Lord Ganesha

શ્રી ગણેશ હૃદયમ્

(Sri Ganesa Hrdayam in Gujarati)

Also known as ganesha hrudayam · shri ganesa hrdayam · shree ganesa hrdayam

A heart of Ganesha from the Mudgala Purana, spoken by Shiva, and its closing verse says what kind of text it is: the heart of the seventy-three names, given together with the meaning of each, so that whoever understands them becomes of the nature of the supreme brahman. It is a glossary as much as a hymn. Its apparatus is unusual in what it picks — Shambhu for the seer, various metres rather than one, Ganesha as the lord of his own bliss for the deity, gam for the seed, and for the power the feminine form of knowledge itself; the pin is nada, sound. What follows works name by name with each sense unfolded, and the whole is offered as the thing that gives every accomplishment and brings peace quickly to whoever practises it.

Reading depth
Lyrics
અથ શ્રી ગણેશ હૃદયમ્
શિવ ઉવાચ।
ગણેશહૃદયં વક્ષ્યે સર્વસિદ્ધિપ્રદાયકમ્ ।
સાધકાય મહાભાગાઃ શીઘ્રેણ શાન્તિદં પરમ્ ॥ ૧ ॥
વિનિયોગઃ ।
અસ્ય શ્રીગણેશહૃદયસ્તોત્રમન્ત્રસ્ય શમ્ભુરૃષિઃ । નાનાવિધાનિ છન્દાંસિ ।
શ્રીમત્સ્વાનન્દેશો ગણેશો દેવતા । ગમિતિ બીજમ્ । જ્ઞાનાત્મિકા શક્તિઃ । નાદઃ કીલકમ્ ।
શ્રીગણપતિપ્રીત્યર્થમભીષ્ટસિદ્ધ્યર્થં જપે વિનિયોગઃ । ગાં ગીમિતિ ન્યાસઃ ।
ધ્યાનમ્ ।
સિન્દૂરાભં ત્રિનેત્રં પૃથુતરજઠરં રક્તવસ્ત્રાવૃતં તં
પાશં ચૈવાઙ્કુશં વૈ રદનમભયદં પાણિભિઃ સન્દધાનમ્ ॥
સિદ્ધ્યા બુદ્ધ્યા ચ શ્લિષ્ટં ગજવદનમહં ચિન્તયે હ્યેકદન્તં
નાનાભૂષાભિરામં નિજજનસુખદં નાભિશેષં ગણેશમ્ ॥ ૨ ॥
સ્તોત્રમ્ ।
ઓં ગણેશમેકદન્તં ચ ચિન્તામણિં વિનાયકમ્ ।
ઢુણ્ઢિરાજં મયૂરેશં લમ્બોદરં ગજાનનમ્ ॥ ૧ ॥
હેરમ્બં વક્રતુણ્ડં ચ જ્યેષ્ઠરાજં નિજસ્થિતમ્ ।
આશાપૂરં તુ વરદં વિકટં ધરણીધરમ્ ॥ ૨ ॥
સિદ્ધિબુદ્ધિપતિં વન્દે બ્રહ્મણસ્પતિસઞ્જ્ઞિતમ્ ।
માઙ્ગલ્યેશં સર્વપૂજ્યં વિઘ્નાનાં નાયકં પરમ્ ॥ ૩ ॥
એકવિંશતિ નામાનિ ગણેશસ્ય મહાત્મનઃ ।
અર્થેન સમ્યૂતાન્યેવ હૃદયં પરિકીર્તિતમ્ ॥ ૪ ॥
ગકારરૂપં વિવિધં ચરાચરં
ણકારગં બ્રહ્મ તથા પરાત્પરમ્ ।
તયોઃ સ્થિતાસ્તસ્ય ગણાઃ પ્રકીર્તિતા
ગણેશમેકં પ્રણમામ્યહં પરમ્ ॥ ૫ ॥
માયાસ્વરૂપં તુ સદૈકવાચકં
દન્તઃ પરો માયિકરૂપધારકઃ ।
યોગે તયોરેકરદં સુમાનિનિ
ધીસ્થં નતોઽહં જનભક્તિલાલસમ્ ॥ ૬ ॥
ચિત્તપ્રકાશં વિવિધેષુ સંસ્થં
લેપાવલેપાદિવિવર્જિતં ચ ।
ભોગૈર્વિહીનં ત્વથ ભોગકારકં
ચિન્તામણિં તં પ્રણમામિ નિત્યમ્ ॥ ૭ ॥
વિનાયકં નાયકવર્જિતં પ્રિયે
વિશેષતો નાયકમીશ્વરાત્મનામ્ ।
નિરઙ્કુશં તં પ્રણમામિ સર્વદં
સદાત્મકં ભાવયુતેન ચેતસા ॥ ૮ ॥
વેદાઃ પુરાણાનિ મહેશ્વરાદિકાઃ
શાસ્ત્રાણિ યોગીશ્વરદેવમાનવાઃ ।
નાગાસુરા બ્રહ્મગણાશ્ચ જન્તવો
ઢુણ્ઢન્તિ વન્દે ત્વથ ઢુણ્ઢિરાજકમ્ ॥ ૯ ॥
માયાર્થવાચ્યો મયૂરપ્રભાવો
નાનાભ્રમાર્થં પ્રકરોતિ તેન ।
તસ્માન્મયૂરેશમથો વદન્તિ
નમામિ માયાપતિમાસમન્તાત્ ॥ ૧૦ ॥
યસ્યોદરાદ્વિશ્વમિદં પ્રસૂતં
બ્રહ્માણિ તદ્વજ્જઠરે સ્થિતાનિ ।
આનન્ત્યરૂપં જઠરં હિ યસ્ય
લમ્બોદરં તં પ્રણતોઽસ્મિ નિત્યમ્ ॥ ૧૧ ॥
જગદ્ગલાધો ગણનાયકસ્ય
ગજાત્મકં બ્રહ્મ શિરઃ પરેશમ્ ।
તયોશ્ચ યોગે પ્રવદન્તિ સર્વે
ગજાનનં તં પ્રણમામિ નિત્યમ્ ॥ ૧૨ ॥
દીનાર્થવાચ્યસ્ત્વથ હેર્જગચ્ચ
બ્રહ્માર્થવાચ્યો નિગમેષુ રમ્બઃ ।
તત્પાલકત્વાચ્ચ તયોઃ પ્રયોગે
હેરમ્બમેકં પ્રણમામિ નિત્યમ્ ॥ ૧૩ ॥
વિશ્વાત્મકં યસ્ય શરીરમેકં
તસ્માચ્ચ વક્ત્રં પરમાત્મરૂપમ્ ।
તુણ્ડં તદેવં હિ તયોઃ પ્રયોગે
તં વક્રતુણ્ડં પ્રણમામિ નિત્યમ્ ॥ ૧૪ ॥
માતાપિતાઽયં જગતાં પરેષાં
તસ્યાપિ માતાજનકાદિકં ન ।
શ્રેષ્ઠં વદન્તિ નિગમાઃ પરેશં
તં જ્યેષ્ઠરાજં પ્રણમામિ નિત્યમ્ ॥ ૧૫ ॥
નાના ચતુઃસ્થં વિવિધાત્મકેન
સમ્યોગરૂપેણ નિજસ્વરૂપમ્ ।
પૂર્ણસ્ય સા પૂર્ણસમાધિરૂપા
સ્વાનન્દનાથં પ્રણમામિ ચાતઃ ॥ ૧૬ ॥
મનોરથાન્ પૂરયતીહ ગઙ્ગે
ચરાચરાણાં જગતાં પરેષામ્ ।
અતો ગણેશં પ્રવદન્તિ ચાશા-
-પ્રપૂરકં તં પ્રણમામિ નિત્યમ્ ॥ ૧૭ ॥
વરૈઃ સમસ્થાપિતમેવ સર્વં
વિશ્વં તથા બ્રહ્મવિહારિણા ચ ।
અતઃ પરં વિપ્રમુખા વદન્તિ
વરપ્રદં તં વરદં નતોઽસ્મિ ॥ ૧૮ ॥
માયામયં સર્વમિદં વિભાતિ
મિથ્યાસ્વરૂપં ભ્રમદાયકં ચ ।
તસ્માત્પરં બ્રહ્મ વદન્તિ સત્ય-
-મેનં પરેશં વિકટં નમામિ ॥ ૧૯ ॥
ચિત્તસ્ય પ્રોક્તા મુનિભિઃ પૃથિવ્યો
નાનાવિધા યોગિભિરેવ ગઙ્ગે ।
તાસાં સદા ધારક એષ વન્દે
ચાહં હિ ધરણીધરમાદિભૂતમ્ ॥ ૨૦ ॥
વિશ્વાત્મિકા બ્રહ્મમયી હિ બુદ્ધિઃ
તસ્યા વિમોહપ્રદિકા ચ સિદ્ધિઃ ।
તાભ્યાં સદા ખેલતિ યોગનાથઃ
તં સિદ્ધિબુદ્ધીશમથો નમામિ ॥ ૨૧ ॥
અસત્યસત્સામ્યતુરીયનૈજ-
-ગનિવૃત્તિબ્રહ્માણિ વિરચ્ય ખેલકઃ ।
સદા સ્વયં યોગમયેન ભાતિ
તમાનતોઽહં ત્વથ બ્રહ્મણસ્પતિમ્ ॥ ૨૨ ॥
અમઙ્ગલં વિશ્વમિદં સહાત્મભિઃ
અયોગસમ્યોગયુતં પ્રણશ્વરમ્ ।
તતઃ પરં મઙ્ગલરૂપધારકં
નમામિ માઙ્ગલ્યપતિં સુશાન્તિદમ્ ॥ ૨૩ ॥
સર્વત્રમાન્યં સકલાવભાસકં
સુજ્ઞૈઃ શુભાદાવશુભાદિપૂજિતમ્ ।
પૂજ્યં ન તસ્માન્નિગમાદિસમ્મતં
તં સર્વપૂજ્યં પ્રણતોઽસ્મિ નિત્યમ્ ॥ ૨૪ ॥
ભુક્તિં ચ મુક્તિં ચ દદાતિ તુષ્ટો
યો વિઘ્નહા ભક્તિપ્રિયો નિજેભ્યઃ ।
ભક્ત્યા વિહીનાય દદાતિ વિઘ્નાન્
તં વિઘ્નરાજં પ્રણમામિ નિત્યમ્ ॥ ૨૫ ॥
નામાર્થયુક્તં કથિતં પ્રિયે તે
વિઘ્નેશ્વરસ્યૈવ પરં રહસ્યમ્ ।
સપ્તત્રિનામ્નાં હૃદયં નરો યો
જ્ઞાત્વા પરં બ્રહ્મમયો ભવેદિહ ॥ ૨૬ ॥
ઇતિ શ્રીમુદ્ગલપુરાણે ગણેશહૃદય સ્તોત્રમ્ ।

Explore More