ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ
ତ୍ଯାଗସ୍ଯ ଚ ହୃଷୀକେଶ ପୃଥକ୍କେଶିନିଷୂଦନ ॥ 1 ॥
- ଅର୍ଜୁନ (arjuna)Arjuna
- ଉଵାଚ (uvāca)said
- ସଂନ୍ଯାସସ୍ଯ (saṃnyāsasya)of renunciation
- ମହାବାହୋ (mahābāho)O mighty-armed (mahā:great | bāho:armed)
- ତତ୍ତ୍ଵମ୍ (tattvam)essence
- ଇଚ୍ଛାମି (icchāmi)I desire
- ଵେଦିତୁମ୍ (veditum)to know
- ତ୍ଯାଗସ୍ଯ (tyāgasya)of abandonment
- ଚ (ca)and
- ହୃଷୀକେଶ (hṛṣīkeśa)O Hrishikesa (hṛṣīka:senses | īśa:lord)
- ପୃଥକ୍ (pṛthak)severally
- କେଶିନିଷୂଦନ (keśiniṣūdana)slayer of Keshi (keśi:Keshi | niṣūdana:slayer)
ସର୍ଵକର୍ମଫଲତ୍ଯାଗଂ ପ୍ରାହୁସ୍ତ୍ଯାଗଂ ଵିଚକ୍ଷଣାଃ ॥ 2 ॥
- ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ (śrībhagavānuvāca)The Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- କାମ୍ଯାନାଂ (kāmyānāṃ)of desired
- କର୍ମଣାଂ (karmaṇāṃ)of actions
- ନ୍ଯାସଂ (nyāsaṃ)renunciation
- ସଂନ୍ଯାସଂ (saṃnyāsaṃ)renunciation
- କଵଯଃ (kavayaḥ)sages
- ଵିଦୁଃ (viduḥ)understand
- ସର୍ଵକର୍ମଫଲତ୍ଯାଗଂ (sarvakarmaphalatyāgaṃ)abandonment of all action fruits (sarva:all | karma:actions | phala:fruits | tyāgaṃ:abandonment)
- ପ୍ରାହୁଃ (prāhuḥ)declare
- ତ୍ଯାଗଂ (tyāgaṃ)abandonment
- ଵିଚକ୍ଷଣାଃ (vicakṣaṇāḥ)the wise
ଯଜ୍ଞଦାନତପଃକର୍ମ ନ ତ୍ଯାଜ୍ଯମିତି ଚାପରେ ॥ 3 ॥
- ତ୍ଯାଜ୍ଯମ୍ (tyājyam)should be abandoned
- ଦୋଷଵତ୍ (doṣavat)as evil
- ଇତି (iti)thus
- ଏକେ (eke)some
- କର୍ମ (karma)actions
- ପ୍ରାହୁଃ (prāhuḥ)declare
- ମନୀଷିଣଃ (manīṣiṇaḥ)philosophers
- ଯଜ୍ଞଦାନତପଃକର୍ମ (yajñadānatapaḥkarma)acts of sacrifice, gift, austerity (yajña:sacrifice | dāna:gift | tapaḥ:austerity | karma:acts)
- ନ (na)not
- ତ୍ଯାଜ୍ଯମ୍ (tyājyam)should be relinquished
- ଇତି (iti)thus
- ଚ (ca)and
- ଅପରେ (apare)others
ତ୍ଯାଗୋ ହି ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ତ୍ରିଵିଧଃ ସମ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ॥ 4 ॥
- ନିଶ୍ଚଯମ୍ (niścayam)conclusion
- ଶୃଣୁ (śṛṇu)hear
- ମେ (me)my
- ତତ୍ର (tatra)there
- ତ୍ଯାଗେ (tyāge)in abandonment
- ଭରତସତ୍ତମ (bharatasattama)O best of the Bharatas (bharata:Bharata | sattama:best)
- ତ୍ଯାଗଃ (tyāgaḥ)abandonment
- ହି (hi)indeed
- ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର (puruṣavyāghra)O best of men (puruṣa:man | vyāghra:tiger)
- ତ୍ରିଵିଧଃ (trividhaḥ)three kinds
- ସମ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ (samprakīrtitaḥ)declared
ଯଜ୍ଞୋ ଦାନଂ ତପଶ୍ଚୈଵ ପାଵନାନି ମନୀଷିଣାମ୍ ॥ 5 ॥
- ଯଜ୍ଞଦାନତପଃକର୍ମ (yajñadānatapaḥkarma)sacrifice, charity, and austerity acts (yajña:sacrifice | dāna:charity | tapaḥ:austerity | karma:acts)
- ନ (na)not
- ତ୍ଯାଜ୍ଯଂ (tyājyaṃ)to be abandoned
- କାର୍ଯଂ (kāryaṃ)should be performed
- ଏଵ (eva)indeed
- ତତ୍ (tat)that
- ଯଜ୍ଞଃ (yajñaḥ)sacrifice
- ଦାନଂ (dānaṃ)charity
- ତପଃ (tapaḥ)austerity
- ଚ (ca)and
- ଏଵ (eva)also
- ପାଵନାନି (pāvanāni)purifiers
- ମନୀଷିଣାମ୍ (manīṣiṇām)of the wise
କର୍ତଵ୍ଯାନୀତି ମେ ପାର୍ଥ ନିଶ୍ଚିତଂ ମତମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 6 ॥
- ଏତାନି (etāni)these
- ଅପି (api)also
- ତୁ (tu)but
- କର୍ମାଣି (karmāṇi)actions
- ସଙ୍ଗଂ (saṅgam)attachment
- ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା (tyaktvā)leaving aside
- ଫଲାନି (phalāni)fruits
- ଚ (ca)and
- କର୍ତଵ୍ଯାନି (kartavyāni)should be performed
- ଇତି (iti)thus
- ମେ (me)my
- ପାର୍ଥ (pārtha)O Partha
- ନିଶ୍ଚିତଂ (niścitam)certain
- ମତମ୍ (matam)belief
- ଉତ୍ତମମ୍ (uttamam)best
ମୋହାତ୍ତସ୍ଯ ପରିତ୍ଯାଗସ୍ତାମସଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ ॥ 7 ॥
- ନିଯତସ୍ଯ (niyatasya)of obligatory
- ତୁ (tu)but
- ସଂନ୍ଯାସଃ (saṃnyāsaḥ)renunciation
- କର୍ମଣଃ (karmaṇaḥ)of action
- ନ (na)not
- ଉପପଦ୍ଯତେ (upapadyate)is proper
- ମୋହାତ୍ (mohāt)from delusion
- ତସ୍ଯ (tasya)of that
- ପରିତ୍ଯାଗଃ (parityāgaḥ)abandonment
- ତାମସଃ (tāmasaḥ)dull
- ପରିକୀର୍ତିତଃ (parikīrtitaḥ)is declared
ସ କୃତ୍ଵା ରାଜସଂ ତ୍ଯାଗଂ ନୈଵ ତ୍ଯାଗଫଲଂ ଲଭେତ୍ ॥ 8 ॥
- ଦୁଃଖମ୍ (duḥkham)pain
- ଇତି (iti)thus
- ଏଵ (eva)indeed
- ଯତ୍ (yat)which
- କର୍ମ (karma)action
- କାଯକ୍ଲେଶଭଯାତ୍ (kāyakleśabhayāt)from fear of bodily trouble (kāya:body | kleśa:trouble | bhayāt:from fear)
- ତ୍ଯଜେତ୍ (tyajet)abandons
- ସ (sa)he
- କୃତ୍ଵା (kṛtvā)having performed
- ରାଜସଂ (rājasaṃ)passionate
- ତ୍ଯାଗଂ (tyāgaṃ)abandonment
- ନ (na)not
- ଏଵ (eva)indeed
- ତ୍ଯାଗଫଲଂ (tyāgaphalaṃ)fruit of abandonment (tyāga:abandonment | phalaṃ:fruit)
- ଲଭେତ୍ (labhet)obtains
ସଙ୍ଗଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଫଲଂ ଚୈଵ ସ ତ୍ଯାଗଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକୋ ମତଃ ॥ 9 ॥
- କାର୍ଯମ୍ (kāryam)duty
- ଇତି (iti)thus
- ଏଵ (eva)indeed
- ଯତ୍ (yat)which
- କର୍ମ (karma)action
- ନିଯତଂ (niyatam)obligatory
- କ୍ରିଯତେ (kriyate)is done
- ଅର୍ଜୁନ (arjuna)O Arjuna
- ସଙ୍ଗଂ (saṅgam)attachment
- ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା (tyaktvā)abandoning
- ଫଲଂ (phalam)fruit
- ଚ (ca)and
- ଏଵ (eva)indeed
- ସଃ (saḥ)that
- ତ୍ଯାଗଃ (tyāgaḥ)abandonment
- ସାତ୍ତ୍ଵିକଃ (sāttvikaḥ)pure
- ମତଃ (mataḥ)regarded
ତ୍ଯାଗୀ ସତ୍ତ୍ଵସମାଵିଷ୍ଟୋ ମେଧାଵୀ ଛିନ୍ନସଂଶଯଃ ॥ 10 ॥
- ନ (na)not
- ଦ୍ଵେଷ୍ଟି (dveṣṭi)hates
- ଅକୁଶଲଂ (akuśalaṃ)disagreeable action
- କର୍ମ (karma)action
- କୁଶଲେ (kuśale)agreeable action
- ନ (na)not
- ଅନୁଷଜ୍ଜତେ (anuṣajjate)is attached
- ତ୍ଯାଗୀ (tyāgī)abandoner
- ସତ୍ତ୍ଵସମାଵିଷ୍ଟଃ (sattvasamāviṣṭaḥ)soaked in purity (sattva:purity | samāviṣṭaḥ:soaked in)
- ମେଧାଵୀ (medhāvī)intelligent
- ଛିନ୍ନସଂଶଯଃ (chinnasaṃśayaḥ)with doubts cut asunder (chinna:cut asunder | saṃśayaḥ:doubts)
ଯସ୍ତୁ କର୍ମଫଲତ୍ଯାଗୀ ସ ତ୍ଯାଗୀତ୍ଯଭିଧୀଯତେ ॥ 11 ॥
- ନ (na)not
- ହି (hi)indeed
- ଦେହଭୃତା (dehabhṛtā)embodied being (deha:body | bhṛtā:bearing)
- ଶକ୍ଯଂ (śakyaṃ)possible
- ତ୍ଯକ୍ତୁଂ (tyaktuṃ)to abandon
- କର୍ମାଣି (karmāṇi)actions
- ଅଶେଷତଃ (aśeṣataḥ)entirely
- ଯଃ (yaḥ)who
- ତୁ (tu)but
- କର୍ମଫଲତ୍ଯାଗୀ (karmaphalatyāgī)relinquisher of action fruits (karma:action | phala:fruits | tyāgī:relinquisher)
- ସ (sa)he
- ତ୍ଯାଗୀ (tyāgī)relinquisher
- ଇତି (iti)thus
- ଅଭିଧୀଯତେ (abhidhīyate)is called
ଭଵତ୍ଯତ୍ଯାଗିନାଂ ପ୍ରେତ୍ଯ ନ ତୁ ସନ୍ନ୍ଯାସିନାଂ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ 12 ॥
- ଅନିଷ୍ଟମ୍ (aniṣṭam)undesirable
- ଇଷ୍ଟମ୍ (iṣṭam)desirable
- ମିଶ୍ରମ୍ (miśram)mixed
- ଚ (ca)and
- ତ୍ରିଵିଧମ୍ (trividham)threefold
- କର୍ମଣଃ (karmaṇaḥ)of action
- ଫଲମ୍ (phalam)fruit
- ଭଵତି (bhavati)becomes
- ଅତ୍ଯାଗିନାମ୍ (atyāginām)non-renouncers
- ପ୍ରେତ୍ଯ (pretya)after death
- ନ (na)not
- ତୁ (tu)but
- ସଂନ୍ଯାସିନାମ୍ (saṃnyāsinām)renouncers
- କ୍ଵଚିତ୍ (kvacit)anywhere
ସାଙ୍ଖ୍ଯେ କୃତାନ୍ତେ ପ୍ରୋକ୍ତାନି ସିଦ୍ଧଯେ ସର୍ଵକର୍ମଣାମ୍ ॥ 13 ॥
- ପଞ୍ଚ (pañca)five
- ଏତାନି (etāni)these
- ମହାବାହୋ (mahābāho)O mighty-armed (mahā:great | bāho:armed)
- କାରଣାନି (kāraṇāni)causes
- ନିବୋଧ (nibodha)learn
- ମେ (me)from me
- ସାଙ୍ଖ୍ଯେ (sāṅkhye)in the SANKHYA system
- କୃତାନ୍ତେ (kṛtānte)end of actions (kṛta:actions | ante:end)
- ପ୍ରୋକ୍ତାନି (proktāni)declared
- ସିଦ୍ଧଯେ (siddhaye)for accomplishment
- ସର୍ଵକର୍ମଣାମ୍ (sarvakarmaṇām)of all actions (sarva:all | karmaṇām:of actions)
ଵିଵିଧାଶ୍ଚ ପୃଥକ୍ଚେଷ୍ଟା ଦୈଵଂ ଚୈଵାତ୍ର ପଞ୍ଚମମ୍ ॥ 14 ॥
- ଅଧିଷ୍ଠାନଂ (adhiṣṭhānaṃ)seat (body)
- ତଥା (tathā)and also
- କର୍ତା (kartā)doer (ego)
- କରଣଂ (karaṇaṃ)organ
- ଚ (ca)and
- ପୃଥଗ୍ଵିଧମ୍ (pṛthagvidham)various types (pṛthak:various | vidham:types)
- ଵିଵିଧାଃ (vividhāḥ)different
- ଚ (ca)and
- ପୃଥକ୍ (pṛthak)separately
- ଚେଷ୍ଟା (ceṣṭā)functions
- ଦୈଵଂ (daivam)presiding deity
- ଚ (ca)and
- ଏଵ (eva)indeed
- ଅତ୍ର (atra)here
- ପଞ୍ଚମମ୍ (pañcamam)the fifth
ନ୍ଯାଯ୍ଯଂ ଵା ଵିପରୀତଂ ଵା ପଞ୍ଚୈତେ ତସ୍ଯ ହେତଵଃ ॥ 15 ॥
- ଶରୀରଵାଙ୍ମନୋଭିଃ (śarīravāṅmanobhiḥ)by body, speech, and mind (śarīra:body | vāk:speech | manas:mind)
- ଯତ୍ (yat)whatever
- କର୍ମ (karma)action
- ପ୍ରାରଭତେ (prārabhate)performs
- ନରଃ (naraḥ)man
- ନ୍ଯାଯ୍ଯମ୍ (nyāyyam)right
- ଵା (vā)or
- ଵିପରୀତମ୍ (viparītam)the reverse
- ଵା (vā)or
- ପଞ୍ଚ (pañca)five
- ଏତେ (ete)these
- ତସ୍ଯ (tasya)its
- ହେତଵଃ (hetavaḥ)causes
ପଶ୍ଯତ୍ଯକୃତବୁଦ୍ଧିତ୍ଵାନ୍ନ ସ ପଶ୍ଯତି ଦୁର୍ମତିଃ ॥ 16 ॥
- ତତ୍ର (tatra)there
- ଏଵଂ (evaṃ)thus
- ସତି (sati)being
- କର୍ତାରମ୍ (kartāram)doer
- ଆତ୍ମାନଂ (ātmānaṃ)self
- କେଵଲଂ (kevalaṃ)alone
- ତୁ (tu)but
- ଯଃ (yaḥ)who
- ପଶ୍ଯତି (paśyati)sees
- ଅକୃତବୁଦ୍ଧିତ୍ଵାତ୍ (akṛtabuddhitvāt)due to untrained understanding (akṛta:untrained | buddhitvāt:due to understanding)
- ନ (na)not
- ସ (sa)he
- ପଶ୍ଯତି (paśyati)sees
- ଦୁର୍ମତିଃ (durmatiḥ)perverted intelligence
ହତ୍ଵାଽପି ସ ଇମାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ନ ହନ୍ତି ନ ନିବଧ୍ଯତେ ॥ 17 ॥
- ଯସ୍ଯ (yasya)whose
- ନ (na)not
- ଅହଙ୍କୃତଃ (ahaṅkṛtaḥ)egoistic notion
- ଭାଵଃ (bhāvaḥ)state
- ବୁଦ୍ଧିଃ (buddhiḥ)intelligence
- ଯସ୍ଯ (yasya)whose
- ନ (na)not
- ଲିପ୍ଯତେ (lipyate)is tainted
- ହତ୍ଵା (hatvā)having slain
- ଅପି (api)even
- ସଃ (saḥ)he
- ଇମାନ୍ (imān)these
- ଲୋକାନ୍ (lokān)people
- ନ (na)not
- ହନ୍ତି (hanti)slays
- ନ (na)nor
- ନିବଧ୍ଯତେ (nibadhyate)is bound
କରଣଂ କର୍ମ କର୍ତେତି ତ୍ରିଵିଧଃ କର୍ମସଙ୍ଗ୍ରହଃ ॥ 18 ॥
- ଜ୍ଞାନଂ (jñānam)knowledge
- ଜ୍ଞେଯଂ (jñeyam)the known
- ପରିଜ୍ଞାତା (parijñātā)knower
- ତ୍ରିଵିଧା (trividhā)three-fold
- କର୍ମଚୋଦନା (karmacodanā)impulse to action (karma:action | codanā:impulse)
- କରଣଂ (karaṇam)the organs
- କର୍ମ (karma)action
- କର୍ତେତି (karteti)the agent (kartā:agent | iti:thus)
- ତ୍ରିଵିଧଃ (trividhaḥ)three-fold
- କର୍ମସଙ୍ଗ୍ରହଃ (karmasaṅgrahaḥ)basis of action (karma:action | saṅgrahaḥ:collection)
ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଗୁଣସଙ୍ଖ୍ଯାନେ ଯଥାଵଚ୍ଛୃଣୁ ତାନ୍ଯପି ॥ 19 ॥
- ଜ୍ଞାନଂ (jñānaṃ)knowledge
- କର୍ମ (karma)action
- ଚ (ca)and
- କର୍ତା (kartā)actor
- ଚ (ca)and
- ତ୍ରିଧା (tridhā)three kinds
- ଏଵ (eva)only
- ଗୁଣଭେଦତଃ (guṇabhedataḥ)according to distinctions of temperaments (guṇa:temperaments | bhedataḥ:according to distinctions)
- ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ (procyate)is declared
- ଗୁଣସଙ୍ଖ୍ଯାନେ (guṇasaṅkhyāne)in the Science of Temperaments (guṇa:temperaments | saṅkhyāne:in the Science)
- ଯଥାଵତ୍ (yathāvat)duly
- ଶୃଣୁ (śṛṇu)hear
- ତାନି (tāni)them
- ଅପି (api)also
ଅଵିଭକ୍ତଂ ଵିଭକ୍ତେଷୁ ତଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଵିଦ୍ଧି ସାତ୍ତ୍ଵିକମ୍ ॥ 20 ॥
- ସର୍ଵଭୂତେଷୁ (sarvabhūteṣu)in all beings (sarva:all | bhūteṣu:in beings)
- ଯେନ (yena)by which
- ଏକଂ (ekaṃ)one
- ଭାଵମ୍ (bhāvam)reality
- ଅଵ୍ଯଯମ୍ (avyayam)indestructible
- ଈକ୍ଷତେ (īkṣate)sees
- ଅଵିଭକ୍ତମ୍ (avibhaktam)undivided
- ଵିଭକ୍ତେଷୁ (vibhakteṣu)in the divided
- ତତ୍ (tat)that
- ଜ୍ଞାନମ୍ (jñānam)knowledge
- ଵିଦ୍ଧି (viddhi)know
- ସାତ୍ତ୍ଵିକମ୍ (sāttvikam)pure
ଵେତ୍ତି ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ତଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଵିଦ୍ଧି ରାଜସମ୍ ॥ 21 ॥
- ପୃଥକ୍ତ୍ଵେନ (pṛthaktvena)by separateness (pṛthak:separate | tvena:by means of)
- ତୁ (tu)but
- ଯତ୍ (yat)which
- ଜ୍ଞାନମ୍ (jñānam)knowledge
- ନାନାଭାଵାନ୍ (nānābhāvān)various entities (nānā:various | bhāvān:entities)
- ପୃଥଗ୍ଵିଧାନ୍ (pṛthagvidhān)distinct kinds (pṛthak:distinct | vidhān:kinds)
- ଵେତ୍ତି (vetti)knows
- ସର୍ଵେଷୁ (sarveṣu)in all
- ଭୂତେଷୁ (bhūteṣu)in beings
- ତତ୍ (tat)that
- ଜ୍ଞାନମ୍ (jñānam)knowledge
- ଵିଦ୍ଧି (viddhi)know
- ରାଜସମ୍ (rājasam)passionate
ଅତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଵଦଲ୍ପଂ ଚ ତତ୍ତାମସମୁଦାହୃତମ୍ ॥ 22 ॥
- ଯତ୍ (yat)which
- ତୁ (tu)but
- କୃତ୍ସ୍ନଵତ୍ (kṛtsnavat)as if whole
- ଏକସ୍ମିନ୍ (ekasmin)in one
- କାର୍ଯେ (kārye)in effect
- ସକ୍ତମ୍ (saktam)attached
- ଅହୈତୁକମ୍ (ahaitukam)without reason
- ଅତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଵତ୍ (atattvārthavat)without foundation in truth (a:without | tattva:truth | arthavat:having meaning)
- ଅଲ୍ପମ୍ (alpam)narrow
- ଚ (ca)and
- ତତ୍ (tat)that
- ତାମସମ୍ (tāmasam)tamasic
- ଉଦାହୃତମ୍ (udāhṛtam)declared
ଅଫଲପ୍ରେପ୍ସୁନା କର୍ମ ଯତ୍ତତ୍ସାତ୍ତ୍ଵିକମୁଚ୍ଯତେ ॥ 23 ॥
- ନିଯତଂ (niyatam)ordained
- ସଙ୍ଗରହିତମ୍ (saṅgarahitam)free from attachment (saṅga:attachment | rahitam:free from)
- ଅରାଗଦ୍ଵେଷତଃ (arāgadveṣataḥ)without love or hatred (arāga:without love | dveṣataḥ:without hatred)
- କୃତମ୍ (kṛtam)done
- ଅଫଲପ୍ରେପ୍ସୁନା (aphalaprepsunā)by one not desirous of fruit (aphala:without fruit | prepsunā:by one desirous)
- କର୍ମ (karma)action
- ଯତ୍ (yat)which
- ତତ୍ (tat)that
- ସାତ୍ତ୍ଵିକମ୍ (sāttvikam)pure
- ଉଚ୍ଯତେ (ucyate)is declared
କ୍ରିଯତେ ବହୁଲାଯାସଂ ତଦ୍ରାଜସମୁଦାହୃତମ୍ ॥ 24 ॥
- ଯତ୍ (yat)which
- ତୁ (tu)but
- କାମେପ୍ସୁନା (kāmepsunā)by one longing for desires (kāma:desires | īpsunā:by one longing)
- କର୍ମ (karma)action
- ସାହଙ୍କାରେଣ (sāhaṅkāreṇa)with egoism (saḥ:with | ahaṅkāreṇa:egoism)
- ଵା (vā)or
- ପୁନଃ (punaḥ)again
- କ୍ରିଯତେ (kriyate)is done
- ବହୁଲାଯାସଂ (bahulāyāsaṃ)with much effort (bahula:much | āyāsaṃ:effort)
- ତତ୍ (tat)that
- ରାଜସମ୍ (rājasam)passionate
- ଉଦାହୃତମ୍ (udāhṛtam)is declared
ମୋହାଦାରଭ୍ଯତେ କର୍ମ ଯତ୍ତତ୍ତାମସମୁଚ୍ଯତେ ॥ 25 ॥
- ଅନୁବନ୍ଧଂ (anubandhaṃ)consequence
- କ୍ଷଯମ୍ (kṣayam)loss
- ହିଂସାମ୍ (hiṃsām)injury
- ଅନପେକ୍ଷ୍ଯ (anapekṣya)without regard
- ଚ (ca)and
- ପୌରୁଷମ୍ (pauruṣam)ability
- ମୋହାତ୍ (mohāt)from delusion
- ଆରଭ୍ଯତେ (ārabhyate)is undertaken
- କର୍ମ (karma)action
- ଯତ୍ (yat)which
- ତତ୍ (tat)that
- ତାମସମ୍ (tāmasam)dull
- ଉଚ୍ଯତେ (ucyate)is declared
ସିଦ୍ଧ୍ଯସିଦ୍ଧ୍ଯୋର୍ନିର୍ଵିକାରଃ କର୍ତା ସାତ୍ତ୍ଵିକ ଉଚ୍ଯତେ ॥ 26 ॥
- ମୁକ୍ତସଙ୍ଗଃ (muktasaṅgaḥ)free from attachment (mukta:free | saṅgaḥ:attachment)
- ଅନହଂଵାଦୀ (anahaṃvādī)non-egoistic (an:non | ahaṃ:ego | vādī:speaker)
- ଧୃତ୍ଯୁତ୍ସାହସମନ୍ଵିତଃ (dhṛtyutsāhasamanvitaḥ)endowed with firmness and enthusiasm (dhṛti:firmness | utsāha:enthusiasm | samanvitaḥ:endowed with)
- ସିଦ୍ଧ୍ଯସିଦ୍ଧ୍ଯୋଃ (siddhyasiddhyoḥ)in success and failure (siddhi:success | asiddhi:failure)
- ନିର୍ଵିକାରଃ (nirvikāraḥ)unaffected
- କର୍ତ୍ତା (kartā)agent
- ସାତ୍ତ୍ଵିକଃ (sāttvikaḥ)pure
- ଉଚ୍ଯତେ (ucyate)is called
ହର୍ଷଶୋକାନ୍ଵିତଃ କର୍ତା ରାଜସଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ ॥ 27 ॥
- ରାଗୀ (rāgī)passionate
- କର୍ମଫଲପ୍ରେପ୍ସୁଃ (karmaphalaprepsuḥ)desiring fruits of actions (karma:actions | phala:fruits | prepsuḥ:desiring)
- ଲୁବ୍ଧଃ (lubdhaḥ)greedy
- ହିଂସାତ୍ମକଃ (hiṃsātmakaḥ)harmful (hiṃsā:harm | ātmakaḥ:nature of)
- ଅଶୁଚିଃ (aśuciḥ)impure
- ହର୍ଷଶୋକାନ୍ଵିତଃ (harṣaśokānvitaḥ)full of delight and grief (harṣa:delight | śoka:grief | anvitaḥ:full of)
- କର୍ତା (kartā)agent
- ରାଜସଃ (rājasaḥ)passionate
- ପରିକୀର୍ତିତଃ (parikīrtitaḥ)is said
ଵିଷାଦୀ ଦୀର୍ଘସୂତ୍ରୀ ଚ କର୍ତା ତାମସ ଉଚ୍ଯତେ ॥ 28 ॥
- ଅଯୁକ୍ତଃ (ayuktaḥ)unsteady
- ପ୍ରାକୃତଃ (prākṛtaḥ)vulgar
- ସ୍ତବ୍ଧଃ (stabdhaḥ)unbending
- ଶଠଃ (śaṭhaḥ)cheating
- ନୈଷ୍କୃତିକଃ (naiṣkṛtikaḥ)malicious
- ଅଲସଃ (alasaḥ)lazy
- ଵିଷାଦୀ (viṣādī)despondent
- ଦୀର୍ଘସୂତ୍ରୀ (dīrghasūtrī)procrastinating
- ଚ (ca)and
- କର୍ତା (kartā)agent
- ତାମସଃ (tāmasaḥ)dull
- ଉଚ୍ଯତେ (ucyate)is said
ପ୍ରୋଚ୍ଯମାନମଶେଷେଣ ପୃଥକ୍ତ୍ଵେନ ଧନଞ୍ଜଯ ॥ 29 ॥
- ବୁଦ୍ଧେଃ (buddheḥ)of understanding
- ଭେଦଂ (bhedaṃ)division
- ଧୃତେଃ (dhṛteḥ)of fortitude
- ଚ (ca)and
- ଏଵ (eva)indeed
- ଗୁଣତଃ (guṇataḥ)according to qualities
- ତ୍ରିଵିଧଂ (trividhaṃ)three-fold
- ଶୃଣୁ (śṛṇu)hear
- ପ୍ରୋଚ୍ଯମାନମ୍ (procyamānam)being declared
- ଅଶେଷେଣ (aśeṣeṇa)fully
- ପୃଥକ୍ତ୍ଵେନ (pṛthaktvena)severally
- ଧନଞ୍ଜଯ (dhanañjaya)O Dhananjaya
ବନ୍ଧଂ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ଯା ଵେତ୍ତି ବୁଦ୍ଧିଃ ସା ପାର୍ଥ ସାତ୍ତ୍ଵିକୀ ॥ 30 ॥
- ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ (pravṛttiṃ)engagement
- ଚ (ca)and
- ନିଵୃତ୍ତିଂ (nivṛttiṃ)renunciation
- ଚ (ca)and
- କାର୍ଯେ (kārye)what ought to be done
- ଅକାର୍ଯେ (akārye)what ought not to be done
- ଭଯାଭଯେ (bhayābhaye)fear and fearlessness (bhaya:fear | abhaye:fearlessness)
- ବନ୍ଧଂ (bandhaṃ)bondage
- ମୋକ୍ଷଂ (mokṣaṃ)liberation
- ଚ (ca)and
- ଯା (yā)which
- ଵତ୍ତି (vetti)knows
- ବୁଦ୍ଧିଃ (buddhiḥ)understanding
- ସା (sā)that
- ପାର୍ଥ (pārtha)O Partha
- ସାତ୍ତ୍ଵିକୀ (sāttvikī)pure
ଅଯଥାଵତ୍ପ୍ରଜାନାତି ବୁଦ୍ଧିଃ ସା ପାର୍ଥ ରାଜସୀ ॥ 31 ॥
- ଯଯା (yayā)by which
- ଧର୍ମମ୍ (dharmam)righteousness
- ଅଧର୍ମମ୍ (adharmam)unrighteousness
- ଚ (ca)and
- କାର୍ଯଂ (kāryam)what ought to be done
- ଚ (ca)and
- ଅକାର୍ଯଂ (akāryam)what ought not to be done
- ଏଵ (eva)indeed
- ଚ (ca)and
- ଅଯଥାଵତ୍ (ayathāvat)incorrectly
- ପ୍ରଜାନାତି (prajānāti)understands
- ବୁଦ୍ଧିଃ (buddhiḥ)intellect
- ସା (sā)that
- ପାର୍ଥ (pārtha)O Partha
- ରାଜସୀ (rājasī)passionate
ସର୍ଵାର୍ଥାନ୍ଵିପରୀତାଂଶ୍ଚ ବୁଦ୍ଧିଃ ସା ପାର୍ଥ ତାମସୀ ॥ 32 ॥
- ଅଧର୍ମଂ (adharmaṃ)unrighteousness
- ଧର୍ମମ୍ (dharmam)righteousness
- ଇତି (iti)thus
- ଯା (yā)which
- ମନ୍ତ୍ରତେ (manye)thinks
- ତମସା (tamasā)by darkness
- ଆଵୃତା (āvṛtā)enveloped
- ସର୍ଵାର୍ଥାନ୍ (sarvārthān)all things
- ଵିପରୀତାଂଶ୍ଚ (viparītāṃśca)perverted and (viparītān:perverted | ca:and)
- ବୁଦ୍ଧିଃ (buddhiḥ)intellect
- ସା (sā)that
- ପାର୍ଥ (pārtha)O Partha
- ତାମସୀ (tāmasī)tamasic
ଯୋଗେନାଵ୍ଯଭିଚାରିଣ୍ଯା ଧୃତିଃ ସା ପାର୍ଥ ସାତ୍ତ୍ଵିକୀ ॥ 33 ॥
- ଧୃତ୍ଯା (dhṛtyā)by fortitude
- ଯା (yā)which
- ଧାରଯତେ (dhārayate)sustains
- ମନଃପ୍ରାଣେନ୍ଦ୍ରିଯକ୍ରିଯାଃ (manaḥprāṇendriyakriyāḥ)mind, prana, and senses functions (manaḥ:mind | prāṇa:prana | indriya:senses | kriyāḥ:functions)
- ଯୋଗେନ (yogena)by yoga
- ଅଵ୍ଯଭିଚାରିଣ୍ଯା (avyabhicāriṇyā)unwavering
- ଧୃତିଃ (dhṛtiḥ)fortitude
- ସା (sā)that
- ପାର୍ଥ (pārtha)O Partha
- ସାତ୍ତ୍ଵିକୀ (sāttvikī)sattvic
ପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଫଲାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଧୃତିଃ ସା ପାର୍ଥ ରାଜସୀ ॥ 34 ॥
- ଯଯା (yayā)by which
- ତୁ (tu)but
- ଧର୍ମକାମାର୍ଥାନ୍ (dharmakāmārthān)duty, pleasure, and wealth (dharma:duty | kāma:pleasure | artha:wealth)
- ଧୃତ୍ଯା (dhṛtyā)by fortitude
- ଧାରଯତେ (dhārayate)holds fast
- ଅର୍ଜୁନ (arjuna)O Arjuna
- ପ୍ରସଙ୍ଗେନ (prasaṅgena)by attachment
- ଫଲାକାଙ୍କ୍ଷୀ (phalākāṅkṣī)craving for fruits (phala:fruits | ākāṅkṣī:craving)
- ଧୃତିଃ (dhṛtiḥ)fortitude
- ସା (sā)that
- ପାର୍ଥ (pārtha)O Partha
- ରାଜସୀ (rājasī)passionate
ନ ଵିମୁଞ୍ଚତି ଦୁର୍ମେଧା ଧୃତିଃ ସା ପାର୍ଥ ତାମସୀ ॥ 35 ॥
- ଯଯା (yayā)by which
- ସ୍ଵପ୍ନଂ (svapnaṃ)sleep
- ଭଯଂ (bhayaṃ)fear
- ଶୋକଂ (śokaṃ)grief
- ଵିଷାଦଂ (viṣādaṃ)depression
- ମଦମ୍ (madam)arrogance
- ଏଵ (eva)also
- ଚ (ca)and
- ନ (na)not
- ଵିମୁଞ୍ଚତି (vimuñcati)abandons
- ଦୁର୍ମେଧା (durmedhā)stupid man (dur:bad | medhā:intellect)
- ଧୃତିଃ (dhṛtiḥ)fortitude
- ସା (sā)that
- ପାର୍ଥ (pārtha)O Partha
- ତାମସୀ (tāmasī)tamasic
ଅଭ୍ଯାସାଦ୍ରମତେ ଯତ୍ର ଦୁଃଖାନ୍ତଂ ଚ ନିଗଚ୍ଛତି ॥ 36 ॥
- ସୁଖଂ (sukhaṃ)pleasure
- ତୁ (tu)but
- ଇଦାନୀଂ (idānīm)now
- ତ୍ରିଵିଧଂ (trividhaṃ)three-fold
- ଶୃଣୁ (śṛṇu)hear
- ମେ (me)from me
- ଭରତର୍ଷଭ (bharatarṣabha)O best among Bharatas (bharata:Bharata | ṛṣabha:best)
- ଅଭ୍ଯାସାତ୍ (abhyāsāt)by practice
- ରମତେ (ramate)rejoices
- ଯତ୍ର (yatra)where
- ଦୁଃଖାନ୍ତଂ (duḥkhāntaṃ)end-of-pain (duḥkha:pain | antaṃ:end)
- ଚ (ca)and
- ନିଗଚ୍ଛତି (nigacchati)comes to
ତତ୍ସୁଖଂ ସାତ୍ତ୍ଵିକଂ ପ୍ରୋକ୍ତମାତ୍ମବୁଦ୍ଧିପ୍ରସାଦଜମ୍ ॥ 37 ॥
- ଯତ୍ (yat)that which
- ତତ୍ (tat)that
- ଅଗ୍ରେ (agre)at first
- ଵିଷମିଵ (viṣamiva)like poison (viṣam:poison | iva:like)
- ପରିଣାମେ (pariṇāme)in the end
- ଅମୃତୋପମମ୍ (amṛtopamam)like nectar (amṛta:nectar | upamam:like)
- ତତ୍ (tat)that
- ସୁଖଂ (sukhaṃ)pleasure
- ସାତ୍ତ୍ଵିକଂ (sāttvikaṃ)sattvic
- ପ୍ରୋକ୍ତମ୍ (proktam)declared
- ଆତ୍ମବୁଦ୍ଧିପ୍ରସାଦଜମ୍ (ātmabuddhiprasādajam)born of self-realisation (ātma:self | buddhi:intellect | prasāda:purity | jam:born of)
ପରିଣାମେ ଵିଷମିଵ ତତ୍ସୁଖଂ ରାଜସଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ 38 ॥
- ଵିଷଯ (viṣaya)objects
- ଇନ୍ଦ୍ରିଯ (indriya)sense-organs
- ସଂଯୋଗାତ୍ (saṃyogāt)from the contact
- ଯତ୍ (yat)which
- ତତ୍ (tat)that
- ଅଗ୍ରେ (agre)at first
- ଅମୃତୋପମମ୍ (amṛtopamam)like nectar (amṛta:nectar | upamam:like)
- ପରିଣାମେ (pariṇāme)in the end
- ଵିଷମିଵ (viṣamiva)like poison (viṣa:poison | iva:like)
- ତତ୍ (tat)that
- ସୁଖଂ (sukhaṃ)pleasure
- ରାଜସଂ (rājasaṃ)passionate
- ସ୍ମୃତମ୍ (smṛtam)is declared
ନିଦ୍ରାଲସ୍ଯପ୍ରମାଦୋତ୍ଥଂ ତତ୍ତାମସମୁଦାହୃତମ୍ ॥ 39 ॥
- ଯତ୍ (yat)which
- ଅଗ୍ରେ (agre)at first
- ଚ (ca)and
- ଅନୁବନ୍ଧେ (anubandhe)in the sequel
- ଚ (ca)and
- ସୁଖମ୍ (sukham)pleasure
- ମୋହନମ୍ (mohanam)deluding
- ଆତ୍ମନଃ (ātmanaḥ)of the Self
- ନିଦ୍ରାଲସ୍ଯପ୍ରମାଦୋତ୍ଥମ୍ (nidrālasyapramādottham)arising from sleep, indolence, heedlessness (nidrā:sleep | ālasya:indolence | pramāda:heedlessness | uttham:arising from)
- ତତ୍ (tat)that
- ତାମସମ୍ (tāmasam)tamasic
- ଉଦାହୃତମ୍ (udāhṛtam)is declared
ସତ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରକୃତିଜୈର୍ମୁକ୍ତଂ ଯଦେଭିଃ ସ୍ଯାତ୍ତ୍ରିଭିର୍ଗୁଣୈଃ ॥ 40 ॥
- ନ (na)not
- ତତ୍ (tat)that
- ଅସ୍ତି (asti)exists
- ପୃଥିଵ୍ଯାଂ (pṛthivyāṃ)on earth
- ଵା (vā)or
- ଦିଵି (divi)in heaven
- ଦେଵେଷୁ (deveṣu)among the devas
- ଵା (vā)or
- ପୁନଃ (punaḥ)again
- ସତ୍ତ୍ଵଂ (sattvaṃ)being
- ପ୍ରକୃତିଜୈଃ (prakṛtijaiḥ)born of prakriti (prakṛti:prakriti | jaiḥ:born of)
- ମୁକ୍ତଂ (muktaṃ)liberated
- ଯଦ୍ (yad)which
- ଏଭିଃ (ebhiḥ)from these
- ସ୍ଯାତ୍ (syāt)would be
- ତ୍ରିଭିଃ (tribhiḥ)by three
- ଗୁଣୈଃ (guṇaiḥ)qualities
କର୍ମାଣି ପ୍ରଵିଭକ୍ତାନି ସ୍ଵଭାଵପ୍ରଭଵୈର୍ଗୁଣୈଃ ॥ 41 ॥
- ବ୍ରାହ୍ମଣକ୍ଷତ୍ରିଯଵିଶାଂ (brāhmaṇakṣatriyaviśām)of Brahmanas, Kshatriyas, and Vaishyas (brāhmaṇa:Brahmanas | kṣatriya:Kshatriyas | viśām:of Vaishyas)
- ଶୂଦ୍ରାଣାଂ (śūdrāṇām)of Shudras
- ଚ (ca)and
- ପରନ୍ତପ (parantapa)O Parantapa
- କର୍ମାଣି (karmāṇi)duties
- ପ୍ରଵିଭକ୍ତାନି (pravibhaktāni)are distributed
- ସ୍ଵଭାଵପ୍ରଭଵୈଃ (svabhāvaprabhavaiḥ)born of their own nature (svabhāva:own nature | prabhavaiḥ:born of)
- ଗୁଣୈଃ (guṇaiḥ)by qualities
ଜ୍ଞାନଂ ଵିଜ୍ଞାନମାସ୍ତିକ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମକର୍ମ ସ୍ଵଭାଵଜମ୍ ॥ 42 ॥
- ଶମଃ (śamaḥ)serenity
- ଦମଃ (damaḥ)self-restraint
- ତପଃ (tapaḥ)austerity
- ଶୌଚମ୍ (śaucam)purity
- କ୍ଷାନ୍ତିଃ (kṣāntiḥ)forgiveness
- ଆର୍ଜଵମ୍ (ārjavam)uprightness
- ଏଵ (eva)also
- ଚ (ca)and
- ଜ୍ଞାନମ୍ (jñānam)knowledge
- ଵିଜ୍ଞାନମ୍ (vijñānam)realisation
- ଆସ୍ତିକ୍ଯମ୍ (āstikyam)belief-in-God
- ବ୍ରହ୍ମକର୍ମ (brahmakarma)duties of the Brahmanas (brahma:Brahmanas | karma:duties)
- ସ୍ଵଭାଵଜମ୍ (svabhāvajam)born of nature (sva:own | bhāva:nature | jam:born of)
ଦାନମୀଶ୍ଵରଭାଵଶ୍ଚ କ୍ଷାତ୍ରଂ କର୍ମ ସ୍ଵଭାଵଜମ୍ ॥ 43 ॥
- ଶୌର୍ଯମ୍ (śauryam)prowess
- ତେଜଃ (tejaḥ)splendour
- ଧୃତିଃ (dhṛtiḥ)firmness
- ଦାକ୍ଷ୍ଯମ୍ (dākṣyam)dexterity
- ଯୁଦ୍ଧେ (yuddhe)in battle
- ଚ (ca)and
- ଅପି (api)also
- ଅପଲାଯନମ୍ (apalāyanam)not fleeing
- ଦାନମ୍ (dānam)generosity
- ଈଶ୍ଵରଭାଵଃ (īśvarabhāvaḥ)lordliness (īśvara:lord | bhāvaḥ:state of being)
- ଚ (ca)and
- କ୍ଷାତ୍ରମ୍ (kṣātram)of the Kshatriyas
- କର୍ମ (karma)duty
- ସ୍ଵଭାଵଜମ୍ (svabhāvajam)born of nature (sva:own | bhāva:nature | jam:born)
ପରିଚର୍ଯାତ୍ମକଂ କର୍ମ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯାପି ସ୍ଵଭାଵଜମ୍ ॥ 44 ॥
- କୃଷି (kṛṣi)agriculture
- ଗୌରକ୍ଷ୍ଯ (gaurakṣya)cattle-rearing
- ଵାଣିଜ୍ଯଂ (vāṇijyaṃ)trade
- ଵୈଶ୍ଯକର୍ମ (vaiśyakarma)duty of the Vaishyas (vaiśya:Vaishyas | karma:duty)
- ସ୍ଵଭାଵଜମ୍ (svabhāvajam)born of nature (sva:own | bhāva:nature | jam:born of)
- ପରିଚର୍ଯାତ୍ମକଂ (paricaryātmakaṃ)service-oriented (paricaryā:service | ātmakaṃ:oriented)
- କର୍ମ (karma)duty
- ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ (śūdrasya)of the Shudras
- ଅପି (api)also
- ସ୍ଵଭାଵଜମ୍ (svabhāvajam)born of nature (sva:own | bhāva:nature | jam:born of)
ସ୍ଵକର୍ମନିରତଃ ସିଦ୍ଧିଂ ଯଥା ଵିନ୍ଦତି ତଚ୍ଛୃଣୁ ॥ 45 ॥
- ସ୍ଵେ (sve)own
- ସ୍ଵେ (sve)own
- କର୍ମଣି (karmaṇi)in duty
- ଅଭିରତଃ (abhirataḥ)devoted
- ସଂସିଦ୍ଧିମ୍ (saṃsiddhim)perfection
- ଲଭତେ (labhate)attains
- ନରଃ (naraḥ)man
- ସ୍ଵକର୍ମନିରତଃ (svakarmanirataḥ)engaged in own duty (sva:own | karma:duty | nirataḥ:engaged)
- ସିଦ୍ଧିଂ (siddhiṃ)perfection
- ଯଥା (yathā)how
- ଵିନ୍ଦତି (vindati)attains
- ତତ୍ (tat)that
- ଶୃଣୁ (śṛṇu)listen
ସ୍ଵକର୍ମଣା ତମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ସିଦ୍ଧିଂ ଵିନ୍ଦତି ମାନଵଃ ॥ 46 ॥
- ଯତଃ (yataḥ)from whom
- ପ୍ରଵୃତ୍ତିଃ (pravṛttiḥ)evolution
- ଭୂତାନାମ୍ (bhūtānām)of beings
- ଯେନ (yena)by whom
- ସର୍ଵମ୍ (sarvam)all
- ଇଦମ୍ (idam)this
- ତତମ୍ (tatam)pervaded
- ସ୍ଵକର୍ମଣା (svakarmaṇā)with one's own duty (sva:own | karmaṇā:with duty)
- ତମ୍ (tam)him
- ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ (abhyarcya)worshipping
- ସିଦ୍ଧିମ୍ (siddhim)perfection
- ଵିନ୍ଦତି (vindati)attains
- ମାନଵଃ (mānavaḥ)man
ସ୍ଵଭାଵନିଯତଂ କର୍ମ କୁର୍ଵନ୍ନାପ୍ନୋତି କିଲ୍ବିଷମ୍ ॥ 47 ॥
- ଶ୍ରେଯାନ୍ (śreyān)better
- ସ୍ଵଧର୍ମଃ (svadharmaḥ)one's own duty (sva:own | dharmaḥ:duty)
- ଵିଗୁଣଃ (viguṇaḥ)destitute of merits
- ପରଧର୍ମାତ୍ (paradharmāt)than the duty of another (para:another | dharmāt:than duty)
- ସ୍ଵନୁଷ୍ଠିତାତ୍ (svanuṣṭhitāt)well-performed (su:well | anuṣṭhitāt:performed)
- ସ୍ଵଭାଵନିଯତଂ (svabhāvaniyataṃ)ordained by own nature (svabhāva:own nature | niyatam:ordained)
- କର୍ମ (karma)duty
- କୁର୍ଵନ୍ (kurvan)doing
- ନ (na)not
- ଆପ୍ନୋତି (āpnoti)incurs
- କିଲ୍ବିଷମ୍ (kilbiṣam)sin
ସର୍ଵାରମ୍ଭା ହି ଦୋଷେଣ ଧୂମେନାଗ୍ନିରିଵାଵୃତାଃ ॥ 48 ॥
- ସହଜଂ (sahajam)natural
- କର୍ମ (karma)duty
- କୌନ୍ତେଯ (kaunteya)O son of Kunti
- ସଦୋଷମ୍ (sadoṣam)with faults
- ଅପି (api)even
- ନ (na)not
- ତ୍ଯଜେତ୍ (tyajet)should abandon
- ସର୍ଵାରମ୍ଭାଃ (sarvārambhāḥ)all undertakings (sarva:all | ārambhāḥ:undertakings)
- ହି (hi)indeed
- ଦୋଷେଣ (doṣeṇa)by faults
- ଧୂମେନ (dhūmena)by smoke
- ଅଗ୍ନିଃ (agniḥ)fire
- ଇଵ (iva)like
- ଆଵୃତାଃ (āvṛtāḥ)enveloped
ନୈଷ୍କର୍ମ୍ଯସିଦ୍ଧିଂ ପରମାଂ ସନ୍ନ୍ଯାସେନାଧିଗଚ୍ଛତି ॥ 49 ॥
- ଅସକ୍ତବୁଦ୍ଧିଃ (asaktabuddhiḥ)unattached intellect (asakta:unattached | buddhiḥ:intellect)
- ସର୍ଵତ୍ର (sarvatra)everywhere
- ଜିତାତ୍ମା (jitātmā)self-conquered (jita:conquered | ātmā:self)
- ଵିଗତସ୍ପୃହଃ (vigataspṛhaḥ)desireless (vigata:gone away | spṛhaḥ:desire)
- ନୈଷ୍କର୍ମ୍ଯସିଦ୍ଧିଂ (naiṣkarmyasiddhiṃ)state of inaction (naiṣkarmya:inaction | siddhiṃ:attainment)
- ପରମାଂ (paramāṃ)supreme
- ସଂନ୍ଯାସେନ (saṃnyāsena)by renunciation
- ଅଧିଗଚ୍ଛତି (adhigacchati)attains
ସମାସେନୈଵ କୌନ୍ତେଯ ନିଷ୍ଠା ଜ୍ଞାନସ୍ଯ ଯା ପରା ॥ 50 ॥
- ସିଦ୍ଧିଂ (siddhiṃ)perfection
- ପ୍ରାପ୍ତଃ (prāptaḥ)attained
- ଯଥା (yathā)as
- ବ୍ରହ୍ମ (brahma)Brahman
- ତଥା (tathā)so
- ଆପ୍ନୋତି (āpnoti)reaches
- ନିବୋଧ (nibodha)learn
- ମେ (me)from me
- ସମାସେନ (samāsena)briefly
- ଏଵ (eva)indeed
- କୌନ୍ତେଯ (kaunteya)O son of Kunti
- ନିଷ୍ଠା (niṣṭhā)state
- ଜ୍ଞାନସ୍ଯ (jñānasya)of knowledge
- ଯା (yā)which
- ପରା (parā)supreme
ଶବ୍ଦାଦୀନ୍ଵିଷଯାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାଗଦ୍ଵେଷୌ ଵ୍ଯୁଦସ୍ଯ ଚ ॥ 51 ॥
- ବୁଦ୍ଧ୍ଯା (buddhyā)with intellect
- ଵିଶୁଦ୍ଧଯା (viśuddhayā)pure
- ଯୁକ୍ତଃ (yuktaḥ)endowed
- ଧୃତ୍ଯା (dhṛtyā)by firmness
- ଆତ୍ମାନଂ (ātmānam)the self
- ନିଯମ୍ଯ (niyamya)controlling
- ଚ (ca)and
- ଶବ୍ଦାଦୀନ୍ (śabdādīn)sound and other objects (śabda:sound | ādīn:and others)
- ଵିଷଯାନ୍ (viṣayān)objects
- ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା (tyaktvā)relinquishing
- ରାଗଦ୍ଵେଷୌ (rāgadveṣau)attraction and hatred (rāga:attraction | dveṣa:hatred)
- ଵ୍ଯୁଦସ୍ଯ (vyudasya)abandoning
- ଚ (ca)and
ଧ୍ଯାନଯୋଗପରୋ ନିତ୍ଯଂ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ ॥ 52 ॥
- ଵିଵିକ୍ତସେଵୀ (viviktasevī)dwelling in solitude (vivikta:solitude | sevī:dwelling)
- ଲଘ୍ଵାଶୀ (laghvāśī)eating but little (laghu:little | āśī:eating)
- ଯତଵାକ୍କାଯମାନସଃ (yatavākkāyamānasaḥ)speech, body and mind subdued (yata:subdued | vāk:speech | kāya:body | mānasaḥ:mind)
- ଧ୍ଯାନଯୋଗପରୋ (dhyānayogaparo)engaged in meditation (dhyāna:meditation | yoga:union | paraḥ:engaged in)
- ନିତ୍ଯଂ (nityaṃ)always
- ଵୈରାଗ୍ଯଂ (vairāgyaṃ)dispassion
- ସମୁପାଶ୍ରିତଃ (samupāśritaḥ)taking refuge in
ଵିମୁଚ୍ଯ ନିର୍ମମଃ ଶାନ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଭୂଯାଯ କଲ୍ପତେ ॥ 53 ॥
- ଅହଙ୍କାରଂ (ahaṅkāraṃ)egoism
- ବଲଂ (balaṃ)power
- ଦର୍ପଂ (darpaṃ)arrogance
- କାମଂ (kāmaṃ)desire
- କ୍ରୋଧଂ (krodhaṃ)anger
- ପରିଗ୍ରହମ୍ (parigraham)aggrandisement
- ଵିମୁଚ୍ଯ (vimucya)having abandoned
- ନିର୍ମମଃ (nirmamaḥ)freed from mine
- ଶାନ୍ତଃ (śāntaḥ)peaceful
- ବ୍ରହ୍ମଭୂଯାଯ (brahmabhūyāya)to become Brahman (brahma:Brahman | bhūyāya:to become)
- କଲ୍ପତେ (kalpate)is fit
ସମଃ ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ମଦ୍ଭକ୍ତିଂ ଲଭତେ ପରାମ୍ ॥ 54 ॥
- ବ୍ରହ୍ମଭୂତଃ (brahmabhūtaḥ)becoming Brahman (brahma:Brahman | bhūtaḥ:becoming)
- ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା (prasannātmā)serene in the Self (prasanna:serene | ātmā:Self)
- ନ (na)not
- ଶୋଚତି (śocati)grieves
- ନ (na)not
- କାଙ୍କ୍ଷତି (kāṅkṣati)desires
- ସମଃ (samaḥ)same
- ସର୍ଵେଷୁ (sarveṣu)to all
- ଭୂତେଷୁ (bhūteṣu)beings
- ମଦ୍ଭକ୍ତିଂ (madbhaktiṃ)devotion towards Me (mad:towards Me | bhaktiṃ:devotion)
- ଲଭତେ (labhate)obtains
- ପରାମ୍ (parām)supreme
ତତୋ ମାଂ ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିଶତେ ତଦନନ୍ତରମ୍ ॥ 55 ॥
- ଭକ୍ତ୍ଯା (bhaktyā)by devotion
- ମାମ୍ (mām)Me
- ଅଭିଜାନାତି (abhijānāti)knows
- ଯାଵାନ୍ (yāvān)what
- ଯଃ (yaḥ)who
- ଚ (ca)and
- ଅସ୍ମି (asmi)I am
- ତତ୍ତ୍ଵତଃ (tattvataḥ)in essence
- ତତଃ (tataḥ)then
- ମାମ୍ (mām)Me
- ତତ୍ତ୍ଵତଃ (tattvataḥ)in essence
- ଜ୍ଞାତ୍ଵା (jñātvā)having known
- ଵିଶତେ (viśate)enters
- ତଦନନ୍ତରମ୍ (tadanantaram)thereafter (tad:that | anantaram:after)
ମତ୍ପ୍ରସାଦାଦଵାପ୍ନୋତି ଶାଶ୍ଵତଂ ପଦମଵ୍ଯଯମ୍ ॥ 56 ॥
- ସର୍ଵକର୍ମାଣି (sarvakarmāṇi)all actions (sarva:all | karmāṇi:actions)
- ଅପି (api)even
- ସଦା (sadā)always
- କୁର୍ଵାଣଃ (kurvāṇaḥ)doing
- ମଦ୍ଵ୍ଯପାଶ୍ରଯଃ (madvyapāśrayaḥ)taking refuge in Me (mad:in Me | vyapāśrayaḥ:taking refuge)
- ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ (matprasādāt)by My grace (mat:My | prasādāt:by grace)
- ଅଵାପ୍ନୋତି (avāpnoti)he obtains
- ଶାଶ୍ଵତଂ (śāśvataṃ)eternal
- ପଦମ୍ (padam)state
- ଅଵ୍ଯଯମ୍ (avyayam)indestructible
ବୁଦ୍ଧିଯୋଗମୁପାଶ୍ରିତ୍ଯ ମଚ୍ଚିତ୍ତଃ ସତତଂ ଭଵ ॥ 57 ॥
- ଚେତସା (cetasā)with the mind
- ସର୍ଵକର୍ମାଣି (sarvakarmāṇi)all actions (sarva:all | karmāṇi:actions)
- ମଯି (mayi)in Me
- ସଂନ୍ଯସ୍ଯ (saṃnyasya)renouncing
- ମତ୍ପରଃ (matparaḥ)having Me as the goal (mat:Me | paraḥ:goal)
- ବୁଦ୍ଧିଯୋଗମ୍ (buddhiyogam)YOGA of discrimination (buddhi:discrimination | yogam:YOGA)
- ଉପାଶ୍ରିତ୍ଯ (upāśritya)resorting to
- ମଚ୍ଚିତ୍ତଃ (maccittaḥ)mind in Me (mat:Me | cittaḥ:mind)
- ସତତଂ (satataṃ)ever
- ଭଵ (bhava)become
ଅଥ ଚେତ୍ତ୍ଵମହଙ୍କାରାନ୍ନ ଶ୍ରୋଷ୍ଯସି ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯସି ॥ 58 ॥
- ମଚ୍ଚିତ୍ତଃ (maccittaḥ)mind fixed on Me (mat:Me | cittaḥ:mind fixed)
- ସର୍ଵଦୁର୍ଗାଣି (sarvadurgāṇi)all obstacles (sarva:all | durgāṇi:obstacles)
- ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ (matprasādāt)by My grace (mat:My | prasādāt:by grace)
- ତରିଷ୍ଯସି (tariṣyasi)you shall overcome
- ଅଥ (atha)but
- ଚେତ୍ (cet)if
- ତ୍ଵମ୍ (tvam)you
- ଅହଙ୍କାରାତ୍ (ahaṅkārāt)from egoism
- ନ (na)not
- ଶ୍ରୋଷ୍ଯସି (śroṣyasi)you will hear
- ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯସି (vinaṅkṣyasi)you shall perish
ମିଥ୍ଯୈଷ ଵ୍ଯଵସାଯସ୍ତେ ପ୍ରକୃତିସ୍ତ୍ଵାଂ ନିଯୋକ୍ଷ୍ଯତି ॥ 59 ॥
- ଯତ୍ (yat)if
- ଅହଙ୍କାରମ୍ (ahaṅkāram)egoism
- ଆଶ୍ରିତ୍ଯ (āśritya)relying on
- ନ (na)not
- ଯୋତ୍ସ୍ଯ (yotsya)will fight
- ଇତି (iti)thus
- ମନ୍ଯସେ (manyase)you think
- ମିଥ୍ଯା (mithyā)vain
- ଏଷ (eṣa)this
- ଵ୍ଯଵସାଯଃ (vyavasāyaḥ)resolve
- ତେ (te)your
- ପ୍ରକୃତିଃ (prakṛtiḥ)nature
- ତ୍ଵାମ୍ (tvām)you
- ନିଯୋକ୍ଷ୍ଯତି (niyokṣyati)will compel
କର୍ତୁଂ ନେଚ୍ଛସି ଯନ୍ମୋହାତ୍କରିଷ୍ଯସ୍ଯଵଶୋଽପି ତତ୍ ॥ 60 ॥
- ସ୍ଵଭାଵଜେନ (svabhāvajena)born of nature (svabhāva:nature | jena:born of)
- କୌନ୍ତେଯ (kaunteya)O son of Kunti
- ନିବଦ୍ଧଃ (nibaddhaḥ)bound
- ସ୍ଵେନ (svena)by your own
- କର୍ମଣା (karmaṇā)by action
- କର୍ତୁମ୍ (kartum)to do
- ନ (na)not
- ଇଚ୍ଛସି (icchasi)you wish
- ଯତ୍ (yat)which
- ମୋହାତ୍ (mohāt)through delusion
- କରିଷ୍ଯସି (kariṣyasi)you shall do
- ଅଵଶଃ (avaśaḥ)helplessly
- ଅପି (api)even
- ତତ୍ (tat)that
ଭ୍ରାମଯନ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ଯନ୍ତ୍ରାରୂଢାନି ମାଯଯା ॥ 61 ॥
- ଈଶ୍ଵରଃ (īśvaraḥ)the Lord
- ସର୍ଵଭୂତାନାଂ (sarvabhūtānāṃ)of all beings (sarva:all | bhūtānāṃ:of beings)
- ହୃଦ୍ଦେଶେ (hṛddeśe)in the heart (hṛd:heart | deśe:in the place)
- ଅର୍ଜୁନ (arjuna)O Arjuna
- ତିଷ୍ଠତି (tiṣṭhati)dwells
- ଭ୍ରାମଯନ୍ (bhrāmayan)causing to revolve
- ସର୍ଵଭୂତାନି (sarvabhūtāni)all beings (sarva:all | bhūtāni:beings)
- ଯନ୍ତ୍ରାରୂଢାନି (yantrārūḍhāni)mounted on a machine (yantra:machine | ārūḍhāni:mounted)
- ମାଯଯା (māyayā)by illusive power
ତତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ପରାଂ ଶାନ୍ତିଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ଶାଶ୍ଵତମ୍ ॥ 62 ॥
- ତମେଵ (tameva)unto Him
- ଶରଣଂ (śaraṇam)refuge
- ଗଚ୍ଛ (gaccha)go
- ସର୍ଵଭାଵେନ (sarvabhāvena)with all your being (sarva:all | bhāvena:with being)
- ଭାରତ (bhārata)O Bharata
- ତତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ (tatprasādāt)by His grace (tat:His | prasādāt:by grace)
- ପରାଂ (parām)supreme
- ଶାନ୍ତିଂ (śāntim)peace
- ସ୍ଥାନଂ (sthānam)abode
- ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି (prāpsyasi)you shall obtain
- ଶାଶ୍ଵତମ୍ (śāśvatam)eternal
ଵିମୃଶ୍ଯୈତଦଶେଷେଣ ଯଥେଚ୍ଛସି ତଥା କୁରୁ ॥ 63 ॥
- ଇତି (iti)thus
- ତେ (te)to you
- ଜ୍ଞାନମ୍ (jñānam)knowledge
- ଆଖ୍ଯାତମ୍ (ākhyātam)declared
- ଗୁହ୍ଯାଦ୍ଗୁହ୍ଯତରମ୍ (guhyādguhyataraṃ)more secret than secret (guhyāt:than secret | guhyataraṃ:more secret)
- ମଯା (mayā)by me
- ଵିମୃଶ୍ଯ (vimṛśya)reflecting
- ଏତତ୍ (etat)this
- ଅଶେଷେଣ (aśeṣeṇa)fully
- ଯଥା (yathā)as
- ଇଚ୍ଛସି (icchasi)you choose
- ତଥା (tathā)so
- କୁରୁ (kuru)do
ଇଷ୍ଟୋଽସି ମେ ଦୃଢମିତି ତତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ ହିତମ୍ ॥ 64 ॥
- ସର୍ଵଗୁହ୍ଯତମଂ (sarvaguhyatamam)most secret of all (sarva:all | guhyatamam:most secret)
- ଭୂଯଃ (bhūyaḥ)again
- ଶୃଣୁ (śṛṇu)hear
- ମେ (me)my
- ପରମଂ (paramam)supreme
- ଵଚଃ (vacaḥ)word
- ଇଷ୍ଟଃ (iṣṭaḥ)beloved
- ଅସି (asi)you are
- ମେ (me)to me
- ଦୃଢମ୍ (dṛḍham)firmly
- ଇତି (iti)thus
- ତତଃ (tataḥ)therefore
- ଵକ୍ଷ୍ଯାମି (vakṣyāmi)I will tell
- ତେ (te)to you
- ହିତମ୍ (hitam)good
ମାମେଵୈଷ୍ଯସି ସତ୍ଯଂ ତେ ପ୍ରତିଜାନେ ପ୍ରିଯୋଽସି ମେ ॥ 65 ॥
- ମନ୍ମନା (manmanā)fix your mind on Me (mat:Me | manā:mind)
- ଭଵ (bhava)become
- ମଦ୍ଭକ୍ତଃ (madbhaktaḥ)My devotee (mat:My | bhaktaḥ:devotee)
- ମଦ୍ଯାଜୀ (madyājī)sacrifice for Me (mat:Me | yājī:sacrificer)
- ମାମ୍ (mām)Me
- ନମସ୍କୁରୁ (namaskuru)bow down
- ମାମ୍ (mām)Me
- ଏଵ (eva)only
- ଏଷ୍ଯସି (eṣyasi)you shall come
- ସତ୍ଯଂ (satyaṃ)truly
- ତେ (te)to you
- ପ୍ରତିଜାନେ (pratijāne)I promise
- ପ୍ରିଯଃ (priyaḥ)dear
- ଅସି (asi)are
- ମେ (me)to Me
ଅହଂ ତ୍ଵା ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୋକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ମା ଶୁଚଃ ॥ 66 ॥
- ସର୍ଵଧର୍ମାନ୍ (sarvadharmān)all duties (sarva:all | dharmān:duties)
- ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ (parityajya)abandoning
- ମାମ୍ (mām)me
- ଏକଂ (ekaṃ)alone
- ଶରଣଂ (śaraṇaṃ)refuge
- ଵ୍ରଜ (vraja)go
- ଅହମ୍ (aham)I
- ତ୍ଵା (tvā)you
- ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯଃ (sarvapāpebhyaḥ)from all sins (sarva:all | pāpebhyaḥ:from sins)
- ମୋକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି (mokṣayiṣyāmi)will liberate
- ମା (mā)do not
- ଶୁଚଃ (śucaḥ)grieve
ନ ଚାଶୁଶ୍ରୂଷଵେ ଵାଚ୍ଯଂ ନ ଚ ମାଂ ଯୋଽଭ୍ଯସୂଯତି ॥ 67 ॥
- ଇଦଂ (idaṃ)this
- ତେ (te)to you
- ନ (na)not
- ଅତପସ୍କାଯ (atapaskāya)to one devoid of austerities
- ନ (na)not
- ଅଭକ୍ତାଯ (abhaktāya)to one devoid of devotion
- କଦାଚନ (kadācana)ever
- ନ (na)not
- ଚ (ca)and
- ଅଶୁଶ୍ରୂଷଵେ (aśuśrūṣave)to one who does not listen
- ଵାଚ୍ଯମ୍ (vācyam)to be spoken
- ନ (na)not
- ଚ (ca)and
- ମାମ୍ (mām)Me
- ଯଃ (yaḥ)who
- ଅଭ୍ଯସୂଯତି (abhyasūyati)cavils
ଭକ୍ତିଂ ମଯି ପରାଂ କୃତ୍ଵା ମାମେଵୈଷ୍ଯତ୍ଯସଂଶଯଃ ॥ 68 ॥
- ଯ (ya)who
- ଇଦଂ (idaṃ)this
- ପରମଂ (paramaṃ)supreme
- ଗୁହ୍ଯଂ (guhyaṃ)secret
- ମଦ୍ଭକ୍ତେଷୁ (madbhakteṣu)to My devotees (mad:My | bhakteṣu:to devotees)
- ଅଭିଧାସ୍ଯତି (abhidhāsyati)will teach
- ଭକ୍ତିଂ (bhaktiṃ)devotion
- ମଯି (mayi)in Me
- ପରାଂ (parāṃ)supreme
- କୃତ୍ଵା (kṛtvā)having done
- ମାମ୍ (mām)Me
- ଏଵ (eva)certainly
- ଏଷ୍ଯତି (eṣyati)will come
- ଅସଂଶଯଃ (asaṃśayaḥ)without doubt
ଭଵିତା ନ ଚ ମେ ତସ୍ମାଦନ୍ଯଃ ପ୍ରିଯତରୋ ଭୁଵି ॥ 69 ॥
- ନ (na)not
- ଚ (ca)and
- ତସ୍ମାତ୍ (tasmāt)than him
- ମନୁଷ୍ଯେଷୁ (manuṣyeṣu)among men
- କଶ୍ଚିତ୍ (kaścit)anyone
- ମେ (me)to me
- ପ୍ରିଯକୃତ୍ତମଃ (priyakṛttamaḥ)dearer service (priya:dear | kṛttamaḥ:service)
- ଭଵିତା (bhavitā)shall be
- ନ (na)not
- ଚ (ca)and
- ମେ (me)to me
- ତସ୍ମାତ୍ (tasmāt)than him
- ଅନ୍ଯଃ (anyaḥ)another
- ପ୍ରିଯତରଃ (priyataro)dearer
- ଭୁଵି (bhuvi)on earth
ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞେନ ତେନାହମିଷ୍ଟଃ ସ୍ଯାମିତି ମେ ମତିଃ ॥ 70 ॥
- ଅଧ୍ଯେଷ୍ଯତେ (adhyeṣyate)will study
- ଚ (ca)and
- ଯଃ (yaḥ)who
- ଇମଂ (imaṃ)this
- ଧର୍ମ୍ଯମ୍ (dharmyam)sacred
- ସଂଵାଦମ୍ (saṃvādam)dialogue
- ଆଵଯୋଃ (āvayoḥ)of ours
- ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞେନ (jñānayajñena)by the sacrifice of wisdom (jñāna:wisdom | yajñena:by the sacrifice)
- ତେନ (tena)by him
- ଅହମ୍ (aham)I
- ଇଷ୍ଟଃ (iṣṭaḥ)worshipped
- ସ୍ଯାମ୍ (syām)shall be
- ଇତି (iti)thus
- ମେ (me)my
- ମତିଃ (matiḥ)conviction
ସୋଽପି ମୁକ୍ତଃ ଶୁଭାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍ ॥ 71 ॥
- ଶ୍ରଦ୍ଧାଵାନ୍ (śraddhāvān)full of faith (śraddhā:faith | vān:possessing)
- ଅନସୂଯଃ (anasūyaḥ)free from malice (an:not | asūyaḥ:malice)
- ଚ (ca)and
- ଶୃଣୁଯାତ୍ (śṛṇuyāt)may hear
- ଅପି (api)also
- ଯଃ (yaḥ)who
- ନରଃ (naraḥ)man
- ସଃ (saḥ)he
- ଅପି (api)also
- ମୁକ୍ତଃ (muktaḥ)liberated
- ଶୁଭାନ୍ (śubhān)auspicious
- ଲୋକାନ୍ (lokān)worlds
- ପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ (prāpnuyāt)shall attain
- ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍ (puṇyakarmaṇām)of righteous deeds (puṇya:righteous | karmaṇām:of deeds)
କଚ୍ଚିଦଜ୍ଞାନସମ୍ମୋହଃ ପ୍ରନଷ୍ଟସ୍ତେ ଧନଞ୍ଜଯ ॥ 72 ॥
- କଚ୍ଚିତ୍ (kaccit)whether
- ଏତତ୍ (etat)this
- ଶ୍ରୁତମ୍ (śrutam)heard
- ପାର୍ଥ (pārtha)O son of Pritha
- ତ୍ଵଯା (tvayā)by you
- ଏକାଗ୍ରେଣ (ekāgreṇa)with single-pointed (eka:one | agreṇa:pointed)
- ଚେତସା (cetasā)mind
- କଚ୍ଚିତ୍ (kaccit)whether
- ଅଜ୍ଞାନସମ୍ମୋହଃ (ajñānasammohaḥ)ignorance-caused distraction (ajñāna:ignorance | sammohah:distraction)
- ପ୍ରନଷ୍ଟଃ (pranaṣṭaḥ)dispelled
- ତେ (te)your
- ଧନଞ୍ଜଯ (dhanañjaya)O Dhananjaya
ସ୍ଥିତୋଽସ୍ମି ଗତସନ୍ଦେହଃ କରିଷ୍ଯେ ଵଚନଂ ତଵ ॥ 73 ॥
- ଅର୍ଜୁନ (arjuna)Arjuna
- ଉଵାଚ (uvāca)said
- ନଷ୍ଟଃ (naṣṭaḥ)destroyed
- ମୋହଃ (mohaḥ)delusion
- ସ୍ମୃତିଃ (smṛtiḥ)memory
- ଲବ୍ଧା (labdhā)gained
- ତ୍ଵତ୍-ପ୍ରସାଦାତ୍ (tvat-prasādāt)through your grace (tvat:your | prasādāt:through grace)
- ମଯା (mayā)by me
- ଅଚ୍ଯୁତ (acyuta)O Achyuta
- ସ୍ଥିତଃ (sthitaḥ)firm
- ଅସ୍ମି (asmi)I am
- ଗତ-ସନ୍ଦେହଃ (gata-sandehaḥ)doubts are gone (gata:gone | sandehaḥ:doubts)
- କରିଷ୍ଯେ (kariṣye)I will do
- ଵଚନଂ (vacanaṃ)word
- ତଵ (tava)your
ସଂଵାଦମିମମଶ୍ରୌଷମଦ୍ଭୁତଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ ॥ 74 ॥
- ସଞ୍ଜଯ (sañjaya)Sanjaya
- ଉଵାଚ (uvāca)said
- ଇତି (iti)thus
- ଅହମ୍ (aham)I
- ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ (vāsudevasya)of Vaasudeva
- ପାର୍ଥସ୍ଯ (pārthasya)of Paartha
- ଚ (ca)and
- ମହାତ୍ମନଃ (mahātmanaḥ)of the high-souled
- ସଂଵାଦମ୍ (saṃvādam)dialogue
- ଇମମ୍ (imam)this
- ଅଶ୍ରୌଷମ୍ (aśrauṣam)heard
- ଅଦ୍ଭୁତମ୍ (adbhutam)wonderful
- ରୋମହର୍ଷଣମ୍ (romaharṣaṇam)causing hair to stand (roma:hair | harṣaṇam:causing to stand)
ଯୋଗଂ ଯୋଗେଶ୍ଵରାତ୍କୃଷ୍ଣାତ୍ସାକ୍ଷାତ୍କଥଯତଃ ସ୍ଵଯମ୍ ॥ 75 ॥
- ଵ୍ଯାସପ୍ରସାଦାତ୍ (vyāsaprasādāt)by Vyasa's grace (vyāsa:Vyasa | prasādāt:by grace)
- ଶ୍ରୁତଵାନ୍ (śrutavān)have heard
- ଏତତ୍ (etat)this
- ଗୁହ୍ଯମ୍ (guhyam)secret
- ଅହମ୍ (aham)I
- ପରମ୍ (param)supreme
- ଯୋଗମ୍ (yogam)YOGA
- ଯୋଗେଶ୍ଵରାତ୍ (yogeśvarāt)from the Lord of YOGA (yoga:YOGA | īśvarāt:from the Lord)
- କୃଷ୍ଣାତ୍ (kṛṣṇāt)from Krishna
- ସାକ୍ଷାତ୍ (sākṣāt)directly
- କଥଯତଃ (kathayataḥ)declaring
- ସ୍ଵଯମ୍ (svayam)Himself
କେଶଵାର୍ଜୁନଯୋଃ ପୁଣ୍ଯଂ ହୃଷ୍ଯାମି ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ॥ 76 ॥
- ରାଜନ୍ (rājan)O King
- ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ (saṃsmṛtya)remembering
- ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ (saṃsmṛtya)remembering
- ସଂଵାଦମ୍ (saṃvādam)dialogue
- ଇମମ୍ (imam)this
- ଅଦ୍ଭୁତମ୍ (adbhutam)wonderful
- କେଶଵ-ଅର୍ଜୁନଯୋଃ (keśava-arjunayoḥ)between Keshava and Arjuna (keśava:Keshava | arjunayoḥ:of Arjuna)
- ପୁଣ୍ଯମ୍ (puṇyam)holy
- ହୃଷ୍ଯାମି (hṛṣyāmi)I rejoice
- ଚ (ca)and
- ମୁହୁଃ-ମୁହୁଃ (muhuḥ-muhuḥ)again and again (muhuḥ:again | muhuḥ:again)
ଵିସ୍ମଯୋ ମେ ମହାନ୍ରାଜନ୍ହୃଷ୍ଯାମି ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ 77 ॥
- ତତ୍ (tat)that
- ଚ (ca)and
- ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ (saṃsmṛtya)remembering
- ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ (saṃsmṛtya)remembering
- ରୂପମ୍ (rūpam)form
- ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତମ୍ (atyadbhutam)most wonderful
- ହରେଃ (hareḥ)of Hari
- ଵିସ୍ମଯଃ (vismayaḥ)wonder
- ମେ (me)my
- ମହାନ୍ (mahān)great
- ରାଜନ୍ (rājan)O king
- ହୃଷ୍ଯାମି (hṛṣyāmi)I rejoice
- ଚ (ca)and
- ପୁନଃ (punaḥ)again
- ପୁନଃ (punaḥ)again
ତତ୍ର ଶ୍ରୀର୍ଵିଜଯୋ ଭୂତିର୍ଧ୍ରୁଵା ନୀତିର୍ମତିର୍ମମ ॥ 78 ॥
- ଯତ୍ର (yatra)where
- ଯୋଗେଶ୍ଵରଃ (yogeśvaraḥ)Lord of Yoga (yoga:yoga | īśvaraḥ:lord)
- କୃଷ୍ଣଃ (kṛṣṇaḥ)Krishna
- ଯତ୍ର (yatra)where
- ପାର୍ଥଃ (pārthaḥ)son of Pritha
- ଧନୁର୍ଧରଃ (dhanurdharaḥ)archer (dhanus:bow | dharaḥ:holder)
- ତତ୍ର (tatra)there
- ଶ୍ରୀଃ (śrīḥ)prosperity
- ଵିଜଯଃ (vijayaḥ)victory
- ଭୂତିଃ (bhūtiḥ)happiness
- ଧ୍ରୁଵା (dhruvā)firm
- ନୀତିଃ (nītiḥ)policy
- ମତିଃ (matiḥ)conviction
- ମମ (mama)my
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନସଂଵାଦେ ମୋକ୍ଷସନ୍ନ୍ଯାସଯୋଗୋ ନାମାଷ୍ଟାଦଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ ॥ 18 ॥
