5 - প্ৰৱৰ্গ্য ব্ৰাহ্মণম্ - কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদ তৈত্তিৰীয আৰণ্যক পাঠঃ - দেৱা ৱৈ সত্ৰমাসত

কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয আৰণ্যকে পঞ্চমঃ প্ৰপাঠকঃ - প্ৰৱৰ্গ্য ব্ৰাহ্মণম্
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
অনুৱাকং 1
দেৱা ৱৈ সত্ৰমাসত । ঋদ্ধিপৰিমিতম্ ঁযশস্কামাঃ । তে-ঽব্ৰুৱন্ন্ । যন্নঃ প্ৰথমং-যঁশ ঋচ্ছাত্ । সৰ্ৱেষা-ন্নস্ত-থ্সহাসদিতি ।
তেষা-ঙ্কুৰুক্ষেত্ৰং-ৱেঁদিৰাসীত্ । তস্যৈ খাণ্ডৱো দক্ষিণাৰ্ধ আসীত্ । তূৰ্ঘ্নমুত্তৰাৰ্ধঃ । পৰীণজ্জঘনাৰ্ধঃ । মৰৱ উত্কৰঃ ॥ 1 ॥

তেষা-ম্মখং-ৱৈঁষ্ণৱং-যঁশ আৰ্চ্ছত্ । তন্ন্যকামযত । তেনাপাক্ৰামত্ । ত-ন্দেৱা অন্ৱাযন্ন্ । যশো-ঽৱৰুৰুথ্সমানাঃ । তস্যান্ৱাগতস্য ।
সৱ্যাদ্ধনুৰজাযত । দক্ষিণাদিষৱঃ । তস্মাদিষুধন্ৱ-ম্পুণ্যজন্ম ।
যজ্ঞজন্মা হি ॥ 2 ॥

তমেকগ্ং সন্তম্ । বহৱো নাভ্যধৃষ্ণুৱন্ন্ । তস্মাদেকমিষুধন্ৱিনম্ । বহৱো-ঽনিষুধন্ৱা নাভিধৃষ্ণুৱন্তি । সো-ঽস্মযত । এক-ম্মা সন্ত-ম্বহৱো নাভ্যধৰ্ষিষুৰিতি ।
তস্য সিষ্মিযাণস্য তেজো-ঽপাক্ৰামত্ । ত-দ্দেৱা ওষধীষু ন্যমৃজুঃ । তে শ্যামাকা অভৱন্ন্ । স্মযাকা ৱৈ নামৈতে ॥ 3 ॥

ত-থ্স্মযাকানাগ্ স্মযাকত্ৱম্ । তস্মা-দ্দীক্ষিতেনাপিগৃহ্য স্মেতৱ্যম্ । তেজসো ধৃত্যৈ । স ধনুঃ প্ৰতিষ্কভ্যাতিষ্ঠত্ । তা উপদীকা অব্ৰুৱন্-ৱৰম্ ঁৱৃণামহৈ । অথ ৱ ইমগ্ং ৰন্ধযাম ।
যত্ৰ ক্ৱ চ খনাম । তদপো-ঽভিতৃণদামেতি ।
তস্মাদুপদীকা যত্ৰ ক্ৱ চ খনন্তি । তদপো-ঽভিতৃন্দন্তি ॥ 4 ॥

ৱাৰেৱৃতগ্গ্ হ্যাসাম্ । তস্য জ্যামপ্যাদন্ন্ ।
তস্য ধনুৰ্ৱিপ্ৰৱমাণগ্ং শিৰ উদৱৰ্তযত্ ।
ত-দ্দ্যাৱাপৃথিৱী অনুপ্ৰাৱৰ্তত । য-ত্প্ৰাৱৰ্তত ।
ত-ত্প্ৰৱৰ্গ্যস্য প্ৰৱৰ্গ্যত্ৱম্ । যদ্ঘ্ৰাঁ(4) ইত্যপতত্ ।
তদ্ধৰ্মস্য ঘৰ্মত্ৱম্ ।
মহতো ৱীৰ্যমপপ্তদিতি । ত-ন্মহাৱীৰস্য মহাৱীৰত্ৱম্ ॥ 5 ॥

যদস্যা-স্সমভৰন্ন্ । ত-থ্সম্ৰাজ্ঞঃ সম্ৰাট্ত্ৱম্ ।
তগ্গ্ স্তৃত-ন্দেৱতাস্ত্ৰেধা ৱ্যগৃহ্ণত । অগ্নিঃ প্ৰাতস্সৱনম্ । ইন্দ্ৰো মাদ্ধ্যন্দিনগ্ং সৱনম্ । ৱিশ্ৱে দেৱাস্তৃতীযসৱনম্ । তেনাপশীৰ্ষ্ণা যজ্ঞেন যজমানাঃ । নাশিষো-ঽৱাৰুন্ধত ।
ন সুৱৰ্গং-লোঁকমভ্যজযন্ন্ ।
তে দেৱা অশ্ৱিনাৱব্ৰুৱন্ন্ ॥ 6 ॥

ভিষজৌ ৱৈ স্থঃ । ইদং-যঁজ্ঞস্য শিৰঃ প্ৰতিধত্তমিতি । তাৱব্ৰূতাং-ৱঁৰম্ ঁৱৃণাৱহৈ । গ্ৰহ এৱ নাৱত্ৰাপি গৃহ্যতামিতি ।
তাভ্যা-মেতমাশ্ৱিন-মগৃহ্ণন্ন্ ।
তাৱেত-দ্যজ্ঞস্য শিৰঃ প্ৰত্যধত্তাম্ ।
য-ত্প্ৰৱৰ্গ্যঃ । তেন সশীৰ্ষ্ণা যজ্ঞেন যজমানাঃ । অৱাশিষো-ঽৰুন্ধত ।
অভি সুৱৰ্গং-লোঁকমজযন্ন্ । য-ত্প্ৰৱৰ্গ্য-ম্প্ৰৱৃণক্তি । যজ্ঞস্যৈৱ তচ্ছিৰঃ প্ৰতিদধাতি ।
তেন সশীৰ্ষ্ণা যজ্ঞেন যজমানঃ ।
অৱাশিষো ৰুন্ধে । অভি সুৱৰ্গং-লোঁক-ঞ্জযতি ।
তস্মাদেষ আশ্ৱিনপ্ৰৱযা ইৱ । য-ত্প্ৰৱৰ্গ্যঃ ॥ 7 ॥

(উত্কৰো - হ্যে - তে - তৃন্দন্তি - মহাৱীৰত্ৱ - মব্ৰুৱন্ - নজযন্-থ্সপ্ত চ) (অ. 1)
অনুৱাকং 2
সাৱিত্ৰ-ঞ্জুহোতি প্ৰসূত্যৈ । চতুৰ্গৃহীতেন জুহোতি ।
চতুষ্পাদঃ পশৱঃ । পশূনেৱাৱৰুন্ধে । চতস্ৰো দিশঃ । দিক্ষ্ৱেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ।
ছন্দাগ্ংসি দেৱেভ্যো-ঽপাক্ৰামন্ন্ ।
ন ৱো-ঽভাগানি হৱ্যং-ৱঁক্ষ্যাম ইতি ।
তেভ্য এত-চ্চতুৰ্গৃহীত-মধাৰযন্ন্ । পুৰোনুৱাক্যাযৈ যাজ্যাযৈ ॥ 8 ॥

দেৱতাযৈ ৱষট্কাৰায । যচ্চতুৰ্গৃহীত-ঞ্জুহোতি ।
ছন্দাগ্স্যেৱ ত-ত্প্ৰীণাতি । তান্যস্য প্ৰীতানি দেৱেভ্যো হৱ্যং-ৱঁহন্তি । ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি । হোতৱ্য-ন্দীক্ষিতস্য গৃহা(3) ই ন হোতৱ্যা(3) মিতি । হৱিৰ্ৱৈ দীক্ষিতঃ । যজ্জুহুযাত্ । হৱিষ্কৃতং-যঁজমানমগ্নৌ প্ৰদদ্ধ্যাত্ ।
যন্ন জুহুযাত্ ॥ 9 ॥

যজ্ঞপৰুৰন্তৰিযাত্ । যজুৰেৱ ৱদেত্ ।
ন হৱিষ্কৃতং-যঁজমানমগ্নৌ প্ৰদধাতি । ন যজ্ঞপৰুৰন্তৰেতি । গাযত্ৰী ছন্দাগ্স্যত্যমন্যত ।
তস্যৈ ৱষট্কাৰো-ঽভ্যয্য শিৰো-ঽচ্ছিনত্ ।
তস্যৈ দ্ৱেধা ৰসঃ পৰা-ঽপতত্ । পৃথিৱীমৰ্ধঃ প্ৰাৱিশত্ । পশূনৰ্ধঃ । যঃ পৃথিৱী-ম্প্ৰাৱিশত্ ॥ 10 ॥

স খদিৰো-ঽভৱত্ । যঃ পশূন্ । সো-ঽজাম্ । যত্খাদিৰ্যভ্ৰি-ৰ্ভৱতি । ছন্দসামেৱ ৰসেন যজ্ঞস্য শিৰ-স্সম্ভৰতি । যদৌদুম্বৰী ।
ঊৰ্গ্ৱা উদুম্বৰঃ । ঊৰ্জৈৱ যজ্ঞস্য শিৰ-স্সম্ভৰতি । য-দ্ৱৈণৱী । তেজো ৱৈ ৱেণুঃ ॥ 11 ॥

তেজসৈৱ যজ্ঞস্য শিৰ-স্সম্ভৰতি । য-দ্ৱৈকঙ্কতী ।
ভা এৱাৱৰুন্ধে । দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ প্ৰসৱ ইত্যভ্ৰিমাদত্তে প্ৰসূত্যৈ । অশ্ৱিনো-ৰ্বাহুভ্যামিত্যাহ । অশ্ৱিনৌ হি দেৱানামদ্ধ্ৱৰ্যূ আস্তাম্ ।
পূষ্ণো হস্তাভ্যামিত্যাহ যত্যৈ । ৱজ্ৰ ইৱ ৱা এষা । যদভ্ৰিঃ । অভ্ৰিৰসি নাৰিৰসীত্যাহ শান্ত্যৈ ॥ 12 ॥

অদ্ধ্ৱৰকৃ-দ্দেৱেভ্য ইত্যাহ । যজ্ঞো ৱা অদ্ধ্ৱৰঃ । যজ্ঞকৃ-দ্দেৱেভ্য ইতি ৱাৱৈতদাহ । উত্তিষ্ঠ ব্ৰহ্মণস্পত ইত্যাহ ।
ব্ৰহ্মণৈৱ যজ্ঞস্য শিৰো-ঽচ্ছৈতি ।
প্ৰৈতু ব্ৰহ্মণস্পতিৰিত্যাহ । প্ৰেত্যৈৱ যজ্ঞস্য শিৰো-ঽচ্ছৈতি । প্ৰ দেৱ্যেতু সূনৃতেত্যাহ ।
যজ্ঞো ৱৈ সূনৃতা । অচ্ছা ৱীৰন্নৰ্য-ম্পঙ্ক্তিৰাধসমিত্যাহ ॥ 13 ॥

পাঙ্ক্তো হি যজ্ঞঃ । দেৱা যজ্ঞন্নযন্তু ন ইত্যাহ ।
দেৱানেৱ যজ্ঞনিযঃ কুৰুতে । দেৱী দ্যাৱাপৃথিৱী অনু মে মগ্ংসাথামিত্যাহ । আভ্যামেৱানুমতো যজ্ঞস্য শিৰ-স্সম্ভৰতি । ঋদ্ধ্যাসমদ্য মখস্য শিৰ ইত্যাহ । যজ্ঞো ৱৈ মখঃ ।
ঋদ্ধ্যাসমদ্য যজ্ঞস্য শিৰ ইতি ৱাৱৈতদাহ ।
মখায ত্ৱা মখস্য ত্ৱা শীৰ্ষ্ণ ইত্যাহ ।
নিৰ্দিশ্যৈৱৈনদ্ধৰতি ॥ 14 ॥

ত্ৰিৰ্হৰতি । ত্ৰয ইমে লোকাঃ । এভ্য এৱ লোকেভ্যো যজ্ঞস্য শিৰ-স্সম্ভৰতি । তূষ্ণী-ঞ্চতুৰ্থগ্ং হৰতি । অপৰিমিতাদেৱ যজ্ঞস্য শিৰ-স্সম্ভৰতি ।
মৃত্খনাদগ্ৰে হৰতি । তস্মা-ন্মৃত্খনঃ কৰুণ্যতমঃ । ইযত্যগ্ৰ আসীৰিত্যাহ । অস্যামেৱাছম্বট্কাৰং-যঁজ্ঞস্য শিৰ-স্সম্ভৰতি । ঊৰ্জম্ ঁৱা এতগ্ং ৰস-ম্পৃথিৱ্যা উপদীকা উদ্দিহন্তি ॥ 15 ॥

য-দ্ৱল্মীকম্ । য-দ্ৱল্মীকৱপা সম্ভাৰো ভৱতি ।
ঊৰ্জমেৱ ৰস-ম্পৃথিৱ্যা অৱৰুন্ধে । অথো শ্ৰোত্ৰমেৱ । শ্ৰোত্ৰগ্গ্ হ্যেত-ত্পৃথিৱ্যাঃ । য-দ্ৱল্মীকঃ । অবধিৰো ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ । ইন্দ্ৰো ৱৃত্ৰায ৱজ্ৰমুদযচ্ছত্ ।
স যত্ৰযত্ৰ পৰাক্ৰমত ॥ 16 ॥

তন্নাদ্ধ্ৰিযত । স পূতীকস্তম্বে পৰাক্ৰমত । সো-ঽদ্ধ্ৰিযত । সো-ঽব্ৰৱীত্ । ঊতিং-ৱৈঁ মে ধা ইতি । তদূতীকানা-মূতীকত্ৱম্ । যদূতীকা ভৱন্তি ।
যজ্ঞাযৈৱোতি-ন্দধতি । অগ্নিজা অসি প্ৰজাপতে ৰেত ইত্যাহ । য এৱ ৰসঃ পশূ-ন্প্ৰাৱিশত্ ॥ 17 ॥

তমেৱাৱৰুন্ধে । পঞ্চৈতে সম্ভাৰা ভৱন্তি । পাঙ্ক্তো যজ্ঞঃ । যাৱানেৱ যজ্ঞঃ । তস্য শিৰ-স্সম্ভৰতি । যদ্গ্ৰাম্যাণা-ম্পশূনাঞ্চৰ্মণা সম্ভৰেত্ । গ্ৰাম্যা-ন্পশূঞ্ছুচা-ঽৰ্পযেত্ । কৃষ্ণাজিনেন সম্ভৰতি । আৰণ্যানেৱ পশূঞ্ছুচা-ঽৰ্পযতি । তস্মা-থ্সমাৱত্-পশূনা-ম্প্ৰজাযমানানাম্ ॥ 18 ॥

আৰণ্যাঃ পশৱঃ কনীযাগ্ংসঃ । শুচা হ্যৃতাঃ ।
লোমত-স্সম্ভৰতি । অতো হ্যস্য মেদ্ধ্যম্ । পৰিগৃহ্যা যন্তি । ৰক্ষসামপহত্যৈ ।
বহৱো হৰন্তি । অপচিতিমেৱাস্মি-ন্দধতি ।
উদ্ধতে সিকতোপোপ্তে পৰিশ্ৰিতে নিদধতি শান্ত্যৈ ।
মদন্তীভিৰুপ সৃজতি ॥ 19 ॥

তেজ এৱাস্মি-ন্দধাতি । মধু ত্ৱা মধুলা কৰোত্ৱিত্যাহ । ব্ৰহ্মণৈৱাস্মিন্ -তেজো দধাতি ।
যদ্গ্ৰাম্যাণা-ম্পাত্ৰাণা-ঙ্কপালৈ-স্সগ্ংসৃজেত্ ।
গ্ৰাম্যাণি পাত্ৰাণি শুচা-ঽৰ্পযেত্ । অৰ্মকপালৈ-স্সগ্ংসৃজতি । এতানি ৱা অনুপজীৱনীযানি । তান্যেৱ শুচা-ঽৰ্পযতি ।
শৰ্কৰাভি-স্সগ্ংসৃজতি ধৃত্যৈ । অথো শন্ত্ৱায । অজলোমৈ-স্সগ্ংসৃজতি । এষা ৱা অগ্নেঃ প্ৰিযা তনূঃ । যদজা । প্ৰিযযৈৱৈন-ন্তনুৱা সগ্ংসৃজতি । অথো তেজসা । কৃষ্ণাজিনস্য লোমভি-স্সগ্ংসৃজতি । যজ্ঞো ৱৈ কৃষ্ণাজিনম্ ।
যজ্ঞেনৈৱ যজ্ঞগ্ং সগ্ংসৃজতি ॥ 20 ॥

(যাজাযৈ - ন জুহুযা - দৱিশ-দ্- ৱেণঃ - শান্ত্যৈ - পঙ্ক্তিৰাধসমিত্যাহ - হৰতি - দিহন্তি - পৰাক্ৰম - তাৱিশত্ - প্ৰজাযমানানাগ্ং - সৃজতি - শন্ত্ৱাযা ষ্টৌ চ) (অ. 2)
অনুৱাকং 3
পৰিশ্ৰিতে কৰোতি । ব্ৰহ্মৱৰ্চসস্য পৰিগৃহীত্যৈ । ন কুৰ্ৱন্নভি প্ৰাণ্যাত্ । য-ত্কুৰ্ৱন্নভি প্ৰাণ্যাত্ । প্ৰাণাঞ্ছুচা-ঽৰ্পযেত্ । অপহায প্ৰাণিতি ।
প্ৰাণানা-ঙ্গোপীথায । ন প্ৰৱৰ্গ্যম্-চাদিত্যম্-চান্তৰেযাত্ । যদন্তৰেযাত্ । দুশ্চৰ্মা স্যাত্ ॥ 21 ॥

তস্মান্নান্তৰায্যম্ । আত্মনো গোপীথায । ৱেণুনা কৰোতি । তেজো ৱৈ ৱেণুঃ । তেজঃ প্ৰৱৰ্গ্যঃ । তেজসৈৱ তেজ-স্সমৰ্ধযতি । মখস্য শিৰো-ঽসীত্যাহ । যজ্ঞো ৱৈ মখঃ । তস্যৈতচ্ছিৰঃ । য-ত্প্ৰৱৰ্গ্যঃ ॥ 22 ॥

তস্মাদেৱমাহ । যজ্ঞস্য পদে স্থ ইত্যাহ । যজ্ঞস্য হ্যেতে পদে । অথো প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ । গাযত্ৰেণ ত্ৱা ছন্দসা কৰোমীত্যাহ ।
ছন্দোভিৰেৱৈন-ঙ্কৰোতি । ত্ৰ্যুদ্ধি-ঙ্কৰোতি । ত্ৰয ইমে লোকাঃ । এষাম্ ঁলোকানামাপ্ত্যৈ । ছন্দোভিঃ কৰোতি ॥ 23 ॥

ৱীৰ্যম্ ঁৱৈ ছন্দাগ্ংসি । ৱীৰ্যেণৈৱৈন-ঙ্কৰোতি ।
যজুষা বিল-ঙ্কৰোতি ৱ্যাৱৃযৈ । ইযন্ত-ঙ্কৰোতি ।
প্ৰজাপতিনা যজ্ঞমুখেন সম্মিতম্ । ইযন্ত-ঙ্কৰোতি ।
যজ্ঞপৰুষা সম্মিতম্ । ইযন্ত-ঙ্কৰোতি ।
এতাৱদ্ৱৈ পুৰুষে ৱীৰ্যম্ । ৱীৰ্যসম্মিতম্ ॥ 24 ॥

অপৰিমিত-ঙ্কৰোতি । অপৰিমিতস্যাৱৰুদ্ধ্যৈ । পৰিগ্ৰীৱ-ঙ্কৰোতি ধৃত্যৈ । সূৰ্যস্য হৰসা শ্ৰাযেত্যাহ । যথাযজুৰেৱৈতত্ । অশ্ৱশকেন ধূপযতি । প্ৰাজাপত্যো ৱা অশ্ৱঃ সযোনিত্ৱায । ৱৃষ্ণো অশ্ৱস্য নিষ্পদসীত্যাহ ।
অসৌ ৱা আদিত্যো ৱৃষা-ঽশ্ৱঃ । তস্য ছন্দাগ্ংসি নিষ্পত্ ॥ 25 ॥

ছন্দোভিৰেৱৈন-ন্ধূপযতি । অৰ্চিষে ত্ৱা শোচিষে ত্ৱেত্যাহ । তেজ এৱাস্মি-ন্দধাতি । ৱাৰুণো-ঽভীদ্ধঃ । মৈত্ৰিযোপৈতি শান্ত্যৈ । সিদ্ধ্যৈ ত্ৱেত্যাহ । যথাযজুৰেৱৈতত্ । দেৱস্ত্ৱা সৱিতোদ্ৱপত্ৱিত্যাহ ।
সৱিতৃপ্ৰসূত এৱৈন-ম্ব্ৰহ্মণা দেৱতাভিৰুদ্ৱপতি । অপদ্যমানঃ পৃথিৱ্যামাশা দিশ আপৃণেত্যাহ ॥ 26 ॥

তস্মাদগ্নি-স্সৰ্ৱা দিশো-ঽনু ৱিভাতি ।
উত্তিষ্ঠ বৃহন্-ভৱোৰ্ধ্ৱস্তিষ্ঠ ধ্ৰুৱস্ত্ৱমিত্যাহ প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ।
ঈশ্ৱৰো ৱা এষো-ঽন্ধো ভৱিতোঃ ।
যঃ প্ৰৱৰ্গ্যমন্ৱীক্ষতে । সূৰ্যস্য ত্ৱা চক্ষুষা-ঽন্ৱীক্ষ ইত্যাহ ।
চক্ষুষো গোপীথায । ঋজৱে ত্ৱা সাধৱে ত্ৱা সুক্ষিত্যৈ ত্ৱা ভূত্যৈ ত্ৱেত্যাহ । ইযং-ৱাঁ ঋজুঃ । অন্তৰিক্ষগ্ং সাধু । অসৌ সুক্ষিতিঃ ॥ 27 ॥

দিশো ভূতিঃ । ইমানেৱাস্মৈ লোকান্ কল্পযতি । অথো প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ । ইদ-মহ-মমুমামুষ্যাযণম্ ঁৱিশা পশুভি-ৰ্ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন পৰ্যূহামীত্যাহ ।
ৱিশৈৱৈন-ম্পশুভি-ৰ্ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন পৰ্যূহতি ।
ৱিশেতি ৰাজন্যস্য ব্ৰূযাত্ । ৱিশৈৱৈন-ম্পৰ্যূহতি । পশুভিৰিতি ৱৈশ্যস্য । পশুভিৰেৱৈন-ম্পৰ্যূহতি । অসুৰ্য-ম্পাত্ৰমনাচ্ছৃণ্ণম্ ॥ 28 ॥

আচ্ছৃণত্তি । দেৱত্ৰা-ঽকঃ । অজক্ষীৰেণাচ্ছৃণত্তি ।
পৰমং-ৱাঁ এত-ত্পযঃ । যদজক্ষীৰম্ । পৰমেণৈৱৈন-ম্পযসা-ঽঽচ্ছৃণত্তি ।
যজুষা ৱ্যাৱৃত্ত্যৈ । ছন্দোভিৰাচ্ছৃণত্তি । ছন্দোভিৰ্ৱা এষ ক্ৰিযতে । ছন্দোভিৰেৱ ছন্দাগ্স্যাচ্ছৃণত্তি । ছৃন্ধি ৱাচমিত্যাহ ।
ৱাচমেৱাৱৰুন্ধে । ছৃন্ধ্যূৰ্জমিত্যাহ । ঊৰ্জমেৱাৱৰুন্ধে । ছৃন্ধি হৱিৰিত্যাহ । হৱিৰেৱাকঃ । দেৱ পুৰশ্চৰ সঘ্যাসন্ত্ৱেত্যাহ ।
যথাযজুৰেৱৈতত্ ॥ 29 ॥

(স্যা-দ্য-ত্প্ৰৱৰ্গ্যঃ - ছন্দোভিঃ কৰোতি - ৱীৰ্য সম্মিতম্ - ছন্দাগ্ংসি নিষ্পত্ - পৃণেত্যাহ - সুক্ষিতি - ৰনাচ্ছৃণ্ণম্ - ছন্দাগ্স্যাচ্ছৃণ ত্ত্যষ্টৌ চ) (অ. 3)
অনুৱাকং 4
ব্ৰহ্ম-ন্প্ৰচৰিষ্যামো হোত-ৰ্ঘৰ্মমভিষ্টুহীত্যাহ ।
এষ ৱা এতৰ্হি বৃহস্পতিঃ । যদ্ব্ৰহ্মা ।
তস্মা এৱ প্ৰতিপ্ৰোচ্য প্ৰচৰতি ।
আত্মনো-ঽনাৰ্ত্যৈ । যমায ত্ৱা মখায ত্ৱেত্যাহ ।
এতা ৱা এতস্য দেৱতাঃ । তাভিৰেৱৈনগ্ং সমৰ্ধযতি । মদন্তীভিঃ প্ৰোক্ষতি । তেজ এৱাস্মি-ন্দধাতি ॥ 30 ॥

অভিপূৰ্ৱ-ম্প্ৰোক্ষতি । অভিপূৰ্ৱ-মেৱাস্মিন্-তেজো দধাতি । ত্ৰিঃ প্ৰোক্ষতি । ত্ৰ্যাৱৃদ্ধি যজ্ঞঃ । অথো মেদ্ধ্যত্ৱায । হোতা-ঽন্ৱাহ । ৰক্ষসামপহত্যৈ । অনৱানম্ । প্ৰাণানাগ্ং সন্তত্যৈ ।
ত্ৰিষ্টুভঃ সতী-ৰ্গাযত্ৰীৰিৱান্ৱাহ ॥ 31 ॥

গাযত্ৰো হি প্ৰাণঃ । প্ৰাণমেৱ যজমানে দধাতি । সন্ততমন্ৱাহ । প্ৰাণানামন্নাদ্যস্য সন্তত্যৈ । অথো ৰক্ষসামপহত্যৈ । য-ত্পৰিমিতা অনুব্ৰূযাত্ । পৰিমিতমৱৰুন্ধীত । অপৰিমিতা অন্ৱাহ ।
অপৰিমিতস্যাৱৰুদ্ধ্যৈ । শিৰো ৱা এত-দ্যজ্ঞস্য ॥ 32 ॥

য-ত্প্ৰৱৰ্গ্যঃ । ঊংৰ্মুঞ্জাঃ । য-ন্মৌঞ্জো ৱেদো ভৱতি । ঊৰ্জৈৱ যজ্ঞস্য শিৰ-স্সমৰ্ধযতি । প্ৰাণাহুতী-ৰ্জুহোতি । প্ৰাণানেৱ যজমানে দধাতি । সপ্ত জুহোতি । সপ্ত ৱৈ শীৰ্ষণ্যাঃ প্ৰাণাঃ । প্ৰাণানেৱাস্মি-ন্দধাতি । দেৱস্ত্ৱা সৱিতা মদ্ধ্ৱা-ঽনক্ত্ৱিত্যাহ ॥ 33 ॥

তেজসৈৱৈনমনক্তি । পৃথিৱী-ন্তপসস্ত্ৰাযস্ৱেতি হিৰণ্যমুপাস্যতি । অস্যা অনতিদাহায । শিৰো ৱা এত-দ্যজ্ঞস্য । য-ত্প্ৰৱৰ্গ্যঃ । অগ্নি-স্সৰ্ৱা দেৱতাঃ । প্ৰলৱানাদীপ্যোপাস্যতি । দেৱতাস্ৱেৱ যজ্ঞস্য শিৰঃ প্ৰতিদধাতি । অপ্ৰতিশীৰ্ণাগ্ৰ-ম্ভৱতি ।
এত-দ্বৰ্হিৰ্হ্যেষঃ ॥ 34 ॥

অৰ্চিৰসি শোচিৰসীত্যাহ । তেজ এৱাস্মি-ন্ব্ৰহ্মৱৰ্চস-ন্দধাতি । সগ্ংসীদস্ৱ মহাগ্ং অসীত্যাহ । মহান্. হ্যেষঃ । ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি ।
এতে ৱাৱ ত ঋত্ৱিজঃ । যে দৰ্শপূৰ্ণমাসযোঃ ।
অথ কথা হোতা যজমানাযাশিষো নাশাস্ত ইতি ।
পুৰস্তাদাশীঃ খলু ৱা অন্যো যজ্ঞঃ । উপৰিষ্টাদাশীৰন্যঃ ॥ 35 ॥

অনাধৃষ্যা পুৰস্তাদিতি যদেতানি যজূগ্ষ্যাহ । শীৰ্ষত এৱ যজ্ঞস্য যজমান আশিষো-ঽৱৰুন্ধে । আযুঃ পুৰস্তাদাহ । প্ৰজা-ন্দক্ষিণতঃ । প্ৰাণ-ম্পশ্চাত্ ।
শ্ৰোত্ৰমুত্তৰতঃ । ৱিধৃতিমুপৰিষ্টাত্ । প্ৰাণানেৱাস্মৈ সমীচো দধাতি ।
ঈশ্ৱৰো ৱা এষ দিশো-ঽনূন্মদিতোঃ ।
যন্দিশো-ঽনু ৱ্যাস্থাপযন্তি ॥ 36 ॥

মনোৰশ্ৱা-ঽসি ভূৰিপুত্ৰেতীমা-মভিমৃশতি ।
ইযং-ৱৈঁ মনোৰশ্ৱা ভূৰিপুত্ৰা । অস্যামেৱ প্ৰতিতিষ্ঠত্যনুন্মাদায । সূপসদা মে ভূযা মা মা হিগ্ংসীৰিত্যাহাহিগ্ংসাযৈ ।
চিতঃ স্থ পৰিচিত ইত্যাহ । অপচিতিমেৱাস্মি-ন্দধাতি । শিৰো ৱা এত-দ্যজ্ঞস্য । য-ত্প্ৰৱৰ্গ্যঃ ।
অসৌ খলু ৱা আদিত্যঃ প্ৰৱৰ্গ্যঃ । তস্য মৰুতো ৰশ্মযঃ ॥ 37 ॥

স্ৱাহা মৰুদ্ভিঃ পৰিশ্ৰযস্ৱেত্যাহ । অমুমেৱাদিত্যগ্ং ৰশ্মিভিঃ পৰ্যূহতি ।
তস্মা-দসাৱাদিত্যো-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে ৰশ্মিভিঃ পৰ্যূঢঃ । তস্মা-দ্ৰাজা ৱিশা পৰ্যূঢঃ । তস্মা-দ্গ্ৰামণী-স্সজাতৈঃ পৰ্যূঢঃ । অগ্নে-স্সৃষ্টস্য যতঃ । ৱিকঙ্কত-ম্ভা আৰ্চ্ছত্ ।
য-দ্ৱৈকঙ্কতাঃ পৰিধযো ভৱন্তি ।
ভা এৱাৱৰুন্ধে । দ্ৱাদশ ভৱন্তি ॥ 38 ॥

দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰঃ । সংৱঁথ্সৰমেৱাৱৰুন্ধে ।
অস্তি ত্ৰযোদশো মাস ইত্যাহুঃ । য-ত্ত্ৰযোদশঃ পৰিধিৰ্ভৱতি । তেনৈৱ ত্ৰযোদশ-ম্মাসমৱৰুন্ধে । অন্তৰিক্ষস্যান্ত-ৰ্ধিৰসীত্যাহ ৱ্যাৱৃত্ত্যৈ । দিৱ-ন্তপসস্ত্ৰাযস্ৱে-ত্যুপৰিষ্টা-দ্ধিৰণ্যমধি নিদধাতি । অমুষ্যা অনতিদাহায । অথো আভ্যামেৱৈনমুভযতঃ পৰিগৃহ্ণাতি ।
অৰ্হ-ন্বিভৰ্ষি সাযকানি ধন্ৱেত্যাহ ॥ 39 ॥

স্তৌত্যেৱৈনমেতত্ । গাযত্ৰমসি ত্ৰৈষ্টুভমসি জাগতমসীতি ধৱিত্ৰাণ্যাদত্তে । ছন্দোভিৰেৱৈনান্যাদত্তে । মধু মদ্ধ্ৱিতি ধূনোতি । প্ৰাণো ৱৈ মধু । প্ৰাণমেৱ যজমানে দধাতি । ত্ৰিঃ পৰিযন্তি । ত্ৰিৱৃদ্ধি প্ৰাণঃ ।
ত্ৰিঃ পৰিযন্তি । ত্ৰ্যাৱৃদ্ধি যজ্ঞঃ ॥ 40 ॥

অথো ৰক্ষসামপহত্যৈ । ত্ৰিঃ পুনঃ পৰিযন্তি ।
ষট্-থ্সম্পদ্যন্তে । ষড্ৱা ঋতৱঃ । ঋতুষ্ৱেৱ প্ৰতিতিষ্ঠন্তি । যো ৱৈ ঘৰ্মস্য প্ৰিযান্-তনুৱমাক্ৰামতি । দুশ্চৰ্মা ৱৈ স ভৱতি ।
এষ হ ৱা অস্য প্ৰিযা-ন্তনুৱমাক্ৰামতি ।
য স্ত্ৰিঃ পৰীত্য চতুৰ্থ-ম্পৰ্যেতি ।
এতাগ্ং হ ৱা অস্যোগ্ৰদেৱো ৰাজনিৰাচক্ৰাম ॥ 41 ॥

ততো ৱৈ স দুশ্চৰ্মা-ঽভৱত্ । তস্মা-ত্ত্ৰিঃ পৰীত্য ন চতুৰ্থ-ম্পৰীযাত্ । আত্মনো গোপীথায । প্ৰাণা ৱৈ ধৱিত্ৰাণি । অৱ্যতিষঙ্গ-ন্ধূন্ৱন্তি ।
প্ৰাণানা-মৱ্যতিষঙ্গায ক্লৃপ্ত্যৈ । ৱিনিষদ্য ধূন্ৱন্তি । দিক্ষ্ৱেৱ প্ৰতিতিষ্ঠন্তি । ঊৰ্ধ্ৱন্ধূন্ৱন্তি । সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ । সৰ্ৱতো ধূন্ৱন্তি ।
তস্মাদযগ্ং সৰ্ৱতঃ পৱতে ॥ 42 ॥

(দধা- তীৱান্ৱাহ - যজ্ঞ - স্যাহৈ - ষ - উপৰিষ্টাদাশীৰন্যো - ৱ্যাস্থাপযন্তি - ৰশ্মযো - ভৱন্তি - ধন্ৱেত্যাহ - যজ্ঞ - শ্চক্ৰাম - সমষ্ট্যৈ দ্ৱে চ) (অ. 4)
অনুৱাকং 5
অগ্নিষ্ট্ৱা ৱসুভিঃ পুৰস্তা-দ্ৰোচযতু গাযত্ৰেণ ছন্দসেত্যাহ । অগ্নিৰেৱৈনং-ৱঁসুভিঃ পুৰস্তা-দ্ৰোচযতি গাযত্ৰেণ ছন্দসা । স মা ৰুচিতো ৰোচযেত্যাহ । আশিষমেৱৈতামাশাস্তে ।
ইন্দ্ৰস্ত্ৱা ৰুদ্ৰৈ-ৰ্দক্ষিণতো ৰোচযতু ত্ৰৈষ্টুভেন
ছন্দসেত্যাহ । ইন্দ্ৰ এৱৈনগ্ং ৰুদ্ৰৈ-ৰ্দক্ষিণতো ৰোচযতি ত্ৰৈষ্টুভেন ছন্দসা । স মা ৰুচিতো ৰোচযেত্যাহ । আশিষমেৱৈতামাশাস্তে ।
ৱৰুণস্ত্ৱা-ঽঽদিত্যৈঃ পশ্চা-দ্ৰোচযতু জাগতেন ছন্দসেত্যাহ । ৱৰুণ এৱৈনমাদিত্যৈঃ পশ্চা-দ্ৰোচযতি জাগতেন ছন্দসা ॥ 43 ॥

স মা ৰুচিতো ৰোচযেত্যাহ । আশিষমেৱৈতামাশাস্তে ।
দ্যুতানস্ত্ৱা মাৰুতো মৰুদ্ভিৰুত্তৰতো ৰোচযত্ৱানুষ্টুভেন ছন্দসেত্যাহ ।
দ্যুতান এৱৈন-ম্মাৰুতো মৰুদ্ভিৰুত্তৰতো ৰোচযত্যানুষ্টুভেন ছন্দসা ।
স মা ৰুচিতো ৰোচযেত্যাহ । আশিষমেৱৈতামাশাস্তে ।
বৃহস্পতিস্ত্ৱা ৱিশ্ৱৈ-ৰ্দেৱৈৰুপৰিষ্টা-দ্ৰোচযতু পাঙ্ক্তেন ছন্দসেত্যাহ ।
বৃহস্পতিৰেৱৈনম্ ঁৱিশ্ৱৈ-ৰ্দেৱৈৰুপৰিষ্টা-দ্ৰোচযতি পাঙ্ক্তেন ছন্দসা ।
স মা ৰুচিতো ৰোচযেত্যাহ । আশিষমেৱৈতামাশাস্তে ॥ 44 ॥

ৰোচিতস্ত্ৱ-ন্দেৱ ঘৰ্ম দেৱেষ্ৱসীত্যাহ । ৰোচিতো হ্যেষ দেৱেষু । ৰোচিষীযাহ-ম্মনুষ্যেষ্ৱিত্যাহ । ৰোচত এৱৈষ মনুষ্যেষু । সম্ৰাড্ ঘৰ্ম ৰুচিতস্ত্ৱ-ন্দেৱেষ্ৱাযুষ্মাগ্ স্তেজস্ৱী ব্ৰহ্মৱৰ্চস্যসীত্যাহ ।
ৰুচিতো হ্যেষ দেৱেষ্ৱাযুষ্মাগ্ স্তেজস্ৱী ব্ৰহ্মৱৰ্চসী ।
ৰুচিতো-ঽহ-ম্মনুষ্যেষ্ৱাযুষ্মাগ্ স্তেজস্ৱী ব্ৰহ্মৱৰ্চসী ভূযাসমিত্যাহ ।
ৰুচিত এৱৈষ মনুষ্যেষ্ৱাযুষ্মাগ্ স্তেজস্ৱী ব্ৰহ্মৱৰ্চসী ভৱতি । ৰুগসি ৰুচ-ম্মযি ধেহি মযি ৰুগিত্যাহ । আশিষমেৱৈতামাশাস্তে ।
তং-যঁদেতৈ-ৰ্যজুৰ্ভিৰৰোচযিত্ৱা । ৰুচিতো ঘৰ্ম ইতি প্ৰব্ৰূযাত্ । অৰোচুকো-ঽদ্ধ্ৱৰ্যু-স্স্যাত্ ।
অৰোচুকো যজমানঃ । অথ যদেনমেতৈৰ্যজুৰ্ভী ৰোচযিত্ৱা । ৰুচিতো ঘৰ্ম ইতি প্ৰাহ । ৰোচুকো-ঽদ্ধ্ৱৰ্যু-ৰ্ভৱতি । ৰোচুকো যজমানঃ ॥ 45 ॥

(পশ্চা-দ্ৰোচযতি জগতেন ছন্দসা - পাঙ্ক্তেন ছন্দসা স মা ৰুচিতো ৰোচযেত্যাহাশিষমেৱৈতামাশাস্তে - শাস্তে ঽষ্টৌ চ) (অ. 5)
অনুৱাকং 6
শিৰো ৱা এত-দ্যজ্ঞস্য । য-ত্প্ৰৱৰ্গ্যঃ । গ্ৰীৱা উপসদঃ । পুৰস্তাদুপসদা-ম্প্ৰৱৰ্গ্য-ম্প্ৰৱৃণক্তি । গ্ৰীৱাস্ৱেৱ যজ্ঞস্য শিৰঃ প্ৰতিদধাতি । ত্ৰিঃ প্ৰৱৃণক্তি । ত্ৰয ইমে লোকাঃ । এভ্য এৱ লোকেভ্যো যজ্ঞস্য শিৰো-ঽৱৰুন্ধে ।
ষট্-থ্সম্পদ্যন্তে । ষড্ৱা ঋতৱঃ ॥ 46 ॥

ঋতুভ্য এৱ যজ্ঞস্য শিৰো-ঽৱৰুন্ধে । দ্ৱাদশ কৃত্ৱঃ প্ৰৱৃণক্তি । দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰঃ । সংৱঁথ্সৰাদেৱ যজ্ঞস্য শিৰো-ঽৱৰুন্ধে । চতুৰ্ৱিগ্ংশতি-স্সম্পদ্যন্তে । চতুৰ্ৱিগ্ংশতিৰৰ্ধমাসাঃ ।
অৰ্ধমাসেভ্য এৱ যজ্ঞস্য শিৰো-ঽৱৰুন্ধে । অথো খলু । সকৃদেৱ প্ৰৱৃজ্যঃ । একগ্ং হি শিৰঃ ॥ 47 ॥

অগ্নিষ্টোমে প্ৰৱৃণক্তি । এতাৱান্. ৱৈ যজ্ঞঃ । যাৱানগ্নিষ্টোমঃ । যাৱানেৱ যজ্ঞঃ । তস্য শিৰঃ প্ৰতিদধাতি । নোক্থ্যে প্ৰৱৃঞ্জ্যাত্ ।
প্ৰজা ৱৈ পশৱ উক্থানি । যদুক্থ্যে প্ৰৱৃঞ্জ্যাত্ ।
প্ৰজা-ম্পশূনস্য নিৰ্দহেত্ । ৱিশ্ৱজিতি সৰ্ৱপৃষ্ঠে প্ৰৱৃণক্তি ॥ 48 ॥

পৃষ্ঠানি ৱা অচ্যুতঞ্চ্যাৱযন্তি ।
পৃষ্ঠৈৰেৱাস্মা অচ্যুতঞ্চ্যাৱযিত্ৱা-ঽৱৰুন্ধে । অপশ্য-ঙ্গোপামিত্যাহ । প্ৰাণো ৱৈ গোপাঃ । প্ৰাণমেৱ প্ৰজাসু ৱিযাতযতি ।
অপশ্য-ঙ্গোপামিত্যাহ । অসৌ ৱা আদিত্যো গোপাঃ । স হীমাঃ প্ৰজা গোপাযতি । তমেৱ প্ৰজানা-ঙ্গোপ্তাৰ-ঙ্কুৰুতে । অনিপদ্যমানমিত্যাহ ॥ 49 ॥

ন হ্যেষ নিপদ্যতে । আ চ পৰা চ পথিভিশ্চৰন্তমিত্যাহ । আ চ হ্যেষ পৰা চ পথিভিশ্চৰতি । স সদ্ধ্ৰীচী-স্স ৱিষূচীৰ্ৱসান ইত্যাহ । সদ্ধ্ৰীচীশ্চ হ্যেষ ৱিষূচীশ্চ ৱসানঃ প্ৰজা অভি ৱিপশ্যতি । আ ৱৰীৱৰ্তি ভুৱনেষ্ৱন্তৰিত্যাহ । আ হ্যেষ ৱৰীৱৰ্তি ভুৱনেষ্ৱন্তঃ । অত্ৰ প্ৰাৱীৰ্মধু মাদ্ধ্ৱীভ্যা-ম্মধু মাধূচীভ্যামিত্যাহ ।
ৱাসন্তিকাৱেৱাস্মা ঋতূ কল্পযতি ।
সমগ্নিৰগ্নিনা গতেত্যাহ ॥ 50 ॥

গ্ৰৈষ্মাৱেৱাস্মা ঋতূ কল্পযতি । সমগ্নিৰগ্নিনা গতেত্যাহ । অগ্নিৰ্হ্যেৱৈষো-ঽগ্নিনা সঙ্গচ্ছতে । স্ৱাহা সমগ্নিস্তপসা গতেত্যাহ ।
পূৰ্ৱমেৱোদিতম্ । উত্তৰেণাভিগৃণাতি ।
ধৰ্তা দিৱো ৱিভাসি ৰজসঃ পৃথিৱ্যা ইত্যাহ ।
ৱাৰ্ষিকাৱেৱাস্মা ঋতূ কল্পযতি ।
হৃদে ত্ৱা মনসে ত্ৱেত্যাহ । শাৰদাৱেৱাস্মা ঋতূ কল্পযতি ॥ 51 ॥

দিৱি দেৱেষু হোত্ৰা যচ্ছেত্যাহ । হোত্ৰাভিৰেৱেমান্ ঁলোকান্-থ্স-ন্দধাতি । ৱিশ্ৱাসা-ম্ভুৱা-ম্পত ইত্যাহ । হৈমন্তিকাৱেৱাস্মা ঋতূ কল্পযতি ।
দেৱশ্ৰূস্ত্ৱ-ন্দেৱ ঘৰ্ম দেৱা-ন্পাহীত্যাহ ।
শৈশিৰাৱেৱাস্মা ঋতূ কল্পযতি ।
তপোজাং-ৱাঁচমস্মে নিযচ্ছ দেৱাযুৱমিত্যাহ ।
যা ৱৈ মেদ্ধ্যা ৱাক্ । সা তপোজাঃ । তামেৱাৱৰুন্ধে ॥ 52 ॥

গৰ্ভো দেৱানামিত্যাহ । গৰ্ভো হ্যেষ দেৱানাম্ । পিতা মতীনামিত্যাহ । প্ৰজা ৱৈ মতযঃ । তাসামেষ এৱ পিতা । য-ত্প্ৰৱৰ্গ্যঃ ।
তস্মাদেৱমাহ । পতিঃ প্ৰজানামিত্যাহ । পতিৰ্হ্যেষ প্ৰজানাম্ । মতিঃ কৱীনামিত্যাহ ॥ 53 ॥

মতিৰ্হ্যেষ কৱীনাম্ । স-ন্দেৱো দেৱেন সৱিত্ৰা ঽযতিষ্ট সগ্ং সূৰ্যেণাৰুক্তেত্যাহ ।
অমুঞ্চৈৱাদিত্য-ম্প্ৰৱৰ্গ্যঞ্চ সগ্ংশাস্তি ।
আযুৰ্দাস্ত্ৱমস্মভ্য-ঙ্ঘৰ্ম ৱৰ্চোদা অসীত্যাহ ।
আশিষমেৱৈতামাশাস্তে । পিতা নো-ঽসি পিতা নো বোধেত্যাহ । বোধযত্যেৱৈনম্ । ন ৱৈ তে-ঽৱকাশা ভৱন্তি । পত্নিযৈ দশমঃ ।
নৱ ৱৈ পুৰুষে প্ৰাণাঃ ॥ 54 ॥

নাভিৰ্দশমী । প্ৰাণানেৱ যজমানে দধাতি । অথো দশাক্ষৰা ৱিৰাট্ । অন্নং-ৱিঁৰাট্ । ৱিৰাজৈৱান্নাদ্যমৱৰুন্ধে । যজ্ঞস্য শিৰো-ঽচ্ছিদ্যত । ত-দ্দেৱা হোত্ৰাভিঃ প্ৰত্যদধুঃ । ঋত্ৱিজো-ঽৱেক্ষন্তে । এতা ৱৈ হোত্ৰাঃ । হোত্ৰাভিৰেৱ যজ্ঞস্য শিৰঃ প্ৰতিদধাতি ॥ 55 ॥

ৰুচিতমৱেক্ষন্তে । ৰুচিতাদ্ৱৈ প্ৰজাপতিঃ প্ৰজা অসৃজত । প্ৰজানাগ্ং সৃষ্ট্যৈ । ৰুচিতমৱেক্ষন্তে । ৰুচিতাদ্ৱৈ পৰ্জন্যো ৱৰ্ষতি । ৱৰ্ষুকঃ পৰ্জন্যো ভৱতি । স-ম্প্ৰজা এধন্তে । ৰুচিতমৱেক্ষন্তে । ৰুচিতম্ ঁৱৈ ব্ৰহ্মৱৰ্চসম্ । ব্ৰহ্মৱৰ্চসিনো ভৱন্তি ॥ 56 ॥

অধীযন্তো-ঽৱেক্ষন্তে । সৰ্ৱমাযুৰ্যন্তি । ন পত্ন্যৱেক্ষেত । য-ত্পন্ত্যৱেক্ষেত । প্ৰজাযেত । প্ৰজান্ত্ৱস্যৈ নিৰ্দহেত্ । যন্নাৱেক্ষেত । ন প্ৰজাযেত ।
নাস্যৈ প্ৰজান্নিৰ্দহেত্ । তিৰস্কৃত্য যজু-ৰ্ৱাচযতি । প্ৰজাযতে । নাস্যৈ প্ৰজান্নিৰ্দহতি । ত্ৱষ্টীমতী তে সপেযেত্যাহ । সপাদ্ধি প্ৰজাঃ প্ৰজাযন্তে ॥ 57 ॥

(ঋতৱো - হি শিৰঃ - সৰ্ৱপৃষ্ঠে প্ৰৱৃণ - ক্ত্যনিপদ্যমানমিত্যাহ - গতেত্যাহ - শাৰদাৱেৱাস্মা ঋতূ কল্পযতি - ৰুন্ধে - কৱিনামিত্যাহ - প্ৰাণাঃ - প্ৰতিদধাতি - ভৱন্তি - ৱাচযতি চত্ৱাৰি চ) (অ. 6)
অনুৱাকং 7
দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ প্ৰসৱ ইতি ৰশনামাদত্তে প্ৰসূত্যৈ । অশ্ৱিনো-ৰ্বাহুভ্যামিত্যাহ । অশ্ৱিনৌ হি দেৱানামদ্ধ্ৱৰ্যূ আস্তাম্ । পূষ্ণো হস্তাভ্যামিত্যাহ যত্যৈ । আদদে-ঽদিত্যৈ ৰাস্না-ঽসীত্যাহ যজুষ্কৃত্যৈ । ইড এহ্যদিত এহি সৰস্ৱত্যেহীত্যাহ । এতানি ৱা অস্যৈ দেৱনামানি ।
দেৱনামৈৰেৱৈনা-মাহ্ৱযতি । অসাৱেহ্য-সাৱেহ্য-সাৱেহীত্যাহ । এতানি ৱা অস্যৈ মনুষ্যনামানি ॥ 58 ॥

মনুষ্যনামৈৰেৱৈনামাহ্ৱযতি ।
ষট্-থ্সম্পদ্যন্তে । ষড্ৱা ঋতৱঃ ।
ঋতুভিৰেৱৈনামাহ্ৱযতি । অদিত্যা উষ্ণীষমসীত্যাহ । যথাযজুৰেৱৈতত্ ।
ৱাযুৰস্যৈড ইত্যাহ । ৱাযুদেৱত্যো ৱৈ ৱথ্সঃ ।
পূষা ত্ৱোপাৱসৃজত্ৱিত্যাহ । পৌষ্ণা ৱৈ দেৱতযা পশৱঃ ॥ 59 ॥

স্ৱযৈৱৈন-ন্দেৱতযোপাৱসৃজতি । অশ্ৱিভ্যা-ম্প্ৰদাপযেত্যাহ । অশ্ৱিনৌ ৱৈ দেৱানা-ম্ভিষজৌ । তাভ্যামেৱাস্মৈ ভেষজ-ঙ্কৰোতি । যস্তে স্তনঃ শশয ইত্যাহ । স্তৌত্যেৱৈনাম্ । উস্ৰ ঘৰ্মগ্ং শিগ্ংষোস্ৰ ঘৰ্ম-ম্পাহি ঘৰ্মায শিগ্ংষেত্যাহ । যথা ব্ৰূযাদমুষ্মৈ দেহীতি । তাদৃগেৱ তত্ । বৃহস্পতিস্ত্ৱোপসীদত্ৱিত্যাহ ॥ 60 ॥

ব্ৰহ্ম ৱৈ দেৱানা-ম্বৃহস্পতিঃ । ব্ৰহ্মণৈৱৈনামুপসীদতি ।
দানৱ-স্স্থ পেৰৱ ইত্যাহ । মেদ্ধ্যানেৱৈনান্কৰোতি ।
ৱিষ্ৱগ্ৱৃতো লোহিতেনেত্যাহ ৱ্যাৱৃত্ত্যৈ ।
অশ্ৱিভ্যা-ম্পিন্ৱস্ৱ সৰস্ৱত্যৈ পিন্ৱস্ৱ পূষ্ণে পিন্ৱস্ৱ বৃহস্পতযে পিন্ৱস্ৱেত্যাহ ।
এতাভ্যো হ্যেষা দেৱতাভ্যঃ পিন্ৱতে ।
ইন্দ্ৰায পিন্ৱস্ৱেন্দ্ৰায পিন্ৱস্ৱেত্যাহ ।
ইন্দ্ৰমেৱ ভাগধেযেন সমৰ্ধযতি । দ্ৱিৰিন্দ্ৰাযেত্যাহ ॥ 61 ॥

তস্মাদিন্দ্ৰো দেৱতানা-ম্ভূযিষ্ঠভাক্তমঃ ।
গাযত্ৰো-ঽসি ত্ৰৈষ্টুভো-ঽসি জাগতমসীতি শফোপযমানাদত্তে ।
ছন্দোভিৰেৱৈনানাদত্তে । সহোৰ্জো ভাগেনোপমেহীত্যাহ ।
ঊৰ্জ এৱৈন-ম্ভাগমকঃ ।
অশ্ৱিনৌ ৱা এত-দ্যজ্ঞস্য শিৰঃ প্ৰতিদধতাৱব্ৰূতাম্ ।
আৱাভ্যামেৱ পূৰ্ৱাভ্যাং-ৱঁষট্ক্ৰিযাতা ইতি ।
ইন্দ্ৰাশ্ৱিনা মধুন-স্সাৰঘস্যেত্যাহ ।
অশ্ৱিভ্যামেৱ পূৰ্ৱাভ্যাং-ৱঁষট্কৰোতি ।
অথো অশ্ৱিনাৱেৱ ভাগধেযেন সমৰ্ধযতি ॥ 62 ॥

ঘৰ্ম-ম্পাত ৱসৱো যজতা ৱডিত্যাহ ।
ৱসূনেৱ ভাগধেযেন সমৰ্ধযতি । য-দ্ৱষট্কুৰ্যাত্ । যাতযামা-ঽস্য ৱষট্কাৰ-স্স্যাত্ ।
যন্ন ৱষট্কুৰ্যাত্ । ৰক্ষাগ্ংসি যজ্ঞগ্ং হন্যুঃ । ৱডিত্যাহ । পৰোক্ষমেৱ ৱষট্কৰোতি । নাস্য যাতযামা ৱষট্কাৰো ভৱতি ।
ন যজ্ঞগ্ং ৰক্ষাগ্ংসি ঘ্নন্তি ॥ 63 ॥

স্ৱাহা ত্ৱা সূৰ্যস্য ৰশ্মযে ৱৃষ্টিৱনযে জুহোমীত্যাহ । যো ৱা অস্য পুণ্যো ৰশ্মিঃ । স ৱৃষ্টিৱনিঃ । তস্মা এৱৈন-ঞ্জুহোতি ।
মধু হৱিৰসীত্যাহ । স্ৱদযত্যেৱৈনম্ । সূৰ্যস্য তপস্তপেত্যাহ ।
যথাযজুৰেৱৈতত্ । দ্যাৱাপৃথিৱীভ্যা-ন্ত্ৱা পৰিগৃহ্ণামীত্যাহ ।
দ্যাৱাপৃথিৱীভ্যা-মেৱৈন-ম্পৰিগৃহ্ণাতি ॥ 64 ॥

অন্তৰিক্ষেণ ত্ৱোপযচ্ছামীত্যাহ । অন্তৰিক্ষেণৈৱৈন-মুপযচ্ছতি ।
ন ৱা এত-ম্মনুষ্যো ভৰ্তুমৰ্হতি ।
দেৱানা-ন্ত্ৱা পিতৃণামনুমতো ভৰ্তুগ্ং শকেযমিত্যাহ । দেৱৈৰেৱৈন-ম্পিতৃভিৰনুমত আদত্তে । ৱি ৱা এনমেতদৰ্ধযন্তি । য-ত্পশ্চা-ত্প্ৰৱৃজ্য পুৰো জুহ্ৱতি । তেজো-ঽসি তেজো-ঽনু প্ৰেহীত্যাহ । তেজ এৱাস্মি-ন্দধাতি । দিৱিস্পৃম্মা মা হিগ্ংসী-ৰন্তৰিক্ষস্পৃম্মা মা হিগ্ংসীঃ
পৃথিৱিস্পৃম্মা মা হিগ্ংসীৰিত্যাহাহিগ্ংসাযৈ ॥ 65 ॥

সুৱৰসি সুৱৰ্মে যচ্ছ দিৱং-যঁচ্ছ দিৱো মা পাহীত্যাহ । আশিষমেৱৈতামাশাস্তে । শিৰো ৱা এত-দ্যজ্ঞস্য । য-ত্প্ৰৱৰ্গ্যঃ ।
আত্মা ৱাযুঃ । উদ্যত্য ৱাতনামান্যাহ ।
আত্মন্নেৱ যজ্ঞস্য শিৰঃ প্ৰতিদধাতি ।
অনৱানম্ । প্ৰাণানাগ্ং সন্তত্যৈ । পঞ্চাহ ॥ 66 ॥

পাঙ্ক্তো যজ্ঞঃ । যাৱানেৱ যজ্ঞঃ । তস্য শিৰঃ প্ৰতিদধাতি । অগ্নযে ত্ৱা ৱসুমতে স্ৱাহেত্যাহ ।
অসৌ ৱা আদিত্যো-ঽগ্নি-ৰ্ৱসুমান্ । তস্মা এৱৈনঞ্জুহোতি । সোমায ত্ৱা ৰুদ্ৰৱতে স্ৱাহেত্যাহ ।
চন্দ্ৰমা ৱৈ সোমো ৰুদ্ৰৱান্ । তস্মা এৱৈনঞ্জুহোতি । ৱৰুণায ত্ৱা-ঽঽদিত্যৱতে স্ৱাহেত্যাহ ॥ 67 ॥

অফ্সু ৱৈ ৱৰুণ আদিত্যৱান্ । তস্মা এৱৈনঞ্জুহোতি ।
বৃহস্পতযে ত্ৱা ৱিশ্ৱদেৱ্যাৱতে স্ৱাহেত্যাহ ।
ব্ৰহ্ম ৱৈ দেৱানা-ম্বৃহস্পতিঃ ।
ব্ৰহ্মণ এৱৈনঞ্জুহোতি ।
সৱিত্ৰে ত্ৱৰ্ভুমতে ৱিভুমতে প্ৰভুমতে ৱাজৱতে স্ৱাহেত্যাহ । সংৱঁথ্সৰো ৱৈ সৱিতৰ্ভুমান্. ৱিভুমা-ন্প্ৰভুমান্. ৱাজৱান্ । তস্মা এৱৈনঞ্জুহোতি । যমায ত্ৱা-ঽঙ্গিৰস্ৱতে পিতৃমতে স্ৱাহেত্যাহ ।
প্ৰাণো ৱৈ যমো-ঽঙ্গিৰস্ৱা-ন্পিতৃমান্ ॥ 68 ॥

তস্মা এৱৈনঞ্জুহোতি । এতাভ্য এৱৈন-ন্দেৱতাভ্যো জুহোতি । দশ সম্পদ্যন্তে । দশাক্ষৰা ৱিৰাট্ । অন্নং-ৱিঁৰাট্ । ৱিৰাজৈৱান্নাদ্যমৱৰুন্ধে । ৰৌহিণাভ্যাং-ৱৈঁ দেৱা-স্সুৱৰ্গং-লোঁকমাযন্ন্ । ত-দ্ৰৌহিণযো ৰৌহিণত্ৱম্ । য-দ্ৰৌহিণৌ ভৱতঃ । ৰৌহিণাভ্যামেৱ ত-দ্যজমান-স্সুৱৰ্গং-লোঁকমেতি ।
অহৰ্জ্যোতিঃ কেতুনা জুষতাগ্ং সুজ্যোতিৰ্জ্যোতিষাগ্ স্ৱাহা ৰাত্ৰিৰ্জ্যোতিঃ কেতুনা জুষতাগ্ং সুজ্যোতিৰ্জ্যোতিষাগ্ স্ৱাহেত্যাহ ।
আদিত্যমেৱ তদমুষ্মিন্ ঁলোকে-ঽহ্না পৰস্তা-দ্দাধাৰ । ৰাত্ৰিযা অৱস্তাত্ ।
তস্মাদসাৱাদিত্যো ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে-ঽহোৰাত্ৰাভ্যা-ন্ধৃতঃ ॥ 69 ॥

(মনুষ্যনামানি - পশৱঃ - সীদত্ৱিত্যা - হেন্দ্ৰাযেত্যাহা - ৰ্ধযতি - ঘ্নন্তি - গৃহ্ণা - ত্যহিগ্ংসাযৈ - পঞ্চাহা - দিত্যৱতে স্ৱাহেত্যাহ - পিতৃমা - নেতি চত্ৱাৰি চ) (অ. 7)
অনুৱাকং 8
ৱিশ্ৱা আশা দক্ষিণসদিত্যাহ । ৱিশ্ৱানেৱ দেৱা-ন্প্ৰীণাতি । অথো দুৰিষ্ট্যা এৱৈন-ম্পাতি । ৱিশ্ৱা-ন্দেৱানযাডিহেত্যাহ । ৱিশ্ৱানেৱ দেৱা-ন্ভাগধেযেন সমৰ্ধযতি । স্ৱাহাকৃতস্য ঘৰ্মস্য মধোঃ পিবতমশ্ৱিনেত্যাহ ।
অশ্ৱিনাৱেৱ ভাগধেযেন সমৰ্ধযতি ।
স্ৱাহা-ঽগ্নযে যজ্ঞিযায শংযঁজুৰ্ভিৰিত্যাহ । অভ্যেৱৈন-ঙ্ঘাৰযতি । অথো হৱিৰেৱাকঃ ॥ 70 ॥

অশ্ৱিনা ঘৰ্ম-ম্পাতগ্ং হাৰ্দিৱান-মহৰ্দিৱাভি-ৰূতিভিৰিত্যাহ । অশ্ৱিনাৱেৱ ভাগধেযেন সমৰ্ধযতি । অনু ৱা-ন্দ্যাৱাপৃথিৱী মগ্ংসাতামিত্যাহানুমত্যৈ ।
স্ৱাহেন্দ্ৰায স্ৱাহেন্দ্ৰা ৱডিত্যাহ ।
ইন্দ্ৰায হি পুৰো হূযতে । আশ্ৰাৱ্যাহ ঘৰ্মস্য যজেতি । ৱষট্কৃতে জুহোতি । ৰক্ষসামপহত্যৈ । অনুযজতি স্ৱগাকৃত্যৈ ।
ঘৰ্মমপাতমশ্ৱিনেত্যাহ ॥ 71 ॥

পূৰ্ৱমেৱোদিতম্ । উত্তৰেণাভিগৃণাতি ।
অনু ৱান্-দ্যাৱাপৃথিৱী অমগ্ংসাতামিত্যাহানুমত্যৈ ।
ত-ম্প্ৰাৱ্যম্ ঁযথাৱণ্ণমো দিৱে নমঃ পৃথিৱ্যা ইত্যাহ । যথাযজুৰেৱৈতত্ । দিৱি ধা ইমং-যঁজ্ঞং-যঁজ্ঞমিম-ন্দিৱি ধা ইত্যাহ ।
সুৱৰ্গমেৱৈনম্ ঁলোক-ঙ্গমযতি ।
দিৱ-ঙ্গচ্ছান্তৰিক্ষ-ঙ্গচ্ছ পৃথিৱী-ঙ্গচ্ছেত্যাহ ।
এষ্ৱেৱৈনম্ ঁলোকেষু প্ৰতিষ্ঠাপযতি । পঞ্চ প্ৰদিশো গচ্ছেত্যাহ ॥ 72 ॥

দিক্ষ্ৱেৱৈন-ম্প্ৰতিষ্ঠাপযতি ।
দেৱা-ন্ঘৰ্মপা-ন্গচ্ছ পিতৄ-ন্ঘৰ্মপা-ন্গচ্ছেত্যাহ । উভযেষ্ৱেৱৈন-ম্প্ৰতিষ্ঠাপযতি । য-ত্পিন্ৱতে । ৱৰ্ষুকঃ পৰ্জন্যো ভৱতি । তস্মা-ত্পিন্ৱমানঃ পুণ্যঃ । য-ত্প্ৰাম্পিন্ৱতে । ত-দ্দেৱানাম্ । য-দ্দক্ষিণা । তত্-পিতৃণাম্ ॥ 73 ॥

য-ত্প্ৰত্যক্ । ত-ন্মনুষ্যাণাম্ । যদুদঙ্ঙ্ । ত-দ্ৰুদ্ৰাণাম্ । প্ৰাঞ্চমুদঞ্চ-ম্পিন্ৱযতি । দেৱত্ৰা-ঽকঃ । অথো খলু । সৰ্ৱা অনু দিশঃ পিন্ৱযতি । সৰ্ৱা দিশ-স্সমেধন্তে । অন্তঃপৰিধি পিন্ৱযতি ॥ 74 ॥

তেজসো-ঽস্কন্দায । ইষে পীপিহ্যূৰ্জে পীপিহীত্যাহ ।
ইষমেৱোৰ্জং-যঁজমানে দধাতি । যজমানায পীপিহীত্যাহ । যজমানাযৈৱৈতা-মাশিষমাশাস্তে ।
মহ্যঞ্জ্যৈষ্ঠ্যায পীপিহীত্যাহ ।
আত্মন এৱৈতামাশিষমাশাস্তে ।
ত্ৱিষ্যৈ ত্ৱা দ্যুম্নায ত্ৱেন্দ্ৰিযায ত্ৱা ভূত্যৈ ত্ৱেত্যাহ । যথাযজুৰেৱৈতত্ । ধৰ্মা-ঽসি সুধৰ্মা মে ন্যস্মে ব্ৰহ্মাণি ধাৰযেত্যাহ ॥ 75 ॥

ব্ৰহ্মন্নেৱৈন-ম্প্ৰতিষ্ঠাপযতি । নেত্ত্ৱা ৱাতঃ স্কন্দযাদিতি যদ্যভিচৰেত্ । অমুষ্য ত্ৱা প্ৰাণে সাদযাম্যমুনা সহ নিৰৰ্থ-ঙ্গচ্ছেতি ব্ৰূযা-দ্য-ন্দ্ৱিষ্যাত্ । যমেৱ দ্ৱেষ্টি । তেনৈনগ্ং সহ নিৰৰ্থ-ঙ্গমযতি । পূষ্ণে শৰসে স্ৱাহেত্যাহ । যা এৱ দেৱতা হুতভাগাঃ । তাভ্য এৱৈনঞ্জুহোতি । গ্ৰাৱভ্য-স্স্ৱাহেত্যাহ । যা এৱান্তৰিক্ষে ৱাচঃ ॥ 76 ॥

তাভ্য এৱৈনঞ্জুহোতি । প্ৰতিৰেভ্য-স্স্ৱাহেত্যাহ । প্ৰাণা ৱৈ দেৱাঃ প্ৰতিৰাঃ । তেভ্য এৱৈনঞ্জুহোতি । দ্যাৱাপৃথিৱীভ্যাগ্ স্ৱাহেত্যাহ ।
দ্যাৱাপৃথিৱীভ্যা-মেৱৈনঞ্জুহোতি । পিতৃভ্যো ঘৰ্মপেভ্য-স্স্ৱাহেত্যাহ । যে ৱৈ যজ্ৱানঃ । তে পিতৰো ঘৰ্মপাঃ । তেভ্য এৱৈনঞ্জুহোতি ॥ 77 ॥

ৰুদ্ৰায ৰুদ্ৰহোত্ৰে স্ৱাহেত্যাহ । ৰুদ্ৰমেৱ ভাগধেযেন সমৰ্ধযতি । সৰ্ৱত-স্সমনক্তি । সৰ্ৱত এৱ ৰুদ্ৰন্নিৰৱদযতে । উদঞ্চন্নিৰস্যতি ।
এষা ৱৈ ৰুদ্ৰস্য দিক্ । স্ৱাযামেৱ দিশি ৰুদ্ৰন্নিৰৱদযতে । অপ উপস্পৃশতি মেদ্ধ্যত্ৱায । নান্ৱীক্ষেত । যদন্ৱীক্ষেত ॥ 78 ॥

চক্ষুৰস্য প্ৰমাযুকগ্গ্ স্যাত্ । তস্মান্নান্ৱীক্ষ্যঃ ।
অপীপৰো মা-ঽহ্নো ৰাত্ৰিযৈ মা পাহ্যেষা তে অগ্নে সমিত্তযা সমিদ্ধ্যস্ৱাযুৰ্মে দা ৱৰ্চসা মা-ঽঞ্জীৰিত্যাহ । আযুৰেৱাস্মিন্ ৱৰ্চো দধাতি ।
অপীপৰো মা ৰাত্ৰিযা অহ্নো মা পাহ্যেষা তে অগ্নে সমিত্তযা সমিদ্ধ্যস্ৱাযুৰ্মে দা ৱৰ্চসা মা-ঽঞ্জীৰিত্যাহ । আযুৰেৱাস্মিন্ ৱৰ্চো দধাতি ।
অগ্নি-ৰ্জ্যোতি-ৰ্জ্যোতিৰগ্নি-স্স্ৱাহা সূৰ্যো জ্যোতিৰ্জ্যোতি-স্সূৰ্য-স্স্ৱাহেত্যাহ । যথাযজুৰেৱৈতত্ । ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি । হোতৱ্যমগ্নিহোত্ৰা(3) ন্ন হোতৱ্যা(3) মিতি ॥ 79 ॥

য-দ্যজুষা জুহুযাত্ । অযথাপূৰ্ৱমাহুতী জুহুযাত্ । যন্ন জুহুযাত্ । অগ্নিঃ পৰাভৱেত্ । ভূ-স্স্ৱাহেত্যেৱ হোতৱ্যম্ । যথাপূৰ্ৱমাহুতী জুহোতি । নাগ্নিঃ পৰাভৱতি । হুতগ্ং হৱিৰ্মধু হৱিৰিত্যাহ ।
স্ৱদযত্যেৱৈনম্ । ইন্দ্ৰতমে-ঽগ্নাৱিত্যাহ ॥ 80 ॥

প্ৰাণো ৱা ইন্দ্ৰতমো-ঽগ্নিঃ ।
প্ৰাণ এৱৈনমিন্দ্ৰতমে-ঽগ্নৌ জুহোতি ।
পিতা নো-ঽসি মা মা হিগ্ংসীৰিত্যাহাহিগ্ংসাযৈ ।
অশ্যাম তে দেৱ ঘৰ্ম মধুমতো ৱাজৱতঃ পিতুমত ইত্যাহ । আশিষমেৱৈতামাশাস্তে ।
স্ৱধাৱিনো-ঽশীমহি ত্ৱা মা মা হিগ্ংসী-ৰিত্যাহাহিগ্ংসাযৈ । তেজসা ৱা এতে ৱ্যৃদ্ধ্যন্তে । যে প্ৰৱৰ্গ্যেণ চৰন্তি । প্ৰাশ্ঞন্তি ।
তেজ এৱাত্মন্-দধতে ॥ 81 ॥

সংৱঁথ্সৰন্ন মাগ্ংসমশ্ঞীযাত্ । ন ৰামামুপেযাত্ । ন মৃন্মযেন পিবেত্ । নাস্য ৰাম উচ্ছিষ্ট-ম্পিবেত্ । তেজ এৱ তথ্সগ্ংশ্যতি ।
দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আসন্ন্ । তে দেৱা ৱিজযমুপযন্তঃ । ৱিভ্ৰাজি সৌৰ্যে ব্ৰহ্ম সন্ন্যদধত । য-ত্কিঞ্চ দিৱাকীৰ্ত্যম্ ।
তদেতেনৈৱ ৱ্ৰতেনাগোপাযত্ । তস্মাদেত-দ্ৱ্ৰত-ঞ্চাৰ্যম্ । তেজসো গোপীথায । তস্মাদেতানি যজূগ্ংষি ৱিভ্ৰাজঃ সৌৰ্যস্যেত্যাহুঃ ।
স্ৱাহা ত্ৱা সূৰ্যস্য ৰশ্মিভ্য ইতি প্ৰাত-স্সগ্ংসাদযতি । স্ৱাহা ত্ৱা নক্ষত্ৰেভ্য ইতি সাযম্ ।
এতা ৱা এতস্য দেৱতাঃ । তাভিৰেৱৈনগ্ং সমৰ্ধযতি ॥ 82 ॥

(অক - ৰশ্ৱিনেত্যাহ - প্ৰদিশো গচ্ছেত্যাহ - পিতৃণা - মন্তঃ পৰিধি পিন্ৱযতি - ধাৰযেত্যাহ - ৱাচো - ধৰ্মপা স্তেভ্য এৱৈন-ঞ্জুহো - ত্যন্ৱীক্ষেত - হোতৱ্যা (3) মি - ত্যগ্ৰাৱিত্যাহ - দধতে - ঽগোপায-থ্সপ্ত চ) (অ. 8)
অনুৱাকং 9
ঘৰ্ম যা তে দিৱি শুগিতি তিস্ৰ আহুতী-ৰ্জুহোতি ।
ছন্দোভিৰেৱাস্যৈভ্যো লোকেভ্য-শ্শুচমৱ যজতে । ইযত্যগ্ৰে জুহোতি । অথেযত্যথেযতি । ত্ৰয ইমে লোকাঃ ।
এভ্য এৱ লোকেভ্য-শ্শুচমৱ যজতে ।
অনু নো-ঽদ্যানুমতিৰিত্যাহানুমত্যৈ । দিৱস্ত্ৱা পৰস্পাযা ইত্যাহ । দিৱ এৱেমান্ ঁলোকা-ন্দাধাৰ ।
ব্ৰহ্মণস্ত্ৱা পৰস্পাযা ইত্যাহ ॥ 83 ॥

এষ্ৱেৱ লোকেষু প্ৰজা দাধাৰ । প্ৰাণস্য ত্ৱা পৰস্পাযা ইত্যাহ । প্ৰজাস্ৱেৱ প্ৰাণা-ন্দাধাৰ । শিৰো ৱা এত-দ্যজ্ঞস্য । য-ত্প্ৰৱৰ্গ্যঃ । অসৌ খলু ৱা আদিত্যঃ প্ৰৱৰ্গ্যঃ । তং-যঁ-দ্দক্ষিণা প্ৰত্যঞ্চ-মুদঞ্চ-মুদ্ৱাসযেত্ ।
জিহ্মং-যঁজ্ঞস্য শিৰো হৰেত্ ।
প্ৰাঞ্চমুদ্ৱাসযতি । পুৰস্তাদেৱ যজ্ঞস্য শিৰঃ প্ৰতিদধাতি ॥ 84 ॥

প্ৰাঞ্চমুদ্ৱাসযতি । তস্মাদসাৱাদিত্যঃ পুৰস্তাদুদেতি । শফোপযমান্ধৱিত্ৰাণি ধৃষ্টী ইত্যন্ৱৱহৰন্তি ।
সাত্মানমেৱৈনগ্ং সতনু-ঙ্কৰোতি । সাত্মা-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে ভৱতি ।
য এৱং-ৱেঁদ । ঔদুম্বৰাণি ভৱন্তি । ঊৰ্গ্ৱা উদুম্বৰঃ । ঊৰ্জমেৱাৱৰুন্ধে । ৱৰ্ত্মনা ৱা অন্ৱিত্য ॥ 85 ॥

যজ্ঞগ্ং ৰক্ষাগ্ংসি জিঘাগ্ংসন্তি । সাম্না প্ৰস্তোতা-ঽন্ৱৱৈতি । সাম ৱৈ ৰক্ষোহা । ৰক্ষসামপহত্যৈ । ত্ৰিৰ্নিধনমুপৈতি । ত্ৰয ইমে লোকাঃ । এভ্য এৱ লোকেভ্যো ৰক্ষাগ্স্যপহন্তি । পুৰুষঃপুৰুষো নিধনমুপৈতি । পুৰুষঃপুৰুষো হি ৰক্ষস্ৱী । ৰক্ষসামপহত্যৈ ॥ 86 ॥

য-ত্পৃথিৱ্যামুদ্ৱাসযেত্ । পৃথিৱীগ্ং শুচা-ঽৰ্পযেত্ । যদফ্সু । অপ-শ্শুচাৰ্পযেত্ । যদোষধীষু । ওষধী-শ্শুচা-ঽৰ্পযেত্ ।
য-দ্ৱনস্পতিষু । ৱনস্পতীঞ্ছুচা-ঽৰ্পযেত্ । হিৰণ্যন্নিধাযোদ্ৱাসযতি ।
অমৃতং-ৱৈঁ হিৰণ্যম্ ॥ 87 ॥

অমৃত এৱৈন-ম্প্ৰতিষ্ঠাপযতি ।
ৱল্গুৰসি শং-যুঁধাযা ইতি ত্ৰিঃ পৰিষিঞ্চন্পৰ্যেতি । ত্ৰিৱৃদ্ৱা অগ্নিঃ । যাৱানেৱাগ্নিঃ । তস্য শুচগ্ং শমযতি । ত্ৰিঃ পুনঃ পৰ্যেতি । ষট্-থ্সম্পদ্যন্তে । ষড্ৱা ঋতৱঃ । ঋতুভিৰেৱাস্য শুচগ্ং শমযতি । চতুঃ স্ৰক্তিৰ্নাভিৰ্-ঋতস্যেত্যাহ ॥ 88 ॥

ইযং-ৱাঁ ঋতম্ । তস্যা এষ এৱ নাভিঃ । য-ত্প্ৰৱৰ্গ্যঃ । তস্মাদেৱমাহ । সদো ৱিশ্ৱাযুৰিত্যাহ । সদো হীযম্ । অপ দ্ৱেষো অপ হ্ৱৰ ইত্যাহ ভ্ৰাতৃৱ্যাপনুত্ত্যৈ । ঘৰ্মৈতত্তে-ঽন্নমেত-ত্পুৰীষমিতি দদ্ধ্না মধুমিশ্ৰেণ পূৰযতি ।
ঊৰ্গ্ৱা অন্নাদ্যন্দধি । ঊৰ্জৈৱৈনমন্নাদ্যেন সমৰ্ধযতি ॥ 89 ॥

অনশনাযুকো ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ।
ৰন্তিৰ্নামাসি দিৱ্যো গন্ধৰ্ৱ ইত্যাহ ।
ৰূপমেৱাস্যৈ-ত-ন্মহিমানগ্ং ৰন্তি-ম্বন্ধুতাং-ৱ্যাঁচষ্টে । সমহমাযুষা স-ম্প্ৰাণেনেত্যাহ । আশিষমেৱৈতামাশাস্তে ।
ৱ্যসৌ যো-ঽস্মা-ন্দ্ৱেষ্টি যঞ্চ ৱয-ন্দ্ৱিষ্ম ইত্যাহ । অভিচাৰ এৱাস্যৈষঃ । অচিক্ৰদ-দ্ৱৃষা হৰিৰিত্যাহ । ৱৃষা হ্যেষঃ ॥ 90 ॥

ৱৃষা হৰিঃ । মহা-ন্মিত্ৰো ন দৰ্শত ইত্যাহ । স্তৌত্যেৱৈনমেতত্ । চিদসি সমুদ্ৰযোনিৰিত্যাহ । স্ৱামেৱৈনং-যোঁনিঙ্গমযতি ।
নমস্তে অস্তু মা মা হিগ্ংসীৰিত্যাহাহিগ্ংসাযৈ ।
ৱিশ্ৱাৱসুগ্ং সোমগন্ধৰ্ৱমিত্যাহ । যদেৱাস্য ক্ৰিযমাণস্যান্তৰ্যন্তি । তদেৱাস্যৈতেনা প্যাযযতি ।
ৱিশ্ৱাৱসুৰভি তন্নো গৃণাত্ৱিত্যাহ ॥ 91 ॥

পূৰ্ৱমেৱোদিতম্ । উত্তৰেণাভিগৃণাতি ।
ধিযো হিন্ৱানো ধিয ইন্নো অৱ্যাদিত্যাহ । ঋতূনেৱাস্মৈ কল্পযতি । প্ৰাসা-ঙ্গন্ধৰ্ৱো অমৃতানি ৱোচদিত্যাহ । প্ৰাণা ৱা অমৃতাঃ ।
প্ৰাণানেৱাস্মৈ কল্পযতি । এতত্ত্ৱন্দেৱ ঘৰ্ম দেৱো দেৱানুপাগা ইত্যাহ । দেৱো হ্যেষ সন্দেৱানুপৈতি । ইদমহ-ম্মনুষ্যো মনুষ্যানিত্যাহ ॥ 92 ॥

মনুষ্যো হি । এষ স-ন্মনুষ্যানুপৈতি ।
ঈশ্ৱৰো ৱৈ প্ৰৱৰ্গ্যমুদ্ৱাসযন্ন্ । প্ৰজা-ম্পশূন্-থ্সোমপীথমনূদ্ৱাস-স্সোমপীথানুমেহি । সহ প্ৰজযা সহ ৰাযস্পোষেণেত্যাহ । প্ৰজামেৱ পশূন্-থ্সোমপীথমাত্ম-ন্ধত্তে । সুমিত্ৰা ন আপ ওষধয-স্সন্ত্ৱিত্যাহ । আশিষমেৱৈতামাশাস্তে ।
দুৰ্মিত্ৰাস্তস্মৈ ভূযাসু-ৰ্যো-ঽস্মান্-দ্ৱেষ্টি যঞ্চ ৱয-ন্দ্ৱিষ্ম ইত্যাহ । অভিচাৰ এৱাস্যৈষঃ । প্ৰ ৱা এষো-ঽস্মা-ল্লোকাচ্চ্যৱতে ।
যঃ প্ৰৱৰ্গ্যমুদ্ৱাসযতি । উদু ত্য-ঞ্চিত্ৰমিতি সৌৰীভ্যামৃগ্ভ্যা-ম্পুনৰেত্য গাৰ্হপত্যে জুহোতি ।
অযম্ ঁৱৈ লোকো গাৰ্হপত্যঃ । অস্মিন্নেৱ লোকে প্ৰতিতিষ্ঠতি ।
অসৌ খলু ৱা আদিত্য-স্সুৱৰ্গো লোকঃ ।
য-থ্সৌৰী ভৱতঃ । তেনৈৱ সুৱৰ্গা-ল্লোকান্নৈতি ॥ 93 ॥

(ব্ৰহ্মণস্ত্ৱা পৰস্পাযা ইত্যাহ - দধা - ত্যন্ৱিত্য - ৰক্ষস্ৱী ৰক্ষসামপহত্যৈ - ৱৈ হিৰণ্য - মাহা - ৰ্ধযতি - হ্যেষ - গৃণাত্ৱিত্যাহ - মনুষ্যানিত্যাহা - স্যৈষো ঽষ্টৌ চ) (অ. 9)
অনুৱাকং 10
প্ৰজাপতিং-ৱৈঁ দেৱা-শ্শুক্ৰ-ম্পযো-ঽদুহ্ৰন্ন্ । তদেভ্যো ন ৱ্যভৱত্ । তদগ্নিৰ্ৱ্যকৰোত্ । তানি শুক্ৰিযাণি সামান্যভৱন্ন্ । তেষাং-যোঁ ৰসো-ঽত্যক্ষৰত্ । তানি শুক্ৰযজূগ্ষ্যভৱন্ন্ ।
শুক্ৰিযাণাং-ৱাঁ এতানি শুক্ৰিযাণি । সামপযসংৱাঁ এতযোৰন্যত্ ।
দেৱানামন্যত্পযঃ । যদ্গোঃ পযঃ ॥ 94 ॥

ত-থ্সাম্নঃ পযঃ । যদজাযৈ পযঃ । ত-দ্দেৱানা-ম্পযঃ । তস্মা-দ্যত্ৰৈতৈ-ৰ্যজুৰ্ভিশ্চৰন্তি । ত-ত্পযসা চৰন্তি । প্ৰজাপতিমেৱ ত-দ্দেৱান্পযসা-ঽন্নাদ্যেন সমৰ্ধযন্তি । এষ হ ত্ৱৈ সাক্ষা-ত্প্ৰৱৰ্গ্য-ম্ভক্ষযতি । যস্যৈৱং-ৱিঁদুষঃ প্ৰৱৰ্গ্যঃ প্ৰৱৃজ্যতে । উত্তৰৱেদ্যা-মুদ্ৱাসযেত্-তেজস্কামস্য । তেজো ৱা উত্তৰৱেদিঃ ॥ 95 ॥

তেজঃ প্ৰৱৰ্গ্যঃ । তেজসৈৱ তেজ-স্সমৰ্ধযতি ।
উত্তৰৱেদ্যা-মুদ্ৱাসযে-দন্নকামস্য । শিৰো ৱা এত-দ্যজ্ঞস্য । য-ত্প্ৰৱৰ্গ্যঃ । মুখমুত্তৰৱেদিঃ ।
শীৰ্ষ্ণৈৱ মুখগ্ং সন্দধাত্যন্নাদ্যায । অন্নাদ এৱ ভৱতি । যত্ৰ খলু ৱা এতমুদ্ৱাসিতং-ৱঁযাগ্ংসি পৰ্যাসতে । পৰি ৱৈ তাগ্ং সমা-ম্প্ৰজা ৱযাগ্স্যাসতে ॥ 96 ॥

তস্মা-দুত্তৰৱেদ্যা-মেৱোদ্ৱাসযেত্ । প্ৰজানা-ঙ্গোপীথায । পুৰো ৱা পশ্চাদ্ৱোদ্ৱাসযেত্ । পুৰস্তাদ্ৱা এতজ্জ্যোতিৰুদেতি । ত-ত্পশ্চান্নিম্ৰোচতি । স্ৱামেৱৈনম্ ঁযোনিমনূদ্ৱাসযতি ।
অপা-ম্মদ্ধ্য উদ্ৱাসযেত্ । অপাং-ৱাঁ এতন্মদ্ধ্যা-জ্জ্যোতিৰজাযত । জ্যোতিঃ প্ৰৱৰ্গ্যঃ । স্ৱ এৱৈনং-যোঁনৌ প্ৰতিষ্ঠাপযতি ॥ 97 ॥

য-ন্দ্ৱিষ্যাত্ । যত্ৰ স স্যাত্ । তস্যা-ন্দিশ্যুদ্ৱাসযেত্ ।
এষ ৱা অগ্নি-ৰ্ৱৈশ্ৱানৰঃ । যত্-প্ৰৱৰ্গ্যঃ ।
অগ্নিনৈৱৈনং-ৱৈঁশ্ৱানৰেণাভি প্ৰৱৰ্তযতি ।
ঔদুম্বৰ্যাগ্ং শাখাযামুদ্ৱাসযেত্ ।
ঊৰ্গ্ৱা উদুম্বৰঃ । অন্ন-ম্প্ৰাণঃ । শুগ্ঘৰ্মঃ ॥ 98 ॥

ইদমহ-মমুষ্যামুষ্যাযণস্য শুচা প্ৰাণমপি দহামীত্যাহ । শুচৈৱাস্য প্ৰাণমপি দহতি । তাজগাৰ্তিমাৰ্চ্ছতি । যত্ৰ দৰ্ভা উপদীকসন্ততা-স্স্যুঃ । তদুদ্ৱাসযে-দ্ৱৃষ্টিকামস্য । এতা ৱা অপামনূজ্ঝাৱৰ্যো নাম ।
য-দ্দৰ্ভাঃ । অসৌ খলু ৱা আদিত্য ইতো ৱৃষ্টিমুদীৰযতি । অসাৱেৱাস্মা আদিত্যো ৱৃষ্টিন্নিযচ্ছতি । তা আপো নিযতা ধন্ৱনা যন্তি ॥ 99 ॥

(গোঃ পয - উত্তৰৱেদি - ৰাসতে - স্থাপযতি - ঘৰ্মো - যন্তি) (অ. 10)
অনুৱাকং 11
প্ৰজাপতি-স্সম্ভ্ৰিযমাণঃ । সম্ৰাট্-থ্সম্ভৃতঃ । ঘৰ্মঃ প্ৰৱৃক্তঃ । মহাৱীৰ উদ্ৱাসিতঃ । অসৌ খলু ৱাৱৈষ আদিত্যঃ । য-ত্প্ৰৱৰ্গ্যঃ ।
স এতানি নামান্যকুৰুত । য এৱং-ৱেঁদ । ৱিদুৰেনন্নাম্না । ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি ॥ 100 ॥

যো ৱৈ ৱসীযাগ্ং সংযঁথানামমুপচৰতি ।
পুণ্যাৰ্তিং-ৱৈঁ স তস্মৈ কামযতে । পুণ্যাৰ্তিমস্মৈ কামযন্তে । য এৱং-ৱেঁদ । তস্মাদেৱং-ৱিঁদ্ৱান্ । ঘৰ্ম ইতি দিৱা-ঽঽচক্ষীত । সম্ৰাডিতি নক্তম্ । এতে ৱা এতস্য প্ৰিযে তনুৱৌ । এতে অস্য প্ৰিযে নামনী । প্ৰিযযৈৱৈন-ন্তনুৱা ॥ 101 ॥

প্ৰিযেণ নাম্না সমৰ্ধযতি । কীৰ্তিৰস্য পূৰ্ৱা গচ্ছতি জনতামাযতঃ । গাযত্ৰী দেৱেভ্যো-ঽপাক্ৰামত্ । তান্দেৱাঃ প্ৰৱৰ্গ্যেণৈৱানু ৱ্যভৱন্ন্ ।
প্ৰৱৰ্গ্যেণাপ্নুৱন্ন্ । যচ্চতুৰ্ৱিগ্ংশতিঃ কৃত্ৱঃ প্ৰৱৰ্গ্য-ম্প্ৰৱৃণক্তি । গাযত্ৰীমেৱ তদনু ৱিভৱতি । গাযত্ৰীমাপ্নোতি । পূৰ্ৱা-ঽস্য জনং-যঁতঃ কীৰ্তিৰ্গচ্ছতি । ৱৈশ্ৱদেৱ-স্সগ্ংসন্নঃ ॥ 102 ॥

ৱসৱঃ প্ৰৱৃক্তঃ । সোমো-ঽভিকীৰ্যমাণঃ । আশ্ৱিনঃ পযস্যানীযমানে ।
মাৰুতঃ ক্ৱথন্ন্ । পৌষ্ণ উদন্তঃ । সাৰস্ৱতো ৱিষ্যন্দমানঃ । মৈত্ৰ-শ্শৰো গৃহীতঃ । তেজ উদ্যতো ৱাযুঃ । হ্ৰিযমাণঃ প্ৰজাপতিঃ ।
হূযমানো ৱাঘুতঃ ॥ 103 ॥

অসৌ খলু ৱাৱৈষ আদিত্যঃ । য-ত্প্ৰৱৰ্গ্যঃ ।
স এতানি নামান্যকুৰুত । য এৱং-ৱেঁদ । ৱিদুৰেনন্নাম্না । ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি ।
যন্মৃন্ময-মাহুতিন্নাশ্ঞুতে-ঽথ । কস্মাদেষো-ঽশ্ঞুত ইতি । ৱাগেষ ইতি ব্ৰূযাত্ । ৱাচ্যেৱ ৱাচ-ন্দধাতি ॥ 104 ॥

তস্মাদশ্ঞুতে । প্ৰজাপতিৰ্ৱা এষ দ্ৱাদশধা ৱিহিতঃ । য-ত্প্ৰৱৰ্গ্যঃ । য-ত্প্ৰাগৱকাশেভ্যঃ । তেন প্ৰজা অসৃজত । অৱকাশৈ-ৰ্দেৱাসুৰানসৃজত । যদূৰ্ধ্ৱমৱকাশেভ্যঃ ।
তেনান্নমসৃজত । অন্ন-ম্প্ৰজাপতিঃ । প্ৰজাপতিৰ্ৱাৱৈষঃ ॥ 105 ॥

(ৱদন্তি - তনুৱা - সগ্ংসন্নো - হূযমানো ৱাঘুতো - দধা - ত্যেষঃ) (অ. 11)
অনুৱাকং 12
সৱিতা ভূত্ৱা প্ৰথমে-ঽহ-ন্প্ৰৱৃজ্যতে । তেন কামাগ্ং এতি । য-দ্দ্ৱিতীযে-ঽহন্-প্ৰৱৃজ্যতে । অগ্নি-ৰ্ভূত্ৱা দেৱানেতি । যত্-তৃতীযে-ঽহন্-প্ৰৱৃজ্যতে । ৱাযু-ৰ্ভূত্ৱা প্ৰাণানেতি ।
যচ্চতুৰ্থে-ঽহন্-প্ৰৱৃজ্যতে । আদিত্যো ভূত্ৱা ৰশ্মীনেতি । য-ত্পঞ্চমে-ঽহন্-প্ৰৱৃজ্যতে । চন্দ্ৰমা ভূত্ৱা নক্ষত্ৰাণ্যেতি ॥ 106 ॥

য-থ্ষষ্ঠে-ঽহন্-প্ৰৱৃজ্যতে । ঋতু-ৰ্ভূত্ৱা সংৱঁথ্সৰমেতি । য-থ্সপ্তমে-ঽহন্-প্ৰৱৃজ্যতে । ধাতা ভূত্ৱা শক্ৱৰীমেতি । যদষ্টমে-ঽহন্-প্ৰৱৃজ্যতে । বৃহস্পতি-ৰ্ভূত্ৱা গাযত্ৰীমেতি ।
য-ন্নৱমে-ঽহন্-প্ৰৱৃজ্যতে । মিত্ৰো ভূত্ৱা ত্ৰিৱৃত ইমান্ ঁলোকানেতি । য-দ্দশমে-ঽহন্-প্ৰৱৃজ্যতে । ৱৰুণো ভূত্ৱা ৱিৰাজমেতি ॥ 107 ॥

যদেকাদশে-ঽহন্-প্ৰৱৃজ্যতে । ইন্দ্ৰো ভূত্ৱা ত্ৰিষ্টুভমেতি । য-দ্দ্ৱাদশে-ঽহন্-প্ৰৱৃজ্যতে । সোমো ভূত্ৱা সুত্যামেতি । যত্-পুৰস্তাদুপসদা-ম্প্ৰৱৃজ্যতে । তস্মাদিতঃ পৰাংঅমূং-লোঁকাগ্স্তপন্নেতি । যদুপৰিষ্টা-দুপসদা-ম্প্ৰৱৃজ্যতে । তস্মাদমুতো-ঽৰ্ৱাংইমাং-লোঁকাগ্স্তপন্নেতি । য এৱং-ৱেঁদ ।
ঐৱ তপতি ॥ 108 ॥
(নক্ষত্ৰাণ্যেতি - ৱিৰাজমেতি - তপতি) (অ. 12)
দেৱা ৱৈ সত্ৰগ্ং - সাৱিত্ৰম্ - পৰিশ্ৰিতে - ব্ৰহ্ম-ন্প্ৰচৰিষ্যামো - ঽগ্নিষ্ট্ৱা - শিৰো গ্ৰীৱা - দেৱস্য ৰশনাং - ঁৱিশ্ৱা আশা - ধৰ্ম যা ত - প্ৰজাপতিগ্ং শুক্ৰম্ - প্ৰজাপতি-স্সম্ভ্ৰিযমাণঃ -
সৱিতা ভূত্ৱা দ্ৱাদশ)
(দেৱা ৱৈ সত্ৰগ্ং - স খদিৰঃ - পৰিশ্ৰিতে - ঽভিপূৰ্ৱ - মথো ৰক্ষসাম্ - গ্ৰৈষ্মাৱেৱাস্মৈ - ব্ৰহ্ম ৱৈ দেৱানা - মশ্ৱিনা ঘৰ্ম-ম্পাতম্ - প্ৰাণো ৱৈ - ৱৃষা হৰি--ৰ্ যো ৱৈ ৱসীযাগ্ং সংযঁথানাম
মষ্টোত্তৰশতম্)
(দেৱা ৱৈ সত্ৰ - মৈৱ তপতি)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয আৰণ্যকে পঞ্চমঃ প্ৰপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥