తామస ఉచ్యతే ॥ 28 ॥
- అయుక్తః (ayuktaḥ)unsteady
- ప్రాకృతః (prākṛtaḥ)vulgar
- స్తబ్ధః (stabdhaḥ)unbending
- శఠః (śaṭhaḥ)cheating
- నైష్కృతికః (naiṣkṛtikaḥ)malicious
- అలసః (alasaḥ)lazy
- విషాదీ (viṣādī)despondent
- దీర్ఘసూత్రీ (dīrghasūtrī)procrastinating
- చ (ca)and
- కర్తా (kartā)agent
- తామసః (tāmasaḥ)dull
- ఉచ్యతే (ucyate)is said
ప్రోచ్యమానమశేషేణ పృథక్త్వేన ధనఞ్జయ ॥ 29 ॥
- బుద్ధేః (buddheḥ)of understanding
- భేదం (bhedaṃ)division
- ధృతేః (dhṛteḥ)of fortitude
- చ (ca)and
- ఏవ (eva)indeed
- గుణతః (guṇataḥ)according to qualities
- త్రివిధం (trividhaṃ)three-fold
- శృణు (śṛṇu)hear
- ప్రోచ్యమానమ్ (procyamānam)being declared
- అశేషేణ (aśeṣeṇa)fully
- పృథక్త్వేన (pṛthaktvena)severally
- ధనఞ్జయ (dhanañjaya)O Dhananjaya
బన్ధం మోక్షం చ యా వేత్తి బుద్ధిః సా పార్థ సాత్త్వికీ ॥ 30 ॥
- ప్రవృత్తిం (pravṛttiṃ)engagement
- చ (ca)and
- నివృత్తిం (nivṛttiṃ)renunciation
- చ (ca)and
- కార్యే (kārye)what ought to be done
- అకార్యే (akārye)what ought not to be done
- భయాభయే (bhayābhaye)fear and fearlessness (bhaya:fear | abhaye:fearlessness)
- బన్ధం (bandhaṃ)bondage
- మోక్షం (mokṣaṃ)liberation
- చ (ca)and
- యా (yā)which
- వత్తి (vetti)knows
- బుద్ధిః (buddhiḥ)understanding
- సా (sā)that
- పార్థ (pārtha)O Partha
- సాత్త్వికీ (sāttvikī)pure
అయథావత్ప్రజానాతి బుద్ధిః సా పార్థ రాజసీ ॥ 31 ॥
- యయా (yayā)by which
- ధర్మమ్ (dharmam)righteousness
- అధర్మమ్ (adharmam)unrighteousness
- చ (ca)and
- కార్యం (kāryam)what ought to be done
- చ (ca)and
- అకార్యం (akāryam)what ought not to be done
- ఏవ (eva)indeed
- చ (ca)and
- అయథావత్ (ayathāvat)incorrectly
- ప్రజానాతి (prajānāti)understands
- బుద్ధిః (buddhiḥ)intellect
- సా (sā)that
- పార్థ (pārtha)O Partha
- రాజసీ (rājasī)passionate
సర్వార్థాన్విపరీతాంశ్చ బుద్ధిః సా పార్థ తామసీ ॥ 32 ॥
- అధర్మం (adharmaṃ)unrighteousness
- ధర్మమ్ (dharmam)righteousness
- ఇతి (iti)thus
- యా (yā)which
- మన్త్రతే (manye)thinks
- తమసా (tamasā)by darkness
- ఆవృతా (āvṛtā)enveloped
- సర్వార్థాన్ (sarvārthān)all things
- విపరీతాంశ్చ (viparītāṃśca)perverted and (viparītān:perverted | ca:and)
- బుద్ధిః (buddhiḥ)intellect
- సా (sā)that
- పార్థ (pārtha)O Partha
- తామసీ (tāmasī)tamasic
యోగేనావ్యభిచారిణ్యా ధృతిః సా పార్థ సాత్త్వికీ ॥ 33 ॥
- ధృత్యా (dhṛtyā)by fortitude
- యా (yā)which
- ధారయతే (dhārayate)sustains
- మనఃప్రాణేన్ద్రియక్రియాః (manaḥprāṇendriyakriyāḥ)mind, prana, and senses functions (manaḥ:mind | prāṇa:prana | indriya:senses | kriyāḥ:functions)
- యోగేన (yogena)by yoga
- అవ్యభిచారిణ్యా (avyabhicāriṇyā)unwavering
- ధృతిః (dhṛtiḥ)fortitude
- సా (sā)that
- పార్థ (pārtha)O Partha
- సాత్త్వికీ (sāttvikī)sattvic
ప్రసఙ్గేన ఫలాకాఙ్క్షీ ధృతిః సా పార్థ రాజసీ ॥ 34 ॥
- యయా (yayā)by which
- తు (tu)but
- ధర్మకామార్థాన్ (dharmakāmārthān)duty, pleasure, and wealth (dharma:duty | kāma:pleasure | artha:wealth)
- ధృత్యా (dhṛtyā)by fortitude
- ధారయతే (dhārayate)holds fast
- అర్జున (arjuna)O Arjuna
- ప్రసఙ్గేన (prasaṅgena)by attachment
- ఫలాకాఙ్క్షీ (phalākāṅkṣī)craving for fruits (phala:fruits | ākāṅkṣī:craving)
- ధృతిః (dhṛtiḥ)fortitude
- సా (sā)that
- పార్థ (pārtha)O Partha
- రాజసీ (rājasī)passionate
న విముఞ్చతి దుర్మేధా ధృతిః సా పార్థ తామసీ ॥ 35 ॥
- యయా (yayā)by which
- స్వప్నం (svapnaṃ)sleep
- భయం (bhayaṃ)fear
- శోకం (śokaṃ)grief
- విషాదం (viṣādaṃ)depression
- మదమ్ (madam)arrogance
- ఏవ (eva)also
- చ (ca)and
- న (na)not
- విముఞ్చతి (vimuñcati)abandons
- దుర్మేధా (durmedhā)stupid man (dur:bad | medhā:intellect)
- ధృతిః (dhṛtiḥ)fortitude
- సా (sā)that
- పార్థ (pārtha)O Partha
- తామసీ (tāmasī)tamasic
అభ్యాసాద్రమతే యత్ర దుఃఖాన్తం చ నిగచ్ఛతి ॥ 36 ॥
- సుఖం (sukhaṃ)pleasure
- తు (tu)but
- ఇదానీం (idānīm)now
- త్రివిధం (trividhaṃ)three-fold
- శృణు (śṛṇu)hear
- మే (me)from me
- భరతర్షభ (bharatarṣabha)O best among Bharatas (bharata:Bharata | ṛṣabha:best)
- అభ్యాసాత్ (abhyāsāt)by practice
- రమతే (ramate)rejoices
- యత్ర (yatra)where
- దుఃఖాన్తం (duḥkhāntaṃ)end-of-pain (duḥkha:pain | antaṃ:end)
- చ (ca)and
- నిగచ్ఛతి (nigacchati)comes to
తత్సుఖం సాత్త్వికం ప్రోక్తమాత్మబుద్ధిప్రసాదజమ్ ॥ 37 ॥
- యత్ (yat)that which
- తత్ (tat)that
- అగ్రే (agre)at first
- విషమివ (viṣamiva)like poison (viṣam:poison | iva:like)
- పరిణామే (pariṇāme)in the end
- అమృతోపమమ్ (amṛtopamam)like nectar (amṛta:nectar | upamam:like)
- తత్ (tat)that
- సుఖం (sukhaṃ)pleasure
- సాత్త్వికం (sāttvikaṃ)sattvic
- ప్రోక్తమ్ (proktam)declared
- ఆత్మబుద్ధిప్రసాదజమ్ (ātmabuddhiprasādajam)born of self-realisation (ātma:self | buddhi:intellect | prasāda:purity | jam:born of)
పరిణామే విషమివ తత్సుఖం రాజసం స్మృతమ్ ॥ 38 ॥
- విషయ (viṣaya)objects
- ఇన్ద్రియ (indriya)sense-organs
- సంయోగాత్ (saṃyogāt)from the contact
- యత్ (yat)which
- తత్ (tat)that
- అగ్రే (agre)at first
- అమృతోపమమ్ (amṛtopamam)like nectar (amṛta:nectar | upamam:like)
- పరిణామే (pariṇāme)in the end
- విషమివ (viṣamiva)like poison (viṣa:poison | iva:like)
- తత్ (tat)that
- సుఖం (sukhaṃ)pleasure
- రాజసం (rājasaṃ)passionate
- స్మృతమ్ (smṛtam)is declared
నిద్రాలస్యప్రమాదోత్థం తత్తామసముదాహృతమ్ ॥ 39 ॥
- యత్ (yat)which
- అగ్రే (agre)at first
- చ (ca)and
- అనుబన్ధే (anubandhe)in the sequel
- చ (ca)and
- సుఖమ్ (sukham)pleasure
- మోహనమ్ (mohanam)deluding
- ఆత్మనః (ātmanaḥ)of the Self
- నిద్రాలస్యప్రమాదోత్థమ్ (nidrālasyapramādottham)arising from sleep, indolence, heedlessness (nidrā:sleep | ālasya:indolence | pramāda:heedlessness | uttham:arising from)
- తత్ (tat)that
- తామసమ్ (tāmasam)tamasic
- ఉదాహృతమ్ (udāhṛtam)is declared
సత్త్వం ప్రకృతిజైర్ముక్తం యదేభిః స్యాత్త్రిభిర్గుణైః ॥ 40 ॥
- న (na)not
- తత్ (tat)that
- అస్తి (asti)exists
- పృథివ్యాం (pṛthivyāṃ)on earth
- వా (vā)or
- దివి (divi)in heaven
- దేవేషు (deveṣu)among the devas
- వా (vā)or
- పునః (punaḥ)again
- సత్త్వం (sattvaṃ)being
- ప్రకృతిజైః (prakṛtijaiḥ)born of prakriti (prakṛti:prakriti | jaiḥ:born of)
- ముక్తం (muktaṃ)liberated
- యద్ (yad)which
- ఏభిః (ebhiḥ)from these
- స్యాత్ (syāt)would be
- త్రిభిః (tribhiḥ)by three
- గుణైః (guṇaiḥ)qualities
కర్మాణి ప్రవిభక్తాని స్వభావప్రభవైర్గుణైః ॥ 41 ॥
- బ్రాహ్మణక్షత్రియవిశాం (brāhmaṇakṣatriyaviśām)of Brahmanas, Kshatriyas, and Vaishyas (brāhmaṇa:Brahmanas | kṣatriya:Kshatriyas | viśām:of Vaishyas)
- శూద్రాణాం (śūdrāṇām)of Shudras
- చ (ca)and
- పరన్తప (parantapa)O Parantapa
- కర్మాణి (karmāṇi)duties
- ప్రవిభక్తాని (pravibhaktāni)are distributed
- స్వభావప్రభవైః (svabhāvaprabhavaiḥ)born of their own nature (svabhāva:own nature | prabhavaiḥ:born of)
- గుణైః (guṇaiḥ)by qualities
జ్ఞానం విజ్ఞానమాస్తిక్యం బ్రహ్మకర్మ స్వభావజమ్ ॥ 42 ॥
- శమః (śamaḥ)serenity
- దమః (damaḥ)self-restraint
- తపః (tapaḥ)austerity
- శౌచమ్ (śaucam)purity
- క్షాన్తిః (kṣāntiḥ)forgiveness
- ఆర్జవమ్ (ārjavam)uprightness
- ఏవ (eva)also
- చ (ca)and
- జ్ఞానమ్ (jñānam)knowledge
- విజ్ఞానమ్ (vijñānam)realisation
- ఆస్తిక్యమ్ (āstikyam)belief-in-God
- బ్రహ్మకర్మ (brahmakarma)duties of the Brahmanas (brahma:Brahmanas | karma:duties)
- స్వభావజమ్ (svabhāvajam)born of nature (sva:own | bhāva:nature | jam:born of)
దానమీశ్వరభావశ్చ క్షాత్రం కర్మ స్వభావజమ్ ॥ 43 ॥
- శౌర్యమ్ (śauryam)prowess
- తేజః (tejaḥ)splendour
- ధృతిః (dhṛtiḥ)firmness
- దాక్ష్యమ్ (dākṣyam)dexterity
- యుద్ధే (yuddhe)in battle
- చ (ca)and
- అపి (api)also
- అపలాయనమ్ (apalāyanam)not fleeing
- దానమ్ (dānam)generosity
- ఈశ్వరభావః (īśvarabhāvaḥ)lordliness (īśvara:lord | bhāvaḥ:state of being)
- చ (ca)and
- క్షాత్రమ్ (kṣātram)of the Kshatriyas
- కర్మ (karma)duty
- స్వభావజమ్ (svabhāvajam)born of nature (sva:own | bhāva:nature | jam:born)
పరిచర్యాత్మకం కర్మ శూద్రస్యాపి స్వభావజమ్ ॥ 44 ॥
- కృషి (kṛṣi)agriculture
- గౌరక్ష్య (gaurakṣya)cattle-rearing
- వాణిజ్యం (vāṇijyaṃ)trade
- వైశ్యకర్మ (vaiśyakarma)duty of the Vaishyas (vaiśya:Vaishyas | karma:duty)
- స్వభావజమ్ (svabhāvajam)born of nature (sva:own | bhāva:nature | jam:born of)
- పరిచర్యాత్మకం (paricaryātmakaṃ)service-oriented (paricaryā:service | ātmakaṃ:oriented)
- కర్మ (karma)duty
- శూద్రస్య (śūdrasya)of the Shudras
- అపి (api)also
- స్వభావజమ్ (svabhāvajam)born of nature (sva:own | bhāva:nature | jam:born of)
స్వకర్మనిరతః సిద్ధిం యథా విన్దతి తచ్ఛృణు ॥ 45 ॥
- స్వే (sve)own
- స్వే (sve)own
- కర్మణి (karmaṇi)in duty
- అభిరతః (abhirataḥ)devoted
- సంసిద్ధిమ్ (saṃsiddhim)perfection
- లభతే (labhate)attains
- నరః (naraḥ)man
- స్వకర్మనిరతః (svakarmanirataḥ)engaged in own duty (sva:own | karma:duty | nirataḥ:engaged)
- సిద్ధిం (siddhiṃ)perfection
- యథా (yathā)how
- విన్దతి (vindati)attains
- తత్ (tat)that
- శృణు (śṛṇu)listen
స్వకర్మణా తమభ్యర్చ్య సిద్ధిం విన్దతి మానవః ॥ 46 ॥
- యతః (yataḥ)from whom
- ప్రవృత్తిః (pravṛttiḥ)evolution
- భూతానామ్ (bhūtānām)of beings
- యేన (yena)by whom
- సర్వమ్ (sarvam)all
- ఇదమ్ (idam)this
- తతమ్ (tatam)pervaded
- స్వకర్మణా (svakarmaṇā)with one's own duty (sva:own | karmaṇā:with duty)
- తమ్ (tam)him
- అభ్యర్చ్య (abhyarcya)worshipping
- సిద్ధిమ్ (siddhim)perfection
- విన్దతి (vindati)attains
- మానవః (mānavaḥ)man
స్వభావనియతం కర్మ కుర్వన్నాప్నోతి కిల్బిషమ్ ॥ 47 ॥
- శ్రేయాన్ (śreyān)better
- స్వధర్మః (svadharmaḥ)one's own duty (sva:own | dharmaḥ:duty)
- విగుణః (viguṇaḥ)destitute of merits
- పరధర్మాత్ (paradharmāt)than the duty of another (para:another | dharmāt:than duty)
- స్వనుష్ఠితాత్ (svanuṣṭhitāt)well-performed (su:well | anuṣṭhitāt:performed)
- స్వభావనియతం (svabhāvaniyataṃ)ordained by own nature (svabhāva:own nature | niyatam:ordained)
- కర్మ (karma)duty
- కుర్వన్ (kurvan)doing
- న (na)not
- ఆప్నోతి (āpnoti)incurs
- కిల్బిషమ్ (kilbiṣam)sin
సర్వారమ్భా హి దోషేణ ధూమేనాగ్నిరివావృతాః ॥ 48 ॥
- సహజం (sahajam)natural
- కర్మ (karma)duty
- కౌన్తేయ (kaunteya)O son of Kunti
- సదోషమ్ (sadoṣam)with faults
- అపి (api)even
- న (na)not
- త్యజేత్ (tyajet)should abandon
- సర్వారమ్భాః (sarvārambhāḥ)all undertakings (sarva:all | ārambhāḥ:undertakings)
- హి (hi)indeed
- దోషేణ (doṣeṇa)by faults
- ధూమేన (dhūmena)by smoke
- అగ్నిః (agniḥ)fire
- ఇవ (iva)like
- ఆవృతాః (āvṛtāḥ)enveloped
నైష్కర్మ్యసిద్ధిం పరమాం సన్న్యాసేనాధిగచ్ఛతి ॥ 49 ॥
- అసక్తబుద్ధిః (asaktabuddhiḥ)unattached intellect (asakta:unattached | buddhiḥ:intellect)
- సర్వత్ర (sarvatra)everywhere
- జితాత్మా (jitātmā)self-conquered (jita:conquered | ātmā:self)
- విగతస్పృహః (vigataspṛhaḥ)desireless (vigata:gone away | spṛhaḥ:desire)
- నైష్కర్మ్యసిద్ధిం (naiṣkarmyasiddhiṃ)state of inaction (naiṣkarmya:inaction | siddhiṃ:attainment)
- పరమాం (paramāṃ)supreme
- సంన్యాసేన (saṃnyāsena)by renunciation
- అధిగచ్ఛతి (adhigacchati)attains
సమాసేనైవ కౌన్తేయ నిష్ఠా జ్ఞానస్య యా పరా ॥ 50 ॥
- సిద్ధిం (siddhiṃ)perfection
- ప్రాప్తః (prāptaḥ)attained
- యథా (yathā)as
- బ్రహ్మ (brahma)Brahman
- తథా (tathā)so
- ఆప్నోతి (āpnoti)reaches
- నిబోధ (nibodha)learn
- మే (me)from me
- సమాసేన (samāsena)briefly
- ఏవ (eva)indeed
- కౌన్తేయ (kaunteya)O son of Kunti
- నిష్ఠా (niṣṭhā)state
- జ్ఞానస్య (jñānasya)of knowledge
- యా (yā)which
- పరా (parā)supreme
శబ్దాదీన్విషయాంస్త్యక్త్వా రాగద్వేషౌ వ్యుదస్య చ ॥ 51 ॥
- బుద్ధ్యా (buddhyā)with intellect
- విశుద్ధయా (viśuddhayā)pure
- యుక్తః (yuktaḥ)endowed
- ధృత్యా (dhṛtyā)by firmness
- ఆత్మానం (ātmānam)the self
- నియమ్య (niyamya)controlling
- చ (ca)and
- శబ్దాదీన్ (śabdādīn)sound and other objects (śabda:sound | ādīn:and others)
- విషయాన్ (viṣayān)objects
- త్యక్త్వా (tyaktvā)relinquishing
- రాగద్వేషౌ (rāgadveṣau)attraction and hatred (rāga:attraction | dveṣa:hatred)
- వ్యుదస్య (vyudasya)abandoning
- చ (ca)and
ధ్యానయోగపరో నిత్యం వైరాగ్యం సముపాశ్రితః ॥ 52 ॥
- వివిక్తసేవీ (viviktasevī)dwelling in solitude (vivikta:solitude | sevī:dwelling)
- లఘ్వాశీ (laghvāśī)eating but little (laghu:little | āśī:eating)
- యతవాక్కాయమానసః (yatavākkāyamānasaḥ)speech, body and mind subdued (yata:subdued | vāk:speech | kāya:body | mānasaḥ:mind)
- ధ్యానయోగపరో (dhyānayogaparo)engaged in meditation (dhyāna:meditation | yoga:union | paraḥ:engaged in)
- నిత్యం (nityaṃ)always
- వైరాగ్యం (vairāgyaṃ)dispassion
- సముపాశ్రితః (samupāśritaḥ)taking refuge in
విముచ్య నిర్మమః శాన్తో బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే ॥ 53 ॥
- అహఙ్కారం (ahaṅkāraṃ)egoism
- బలం (balaṃ)power
- దర్పం (darpaṃ)arrogance
- కామం (kāmaṃ)desire
- క్రోధం (krodhaṃ)anger
- పరిగ్రహమ్ (parigraham)aggrandisement
- విముచ్య (vimucya)having abandoned
- నిర్మమః (nirmamaḥ)freed from mine
- శాన్తః (śāntaḥ)peaceful
- బ్రహ్మభూయాయ (brahmabhūyāya)to become Brahman (brahma:Brahman | bhūyāya:to become)
- కల్పతే (kalpate)is fit
సమః సర్వేషు భూతేషు మద్భక్తిం లభతే పరామ్ ॥ 54 ॥
- బ్రహ్మభూతః (brahmabhūtaḥ)becoming Brahman (brahma:Brahman | bhūtaḥ:becoming)
- ప్రసన్నాత్మా (prasannātmā)serene in the Self (prasanna:serene | ātmā:Self)
- న (na)not
- శోచతి (śocati)grieves
- న (na)not
- కాఙ్క్షతి (kāṅkṣati)desires
- సమః (samaḥ)same
- సర్వేషు (sarveṣu)to all
- భూతేషు (bhūteṣu)beings
- మద్భక్తిం (madbhaktiṃ)devotion towards Me (mad:towards Me | bhaktiṃ:devotion)
- లభతే (labhate)obtains
- పరామ్ (parām)supreme
తతో మాం తత్త్వతో జ్ఞాత్వా విశతే తదనన్తరమ్ ॥ 55 ॥
- భక్త్యా (bhaktyā)by devotion
- మామ్ (mām)Me
- అభిజానాతి (abhijānāti)knows
- యావాన్ (yāvān)what
- యః (yaḥ)who
- చ (ca)and
- అస్మి (asmi)I am
- తత్త్వతః (tattvataḥ)in essence
- తతః (tataḥ)then
- మామ్ (mām)Me
- తత్త్వతః (tattvataḥ)in essence
- జ్ఞాత్వా (jñātvā)having known
- విశతే (viśate)enters
- తదనన్తరమ్ (tadanantaram)thereafter (tad:that | anantaram:after)
మత్ప్రసాదాదవాప్నోతి శాశ్వతం పదమవ్యయమ్ ॥ 56 ॥
- సర్వకర్మాణి (sarvakarmāṇi)all actions (sarva:all | karmāṇi:actions)
- అపి (api)even
- సదా (sadā)always
- కుర్వాణః (kurvāṇaḥ)doing
- మద్వ్యపాశ్రయః (madvyapāśrayaḥ)taking refuge in Me (mad:in Me | vyapāśrayaḥ:taking refuge)
- మత్ప్రసాదాత్ (matprasādāt)by My grace (mat:My | prasādāt:by grace)
- అవాప్నోతి (avāpnoti)he obtains
- శాశ్వతం (śāśvataṃ)eternal
- పదమ్ (padam)state
- అవ్యయమ్ (avyayam)indestructible
బుద్ధియోగముపాశ్రిత్య మచ్చిత్తః సతతం భవ ॥ 57 ॥
- చేతసా (cetasā)with the mind
- సర్వకర్మాణి (sarvakarmāṇi)all actions (sarva:all | karmāṇi:actions)
- మయి (mayi)in Me
- సంన్యస్య (saṃnyasya)renouncing
- మత్పరః (matparaḥ)having Me as the goal (mat:Me | paraḥ:goal)
- బుద్ధియోగమ్ (buddhiyogam)YOGA of discrimination (buddhi:discrimination | yogam:YOGA)
- ఉపాశ్రిత్య (upāśritya)resorting to
- మచ్చిత్తః (maccittaḥ)mind in Me (mat:Me | cittaḥ:mind)
- సతతం (satataṃ)ever
- భవ (bhava)become
అథ చేత్త్వమహఙ్కారాన్న శ్రోష్యసి వినఙ్క్ష్యసి ॥ 58 ॥
- మచ్చిత్తః (maccittaḥ)mind fixed on Me (mat:Me | cittaḥ:mind fixed)
- సర్వదుర్గాణి (sarvadurgāṇi)all obstacles (sarva:all | durgāṇi:obstacles)
- మత్ప్రసాదాత్ (matprasādāt)by My grace (mat:My | prasādāt:by grace)
- తరిష్యసి (tariṣyasi)you shall overcome
- అథ (atha)but
- చేత్ (cet)if
- త్వమ్ (tvam)you
- అహఙ్కారాత్ (ahaṅkārāt)from egoism
- న (na)not
- శ్రోష్యసి (śroṣyasi)you will hear
- వినఙ్క్ష్యసి (vinaṅkṣyasi)you shall perish
మిథ్యైష వ్యవసాయస్తే ప్రకృతిస్త్వాం నియోక్ష్యతి ॥ 59 ॥
- యత్ (yat)if
- అహఙ్కారమ్ (ahaṅkāram)egoism
- ఆశ్రిత్య (āśritya)relying on
- న (na)not
- యోత్స్య (yotsya)will fight
- ఇతి (iti)thus
- మన్యసే (manyase)you think
- మిథ్యా (mithyā)vain
- ఏష (eṣa)this
- వ్యవసాయః (vyavasāyaḥ)resolve
- తే (te)your
- ప్రకృతిః (prakṛtiḥ)nature
- త్వామ్ (tvām)you
- నియోక్ష్యతి (niyokṣyati)will compel
కర్తుం నేచ్ఛసి యన్మోహాత్కరిష్యస్యవశోఽపి తత్ ॥ 60 ॥
- స్వభావజేన (svabhāvajena)born of nature (svabhāva:nature | jena:born of)
- కౌన్తేయ (kaunteya)O son of Kunti
- నిబద్ధః (nibaddhaḥ)bound
- స్వేన (svena)by your own
- కర్మణా (karmaṇā)by action
- కర్తుమ్ (kartum)to do
- న (na)not
- ఇచ్ఛసి (icchasi)you wish
- యత్ (yat)which
- మోహాత్ (mohāt)through delusion
- కరిష్యసి (kariṣyasi)you shall do
- అవశః (avaśaḥ)helplessly
- అపి (api)even
- తత్ (tat)that
భ్రామయన్సర్వభూతాని యన్త్రారూఢాని మాయయా ॥ 61 ॥
- ఈశ్వరః (īśvaraḥ)the Lord
- సర్వభూతానాం (sarvabhūtānāṃ)of all beings (sarva:all | bhūtānāṃ:of beings)
- హృద్దేశే (hṛddeśe)in the heart (hṛd:heart | deśe:in the place)
- అర్జున (arjuna)O Arjuna
- తిష్ఠతి (tiṣṭhati)dwells
- భ్రామయన్ (bhrāmayan)causing to revolve
- సర్వభూతాని (sarvabhūtāni)all beings (sarva:all | bhūtāni:beings)
- యన్త్రారూఢాని (yantrārūḍhāni)mounted on a machine (yantra:machine | ārūḍhāni:mounted)
- మాయయా (māyayā)by illusive power
తత్ప్రసాదాత్పరాం శాన్తిం స్థానం ప్రాప్స్యసి శాశ్వతమ్ ॥ 62 ॥
- తమేవ (tameva)unto Him
- శరణం (śaraṇam)refuge
- గచ్ఛ (gaccha)go
- సర్వభావేన (sarvabhāvena)with all your being (sarva:all | bhāvena:with being)
- భారత (bhārata)O Bharata
- తత్ప్రసాదాత్ (tatprasādāt)by His grace (tat:His | prasādāt:by grace)
- పరాం (parām)supreme
- శాన్తిం (śāntim)peace
- స్థానం (sthānam)abode
- ప్రాప్స్యసి (prāpsyasi)you shall obtain
- శాశ్వతమ్ (śāśvatam)eternal
విమృశ్యైతదశేషేణ యథేచ్ఛసి తథా కురు ॥ 63 ॥
- ఇతి (iti)thus
- తే (te)to you
- జ్ఞానమ్ (jñānam)knowledge
- ఆఖ్యాతమ్ (ākhyātam)declared
- గుహ్యాద్గుహ్యతరమ్ (guhyādguhyataraṃ)more secret than secret (guhyāt:than secret | guhyataraṃ:more secret)
- మయా (mayā)by me
- విమృశ్య (vimṛśya)reflecting
- ఏతత్ (etat)this
- అశేషేణ (aśeṣeṇa)fully
- యథా (yathā)as
- ఇచ్ఛసి (icchasi)you choose
- తథా (tathā)so
- కురు (kuru)do
ఇష్టోఽసి మే దృఢమితి తతో వక్ష్యామి తే హితమ్ ॥ 64 ॥
- సర్వగుహ్యతమం (sarvaguhyatamam)most secret of all (sarva:all | guhyatamam:most secret)
- భూయః (bhūyaḥ)again
- శృణు (śṛṇu)hear
- మే (me)my
- పరమం (paramam)supreme
- వచః (vacaḥ)word
- ఇష్టః (iṣṭaḥ)beloved
- అసి (asi)you are
- మే (me)to me
- దృఢమ్ (dṛḍham)firmly
- ఇతి (iti)thus
- తతః (tataḥ)therefore
- వక్ష్యామి (vakṣyāmi)I will tell
- తే (te)to you
- హితమ్ (hitam)good
మామేవైష్యసి సత్యం తే ప్రతిజానే ప్రియోఽసి మే ॥ 65 ॥
- మన్మనా (manmanā)fix your mind on Me (mat:Me | manā:mind)
- భవ (bhava)become
- మద్భక్తః (madbhaktaḥ)My devotee (mat:My | bhaktaḥ:devotee)
- మద్యాజీ (madyājī)sacrifice for Me (mat:Me | yājī:sacrificer)
- మామ్ (mām)Me
- నమస్కురు (namaskuru)bow down
- మామ్ (mām)Me
- ఏవ (eva)only
- ఏష్యసి (eṣyasi)you shall come
- సత్యం (satyaṃ)truly
- తే (te)to you
- ప్రతిజానే (pratijāne)I promise
- ప్రియః (priyaḥ)dear
- అసి (asi)are
- మే (me)to Me
అహం త్వా సర్వపాపేభ్యో మోక్షయిష్యామి మా శుచః ॥ 66 ॥
- సర్వధర్మాన్ (sarvadharmān)all duties (sarva:all | dharmān:duties)
- పరిత్యజ్య (parityajya)abandoning
- మామ్ (mām)me
- ఏకం (ekaṃ)alone
- శరణం (śaraṇaṃ)refuge
- వ్రజ (vraja)go
- అహమ్ (aham)I
- త్వా (tvā)you
- సర్వపాపేభ్యః (sarvapāpebhyaḥ)from all sins (sarva:all | pāpebhyaḥ:from sins)
- మోక్షయిష్యామి (mokṣayiṣyāmi)will liberate
- మా (mā)do not
- శుచః (śucaḥ)grieve
న చాశుశ్రూషవే వాచ్యం న చ మాం యోఽభ్యసూయతి ॥ 67 ॥
- ఇదం (idaṃ)this
- తే (te)to you
- న (na)not
- అతపస్కాయ (atapaskāya)to one devoid of austerities
- న (na)not
- అభక్తాయ (abhaktāya)to one devoid of devotion
- కదాచన (kadācana)ever
- న (na)not
- చ (ca)and
- అశుశ్రూషవే (aśuśrūṣave)to one who does not listen
- వాచ్యమ్ (vācyam)to be spoken
- న (na)not
- చ (ca)and
- మామ్ (mām)Me
- యః (yaḥ)who
- అభ్యసూయతి (abhyasūyati)cavils
భక్తిం మయి పరాం కృత్వా మామేవైష్యత్యసంశయః ॥ 68 ॥
- య (ya)who
- ఇదం (idaṃ)this
- పరమం (paramaṃ)supreme
- గుహ్యం (guhyaṃ)secret
- మద్భక్తేషు (madbhakteṣu)to My devotees (mad:My | bhakteṣu:to devotees)
- అభిధాస్యతి (abhidhāsyati)will teach
- భక్తిం (bhaktiṃ)devotion
- మయి (mayi)in Me
- పరాం (parāṃ)supreme
- కృత్వా (kṛtvā)having done
- మామ్ (mām)Me
- ఏవ (eva)certainly
- ఏష్యతి (eṣyati)will come
- అసంశయః (asaṃśayaḥ)without doubt
భవితా న చ మే తస్మాదన్యః ప్రియతరో భువి ॥ 69 ॥
- న (na)not
- చ (ca)and
- తస్మాత్ (tasmāt)than him
- మనుష్యేషు (manuṣyeṣu)among men
- కశ్చిత్ (kaścit)anyone
- మే (me)to me
- ప్రియకృత్తమః (priyakṛttamaḥ)dearer service (priya:dear | kṛttamaḥ:service)
- భవితా (bhavitā)shall be
- న (na)not
- చ (ca)and
- మే (me)to me
- తస్మాత్ (tasmāt)than him
- అన్యః (anyaḥ)another
- ప్రియతరః (priyataro)dearer
- భువి (bhuvi)on earth
జ్ఞానయజ్ఞేన తేనాహమిష్టః స్యామితి మే మతిః ॥ 70 ॥
- అధ్యేష్యతే (adhyeṣyate)will study
- చ (ca)and
- యః (yaḥ)who
- ఇమం (imaṃ)this
- ధర్మ్యమ్ (dharmyam)sacred
- సంవాదమ్ (saṃvādam)dialogue
- ఆవయోః (āvayoḥ)of ours
- జ్ఞానయజ్ఞేన (jñānayajñena)by the sacrifice of wisdom (jñāna:wisdom | yajñena:by the sacrifice)
- తేన (tena)by him
- అహమ్ (aham)I
- ఇష్టః (iṣṭaḥ)worshipped
- స్యామ్ (syām)shall be
- ఇతి (iti)thus
- మే (me)my
- మతిః (matiḥ)conviction
సోఽపి ముక్తః శుభాఁల్లోకాన్ప్రాప్నుయాత్పుణ్యకర్మణామ్ ॥ 71 ॥
- శ్రద్ధావాన్ (śraddhāvān)full of faith (śraddhā:faith | vān:possessing)
- అనసూయః (anasūyaḥ)free from malice (an:not | asūyaḥ:malice)
- చ (ca)and
- శృణుయాత్ (śṛṇuyāt)may hear
- అపి (api)also
- యః (yaḥ)who
- నరః (naraḥ)man
- సః (saḥ)he
- అపి (api)also
- ముక్తః (muktaḥ)liberated
- శుభాన్ (śubhān)auspicious
- లోకాన్ (lokān)worlds
- ప్రాప్నుయాత్ (prāpnuyāt)shall attain
- పుణ్యకర్మణామ్ (puṇyakarmaṇām)of righteous deeds (puṇya:righteous | karmaṇām:of deeds)
కచ్చిదజ్ఞానసమ్మోహః ప్రనష్టస్తే ధనఞ్జయ ॥ 72 ॥
- కచ్చిత్ (kaccit)whether
- ఏతత్ (etat)this
- శ్రుతమ్ (śrutam)heard
- పార్థ (pārtha)O son of Pritha
- త్వయా (tvayā)by you
- ఏకాగ్రేణ (ekāgreṇa)with single-pointed (eka:one | agreṇa:pointed)
- చేతసా (cetasā)mind
- కచ్చిత్ (kaccit)whether
- అజ్ఞానసమ్మోహః (ajñānasammohaḥ)ignorance-caused distraction (ajñāna:ignorance | sammohah:distraction)
- ప్రనష్టః (pranaṣṭaḥ)dispelled
- తే (te)your
- ధనఞ్జయ (dhanañjaya)O Dhananjaya
స్థితోఽస్మి గతసన్దేహః కరిష్యే వచనం తవ ॥ 73 ॥
- అర్జున (arjuna)Arjuna
- ఉవాచ (uvāca)said
- నష్టః (naṣṭaḥ)destroyed
- మోహః (mohaḥ)delusion
- స్మృతిః (smṛtiḥ)memory
- లబ్ధా (labdhā)gained
- త్వత్-ప్రసాదాత్ (tvat-prasādāt)through your grace (tvat:your | prasādāt:through grace)
- మయా (mayā)by me
- అచ్యుత (acyuta)O Achyuta
- స్థితః (sthitaḥ)firm
- అస్మి (asmi)I am
- గత-సన్దేహః (gata-sandehaḥ)doubts are gone (gata:gone | sandehaḥ:doubts)
- కరిష్యే (kariṣye)I will do
- వచనం (vacanaṃ)word
- తవ (tava)your
సంవాదమిమమశ్రౌషమద్భుతం రోమహర్షణమ్ ॥ 74 ॥
- సఞ్జయ (sañjaya)Sanjaya
- ఉవాచ (uvāca)said
- ఇతి (iti)thus
- అహమ్ (aham)I
- వాసుదేవస్య (vāsudevasya)of Vaasudeva
- పార్థస్య (pārthasya)of Paartha
- చ (ca)and
- మహాత్మనః (mahātmanaḥ)of the high-souled
- సంవాదమ్ (saṃvādam)dialogue
- ఇమమ్ (imam)this
- అశ్రౌషమ్ (aśrauṣam)heard
- అద్భుతమ్ (adbhutam)wonderful
- రోమహర్షణమ్ (romaharṣaṇam)causing hair to stand (roma:hair | harṣaṇam:causing to stand)
యోగం యోగేశ్వరాత్కృష్ణాత్సాక్షాత్కథయతః స్వయమ్ ॥ 75 ॥
- వ్యాసప్రసాదాత్ (vyāsaprasādāt)by Vyasa's grace (vyāsa:Vyasa | prasādāt:by grace)
- శ్రుతవాన్ (śrutavān)have heard
- ఏతత్ (etat)this
- గుహ్యమ్ (guhyam)secret
- అహమ్ (aham)I
- పరమ్ (param)supreme
- యోగమ్ (yogam)YOGA
- యోగేశ్వరాత్ (yogeśvarāt)from the Lord of YOGA (yoga:YOGA | īśvarāt:from the Lord)
- కృష్ణాత్ (kṛṣṇāt)from Krishna
- సాక్షాత్ (sākṣāt)directly
- కథయతః (kathayataḥ)declaring
- స్వయమ్ (svayam)Himself
కేశవార్జునయోః పుణ్యం హృష్యామి చ ముహుర్ముహుః ॥ 76 ॥
- రాజన్ (rājan)O King
- సంస్మృత్య (saṃsmṛtya)remembering
- సంస్మృత్య (saṃsmṛtya)remembering
- సంవాదమ్ (saṃvādam)dialogue
- ఇమమ్ (imam)this
- అద్భుతమ్ (adbhutam)wonderful
- కేశవ-అర్జునయోః (keśava-arjunayoḥ)between Keshava and Arjuna (keśava:Keshava | arjunayoḥ:of Arjuna)
- పుణ్యమ్ (puṇyam)holy
- హృష్యామి (hṛṣyāmi)I rejoice
- చ (ca)and
- ముహుః-ముహుః (muhuḥ-muhuḥ)again and again (muhuḥ:again | muhuḥ:again)
విస్మయో మే మహాన్రాజన్హృష్యామి చ పునః పునః ॥ 77 ॥
- తత్ (tat)that
- చ (ca)and
- సంస్మృత్య (saṃsmṛtya)remembering
- సంస్మృత్య (saṃsmṛtya)remembering
- రూపమ్ (rūpam)form
- అత్యద్భుతమ్ (atyadbhutam)most wonderful
- హరేః (hareḥ)of Hari
- విస్మయః (vismayaḥ)wonder
- మే (me)my
- మహాన్ (mahān)great
- రాజన్ (rājan)O king
- హృష్యామి (hṛṣyāmi)I rejoice
- చ (ca)and
- పునః (punaḥ)again
- పునః (punaḥ)again
తత్ర శ్రీర్విజయో భూతిర్ధ్రువా నీతిర్మతిర్మమ ॥ 78 ॥
- యత్ర (yatra)where
- యోగేశ్వరః (yogeśvaraḥ)Lord of Yoga (yoga:yoga | īśvaraḥ:lord)
- కృష్ణః (kṛṣṇaḥ)Krishna
- యత్ర (yatra)where
- పార్థః (pārthaḥ)son of Pritha
- ధనుర్ధరః (dhanurdharaḥ)archer (dhanus:bow | dharaḥ:holder)
- తత్ర (tatra)there
- శ్రీః (śrīḥ)prosperity
- విజయః (vijayaḥ)victory
- భూతిః (bhūtiḥ)happiness
- ధ్రువా (dhruvā)firm
- నీతిః (nītiḥ)policy
- మతిః (matiḥ)conviction
- మమ (mama)my
శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే మోక్షసన్న్యాసయోగో నామాష్టాదశోఽధ్యాయః ॥ 18 ॥
