Lord Krishna

শ্ৰীমদ্ভগৱদ্গীতা মূলম্ - দ্ৱিতীযোঽধ্যাযঃ

(Bhagavad Gita Chapter 2 — Sāṅkhya Yoga in Assamese)

Vyasa

Language:Sanskrit
Translation:English

At the close of Chapter 1, Arjuna collapses in grief, refusing to fight. Krishna rebukes him, telling him that such despair is unworthy of a warrior and will only bring disgrace. Arjuna admits his confusion, surrenders as a disciple, and begs Krishna for guidance. Krishna begins by addressing Arjuna’s grief. The soul, he explains, is eternal and indestructible. Death applies only to the body, not to the Self. Birth and death are inevitable processes of the material world, but the ātman is beyond them. Thus, Arjuna’s mourning for the living or the dead is misplaced. Krishna then shifts to dharma. As a kshatriya, Arjuna’s duty is to fight for righteousness.

Read In:
DevanagariGujaratiBengaliAssameseOdiaTeluguTamilKannadaMalayalamEnglish (IAST)
Reading depth
Lyrics
#of 80
ওঁ শ্ৰী পৰমাত্মনে নমঃ
অথ দ্ৱিতীযোঽধ্যাযঃ ।
সাঙ্খ্যযোগঃ
সঞ্জয উৱাচ
তং তথা কৃপযাৱিষ্টমশ্ৰুপূৰ্ণাকুলেক্ষণম্ ।
ৱিষীদন্তমিদং ৱাক্যমুৱাচ মধুসূদনঃ ॥ 1 ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
কুতস্ত্ৱা কশ্মলমিদং ৱিষমে সমুপস্থিতম্ ।
অনাৰ্যজুষ্টমস্ৱৰ্গ্যমকীৰ্তিকৰমৰ্জুন ॥ 2 ॥
ক্লৈব্যং মা স্ম গমঃ পাৰ্থ নৈতত্ত্ৱয্যুপপদ্যতে ।
ক্ষুদ্ৰং হৃদযদৌৰ্বল্যং ত্যক্ত্ৱোত্তিষ্ঠ পৰন্তপ ॥ 3 ॥
অৰ্জুন উৱাচ
কথং ভীষ্মমহং সাঙ্খ্যে দ্ৰোণং চ মধুসূদন ।
ইষুভিঃ প্ৰতিযোত্স্যামি পূজাৰ্হাৱৰিসূদন ॥ 4 ॥
গুৰূনহত্ৱা হি মহানুভাৱান্শ্ৰেযো ভোক্তুং ভৈক্ষ্যমপীহ লোকে ।
হত্ৱাৰ্থকামাংস্তু গুৰুনিহৈৱ ভুঞ্জীয ভোগানঽৰুধিৰপ্ৰদিগ্ধান্ ॥ 5 ॥
ন চৈতদ্ৱিদ্মঃ কতৰন্নো গৰীযো যদ্ৱা জযেম যদি ৱা নো জযেযুঃ।
যানেৱ হত্ৱা ন জিজীৱিষামস্তেঽৱস্থিতাঃ প্ৰমুখে ধাৰ্তৰাষ্ট্ৰাঃ ॥ 6 ॥
কাৰ্পণ্যদোষোপহতস্ৱভাৱঃ পৃচ্ছামি ত্ৱাং ধৰ্মসম্মূঢচেতাঃ।
যচ্ছ্ৰেযঃ স্যান্নিশ্চিতং ব্ৰূহি তন্মে শিষ্যস্তেঽহং শাধি মাং ত্ৱাং প্ৰপন্নম্ ॥ 7 ॥
ন হি প্ৰপশ্যামি মমাপনুদ্যাদ্যচ্ছোকমুচ্ছোষণমিন্দ্ৰিযাণাম্।
অৱাপ্য ভূমাৱসপত্নমৃদ্ধং ৰাজ্যং সুৰাণামপি চাধিপত্যম্ ॥ 8 ॥
সঞ্জয উৱাচ
এৱমুক্ত্ৱা হৃষীকেশং গুডাকেশঃ পৰন্তপ ।
ন যোত্স্য ইতি গোৱিন্দমুক্ত্ৱা তূষ্ণীং বভূৱ হ ॥ 9 ॥
তমুৱাচ হৃষীকেশঃ প্ৰহসন্নিৱ ভাৰত ।
সেনযোৰুভযোৰ্মধ্যে ৱিষীদন্তমিদং ৱচঃ ॥ 10 ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ ।
অশোচ্যানন্ৱশোচস্ত্ৱং প্ৰজ্ঞাৱাদাংশ্চ ভাষসে ।
গতাসূনগতাসূংশ্চ নানুশোচন্তি পণ্ডিতাঃ ॥ 11 ॥
ন ত্ৱেৱাহং জাতু নাসং ন ত্ৱং নেমে জনাধিপাঃ ।
ন চৈৱ ন ভৱিষ্যামঃ সৰ্ৱে ৱযমতঃ পৰম্ ॥ 12 ॥
দেহিনোঽস্মিন্যথা দেহে কৌমাৰং যৌৱনং জৰা ।
তথা দেহান্তৰপ্ৰাপ্তিৰ্ধীৰস্তত্ৰ ন মুহ্যতি ॥ 13 ॥
মাত্ৰাস্পৰ্শাস্তু কৌন্তেয শীতোষ্ণসুখদুঃখদাঃ ।
আগমাপাযিনোঽনিত্যাস্তাংস্তিতিক্ষস্ৱ ভাৰত ॥ 14 ॥
যং হি ন ৱ্যথযন্ত্যেতে পুৰুষং পুৰুষৰ্ষভ ।
সমদুঃখসুখং ধীৰং সোঽমৃতত্ৱায কল্পতে ॥ 15 ॥
নাসতো ৱিদ্যতে ভাৱো নাভাৱো ৱিদ্যতে সতঃ ।
উভযোৰপি দৃষ্টোঽন্তস্ত্ৱনযোস্তত্ত্ৱদৰ্শিভিঃ ॥ 16 ॥
অৱিনাশি তু তদ্ৱিদ্ধি যেন সৰ্ৱমিদং ততম্ ।
ৱিনাশমৱ্যযস্যাস্য ন কশ্চিত্কৰ্তুমৰ্হতি ॥ 17 ॥
অন্তৱন্ত ইমে দেহা নিত্যস্যোক্তাঃ শৰীৰিণঃ ।
অনাশিনোঽপ্ৰমেযস্য তস্মাদ্যুধ্যস্ৱ ভাৰত ॥ 18 ॥
য এনং ৱেত্তি হন্তাৰং যশ্চৈনং মন্যতে হতম্ ।
উভৌ তৌ ন ৱিজানীতো নাযং হন্তি ন হন্যতে ॥ 19 ॥
ন জাযতে ম্ৰিযতে ৱা কদাচিন্নাযং ভূত্ৱা ভৱিতা ৱা ন ভূযঃ।
অজো নিত্যঃ শাশ্ৱতোঽযং পুৰাণো ন হন্যতে হন্যমানে শৰীৰে ॥ 20 ॥
ৱেদাৱিনাশিনং নিত্যং য এনমজমৱ্যযম্ ।
কথং স পুৰুষঃ পাৰ্থ কং ঘাতযতি হন্তি কম্ ॥ 21॥
ৱাসাংসি জীৰ্ণানি যথা ৱিহায নৱানি গৃহ্ণাতি নৰোঽপৰাণি।
তথা শৰীৰাণি ৱিহায জীৰ্ণান্যন্যানি সংযাতি নৱানি দেহী ॥ 22 ॥
নৈনং ছিন্দন্তি শস্ত্ৰাণি নৈনং দহতি পাৱকঃ ।
ন চৈনং ক্লেদযন্ত্যাপো ন শোষযতি মাৰুতঃ ॥ 23 ॥
অচ্ছেদ্যোঽযমদাহ্যোঽযমক্লেদ্যোঽশোষ্য এৱ চ ।
নিত্যঃ সৰ্ৱগতঃ স্থাণুৰচলোঽযং সনাতনঃ ॥ 24 ॥
অৱ্যক্তোঽযমচিন্ত্যোঽযমৱিকাৰ্যোঽযমুচ্যতে ।
তস্মাদেৱং ৱিদিত্ৱৈনং নানুশোচিতুমৰ্হসি ॥ 25 ॥
অথ চৈনং নিত্যজাতং নিত্যং ৱা মন্যসে মৃতম্ ।
তথাপি ত্ৱং মহাবাহো নৈৱং শোচিতুমৰ্হসি ॥ 26 ॥
জাতস্য হি ধ্ৰুৱো মৃত্যুৰ্ধ্ৰুৱং জন্ম মৃতস্য চ ।
তস্মাদপৰিহাৰ্যেঽৰ্থে ন ত্ৱং শোচিতুমৰ্হসি ॥ 27 ॥
অৱ্যক্তাদীনি ভূতানি ৱ্যক্তমধ্যানি ভাৰত ।
অৱ্যক্তনিধনান্যেৱ তত্ৰ কা পৰিদেৱনা ॥ 28 ॥
আশ্চৰ্যৱত্পশ্যতি কশ্চিদেনমাশ্চৰ্যৱদ্ৱদতি তথৈৱ চান্যঃ।
আশ্চৰ্যৱচ্চৈনমন্যঃ শৃণোতি শ্ৰুত্ৱাপ্যেনং ৱেদ ন চৈৱ কশ্চিত্ ॥ 29 ॥
দেহী নিত্যমৱধ্যোঽযং দেহে সৰ্ৱস্য ভাৰত ।
তস্মাত্সৰ্ৱাণি ভূতানি ন ত্ৱং শোচিতুমৰ্হসি ॥ 30 ॥
স্ৱধৰ্মমপি চাৱেক্ষ্য ন ৱিকম্পিতুমৰ্হসি ।
ধৰ্ম্যাদ্ধি যুদ্ধাচ্ছ্ৰেযোঽন্যত্ক্ষত্ৰিযস্য ন ৱিদ্যতে ॥ 31 ॥
যদৃচ্ছযা চোপপন্নং স্ৱৰ্গদ্ৱাৰমপাৱৃতম্ ।
সুখিনঃ ক্ষত্ৰিযাঃ পাৰ্থ লভন্তে যুদ্ধমীদৃশম্ ॥ 32 ॥
অথ চেত্ত্ৱমিমং ধৰ্ম্যং সঙ্গ্ৰামং ন কৰিষ্যসি ।
ততঃ স্ৱধৰ্মং কীৰ্তিং চ হিত্ৱা পাপমৱাপ্স্যসি ॥ 33 ॥
অকীৰ্তিং চাপি ভূতানি কথযিষ্যন্তি তেঽৱ্যযাম্ ।
সম্ভাৱিতস্য চাকীৰ্তিৰ্মৰণাদতিৰিচ্যতে ॥ 34 ॥
ভযাদ্ৰণাদুপৰতং মংস্যন্তে ত্ৱাং মহাৰথাঃ ।
যেষাং চ ত্ৱং বহুমতো ভূত্ৱা যাস্যসি লাঘৱম্ ॥ 35 ॥
অৱাচ্যৱাদাংশ্চ বহূন্ৱদিষ্যন্তি তৱাহিতাঃ ।
নিন্দন্তস্তৱ সামৰ্থ্যং ততো দুঃখতৰং নু কিম্ ॥ 36 ॥
হতো ৱা প্ৰাপ্স্যসি স্ৱৰ্গং জিত্ৱা ৱা ভোক্ষ্যসে মহীম্ ।
তস্মাদুত্তিষ্ঠ কৌন্তেয যুদ্ধায কৃতনিশ্চযঃ ॥ 37 ॥
সুখদুঃখে সমে কৃত্ৱা লাভালাভৌ জযাজযৌ ।
ততো যুদ্ধায যুজ্যস্ৱ নৈৱং পাপমৱাপ্স্যসি ॥ 38 ॥
এষা তেঽভিহিতা সাঙ্খ্যে বুদ্ধিৰ্যোগে ত্ৱিমাং শৃণু ।
বুদ্ধ্যা যুক্তো যযা পাৰ্থ কৰ্মবন্ধং প্ৰহাস্যসি ॥ 39 ॥
নেহাভিক্ৰমনাশোঽস্তি প্ৰত্যৱাযো ন ৱিদ্যতে ।
স্ৱল্পমপ্যস্য ধৰ্মস্য ত্ৰাযতে মহতো ভযাত্ ॥ 40 ॥
ৱ্যৱসাযাত্মিকা বুদ্ধিৰেকেহ কুৰুনন্দন ।
বহুশাখা হ্যনন্তাশ্চ বুদ্ধযোঽৱ্যৱসাঈনাম্ ॥ 41 ॥
যামিমাং পুষ্পিতাং ৱাচং প্ৰৱদন্ত্যৱিপশ্চিতঃ ।
ৱেদৱাদৰতাঃ পাৰ্থ নান্যদস্তীতি ৱাদিনঃ ॥ 42 ॥
কামাত্মানঃ স্ৱৰ্গপৰা জন্মকৰ্মফলপ্ৰদাম্ ।
ক্ৰিযাৱিশেষবহুলাং ভোগৈশ্ৱৰ্যগতিং প্ৰতি ॥ 43 ॥
ভোগৈশ্ৱৰ্যপ্ৰসক্তানাং তযাপহৃতচেতসাম্ ।
ৱ্যৱসাযাত্মিকা বুদ্ধিঃ সমাধৌ ন ৱিধীযতে ॥ 44 ॥
ত্ৰৈগুণ্যৱিষযা ৱেদা নিস্ত্ৰৈগুণ্যো ভৱাৰ্জুন ।
নিৰ্দ্ৱন্দ্ৱো নিত্যসত্ত্ৱস্থো নিৰ্যোগক্ষেম আত্মৱান্ ॥ 45 ॥
যাৱানৰ্থ উদপানে সৰ্ৱতঃ সম্প্লুতোদকে ।
তাৱান্সৰ্ৱেষু ৱেদেষু ব্ৰাহ্মণস্য ৱিজানতঃ ॥ 46 ॥
কৰ্মণ্যেৱাধিকাৰস্তে মা ফলেষু কদাচন ।
মা কৰ্মফলহেতুৰ্ভূৰ্মা তে সঙ্গোঽস্ত্ৱকৰ্মণি ॥ 47 ॥
যোগস্থঃ কুৰু কৰ্মাণি সঙ্গং ত্যক্ত্ৱা ধনঞ্জয ।
সিদ্ধ্যসিদ্ধ্যোঃ সমো ভূত্ৱা সমত্ৱং যোগ উচ্যতে ॥ 48 ॥
দূৰেণ হ্যৱৰং কৰ্ম বুদ্ধিযোগাদ্ধনঞ্জয ।
বুদ্ধৌ শৰণমন্ৱিচ্ছ কৃপণাঃ ফলহেতৱঃ ॥ 49 ॥
বুদ্ধিযুক্তো জহাতীহ উভে সুকৃতদুষ্কৃতে ।
তস্মাদ্যোগায যুজ্যস্ৱ যোগঃ কৰ্মসু কৌশলম্ ॥ 50 ॥
কৰ্মজং বুদ্ধিযুক্তা হি ফলং ত্যক্ত্ৱা মনীষিণঃ ।
জন্মবন্ধৱিনিৰ্মুক্তাঃ পদং গচ্ছন্ত্যনামযম্ ॥ 51 ॥
যদা তে মোহকলিলং বুদ্ধিৰ্ৱ্যতিতৰিষ্যতি ।
তদা গন্তাসি নিৰ্ৱেদং শ্ৰোতৱ্যস্য শ্ৰুতস্য চ ॥ 52 ॥
শ্ৰুতিৱিপ্ৰতিপন্না তে যদা স্থাস্যতি নিশ্চলা ।
সমাধাৱচলা বুদ্ধিস্তদা যোগমৱাপ্স্যসি ॥ 53 ॥
অৰ্জুন উৱাচ
স্থিতপ্ৰজ্ঞস্য কা ভাষা সমাধিস্থস্য কেশৱ ।
স্থিতধীঃ কিং প্ৰভাষেত কিমাসীত ৱ্ৰজেত কিম্ ॥ 54 ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
প্ৰজহাতি যদা কামান্সৰ্ৱান্পাৰ্থ মনোগতান্ ।
আত্মন্যেৱাত্মনা তুষ্টঃ স্থিতপ্ৰজ্ঞস্তদোচ্যতে ॥ 55 ॥
দুঃখেষ্ৱনুদ্ৱিগ্নমনাঃ সুখেষু ৱিগতস্পৃহঃ ।
ৱীতৰাগভযক্ৰোধঃ স্থিতধীৰ্মুনিৰুচ্যতে ॥ 56 ॥
যঃ সৰ্ৱত্ৰানভিস্নেহস্তত্তত্প্ৰাপ্য শুভাশুভম্ ।
নাভিনন্দতি ন দ্ৱেষ্টি তস্য প্ৰজ্ঞা প্ৰতিষ্ঠিতা ॥ 57 ॥
যদা সংহৰতে চাযং কূৰ্মোঽঙ্গানীৱ সৰ্ৱশঃ ।
ইন্দ্ৰিযাণীন্দ্ৰিযাৰ্থেভ্যস্তস্য প্ৰজ্ঞা প্ৰতিষ্ঠিতা ॥ 58 ॥
ৱিষযা ৱিনিৱৰ্তন্তে নিৰাহাৰস্য দেহিনঃ ।
ৰসৱৰ্জং ৰসোঽপ্যস্য পৰং দৃষ্ট্ৱা নিৱৰ্ততে ॥ 59 ॥
যততো হ্যপি কৌন্তেয পুৰুষস্য ৱিপশ্চিতঃ ।
ইন্দ্ৰিযাণি প্ৰমাথীনি হৰন্তি প্ৰসভং মনঃ ॥ 60 ॥
তানি সৰ্ৱাণি সংযম্য যুক্ত আসীত মত্পৰঃ ।
ৱশে হি যস্যেন্দ্ৰিযাণি তস্য প্ৰজ্ঞা প্ৰতিষ্ঠিতা ॥ 61 ॥
ধ্যাযতো ৱিষযান্পুংসঃ সঙ্গস্তেষূপজাযতে ।
সঙ্গাত্সঞ্জাযতে কামঃ কামাত্ক্ৰোধোঽভিজাযতে ॥ 62 ॥
ক্ৰোধাদ্ভৱতি সম্মোহঃ সম্মোহাত্স্মৃতিৱিভ্ৰমঃ ।
স্মৃতিভ্ৰংশাদ্বুদ্ধিনাশো বুদ্ধিনাশাত্প্ৰণশ্যতি ॥ 63 ॥
ৰাগদ্ৱেষৱিমুক্তৈস্তু ৱিষযানিন্দ্ৰিযৈশ্চৰন্ ।
আত্মৱশ্যৈৰ্ৱিধেযাত্মা প্ৰসাদমধিগচ্ছতি ॥ 64 ॥
প্ৰসাদে সৰ্ৱদুঃখানাং হানিৰস্যোপজাযতে ।
প্ৰসন্নচেতসো হ্যাশু বুদ্ধিঃ পৰ্যৱতিষ্ঠতে ॥ 65 ॥
নাস্তি বুদ্ধিৰযুক্তস্য ন চাযুক্তস্য ভাৱনা ।
ন চাভাৱযতঃ শান্তিৰশান্তস্য কুতঃ সুখম্ ॥ 66 ॥
ইন্দ্ৰিযাণাং হি চৰতাং যন্মনোঽনুৱিধীযতে ।
তদস্য হৰতি প্ৰজ্ঞাং ৱাযুৰ্নাৱমিৱাম্ভসি ॥ 67 ॥
তস্মাদ্যস্য মহাবাহো নিগৃহীতানি সৰ্ৱশঃ ।
ইন্দ্ৰিযাণীন্দ্ৰিযাৰ্থেভ্যস্তস্য প্ৰজ্ঞা প্ৰতিষ্ঠিতা ॥ 68 ॥
যা নিশা সৰ্ৱভূতানাং তস্যাং জাগৰ্তি সংযমী ।
যস্যাং জাগ্ৰতি ভূতানি সা নিশা পশ্যতো মুনেঃ ॥ 69 ॥
আপূৰ্যমাণমচলপ্ৰতিষ্ঠং সমুদ্ৰমাপঃ প্ৰৱিশন্তি যদ্ৱত্।
তদ্ৱত্কামা যং প্ৰৱিশন্তি সৰ্ৱে স শান্তিমাপ্নোতি ন কামকামী ॥ 70 ॥
ৱিহায কামান্যঃ সৰ্ৱান্পুমাংশ্চৰতি নিঃস্পৃহঃ ।
নিৰ্মমো নিৰহঙ্কাৰঃ স শান্তিমধিগচ্ছতি ॥ 71 ॥
এষা ব্ৰাহ্মী স্থিতিঃ পাৰ্থ নৈনাং প্ৰাপ্য ৱিমুহ্যতি ।
স্থিত্ৱাস্যামন্তকালেঽপি ব্ৰহ্মনিৰ্ৱাণমৃচ্ছতি ॥ 72 ॥
ওঁ তত্সদিতি শ্ৰীমদ্ভগৱদ্গীতাসূপনিষত্সু ব্ৰহ্মৱিদ্যাযাং যোগশাস্ত্ৰে
শ্ৰীকৃষ্ণাৰ্জুনসংৱাদে সাঙ্খ্যযোগো নাম দ্ৱিতীযোঽধ্যাযঃ ॥2 ॥

More Krishna Stotras

श्रीमद्भगवद्गीता मूलम् - तृतीयोऽध्यायः
Bhagavad Gita Chapter 3 — Karma Yoga
श्रीमद्भगवद्गीता मूलम् - प्रथमोऽध्यायः
Bhagavad Gita Chapter 1 — Arjuna Viṣāda Yoga
श्रीमद्भगवद्गीता मूलम् - चतुर्थोऽध्यायः
Bhagavad Gita Chapter 4 — Jñāna-Karma-Sannyāsa Yoga
श्रीमद्भगवद्गीता मूलम् - पञ्चमोऽध्यायः
Bhagavad Gita Chapter 5 — Karma-Sannyāsa Yoga
श्रीमद्भगवद्गीता मूलम् - षष्ठोऽध्यायः
Bhagavad Gita Chapter 6 — Dhyāna Yoga
श्रीमद्भगवद्गीता मूलम् - सप्तमोऽध्यायः
Bhagavad Gita Chapter 7 — Jñāna-Vijñāna Yoga
श्रीमद्भगवद्गीता मूलम् - अष्टमोऽध्यायः
Bhagavad Gita Chapter 8 — Akṣara-Brahma Yoga
श्रीमद्भगवद्गीता मूलम् - नवमोऽध्यायः
Bhagavad Gita Chapter 9 — Rāja-Vidya Rāja-Guhya Yoga
View All Bhagavad Gita Collection →

Explore More

Bhagavad Gita CollectionWealthObstaclesHealthProtectionWisdomHome