What is Vakya Vritti?

Read Vakya Vritti in Assamese script — full lyrics with English meaning and transliteration. The Vakya Vritti is a short but profound Vedantic text by Adi Shankaracharya that unpacks the meaning of one of the four great sayings of the Upanishads — "Prajnanam Brahma" (Consciousness is Brahman), found in the Aitareya Upanishad of the Rigveda. Written as a dialogue between a teacher and a sincere student, it walks step by step through what the words "Prajnanam" and "Brahman" really mean, and how the two can be identical. The text is short — around fifty verses — but it covers the essential Advaita teaching with precision.

Which deity is Vakya Vritti dedicated to?

Vakya Vritti is a Sanskrit hymn dedicated to Brahman.

Vakya Vritti in Assamese – Lyrics & Meaning

ৱাক্যৱৃত্তিঃ
সৰ্গস্থিতিপ্ৰলযহেতুমচিন্ত্যশক্তিং
ৱিশ্ৱেশ্ৱৰং ৱিদিতৱিশ্ৱমনন্তমূৰ্তিম্।
নিৰ্মুক্তবন্ধনমপাৰসুখাম্বুৰাশিং
শ্ৰীৱল্লভং ৱিমলবোধঘনং নমামি।।1।।

যস্য প্ৰসাদাদহমেৱ ৱিষ্ণু
ৰ্ময্যেৱ সৰ্ৱং পৰিকল্পিতং চ।
ইত্থং ৱিজানামি সদাত্মৰূপং
তস্যাঙ্ঘ্ৰিপদ্মং প্ৰণতোঽস্মি নিত্যম্।।2।।

তাপত্ৰযাৰ্কসংতপ্তঃ কশ্চিদুদ্ৱিগ্নমানসঃ।
শমাদিসাধনৈৰ্যুক্তঃ সদ্গুৰুং পৰিপৃচ্ছতি।।3।।

অনাযাসেন যেনাস্মান্মুচ্যেয ভৱবন্ধনাত্।
তন্মে সংক্ষিপ্য ভগৱন্কেৱলং কৃপযা ৱদ।।4।।

সাধ্ৱী তে ৱচনৱ্যক্তিঃ প্ৰতিভাতি ৱদামি তে।
ইদং তদিতি ৱিস্পষ্টং সাৱধানমনাঃ শ্ৰৃণু।।5।।

তত্ত্ৱমস্যাদিৱাক্যোত্থং যজ্জীৱপৰমাত্মনোঃ।
তাদাত্ম্যৱিষযং জ্ঞানং তদিদং মুক্তিসাধনম্।।6।।

কো জীৱঃ কঃ পৰশ্চাত্মা তাদাত্ম্যং ৱা কথং তযোঃ।
তত্ত্ৱমস্যাদিৱাক্যং ৱা কথং তত্প্ৰতিপাদযেত্।।7।।

অত্ৰ ব্ৰূমঃ সমাধানং কোঽন্যো জীৱস্ত্ৱমেৱ হি।
যস্ত্ৱং পৃচ্ছসি মাং কোঽহং ব্ৰহ্মৈৱাসি ন সংশযঃ।।8।।

পদাৰ্থমেৱ জানামি নাদ্যাপি ভগৱন্স্ফুটম্।
অহং ব্ৰহ্মেতি ৱাক্যাৰ্থং প্ৰতিপদ্যে কথং ৱদ।।9।।

সত্যমাহ ভৱানত্ৰ ৱিগানং নৈৱ ৱিদ্যতে।
হেতুঃ পদাৰ্থবোধো হি ৱাক্যাৰ্থাৱগতেৰিহ।।10।।

অন্তঃকৰণতদ্ৱৃত্তিসাক্ষী চৈতন্যৱিগ্ৰহঃ।
আনন্দৰূপঃ সত্যঃ সন্কিং নাত্মানং প্ৰপদ্যসে।।11।।

সত্যানন্দস্ৱৰূপং ধীসাক্ষিণং জ্ঞানৱিগ্ৰহম্।
চিন্তযাত্মতযা নিত্যং ত্যক্ত্ৱা দেহাদিগাং ধিযম্।।12।।

ৰূপাদিমান্যতঃ পিণ্ডস্ততো নাত্মা ঘটাদিৱত্।
ৱিযদাদিমহাভূতৱিকাৰত্ৱাচ্চ কুম্ভৱত্।।13।।

অনাত্মা যদি পিণ্ডোঽযমুক্তহেতুবলান্মতঃ।
কৰামলকৱত্সাক্ষাদাত্মানং প্ৰতিপাদয।।14।।

ঘটদ্ৰষ্টা ঘটাদ্ভিন্নঃ সৰ্ৱথা ন ঘটো যথা।
দেহদ্ৰষ্টা তথা দেহো নাহমিত্যৱধাৰয।।15।।

এৱমিন্দ্ৰিযদৃঙ্ নাহমিন্দ্ৰিযাণীতি নিশ্চিনু।
মনো বুদ্ধিস্তথা প্ৰাণো নাহমিত্যৱধাৰয।।16।।

সংঘাতোঽপি তথা নাহমিতি দৃশ্যৱিলক্ষণম্।
দ্ৰষ্টাৰমনুমানেন নিপুণং সংপ্ৰধাৰয।।17।।

দেহেন্দ্ৰিযাদযো ভাৱা হানাদিৱ্যাপৃতিক্ষমাঃ।
যস্য সংনিধিমাত্ৰেণ সোঽহমিত্যৱধাৰয।।18।।

অনাপন্নৱিকাৰঃ সন্নযস্কান্তৱদেৱ যঃ।
বুদ্ধ্যাদীংশ্চালযেত্প্ৰত্যক্সোঽহমিত্যৱধাৰয।।19।।

অজডাত্মৱদাভান্তি যত্সাংনিধ্যাজ্জডা অপি।
দেহেন্দ্ৰিযমনঃপ্ৰাণাঃ সোঽহমিত্যৱধাৰয।।20।।

অগমন্মে মনোঽন্যত্ৰ সাংপ্ৰতং চ স্থিৰীকৃতম্।
এৱং যো ৱেদ ধীৱৃত্তিং সোঽহমিত্যৱধাৰয।।21।।

স্ৱপ্নজাগৰিতে সুপ্তি ভাৱাভাৱৌ ধিযাং তথা।
যো ৱেত্ত্যৱিক্ৰিযঃ সাক্ষাত্সোঽহমিত্যৱধাৰয।।22।।

ঘটাৱভাসকো দীপো ঘটাদন্যো যথেষ্যতে।
দেহাৱভাসকো দেহী তথাহং বোধৱিগ্ৰহঃ।।23।।

পুত্ৰৱিত্তাদযো ভাৱা যস্য শেষতযা প্ৰিযাঃ।
দ্ৰষ্টা সৰ্ৱপ্ৰিযতমঃ সোঽহমিত্যৱধাৰয।।24।।

পৰপ্ৰেমাস্পদতযা মা ন ভূৱমহং সদা।
ভূযাসমিতি যো দ্ৰষ্টা সোঽহমিত্যৱধাৰয।।25।।

যঃ সাক্ষিলক্ষণো বোধস্ত্ৱংপদাৰ্থঃ স উচ্যতে।
সাক্ষিত্ৱমপি বোদ্ধৃত্ৱমৱিকাৰিতযাত্মনঃ।।26।।

দেহেন্দ্ৰিযমনঃপ্ৰাণাহংকৃতিভ্যো ৱিলক্ষণঃ।
প্ৰোজ্ঝিতাশেষষড্ভাৱৱিকাৰস্ত্ৱংপদাভিধঃ।।27।।

ত্ৱমৰ্থমেৱং নিশ্চিত্য তদৰ্থং চিন্তযেত্পুনঃ।
অতদ্ৱ্যাৱৃত্তিৰূপেণ সাক্ষাদ্ৱিধিমুখেন চ।।28।।

নিৰস্তাশেষসংসাৰদোষোঽস্থূলাদিলক্ষণঃ।
অদৃশ্যত্ৱাদিগুণকঃ পৰাকৃততমোমলঃ।।29।।

নিৰস্তাতিশযানন্দঃ সত্যঃ প্ৰজ্ঞানৱিগ্ৰহঃ।
সত্তাস্ৱলক্ষণঃ পূৰ্ণঃ পৰমাত্মেতি গীযতে।।30।।

সৰ্ৱজ্ঞত্ৱং পৰেশত্ৱং তথা সংপূৰ্ণশক্তিতা।
ৱেদৈঃ সমৰ্থ্যতে যস্য তদ্ব্ৰহ্মেত্যৱধাৰয।।31।।

যজ্জ্ঞানাত্সৰ্ৱৱিজ্ঞানং শ্ৰুতিষু প্ৰতিপাদিতম্।
মৃদাদ্যনেকদৃষ্টান্তৈস্তদ্ব্ৰহ্মেত্যৱধাৰয।।32।।

যদানন্ত্যং প্ৰতিজ্ঞায শ্ৰুতিস্তত্সিদ্ধযে জগৌ।
তত্কাৰ্যত্ৱং প্ৰপঞ্চস্য তদ্ব্ৰহ্মেত্যৱধাৰয।।33।।

ৱিজিজ্ঞাস্যতযা যচ্চ ৱেদান্তেষু মুমুক্ষুভিঃ।
সমৰ্থ্যতেঽতিযত্নেন তদ্ব্ৰহ্মেত্যৱধাৰয।।34।।

জীৱাত্মনা প্ৰৱেশশ্চ নিযন্তৃত্ৱং চ তান্প্ৰতি।
শ্ৰূযতে যস্য ৱেদেষু তদ্ব্ৰহ্মেত্যৱধাৰয।।35।।

কৰ্মণাং ফলদাতৃত্ৱং যস্যৈৱ শ্ৰূযতে শ্ৰুতৌ।
জীৱানাং হেতুকৰ্তৃত্ৱং তদ্ব্ৰহ্মেত্যৱধাৰয।।36।।

তত্ত্ৱংপদাৰ্থৌ নিৰ্ণীতৌ ৱাক্যাৰ্থশ্চিন্ত্যতেঽধুনা।
তাদাত্ম্যমত্ৰ ৱাক্যাৰ্থস্তযোৰেৱ পদাৰ্থযোঃ।।37।।

সংসৰ্গো ৱা ৱিশিষ্টো ৱা ৱাক্যাৰ্থো নাত্ৰ সংমতঃ।
অখণ্ডৈকৰসত্ৱেন ৱাক্যাৰ্থো ৱিদুষাং মতঃ।।38।।

প্ৰত্যগ্বোধো য আভাতি সোঽদ্ৱযানন্দলক্ষণঃ।
অদ্ৱযানন্দৰূপশ্চ প্ৰত্যগ্বোধৈকলক্ষণঃ।।39।।

ইত্থমন্যোন্যতাদাত্ম্যপ্ৰতিপত্তিৰ্যদা ভৱেত্।
অব্ৰহ্মত্ৱং ত্ৱমৰ্থস্য ৱ্যাৱৰ্তেত তদৈৱ হি।।40।।

তদৰ্থস্য চ পাৰোক্ষ্যং যদ্যেৱং কিং ততঃ শ্ৰৃণু।
পূৰ্ণানন্দৈকৰূপেণ প্ৰত্যগ্বোধোঽৱতিষ্ঠতে।।41।।

তত্ত্ৱমস্যাদিৱাক্যং চ তাদাত্ম্যপ্ৰতিপাদনে।
লক্ষ্যৌ তত্ত্ৱংপদাৰ্থৌ দ্ৱাৱুপাদায প্ৰৱৰ্ততে।।42।।

হিত্ৱা দ্ৱৌ শবলৌ ৱাচ্যৌ ৱাক্যং ৱাক্যাৰ্থবোধনে।
যথা প্ৰৱৰ্ততেঽস্মাভিস্তথা ৱ্যাখ্যাতমাদৰাত্।।43।।

আলম্বনতযা ভাতি যোঽস্মত্প্ৰত্যযশব্দযোঃ।
অন্তঃকৰণসংভিন্নবোধঃ স ত্ৱংপদাভিধঃ।।44।।

মাযোপাধিৰ্জগদ্যোনিঃ সৰ্ৱজ্ঞত্ৱাদিলক্ষণঃ।
পাৰোক্ষ্যশবলঃ সত্যাদ্যাত্মকস্তত্পদাভিধঃ।।45।।

প্ৰত্যক্পৰোক্ষতৈকস্য সদ্ৱিতীযত্ৱপূৰ্ণতা।
ৱিৰুধ্যতে যতস্তস্মাল্লক্ষণা সংপ্ৰৱৰ্ততে।।46।।

মানান্তৰৱিৰোধে তু মুখ্যাৰ্থস্যাপৰিগ্ৰহে।
মুখ্যাৰ্থেনাৱিনাভূতে প্ৰতীতিৰ্লক্ষণোচ্যতে।।47।।

তত্ত্ৱমস্যাদিৱাক্যেষু লক্ষণা ভাগলক্ষণা।
সোঽযমিত্যাদিৱাক্যস্থপদযোৰিৱ নাপৰা।।48।।

অহং ব্ৰহ্মেতি ৱাক্যাৰ্থবোধো যাৱদ্দৃঢীভৱেত্।
শমাদিসহিতস্তাৱদভ্যস্যেচ্ছ্ৰৱণাদিকম্।।49।।

শ্ৰুত্যাচাৰ্যপ্ৰসাদেন দৃঢো বোধো যদা ভৱেত্।
নিৰস্তাশেষসংসাৰনিদানঃ পুৰুষস্তদা।।50।।

ৱিশীৰ্ণকাৰ্যকৰণো ভূতসূক্ষ্মৈৰনাৱৃতঃ।
ৱিমুক্তকৰ্মনিগলঃ সদ্য এৱ ৱিমুচ্যতে।।51।।

প্ৰাৰব্ধকৰ্মৱেগেণ জীৱন্মুক্তো যদা ভৱেত্।
কিঞ্চিত্কালমনাৰব্ধকৰ্মবন্ধস্য সংক্ষযে।।52।।

নিৰস্তাতিশযানন্দং ৱৈষ্ণৱং পৰমং পদম্।
পুনৰাৱৃত্তিৰহিতং কৈৱল্যং প্ৰতিপদ্যতে।।53।।

ইতি শ্ৰীমত্পৰমহংসপৰিৱ্ৰাজকাচাৰ্যস্য
শ্ৰীগোৱিন্দভগৱত্পূজ্যপাদশিষ্যস্য
শ্ৰীমচ্ছংকৰভগৱতঃ কৃতৌ
ৱাক্যৱৃত্তিঃ সমাপ্তা।।

More Brahman Stotras

Explore More